Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №55 за 1999 рік

16 s. · 16 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 16 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗
Szczodry wieczór, dobry wieczór, dobrym ludziom na zdrowie! … małe kolędniczki do każdej radosnej chaty. Raduj się, ziemio, Syn Boży się narodził! – Legendy opowiadają, że w tę najdłuższą zimową noc wschodniosłowiańska bogini nieba, matka Słońca, żona Dażboga – Kolada – rodziła nowe Słońce, Nowy Rok, syna Dażboga, przemieniając się przy tym w kozę, aby jej nie rozpoznała Mara. Stąd też wziął się zwyczaj „prowadzenia kozy”, który miał „słowem i czynem, słownym utworem i magicznymi aktami, całą oprawą” inscenizować obraz bogactwa, szczęścia, pokoju i spokoju w swoim domu w ten świąteczny moment, a tym samym zapewnić bogactwo i szczęście na cały rok”: Ще legendy opowiadają, że w przeddzień Nowego Roku, nocą, niewidzialnie schodzi na ziemię „Szczodry Bóg” – Słońce, i wraz z duchami zmarłych wieszczy swoją szczodrość – obfity urodzaj. A „Szczodry wieczór” i szczodrówki są właśnie tymi magicznymi działaniami i słowami, którymi czarują, skłaniają Szczodrego, by obdarzył w nowym roku dostatkiem: „Szczodry wieczór, dobry wieczór, dobrym ludziom na cały świat…” Ciąg dalszy Drodzy nasi czytelnicy, bezgranicznie szanowni proświtianie! Oto zapukała do naszych serc Koleda, przywiodła do naszych losów i domostw rok 1999. Nie sposób uciec od radosnego wzruszenia i zrozumiałego niepokoju duszy: jaki będzie On, przedostatni rok, po którym nadejdzie ten, który zamyka wiek i tysiąclecie, co nowego przyniesie do każdej rodziny i na naszą ukraińską ziemię?! Z wiarą, zamknąwszy oczy, biorąc za ręce najbliższych, najdroższych, wstępujemy w nowe koło słonecznego cyklu i za nim, za słońcem, zwracamy swoje głowy – my, czciciele słońca, my, wielcy marzyciele o szczęściu, o zdrowiu, o Nowym Roku! No, proświatanie, czujemy się w tym styczniu jak na dożynkach. Wciąż mamy tak jasne wspomnienia z obchodów 130-lecia «Proświty», wciąż wiele jest niewypowiedzianego, niewydrukowanego z tego, co zostało zrobione przed nami, a odnalezionego i upublicznionego przez nas. I jednocześnie odwieczna chłopska krew dyktuje: «Miej pług, ugory, orkę i siew!». Dlatego życzymy sobie i Wam, drodzy czytelnicy: pracy, pracy, pracy! Niech ona zakwitnie plonami, bogatym urodzajem, kalachem na stole i radością w sercu! Pokojowej drogi od Bożego Narodzenia do Wielkanocy, od zamysłu do czynu, od realizacji do dobra — w imię własnej duszy, w imię swoich dzieci, w imię naszej ojczyzny! Z Nowym Rokiem, ludzie, z Nowym Rokiem, Ukraino! Pokój i błogosławieństwo niech trwają w domu i w sercu! Redakcja Premiera rubryki: Dom z lwami! Drodzy nasi czytelnicy! Zgodnie z dawną tradycją w noworocznym numerze «Słowa Proświty» — premiera nowej rubryki. Rozpoczynamy publikację cyklu szkiców znanego historyka sztuki, kandydata nauk o sztuce, profesora Dmytra Horbaczowa i pisarki Pauliny Utewskiej, które przydadzą się wszystkim, kto chciałby dowiedzieć się więcej o sztuce plastycznej Ukrainy i przekonać się, że stanowi ona ppełnoprawne ogniwo kultury światowej. Na łamach naszego czasopisma przeczytacie 16 beletryzowanych szkiców o wybitnych, a wśród nich genialnych ukraińskich artystach X–XX wieku, od Alipiusza Peczerskiego i Andrija Rusyna po Burliuka, Bohomazowa, Exter, Petryckiego, przedstawicieli wszystkich europejskich kierunków artystycznych — bizantynizmu, gotyku, renesansu, baroku, rokoka, oświecenia, romantyzmu, realizmu, impresjonizmu, awangardyzmu. Ту ... dwa ... sztuki plastycznej. Otwarto je 15899 ... artystów zapraszano do Lublina i Moskwy, potem ... ...Nowego Jorku i Amsterdamu. A jednak nie wszyscy z nich odwiedzali Wenecję i Monachium, galerie w Moskwie, w Petersburgu, we Francji, w Rosji, w Polsce, w Austrii. Sztuki [...] Petersburga, [...] kilka ukraińskich [...] przed [...] początkiem XX wieku. Chodźcie do niego, szanujcie [...] dał [...] światowej sztuki, [...] stoi. Obok, [...] twórców [...] (prawda, z [...]) doryckie kolumny na fasadzie. Szeroko [...] zwłaszcza [...] Raitenko, [...]. Dwa kamienne lwy stoją na straży, [...] niezależny [...] – [...] zaniedbany. Dzięki żmudnej pracy naszych stałych autorów [...] do rosyjskiej imperii [...] rubryka «Dom z lwami» otwiera drzwi wszystkim ukraińskim [...] Obrazy napisane przez ukraińskich [...] młodym i młodszym proświtianom. zajmują godne miejsce w galeriach Paryża, Moskwy, Petersburga, Lwowa, Odessy, Londynu, Genewy, Nowego Jorku i Monachium. Ale wiele [...] ma swoją sławę, [...] w Kijowie na ulicy Michała Hruszewskiego 6, w Muzeum [...]

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

м ОО б ї Пе "ее лани сотки 0 ТЕЙ ет низи с STYCZEŃ, NUMER 1 (55), 1999 ROK Р ні о а - - а чн п нн" нь Wysoce szanowne panie i panowie, szanowni goście, drodzy moi współbracia i współsiostry! Witam Was z okazji naszego narodowego święta, z radością przynależności do żywego źródła ducha i słowa ukraińskiego — bądźmy zdrowi z okazji narodzin Proświty-Matki, z dostojeństwem jej wieku i sił! Wśród historycznych dat w narodowym kalendarzu Ukrainy są takie, które wydawałyby się niezbyt głośne, ale są istotnie ważne i określające dla odrodzenia narodowego, a które faktycznie ukształtowały nasz kalendarz w XX wieku. To 8 grudnia 1868 roku, kiedy najlepsi przedstawiciele ukraińskiej inteligencji i duchowieństwa we Lwowie założyli Towarzystwo «Proświta». Dzięki «Proświcie» mamy wybitnych działaczy politycznych, mężów stanu, przywódców narodu, którzy budzili rozproszoną Ukrainę, przywracali ją, według słów M. Hruszewskiego, do przytomności i prowadzili wszystkie dążenia narodowe w XX wieku. Najmasowsza organizacja, która objęła wszystkie etniczne ziemie Ukraińców, dała potężny impuls do odrodzenia narodowego. 8 grudnia, 130 lat temu, na zebraniu założycielskim Towarzystwa «Proświta» jeden z jego współzałożycieli powiedział to, co dotąd nie było głośno deklarowane i co nie straciło swojej wagi: «Każdy naród, który chce osiągnąć samodzielność, musi przede wszystkim dbać o to, aby niższe warstwy społeczeństwa, ludowe masy, podnieść do takiego stopnia oświaty, by ta ludowa masa poczuła się członkiem organizmu narodowego, odczuła swoją obywatelską i narodową godność i zrozumiała potrzebę istnienia narodu jako odrębnej indywidualności ludowej...» - bat" sito ER. A ksiądz Josyf Zajaczkiwski już wtedy przestrzegał przed «tym obrzydliwym kosmopolityzmem, dzisiejszą dżumą, która jest zgubą dla każdego narodu». ai 1 R i -i zi | Jak widzimy, od pierwszych kroków swojej działalności . - «Proświta» dbała o sedno naszej Ukraińskiej państwowości i własnego ustroju. «Proświta», jak mówił na uroczystej akademii wybitny pisarz i działacz społeczny Roman Iwaczuk, «była szkołą państwowości w czasach, gdy Ukraina była rozdarta» między obcymi państwami. Dlatego właśnie we Lwowie, a nie w Charkowie, na przykład, powstało Towarzystwo «Proświta», gdzie „rozsądnie myślący” ludzie swoją działalnością oświatową szerzyli wśród mas ukraińską ideę narodową. «Proświta» od samego początku prowadziła wytrwałą walkę o język ojczysty, o ukraińską szkołę ojczystą, o katedry ukraińskie na uniwersytetach. Jak zauważał badacz i politolog Radewycz-Winnycki: «Kiedy działalność oświatowa uzyskała organizacyjne ukształtowanie w postaci Towarzystwa, świadomość Ukraińców o swojej idei narodowej stanęła na mocnym gruncie». W sferę działalności «Proświty» wciągano najwybitniejsze osobistości ukraińskie ze wszystkich ziem etnicznych. Działalność galicyjskiej «Proświty» wspierali Ukraińcy z Naddnieprza nie tylko swoim dorobkiem twórczym, ale także finansowo. Na przykład, na zakup w 1895 roku trzypiętrowego budynku w centrum Lwowa (plac Rynok, 10) Kijowianie przekazali przez profesora M. Hruszewskiego 3000 koron. Warto dziś wspomnieć Mykołę Kostomarowa i Panteleimona Kulisza, Jewhena Czykałenkę i Iwana Nechuja-Lewyckiego, Zofię Rusową i Borysa Hrinczenkę, Chrystię Alczewską i Dmytra Doroszenkę, wielu innych. «Proświta» stopniowo stała się szkołą państwowości w obcych systemach państwowych, między którymi była rozdarta Ukraina, życia społeczno-politycznego na Ukrainie, powoli rozszerzając się na wszystkie tereny, na których zamieszkiwali Ukraińcy, zaciśnięci w kleszczach ucisku narodowego i, w konsekwencji, społecznego. Doniesienie na uroczystym wieczorze poświęconym 130-leciu «Proświty», życia społeczno-politycznego na Ukrainie, powoli rozszerzając się na wszystkie tereny, na których zamieszkiwali Ukraińcy, zaciśnięci w kleszczach ucisku narodowego i, w konsekwencji, społecznego. Właśnie dlatego Towarzystwo z czasem poprzez swoje filie organizuje życie gospodarcze Ukraińców, budując szerokie sieci kredytowo-finansowych oraz gospodarczo-konsumenckich spółdzielni, czyli kooperatyw, co znacząco wpływa na stan gospodarki w swojej miejscowości. W ten sposób kształtowała się solidna ekonomiczna baza ruchu narodowo-politycznego narodu ukraińskiego. Należy zaznaczyć, że w Europie Zachodniej już w XIX wieku rozpoczęto badania nad problemami związanymi z istnieniem narodów jako pojęć stałych, jako najwyższych naturalnych form wspólnot ludzkich. Pierwsze naukowo-koncepcyjne opracowania idei narodowej znajdujemy w pracach niemieckiego filozofa Johanna Gottlieba Fichtego Tym problemem, problemem narodowej samoświadomości, zajmowali się wybitni myśliciele Jean-Jacques Rousseau, Giambattista Vico, Johann Gottfried Herder. Idea narodowa wraz z religijną stała się siłami napędowymi, określającymi polityczną mapę świata i wpływającymi na całą dynamikę rozwoju XX wieku. Samoświadomość narodowa nabiera charakteru planetarnego. Właśnie to doprowadziło do rozpadu ostatniego pseudokosmopolitycznego Imperium Rosyjskiego, odnowionego, według słów naszego rodaka Mykoły Bierdiajewa, za pomocą ideologii tak zwanego komunizmu światowego, a w rzeczywistości — rosyjskiego absolutyzmu. Dla przypodobania się nowej ideologii przekształcano historię, unifikowano kulturę, niszczono kręgosłup narodu — chłopstwo, niszczono Cerkiew, wyniszczano w katowniach inteligencję, narzucano szereg różnych stereotypów o narodach «państwowych» i «niepaństwowych», «historycznych» i «niehistorycznych». Działacze Proświty od samego początku swojej działalności kształtowali myślenie Ukraińców есте Бо п PREZYDENT UKRAINY Członkom Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Szanowni przyjaciele! Serdecznie gratuluję wam z okazji 130. rocznicy założenia pierwszej «Proświty» na ziemiach Ukrainy. Mimo prześladowań, ucisku i zakazów «Proświta» odrodziła się na początku odbudowy ukraińskiej państwowości, przekształcając się w jedną z najbardziej masowych organizacji społecznych. Z Towarzystwem związana jest działalność wybitnych przedstawicieli kultury i nauki, wśród których są nazwiska Iwana Franki, Borysa Hrinczenki, Mychajła Hruszewskiego, Państwo i «Proświta» mają wiele wspólnych zadań. Są to rozwój kultury, języka i oświaty ukraińskiej, przestrzeni informacyjnej, utrwalanie narodowej samoświadomości, wejście naszego kraju we wspólnotę światową. Mam nadzieję, że działalność Towarzystwa również w przyszłości będzie jaskrawym przykładem wiernej służby narodowi i sprzyjać ukształtowaniu Ukrainy jako naprawdę niezależnego, demokratycznego państwa. – Życzę uczestnikom jubileuszowego forum, wszystkim proświtianom dobrego zdrowia, pomyślności, twórczej energii i nowych osiągnięć. ŁP, KUCZMA KTO NIE JEST PROŚWIATIANINEM – TEN NIE JEST UKRAIŃCEM: 8 grudnia 1998 roku ? gia w Operze Narodowej na państwowość, samodzielność, poczucie GODNOŚCI za własny naród, ukraiński język i ukraińską ziemię. – Oto dlaczego już w relacji generała-porucznika Orłowa do cara Mikołaja zaznaczano: «Rząd nie może dopuścić do myśli ukraińofilów o odrodzeniu narodowości ich ojczyzny, ponieważ prowadziłoby to małorosjan, a za nimi inne poddane narody, do pragnienia istnienia samodzielnie...» Potwierdzeniem właściwie wybranej drogi proświtiańskiej był fakt, że do «Proświty» przychodziły całe rodziny. Aby przyciągnąć młodzież do aktywnej działalności, Towarzystwo «Proświta» inicjuje tworzenie organizacji młodzieżowych «Sokił» i «Sicz», które z czasem przekształcą się w pierwsze wojskowe oddziały samoobrony, z których później wywodzili się wybitni działacze wojskowi ukraińskich narodowych zmagań wyzwoleńczych... Nie będę odkrywcą prawdy, jeśli powiem, że do dwóch absolutyzowanych przez komunistów rewolucyjnych wydarzeń 1905 i 1918 roku «Proświta» ma najbezpośredniejszy stosu- Szanowni uczestnicy uroczystego zebrania! Dziś mija 130 lat od powstania «Proświty» – jednej z najstarszych i najliczniejszych organizacji ukraińskiego narodu, która w każdych czasach była szkołą ukraińskiej państwowości. U jej początków stali najlepsi synowie i córki narodu ukraińskiego. Przewodniczącym Kijowskiej «Proświty» był pisarz i autor objaśniającego «Słownika języka ukraińskiego» Borys Hrinczenko, a jego zastępczynią była Lesia Ukrainka. Czernihowską Proświtą kierował Michaił Kocjubynski, katerynosławską – akademik Dmytro Jawornicki, mikołajowską – admirał, autor popularnej „Historii Ukrainy” Mykoła Arkas. W Proświcie aktywnie działali Iwan Franko, Michaił Hruszewski, Chrystia Ałczewska, Awhustyn Wołoszyn, Jurij Fedkowicz, Mykoła Łysenko, Iwan Ohijenko oraz wielu innych działaczy rodzimej nauki i kultury. Dziś Proświta jest masowym społecznym zrzeszeniem, które prowadzi wielką kulturalno-oświatową pracę wśród ludności Ukrainy, wychowując świadomych narodowo obywateli, patriotów swojej Ojczyzny, zajmuje ważne miejsce w narodowym i duchowym odrodzeniu, w konsolidacji demokratycznych sił w społeczeństwie. Życzę wszystkim proświtianom mocnego zdrowia, osobistego szczęścia, hojnych życiowych sukcesów na dobro utwierdzenia naszego państwa! Premier Ukrainy W. Pustowojtenko Te oba wydarzenia odbywały się pod hasłami i sztandarami narodowowyzwoleńczymi, dlatego nie dziwi, że dramatyczne karty historii Proświty wiążą się ze starciami z kolonialnym reżimem – zarówno z władzą węgierską na Zakarpaciu, jak i z polską władzą okupacyjną w Galicji, czy z rosyjską na Naddnieprzu. Rząd rosyjski już w 1908 roku zakazał Odeskiej Proświty, w 1910 roku Proświta została zlikwidowana w Kijowie. A w następnym roku na całym obszarze imperium, łącznie z Kubaniem, niszczono biblioteki proświtiańskie, aresztowano i deportowano czołowych działaczy Proświty, organizowano pogromy Domów Ludowych. Mimo to złamać ruchu oświatowego nie udało się ani na Wschodzie, ani na Zachodzie Ukrainy. Wraz z początkiem rewolucji lutowej Wielka Ukraina zaczęła pokrywać się gęstą siecią Proświt; w krótkim czasie liczyło ich się ponad pięć tysięcy. Członkowie Proświty zakładali ukraińskie szkoły i gimnazja, organizowali kształcenie dorosłych, izby czytelni, kursy likwidacji analfabetyzmu, budowali teatry, Domy Ludowe, wznosili Witamy Wielce Szanowny Panie Mowczan, szanowne państwo! Dla mnie jest to wielki zaszczyt jako Ambasadora Republiki Chorwacji na Ukrainie oraz jako członka Matice Chorwackiej wziąć udział w obchodach 130-lecia założenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. W Republice Chorwacji mniej więcej w tym samym czasie założono ogólnochorwackie kulturalno-historyczne towarzystwo pod nazwą Matica Chorwacka. Jego założenie nastąpiło w czasach, gdy mój naród żył w granicach monarchii austro-węgierskiej, a pragnienie zachowania ojczystego języka i kulturowej odrębności było gwarantem zachowania także etnicznej odrębności, bez której nie ma dążenia do niepodległości narodowej. I choć od tego momentu minęły dwie wojny światowe, rola Matice Chorwackiej nie zmalała, ponieważ utworzenie własnego suwerennego państwa nastąpiło dopiero w 1990 roku. Przez cały czas Matica Chorwacka obejmowała chorwacką elitę etniczną, twórcze siły państwotwórcze, nie zwracając uwagi na orientację polityczną. Z jej szeregów wywodzili się najwybitniejsi chorwaccy działacze kultury, pisarze, naukowcy i politycy. Od czasu utworzenia własnego państwa Matica Chorwacka wciąż skupia wokół siebie elitę intelektualną, pracując dla kulturalnego i oświatowego postępu narodu. W tej sprawie ma ona duże wsparcie państwa chorwackiego, które zapewnia jej finansowanie. Dla normalnej i produktywnej pracy obecnie główne wysiłki Matice Chorwackiej skierowane są na problematykę ojczystego języka i literatury.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗
Wraz z falami emigrantów na Zachód przenosiła się także sprawa «Proświty». Aby zachować siebie i swoją narodową przynależność, Ukraińcy na obczyźnie organizowali się, wprowadzając w życie wszystko, co znali i co przywieźli ze sobą. Tak niemal we wszystkich krajach, gdzie osiedlili się Ukraińcy, powstawały organizacje o tej samej nazwie «Proświta»: w Kanadzie, USA, Brazylii, Argentynie, Paragwaju, Francji, Australii, Slawonii i Mandżurii. Największego rozkwitu działalność «Proświty» na świecie nabrała w okresie między dwiema wojnami światowymi, w czasie drugiej politycznej fali emigracji. Historia prześladowań i gonitwy Ukraińców na świecie w XIX i XX wieku to historia «Proświty»: zakazywano jej, zamykano ją, prześladowano ją w carskiej Rosji, za czasów polskiej kolonizacji, na Węgrzech, w Austrii, ale dobiła ją tak zwana władza radziecka. Oto jedno z wymownych świadectw reakcji władz na «Proświtę», zwłaszcza czernihowską. Mychajło Kociubynski: «Otóż wyobraźcie sobie, po prostu nie dają żyć «Proświcie». Chcemy zwołać zebranie – zakazane, chcemy zrobić przedstawienie – zabraniają. Nawet koncert Mykoły Łysenki na korzyść «Proświty» zakazali... Mówią: istnijcie na papierze, a żyć nie damy». Znajoma nam sytuacja, czy nie tak?! Wasyl Domanycki, jeden z założycieli wydawnictwa «Wik», zaznaczał, że w granicach Imperium Rosyjskiego «Proświty» mogły działać Nas witają w języku ojczystym. Język chorwacki po utworzeniu wersalskiej Jugosławii został zmuszony do politycznej symbiozy z językiem serbskim. Ta symbioza urzeczywistniła się w praktyce jako czynnik zamierania. Następstwa tego procesu są obecne do dziś, ponieważ poprzedni okres doprowadził nasz język faktycznie do zaniku, a dokładniej sprowadził mowę do poziomu dialektu, którym posługuje się nieoświecona ludność. Chciałbym wyrazić zadowolenie, że doszło do nawiązania przyjacielskich kontaktów między «Matica Chorwacka» a «Proświtą». Przestrzeń do współpracy jest bardzo duża. Dwa bliskie i podobne narody słabo się znają. Trzeba po obu stronach włożyć wysiłek, aby to zmienić. Naród ukraiński zawsze będzie miał przyjaciela w narodzie chorwackim: w historii między tymi narodami nigdy nie dochodziło do sprzeczności ani konfliktów, wprost przeciwnie, historia obdarzyła nas podobnym losem w tragicznym wymiarze. Chorwaci przez 14 wieków zachowali w pamięci zbiorowej wspomnienie o swojej dawnej ojczyźnie na przedgórzu Karpat, gdzie żyli, nazywając siebie Białymi Chorwatami. Dzięki Bogu, po proklamowaniu niepodległości nasze państwa jako jedne z pierwszych uznały wzajemnie swoją niepodległość, tworząc tym samym dobrą bazę dla dalszych stosunków. Stosunki te osiągnęły poziom partnerstwa strategicznego. W stosunkach Ukrainy i Chorwacji nie ma żadnej spornej kwestii, a chęć przetrwania trudnego okresu transformacji i zorientowania swojego stanowiska w euroatlantyckich procesach integracyjnych wyznaczają kierunek naszej współpracy. W tym tylko na Zakaukaziu i na Syberii – dla władz tam nie są one groźne... Tak, to oczywiście reakcja na przejaw ukraińskości. Ukraińskie instytucje były prześladowane przed rewolucją, po niej i aż do dziś. W akademickiej historii USRR, wydanej dwadzieścia lat temu, ocena «Proświty» sprowadzała się do wyraźnej formy ideologicznej: «Działalność kulturalna «Proświty» była ukierunkowana na to, by zatruć masy ludowe nacjonalistycznym odurzeniem». Na początku 1921 roku «Proświta» liczyła na Ukrainie 4322 oddziały, a już w ciągu roku–dwóch filie «Proświty» zostały przez bolszewików zreorganizowane w izby czytelnicze, silbudy i inne internacjonalistyczne instytucje... kontekście widzę wielkie możliwości współpracy «Proświty» i «Matice Chorwackiej». Jeszcze raz serdecznie gratuluję wszystkim członkom «Proświty» z okazji ich wielkiego jubileuszu. Dżuro WIDMAROWYCZ, Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Wielce szanowny Pawle Mychajłowyczu! Ukraiński Kościół Luterański wita Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki oraz Pana osobiście z jubileuszem – 130-leciem kierowanego przez Pana Towarzystwa! Życzymy wszystkim proświtianom strzec ojczystego ukraińskiego słowa, tak jak czynili to Wasi chwalebni poprzednicy. Ukraińscy luteranie mają dawne tradycje współpracy z «Proświtą», więc mamy nadzieję i nadal współpracować na rzecz zachowania duchowości oraz umacniania chrześcijańskich ideałów, od dawna właściwych ukraińskiemu narodowi. Niech Pan błogosławi Panu w Pana służbie narodowi i państwu, niech doda zdrowia, sił i mężności w tym trudnym czasie! Biskup Ukraińskiego Kościoła Luterańskiego Jarosław Republika Chorwacji w Ukrainie еко Wybitny ukraiński pisarz Borys Antonenko-Dawydowycz nazwał «Proświtę» „nową świątynią na ruinach ukraińskiego Jerozolimy”. W latach trzydziestych «Proświta» we współpracy z ruchem spółdzielczym w Galicji posiadała znaczne majątki: samych własnych budynków było 14 750, czytelni 32 tysiące, teatralnych kółek 2065, chórów 1105, orkiestr 104, a bibliotek około trzech tysięcy... Wszystko to zostało zabrane, spalone, splądrowane... Dlatego zrozumiałe jest, że przy pierwszej że odwilży politycznej, dzięki wysiłkom ukraińskiej inteligencji, przede wszystkim pisarzy, w 1989 roku odrodziło się to Towarzystwo jako Towarzystwo języka ukraińskiego, by zaraz po proklamowaniu przez Wiejską Radę Aktu o niepodległości Ukrainy przywrócić sobie historyczną nazwę i wejść w nowe postkolonialne zadania, które stanęły przed narodem ukraińskim. Nie będę wyliczał wszystkich osiągnięć i dorobku Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Pro- я дармійнійньйь й жі з засо чес : Proświty» w ciągu lat niezależności Ukrainy. Są one skromne i nie są porównywalne z tymi, o których wspominałem wyżej, dlatego muszę ponownie sięgnąć po statystykę: Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» ma obecnie 25 organizacji obwodowych, Ogólnokrymską organizację wraz z jej oddziałami oraz Sewastopolską organizację miejską, które zrzeszają 44/ organizacji rejonowych i miejskich, Ї4 364 pierwotnych ognisk, z łączną liczbą indywidualnych członków przekraczającą 450 tysięcy oraz ponad 500 tysięcy członków zbiorowych. Liczba naszych czasopism periodycznych wzrosła do szesnastu. Chciałbym szczególnie zaznaczyć «Krymską Świetlicę», «Dzwon Sewastopola», «Słowo Proświty», «Siwierszczynę», «Siczesławski Kraj», «Słobożanski Kraj», «Proświtę», «Ludowego Lekarza», «Szczedryka» o nakładzie 250 tysięcy egzemplarzy. Chociaż statut Towarzystwa nie przewidywał działalności politycznej, «Proświta» przez cały okres swojego istnienia aktywnie włączała się w życie polityczne. Po uzyskaniu przez Ukrainę niezależności to właśnie z jej inicjatywy do Rady Najwyższej, a także do rad innych szczebli zostali delegowani deputowani o orientacji ogólnonarodowo-demokratycznej. Podczas przygotowań do ogólnonarodowego referendum «Proświta» przeprowadziła tysiące rajdów po południowych i północnych obwodach Ukrainy. Do Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Drodzy przyjaciele! Serdecznie pozdrawiamy Was z tej pamiętnej okazji – 130-lecia założenia «Proświty», która została powołana, by pomagać naszemu narodowi poznawać siebie, swój język, historię, kulturę i dokonania naszych wielkich przodków. Mimo zakazów, prześladowań i oszczerstw «Proświta» niosła światło wiedzy i wielką nadzieję na lepszą przyszłość Ukraińców. Dziś w wielu regionach Ukrainy «Proświta» prowadzi swoją działalność niemal w tych samych warunkach, co na początku stulecia, lecz bohatersko wypełnia swój obowiązek narodowy. Wielu członków naszej partii jest zarazem członkami Waszego Towarzystwa, a my przyjmujemy to z wielkim zadowoleniem i dumą. Życzymy Wam dalszych sukcesów w Waszej tak potrzebnej działalności. Liczymy również na owocną współpracę między «Proświtą» a nami. Chrześcijańsko-Narodowy Związek Przewodniczący partii B. Stretowycz prowadząc aktywną agitacyjną pracę wśród różnych warstw ludności. Aktywiści-prosvitianie tworzyli koła w uczelniach, szkołach, przedsiębiorstwach i instytucjach, brali udział w (...) wydawali broszury, „motylki”, ulotki i inne materiały, organizowali dni pamięci świąt narodowych, zakładali w jednostkach wojskowych (...) „czerwone kąciki”, odtwarzali narodową symbolikę, potępiali zbrodnie totalitarnego reżimu, prowadzili odpowiednie czytania i wydawali (...) informację, zaczęli wydawać (...) podręczniki dla szkół średnich i (...), rozpowszechniali wiedzę prawną wśród ludności, reagowali na wszelkie antyukraińskie (...) na jakichkolwiek poziomach się one pojawiały. Począwszy od wydawania gazety „Słowo Proświty”, (...) objęli niemal wszystkie obwodowe (...) wydawnictwa periodyczne, wpływali na kadry we władzy wykonawczej, delegowali do obwodowych, miejskich i rejonowych administracji swoich przedstawicieli (...). Zaczynając od programu „Wiec” i (...) prowadzili systematyczne audycje telewizyjne i radiowe poświęcone problemom kultury, języka ukraińskiego, historii, historii ukraińskiego książkowego wydawnictwa, historii krajoznawstwa, architektury i muzyki, historii Cerkwi ukraińskiej. Wykładowcy Proświty wygłosili tysiące wykładów. Zorganizowano setki (...) spotkań z zespołami. Od czasu rozpoczęcia działalności Proświta corocznie organizuje imprezy, które stały się tradycyjne: Dni Szewczenkowskie, upamiętnienie Krut, ukraińskich hetmanów, wybitnych działaczy nauki i kultury oraz narodowych przywódców. Z inicjatywy Proświty po raz drugi obchodzi się już Narodowe Święto Ukraińskiego Piśmiennictwa. Proświta była inicjatorem powołania Rady ds. Językowych przy Prezydencie, a także funkcjonowania departamentu językowego. Przez nas opracowano i poparł ją Prezydent „Państwowy program celowy «Język ukraiński do 2005 roku»”. Gabinet Ministrów postanowieniem z 8 września 1997 roku zatwierdził Kompleksowe działania na rzecz wszechstronnego rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego, w opracowaniu których uczestniczyło Centralne Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Prosvitianie wzięli najaktywniejszy udział w procesie konstytucyjnym, w opracowaniu narodowego programu „Oświata”. Proświta była inicjatorem jednoczącego procesu politycznego demokratycznych sił narodowych przed dwoma poprzednimi wyborami, w 1994 i 1998 roku. Dwukrotnie nasze rekomendacje zostały zlekceważone. Mamy nadzieję, że wybory w przyszłym roku odbędą się przy ogólnonarodowej konsolidacji. Realizacja wspomnianego programu, jak i dziesiątki rekomendacji oraz Program kompleksowy, skierowanych wspólnie do Ministerstwa Oświaty, Ministerstwa Kultury, Ministerstwa Informacji oraz Kijowskiej Miejskiej Administracji, jest właściwie programem działań Towarzystwa. Przejdźmy do pełnego wykazu zasług historycznych. Z imieniem «Proświty» związane są wszystkie najwybitniejsze wydarzenia i nasze najjaśniejsze nazwiska. Wystarczy wymienić Iwana Franki, Lesię Ukrainkę, Michała Kociubynskiego, Borysa Hrinczenkę, Mykołę Łysenkę, Michała Hruszewskiego, Iwana Ohijenka, Symona Petlurę, Wołodymyra Wynnyczenkę... Czołowi działacze «Proświty» to pantheon naszej narodowej chwały. Gdyby nawet nie istniała odrodzona dziesięć lat temu «Proświta», dziś bylibyśmy zobowiązani zatrzymać się na chwilę w czasowym strumieniu, aby, obejrzawszy się wstecz, Ciąg dalszy na str. 7 historyczne wiadomości o niej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗
STYCZEŃ, NUMER 1 (55), 1999 ROK Olga Bosystiuk, Wiktoria Łukianiec, primadonny Lwowskiej czy Dniepropetrowskiej opery — kiedy my je ostatnio widzieliśmy na narodowej scenie Pałacu «Ukraina»?! Podczas gościnnych występów wszędzie tam panują trzeciorzędni gastrolerzy, wywożąc z Ukrainy to, czego nie zdążyła wywieźć rosyjska inflacja. To dobrze, że pod patronatem Prezydenta odbywają się gościnne występy tych, którzy zdobyli światową sławę. Ale jeśli pod ten patronat nie zostaną wzięte ukraińskie talenty, nie mniej znane na świecie, to wkrótce stracimy również to, co od wieków było naszą najważniejszą wizytówką — ukraińską pieśń, a nasi młodzi artyści zostaną wykupieni i wywiezieni, by później zostać nam sprzedanymi za wielkie pieniądze. Ale za sprawą tych samych obcojęzycznych megafonów dzieją się rzeczy znacznie poważniejsze. Spójrzcie na rosyjskie gazety, powiedzmy, z grudnia bieżącego roku. Pełno ignorowania narodowych, życiowo ważnych tematów, albo po brzegi — żółci, bluźnierstw, otwartej nienawiści do самого słowa «niepodległość»! wstecz, zdolni dostrzec tę samoorganizującą siłę, której wspólne imię — proświtianie. W tym sensie proświtianami byli wszyscy, którzy bronili ukraińskiej sprawy, ukraińskiego słowa, ukraińskiej idei, ukraińskiego niezniszczalnego narodu. Ilu ich zostało rozstrzelanych, poniżonych, okaleczonych w XX wieku. Dlatego jubileusz «Proświty» jest jednocześnie martyrologiem ukraińskiej sprawy wyzwoleńczej: miliony ofiar, duchowa pustka, ruiny w krótkim czasie odbudowanego kulturalnego krajobrazu, językowe Р Р | "Й "' чт і «ж і . - Ж - і і - -- й - " і рн б ой ї - - й г й Р і б - 1 М " Р, і. ш й з а і - І. т.і РУ г : М -- -якУу ; ЗР - ни Гк з - "нь й ь, гу - ії . Ж з а ча й ж Й «1 а Ра й "чі | odrętwienie, upokarzające istnienie. р ж Ukraińcy w XX wieku ponieśli nieodwracalne straty demograficzne, intelektualne i moralne, które dają o sobie znać już w niepodległej Ukrainie. Ale jestem daleki od myśli, że my tak łatwo zdobyliśmy niepodległość w tym późnym czasie, kiedy жо но аз й шю - - i rozkład moralny, moralna degradacja społeczeństwa ЧА. …przybrały rozmiary bliskie nieodwracalności. Rzeczywiście, samodzielna Ukraina nie stała się państwem narodu ukraińskiego w pełnym znaczeniu tych słów. Co więcej, w niepodległej Ukrainie zapoczątkowano procesy, które mogą doprowadzić do nieodwracalności. Oto jedno z tysięcy świadectw, o których nie możemy przemilczeć właśnie dziś: «W niepodległej Ukrainie rusyfikacja postępuje szybszym tempem niż w sowieckiej imperium. Szczególnie wyraźnie to czuć, kiedy włączasz telewizor. Praktycznie wszystkie kanały wciskają ci „kity” po rosyjsku. Żeby kupić ukraińską gazetę, trzeba ją jeszcze ostrożnie poszukać wśród obcojęzycznych. Nie rozumiem, jak wy zamierzacie w takich warunkach wychować prawdziwych patriotów, którzy dokończą budowę państwa. Czy może liczycie na to, że Moskwa nauczy Ukrainę budować?» — pyta Emma Andijewska, ukraińska poetka i malarka z Niemiec. Kwestia językowa była i pozostaje najostrzejszą, najbardziej palącą i najpilniejszą sprawą, jednocześnie polityczną, ekonomiczną i duchową. «Dopóki język ukraiński nie zdobędzie sobie miejsca w szkole wyższej, dopóki nie stanie się narzędziem pracy naukowej w nauczaniu i w literaturze, dopóty społeczeństwo, naród mówiący tym językiem, będzie czuło się w położeniu niższej, kulturalnie niepełnowartościowej nacji». Aktualność tych słów, wypowiedzianych przez Mychajła Hruszewskiego w 1907 roku, nie straciła na znaczeniu. Przeciwnie, zrozumieliśmy, że bez osiągnięcia odpowiedniego poziomu świadomości narodowej i kultury politycznej różnych grup społecznych ukraińskie państwo pozostanie papierową fikcją, na którą my, członkowie Proświty końca XX wieku, nigdy się nie zgodzimy. Nasi oponenci twierdzą, że tak historycznie się ułożyło, iż język rosyjski jest dominujący. Tak, głębokie skutki kolonializmu w sferze kulturalnej i językowej, niemożność narodowej konsolidacji, ułomność narodowej samoświadomości będąca skutkiem trwającej rusyfikacji dowodzą, że wysiłkami samych tylko prosvityan nie da się temu zaradzić, jeśli chcemy mieć naprawdę normalnie funkcjonujące państwo, a nie jego fantom. Jakkolwiek by kto nie chciał przedstawić rusyfikację naszego pola informacyjnego jako żywioł i wolę konsumentów prasy i produkcji telewizyjnej, my widzimy coś innego. Jest to całkowicie przemyślana i zaplanowana akcja niszczenia młodego państwa od wewnątrz. Każde nowo powstałe rosyjskojęzyczne wydawnictwo, potem nieraz odsprzedawane i wykupywane, jest w istocie antyukraińskie, antypaństwowe. Nawet powierzchowna analiza drukowanych materiałów dowodzi, jak dalekie od interesów Ukrainy są ich czytelnicy, celowo narzucając im popkulturę sąsiedniego państwa albo tandetę z „second-handów” Europy i Ameryki. Wszystko to ma na celu przekonanie, że na Ukrainie nie ma i nie może być ani literatury, ani kina, ani teatru, że jakaś Masza Rasputina jest znacznie ciekawsza od Bohdana Stupki, a teatr Borisa Moisiejewa ważniejszy dla jej dzisiejszości niż teatr Iwana Franki... Anatolij Sołowianenko, Maria Stefiuk, Drodzy prosvityanie! Do ziemi chylę przed Wami czoło za Waszą pracę, za wasz podwижnictwo i zapał! 130 lat «Proświta» oświeca dusze ludzkie, oczyszcza, hartuje je, inspiruje, nawraca zabłąkanych. I dziś, być może w najcięższych czasach, jak matka zdejmuje ostatnią koszulę, by pomóc. Bezcenny dar – książki przesłane przez «Proświtę» Zagrzebskiej ukrainistyce. Wielkie dzięki od studentów i wykładowców Wydziału Filozoficznego, Ukraińców i Rusinów Chorwacji. Jesteście duszą narodu, wspiera Was Opatrzność Boża. Świećcie! Twórzcie! Zdrowia Wam, szczęścia! Niech Wasza mądrość, piękno i szlachetność oświetlają nam drogę, jak promień słoneczny! Od wszystkich, którym bliskie jest ukraińskie słowo, z głęboką czcią i szczerą wdzięcznością Raisa TROSTYŃSKA tb) Drogi Panie Holopo! Z odległej zamorskiej diaspory chciałbym przyłączyć się wraz z moimi towarzyszami do tak jasnych jubileuszowych obchodów Proświty. W ciągu Przez wiele pokoleń Proświta Dobrze rozumiemy, komu dziś na rękę, by w Ukrainie zasiewano zwątpienie, rozdrażnienie, upadek ducha i zamęt dusz, bo zdemoralizowane, zdeprecjonowane społeczeństwo łatwiej zdobyć, złamać, poniżyć. Ale, panowie szowiniści, wam nie uda się wyprzeć sił narodowych z udziału w rozstrzyganiu przyszłości Ukrainy! Polityczna rzeczywistość dziś jest taka, że chętnych do przewodzenia nam z dnia na dzień przybywa coraz więcej, a chętnych do rozwiązywania naszych problemów narodowych coraz mniej. Żyć zaś musimy dziś, a nie 8 listopada przyszłego roku. Pluralizm partii już nie mieści się w książce telefonicznej. Ta wielość nie jest politycznym zróżnicowaniem, lecz całkowitą niezgodą. Czy zdołamy my, większość Ukraińców, stanąć po jednej stronie, aby po drugiej pozostali ci, którzy już jedną nogą stoją na «rodzinnym brzegu Oceanu Atlantyckiego»? była w ciężkich czasach dla narodu ukraińskiego źródłem nauki, oświaty i utrwalania świadomości narodowej. Teraz, gdy mamy już własne Państwo, zadania i rola Towarzystwa «Proświta» wcale nie zmalały, bo trzeba kierować wszystkie twórcze siły i energię na odrodzenie, po długich latach, oświaty i kultury ukraińskiej, tak bardzo potrzebnej dla duchowego «odświeżenia», dla utrwalenia młodego Państwa Ukraina. Szczęść Wam Boże! Niech Najświętsza Dziewica ma Was w swojej opiece. Najlepsze życzenia dla Proświty! Doktor Roman Smyk, członek honorowy Proświty Ukraińska narodowo-kulturalna autonomia m. Nowosybirska składa Wam swoje gratulacje z okazji 130-lecia Towarzystwa «Proświta». Pierwsza ukraińska organizacja syberyjska, u źródeł której stał nieżyjący już akademik I. S. Ładenko, była początkowo filią ukraińskiej «Proświty». W rozwoju naszego towarzystwa ukraińskiego języka im. Tarasa Szewczenki, «Hromada», założenia Nowosybirska im. Szewczenki, obecnie narodowo-kulturalnej autonomii jest znaczną zasługą Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta». Chociaż Ukraina stała się niepodległa, język ukraiński – państwowy, [...] Ukraina, chyba jedyne dziś państwo, które tak gorliwie hołduje ideologii kosmopolityzmu, który tak drogo kosztuje nas wszystkich. Bardziej kosztowna w perspektywie jest jednak ideologia, która stała się faktycznie dominująca, by unitaryzować państwo, a kosmopolityzm w ideologii nie może być. Monetaryzm w gospodarce wyczerpał się, a głośna frazeologia demokratycznych przemian okazała się nieżywotna. Ani reformacji, ani modernizacji gospodarki nie można przeprowadzić na podstawie partyjnej czy doktrynerskiej. Jedynym fermentem, który zapewniał sukces, jak przekonaliśmy się na przykładzie europejskich sąsiadów, jest patriotyzm, interesy narodowe. Nie osobowość zapewnia sukces, lecz wspólnota, nie prawa ludzkie, lecz ogólnonarodowe. Taki jest nasz archetyp. Ludzi jest coraz więcej, a człowieka poza kontekstem narodowym, językowo-kulturowym coraz mniej. Człowiekowi coraz trudniej być przedstawicielem [...]. Dlatego prawa ludzkie nie są adekwatne do narodowych. Narodowe to coś stałego, najbardziej żywotnego, ponieważ wiąże się z szerszym kontekstem, a jeśli chcecie, to i z kosmicznym, bo chodzi o szeroki program i przeznaczenie każdego narodu na świecie. Bez narodowej dominanty, a to dotyczy przede wszystkim języka i kultury, będziemy mieli jedynie imitacyjny model państwa. W społeczeństwie o gospodarce kolonialnej (surowcowej) struktury, rażących dysproporcjach społecznych, niewspółmierności w polityce, demograficznej degradacji, a w konsekwencji przestępczości, przy braku idei narodowej i odpowiedniej ideologii zapewniającej przetrwanie – możemy mieć społeczeństwo peryferyjnego kapitalizmu, europejskich marginesów o niespotykanym dotąd ukraińskim wzorze. Bez narodowego języka i kultury, bez narodowo-stymulującego ducha zawsze będziemy tylko na poboczu, i wszystko, co dzieje się obecnie, rozgrywa się według praw poboczy, gdzie obowiązują zasady kryminalizacji, prowincjonalnej zaściankowości i wyniszczającej bezduchowości. Czy cieszy nas ta perspektywa? Czy po to uciekaliśmy z imperialnych objęć? Model rynkowy, absolutyzowany przez rodzimych, złych geniuszy, organicznie nie wynikał z tego, co pielęgnowali proświtianie przez już wspomniane 130 lat: z orientacji na własne siły narodowe, z poczucia odpowiedzialności, czyli patriotyzmu. Tu trzeba odróżnić biedę, nędzę w społeczeństwie od próby ich uzakonienia, ich konserwacji, gdy odtwarzalność zubożenia nabiera cech długotrwałego zamkniętego cyklu. Tak jak stało się to z informacyjnym, to Nas pozdrawiają Działalność Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki jest niezbędna narodowi ukraińskiemu. Życzymy Wam i wszystkim braciom i siostrom szczęścia, sukcesów twórczych, i niech Bóg wam pomaga w waszej tak potrzebnej Ukrainie i w działalności ukraińskiej diaspory. Z polecenia Rady UNKA Wołodymyr MANOWYCZ, przewodniczący UNKA Szanowny Pawle Michajłowyczu! Szczerze gratulujemy Panu z sto trzydziestą rocznicą powstania «Proświty» – organizacji, której rola w kształtowaniu ukraińskiej państwowości, budowie niepodległej Ukrainy, kształtowaniu świadomej siebie ukraińskiej mentalności jest głęboka i znacząca. Od ponad stulecia ognisko ukraińskiej wolnej myśli, naszej kultury, naszego dążenia do niepodległości dzięki niestrudzonej pracy proświan ogrzewa całe pokolenia ukraińskich patriotów, wnosi do każdego domu, do każdej rodziny poczucie przynależności do wielkiej historii naszej Ojczyzny. Z całego serca życzymy wielkich twórczych sukcesów, zdrowia i dobrobytu. H. FIODOROW, Ambasador Ukrainy w FR

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗
STYCZEŃ, NUMER 1 (55), ROK 1999 (5. te narodowymi kulturowymi przestrzeniami. Ani duchowe marnienie, ani upośledzenie społeczne nie inspirują nas do odpowiednich refleksji. Bo nawet z kolonialnych reżimów «Proświta» dowiodło, że potrafi poradzić sobie z tymi problemami, gdy opierała się na narodowym gruncie. Podniesienie poziomu narodowej samoświadomości można i trzeba było neutralizować problematykę socjalną, na czym nie raz podkreślaliśmy. Narzędzia budowy państwa, do których bez wątpienia należą język i kultura, muszą być realne, skuteczne, a nie półfikcyjne. Wtedy nawet problematyka socjalna przeżywana jest nie tak boleśnie. Dlatego musimy jak najszybciej uwolnić się od spekulatywnej polityki budowy abstrakcyjnego społeczeństwa obywatelskiego i przejść do mobilizacyjnej, narodowej, patriotycznej polityki. Jedynie tradycyjne narodowe interesy państwowe mogą być skuteczne, by nas ochronić i na czyli Połowie, i na Południu, i na Zachodzie. Przy braku ogólnonarodowej idei nie da się wzmocnić systemu władzy w Ukrainie. Bo nasze narodowe interesy geoekonomiczne i geopolityczne przeważają nad całą sumą poszczególnych interesów grupowych, które mają, ku wielkiej niestety, miejsce w Ukrainie. Nie powinniśmy naśladować rosyjskich algorytmów historii, bo to droga do utraty samodzielności. Tylko realne interesy narodowe, realna gospodarka, realna kultura ukraińska, realne przemiany, a nie ich fikcja, mogą sprawić, że Ukraina stanie się Ukrainą. Bez powszechnej narodowej samoświadomości jest to niemożliwe. A u początku tego procesu, jak i u początków założenia «Proświty», jest Słowo. Znany językoznawca W. Weinreich zauważał: «Oddzielenie języka od funkcji, które nadają mu prestiż, na przykład od roli języka państwowego, obniża jego autorytet i zmniejsza opór wobec interferencji oraz sprzyja utrwalaniu innowacji wprowadzanych przez użytkowników dwujęzycznych, czyli sprzyja rozpowszechnianiu surżyka». Otóż po przykłady nie trzeba daleko sięgać: spójrzcie, jak rozmnożyły się na naszym telewizyjnym ekranie i na scenie wszystkie te «króliki», «długonosi», Wierki Serdiuczki, Szenderowicze — nieokreśleni płciowo i nieodznaczający się talentami, jak pilnie wypełniają swoje opłacane przeznaczenie, nie tylko «drażniąc chochła», lecz także poniżając nasz język, podkopując jego odporność. Obniżenie odporności językowej odbija się także na ogólnonarodowym tonie politycznym, a to sprzyja jedynie aktywizacji sił lewicowych w Ukrainie. Nie stało się tego, co mogło się stać Witamy Ogólnoukraińskiemu Towarzystwu «Proświta» w związku z 130-leciem jego założenia W imieniu kolegium Ministerstwa Obrony Ukrainy, całego składu osobowego Sił Zbrojnych Ukrainy oraz od siebie osobiście serdecznie 1 jego założenia. W Siłach Zbrojnych Ukrainy należycie Doceniany jest znaczący wkład Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki w rozwój edukacyjny, kulturalny i duchowy narodu ukraińskiego. Wasza wielostronna, twórcza i owocna praca na niwie upowszechniania naszego duchowego dziedzictwa, kształtowania wśród różnych warstw ludności obywatelskiej świadomości i patriotycznych uczuć, humanistycznych ideałów i wierności tradycjom narodowo-państwowym, oddania sprawie ugruntowania suwerennego, demokratycznego, społecznego i prawnego państwa – to wzorowy przykład służby obecnego pokolenia ukraińskiej inteligencji. Wasze znaczące twórcze osiągnięcia w upowszechnianiu dorobku rodzimej nauki, oświaty i kultury, w kształtowaniu moralności, poświadczają organiczną jedność duchowości i bogactwo życia duchowego narodu ukraińskiego. Są one źródłem twórczego wykorzystania potencjału intelektualnego Towarzystwa i służą wiarygodnym fundamentem naszej efektywnej współpracy oraz… Naturalne jest, że język ukraiński nie stał się spoiwem społecznym, tak jak to nastąpiło, na przykład, w USA. Język ukraiński powinien był pozbyć się nie tylko rosyjskich kalk, lecz także odpowiednich radzieckich mitologemów, którymi dziś posługują się lewicowcy. Podniesienie statusu języka ukraińskiego to odpowiednie wzmocnienie bariery odpornościowej organizmu narodowego, podniesienie poziomu moralnego narodu. Warto tu zaznaczyć, że świat obecnie wkracza w nową, jakościowo odmienną epokę historyczną, w której podejście moralne bierze górę nad wąskim pragmatyzmem, w której moralność, wdzierając się w politykę – jakkolwiek brudna by nie była – oraz w nadpragmatyczną ekonomię, sama przekształca się w napędową, termin: ekologia informacji. Jesteśmy świadomi, że pilnie trzeba zmieniać własną odporność informacyjną, którą można zapewnić jedynie poprzez podniesienie duchowej bariery antyinformacyjnej. Bez udziału w tym procesie czynników państwowych osiągnięcie pożądanego celu jest niemal niemożliwe. Odsunięcie państwa od tego procesu może jedynie przyspieszyć międzyetniczne kataklizmy. Tu przydałoby się doświadczenie, na przykład Litwy, gdzie o poprawność funkcjonowania języka państwowego, przestrzeganie jego norm i szerokie wprowadzanie dba specjalna Komisja do spraw języka litewskiego przy Sejmie Republiki, wyposażona w szerokie kompetencje. Litewska dziennikarka w tej sprawie zauważa Na wystawie «Proświty» i СЕ ні ТЕ Го», siłę produkcyjną. Rola czynnika moralnego jako regulatora ruchu społecznego nieustannie rośnie, a takie kategorie etyczne, jak prawa narodu, nie są już wyobrażoną wielkością. Odrodzenie świadomości narodowej Ukraińców i napełnienie duchową treścią każdej osoby są możliwe nie w deklarowaniu przestarzałych spekulatywnych prawd ani w sztucznych konstrukcjach ideologicznych pod pozorem poszukiwania idei państwowej bez narodowego zabarwienia, lecz w powrocie do duchowych źródeł, gdzie nicią Ariadny jest prawo naturalne, oparte na wartościach moralnych, wspólnych dla wszystkich religii świata i dla większości rodu ludzkiego. My, Ukraińcy, chcemy być, jak wszyscy, z odpowiednim prawem do własnego języka, własnej ziemi, własnej historii, własnego Kościoła, własnej kultury, we własnym segmencie w kręgu świata. Dlatego działacze Proświty obok znanego pojęcia ekologii środowiska wprowadzili do obiegu znań, w imię utwierdzenia Państwa Ukraińskiego, jego gospodarczego rozkwitu, duchowego odrodzenia i umocnienia obronnej potęgi, nowych sukcesów w szlachetnej sprawie szerzenia! Chwała Ukrainie! O. KUZMUK, minister obrony Ukrainy, generał armii Ukrainy Fe Wielce Szanowni Pracownicy gazety «Słowo Proświty»! Szczere pozdrowienia z okazji 130-lecia «Proświty». Obfitych żniw zażynkowych na niwie proświtiańskiej, dobra i radości, zadowolenia z życia! A nadchodzący Nowy 1999 rok niech obdarzy Was szczęściem, zdrowiem i urzeczywistnieniem nowych zamierzeń i planów. Stale czytam i propaguję Waszą gazetę, ponieważ pracuję w kiosku z książkami, którego działalność odbywa się pod egidą «Proświty» m. Tarnopola. Piszę do Was po raz pierwszy. Jednocześnie przesyłam materiały o wspaniałych ludziach-proświtianach, którzy tak owocnie przyczynili się do duchowego wzbogacenia obecnych i przyszłych pokoleń moich ziomków-współwieśniaków (a pochodzę z Wierbowa, co na Bereżańszczyźnie w obwodzie tarnopolskim) у М й тьнаа ій Й ній 90 . "б й и -- -ї Й - 30. 10. 98); «Język litewski uzyskał status państwowy, a język rosyjski stał się językiem jednego z języków narodowych mniejszości...» Zapewnić status języka ukraińskiego jako państwowego zdołamy tylko razem, we wspólnocie. Przecież okres ukraińskiego kosmopolityzmu zbliża się do swojego logicznego końca. I są dwie drogi: albo znów zostaniemy zwróceni w objęcia rosyjskiego imperium z nowym «Słowiańskim Związkiem» Ziuganowa i Makaszowa, albo wreszcie będziemy zmuszeni uznać narodowe priorytety za determinujące. Dlatego musimy myśleć o jutrze, odpowiednio zmieniając także orientacje polityczne, dobierając do sytuacji niestandardowe rozwiązania. Najważniejsze dla nas wszystkich: jak będziemy żyć dalej, na jakiej ideologii się oprzeć? Mnie jako przewodniczącego Towarzystwa interesuje przede wszystkim nie los jednej partii i jej polityczne osiągnięcia, lecz los całej Ukrainy, nie ше річчя «Proświty» ta 1000-lecie kronikarstwa i sztuki księgarskiej na Ukrainie. Bardzo chciałbym, aby ten materiał znalazł miejsce na łamach Waszej gazety. (Ці люди — і Stepan Chamar, і Kateryna Kostiw — warci tego, by i o nich powiedziano ciepłe słowo. Jeśli jeszcze istnieją honoraria w nasz trudny czas, to niech pozostaną na rzecz gazety. | чт че, 25 ЖИ 4 А) А Z poważaniem dla Was Jarosława PAWLIW, m. Tarnopol У Wysoce szanowny panie Mowczan! Serdecznie gratulujemy Panu wysokiego odznaczenia państwowego — Orderu Jarosława Mądrego III stopnia! To jest sprawiedliwe uznanie tego, że Pan | godnie niesie sztafetę państwowotwórczą: swoją mądrością, codzienną ofiarną pracą, żarliwą energią i entuzjazmem, wielką pracą społeczną wytrwale i konsekwentnie umacniacie fundamenty naszego młodego państwa. Życzymy Wam pevnego zdrowia, zgody w rodzinie i dobrobytu, niewyczerpanej energii i natchnienia we wszystkich dobrych przedsięwzięciach dla dobra i pomyślności Ukrainy! interesuje, jak wspólnie wykorzystać potencjał narodu dla konsolidacji Jej... sprawy. Zmiany w życiu państwowym, językowo-kulturalnym, w budownictwie należy prowadzić nie pod wąskie partyjne czy holdingowe programy, a tym bardziej nie pod ich liderów – ich cenę już zapłaciliśmy. Konieczna jest soborowa zgodność wszystkich sił narodowych Ukrainy dla nieuniknionej drogi państwotwórstwa ukraińskiej Ukrainy. Czego pragniemy my, prosvityanie końca XX stulecia? Przecież do końca wieku zostało zaledwie kilka miesięcy. Oczywiście, chodzi o prawdziwą, a nie fikcyjną niepodległość Ukrainy. Ukrainy silnej, która byłaby w stanie zagwarantować obywatelom wolną drogę rozwoju potencjału duchowego i intelektualnego. Chcemy, żeby na nas patrzono z szacunkiem, żeby nas należycie szanowano, żeby przestano nami manipulować. Jeśli nie wykorzystamy potencjału narodowego, aby osiągnąć rozwój gospodarczy, kulturalny i polityczny, czekają nas nieuniknione wstrząsy społeczne. Konieczne są szybkie i istotne korekty... odrodzenia narodowego, ... narodu ukraińskiego, dla którego i nadal narodowe odrodzenie jest nie do pokonania i wyłącznie... odrodzenie narodowe byłoby bezowocne, a w konsekwencji bezperspektywicznym stałoby się samo państwo. Czy my, szanowni ... zgodzimy się z tym stanem rzeczy? Nigdy. na obcych stołach», naukowców ... Prowadzenie ... polityki wobec ukraińskiego języka i kultury wymaga przemyślanego, długofalowego, finansowo zabezpieczonego wsparcia państwa, ponieważ Ukraina pozostaje nadal kulturową i językową kolonią niedawnej metropolii. Jeśli Rosja rocznie przeznacza na rozwój języka rosyjskiego, jak wiadomo, nic nie zagraża, ogromne, jak na nasze możliwości, środki... mówić o naszych potrzebach. bez ... wsparcia, aby przezwyciężyć skutki... ...turnego kolonializmu będzie bardzo, bardzo trudno. A bez takiego przezwyciężenia, jak twierdzi Iwan Dziuba, „państwowa przyszłość Ukrainy nie będzie zabezpieczona”. Kiedy nasi północni sąsiedzi w swojej strategii, w osobnym punkcie, zaznaczają, że „jednym z zadań zewnętrznej polityki Rosji pozostaje ochrona praw rosyjskojęzycznej ludności i rosyjskiego języka w nowych niepodległych państwach”, to nam sam Bóg nakazuje przeciwdziałać agresywnej antyukraińskiej nastawieniu tych, którzy uzakonniają i utrwalają rosyjskie zdobycze w Ukrainie. I tych działań nie należy jednoznacznie interpretować jako wrogich. Ukraina bowiem osiągnęła krytyczny poziom rusyfikacji. Naród ukraiński od wieków pielęgnował swoje głębokie tradycje, swój język, swoją kulturę, dlatego czuwajmy, byśmy nie rozpłynęli się w trzecim tysiącleciu, wbrew wszystkim zgubnym ideom, którymi nas okrutnie i wyrafinowanie traktowano... przez stulecia odbierano mu... ludzkie prowokacje. Nie, my jesteśmy, my jesteśmy nieśmiertelni. Potencjał naszego narodu jest niewyczerpany. Potrzebna jest wola polityczna, by zaangażować motywacje narodowo-kulturowe na rzecz Ukrainy, a nie wąskich interesów korporacyjnych. Mamy nie tylko nadzieję, lecz wszelkie podstawy, by wierzyć, że nasz kolejny jubileusz będziemy obchodzić z szerokim wykazem osiągnięć we wszystkich sferach: językowej, oświatowej, kulturalnej, gospodarczej, wojskowej, informacyjnej. Aby nasze niepowtarzalne słowo wypełniło cała przestrzeń państwową Ukrainy. ...pytanie bezpieczeństwa narodowego ustąpiło miejsca pytaniom wzrostu gospodarczego, dobrobytu, stabilności. Nie tylko wierzymy w taką Ukrainę, ale będziemy też robić wszystko, co możliwe, aby to się stało... ...naszego wspólnego życia. Według którego prowadzi nas zrozumienie tego, że w niebie – Bóg, na ziemi –... ...wojskowych, cech obywatela-patrioty, obrońcy Ojczyzny. Życzę Wam, drodzy przyjaciele, pokoju; dobrej zgody, zdrowia i szczęścia; twórczej inspiracji do wychowywania... żołnierzy Sił Zbrojnych... w związku z obchodzeniem w 1998 roku, który odchodzi do historii, wielu jubileuszowych rocznic. Są to 550-lecie wsi Werbowa, 60-lecie poświęcenia Bożej świątyni Najświętszej Maryi Panny, 150-lecie zniesienia pańszczyzny i zwłaszcza 130- Ukrainą, i że ty nie jesteś Ukraińcem, skoro nie є A ЕРЕЙОГОСІ prosvitianinem i. Otóż, chwała «Proświcie», chwała prezydent UPSP «АЛІОКПОЛЬ» і O. RUDANEC, przewodniczący Kołomyjszczyzny (5, «A chwała Ukrainie! дозами умін вом, труйаникиаростни 0 ен

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗
RA inw. NUMER 1 (55), 1999 rok DARY ... PRZEŁOM ... OWCE ... PIOŁUN ... PRZYJĘCIE DEKRET PREZYDENTA UKRAINY O nadaniu odznaczenia Prezydenta Ukrainy «Order Księcia Jarosława Mądrego» Za wybitne osobiste zasługi w rozwoju państwowości ukraińskiej, owocną działalność twórczą i społeczną postanawiam: Nadać odznaczenie Prezydenta Ukrainy «Order Księcia Jarosława Mądrego» stopnia MOWCZANOWI Pawłowi Michajłowiczowi – posłowi do Rady Najwyższej Ukrainy, przewodniczącemu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, Kijów. Prezydent Ukrainy L. KUCZMA DEKRET PREZYDENTA UKRAINY O uhonorowaniu odznaczeniami Ukrainy aktywistów Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Za znaczący osobisty wkład we wzbogacenie narodowego dziedzictwa kulturowego Ukrainy, znaczące osiągnięcia twórcze i aktywną działalność społeczną postanawiam: Nadać odznaczenie Prezydenta Ukrainy – Order «Za zasługi» III stopnia: IWANYCZUKOWI Romanowi Iwanowiczowi – profesorowi Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu im. I. Franki; KIWSKIEMU Romanowi Marjanowiczowi – przewodniczącemu Lwowskiego Obwodowego Zjednoczenia Towarzystwa; NESTERCZUKOWI Mykole Trochymowiczowi – sekretarzowi odpowiedzialnemu Towarzystwa, Kijów; POHRIBNEMU Anatolijowi Hryhorowiczowi – kierownikowi wydziału Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki; JUSZCZUKOWI Iwanowi Pylypowiczowi – prorektorowi Międzynarodowego Instytutu Lingwistyki i Prawa, Kijów. Nadać honorowe tytuły: «NARODOWY ARTYSTA UKRAINY» – KOZACZENKOWI Walentynowi Wasylowiczowi – zastępcy dyrektora Kijowskiego Państwowego Teatru Muzycznego dla Dzieci i Młodzieży; «ZASŁUŻONY ARTYSTA UKRAINY» – PRYNENŚKO Oldze Dmytriwnie – artystce Iwano-Frankowskiego Państwowego Muzyczno-Dramatycznego Teatru im. I. Franki; «ZASŁUŻONY DZIENNIKARZ UKRAINY» – ...wskiemu Anatolijowi Fedorowiczowi – przewodniczącemu Żytomierskiego ...ego Zjednoczenia Towarzystwa; «ZASŁUŻONY PRACOWNIK KULTURY UKRAINY» – ...oti Lubowi Wasyliwnie – odpowiedzialnej redaktorce «Słowa Proświty», Kijów. EPI Stepanowi Hryhorowyczowi, przewodniczącemu Iwano-Frankiwskiego Obwodowego Zrzeszenia Towarzystwa L. Kuczma PRZYWRÓCIMY Z ZAPOMNIENIA FUNDAMENTALNĄ NAUKOWĄ PRACĘ SŁAWNEGO UKRAIŃSKIEGO UCZONEGO ŁEWKA SYMYRENKI «KRYMSKIE PRZEMYSŁOWE OWOCARSTWO» ць. зіар є Щ Wszechkrymskie Towarzystwo Naukowców oraz Wszechkrymskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki wystąpiły z inicjatywą ponownego wydania pierwszego tomu fundamentalnej pracy światowie znanego ukraińskiego uczonego-sadownika i pomologa Łewka Platonowycza Symyrenki «Krymskie przemysłowe owocarstwo» – perły światowej nauki sadowniczej (objętość 94 ark.). Pracę wydano w 1912 roku ze środków mecenasów, a już za życia autora stała się bibliograficzną rzadkością. W czasach radzieckich została zakazana i zniszczona w większości księgozbiorów. Jest to unikatowe dzieło dotyczące historii kultury rolniczej na Ukrainie i historii sadownictwa na Krymie, niezrównany wzór wszechstronnego produkcyjno-biologicznego badania i pomologicznego opisu odmian roślin owocowych. Na teoretycznych podstawach naukowej pracy sławnego ukraińskiego uczonego opiera się współczesne przemysłowe sadownictwo świata. «Krymskie przemysłowe owocarstwo» to prawdziwe dziedzictwo narodowe Ukrainy, duma narodu ukraińskiego. Ponowne wydanie książki przyczyni się nie tylko do odrodzenia ukraińskiego sadownictwa i unikatowej Symyrenkowskiej szkoły naukowej, ale także stanie się teoretycznym fundamentem do stworzenia nowoczesnego sadownictwa w Ukrainie. Ponadto – będzie miała również znaczenie polityczne, pokazując organiczną jedność Krymu i kontynentalnej Ukrainy. Projekt ponownego wydania wybitnego dzieła został częściowo sfinansowany przez Międzynarodowy Fundusz «Odrodzenie». Jednak przydzielonych środków wystarcza jedynie na prace przygotowawcze. Koszt wydania 2 tysięcy egzemplarzy wynosi 30–325 tysięcy dolarów. Wszystkich, którym nie jest obojętny los Ukrainy, którzy troszczą się o jej naukę i kulturę, którzy dbają o jej przyszłość, zachęcamy do wzięcia według swoich możliwości udziału finansowego w wznowieniu pierwszego tomu tej unikatowej pracy. Sponsorzy zostaną upamiętnieni w tej książce, a za wpłaconą kwotę otrzymają odpowiednią liczbę jej egzemplarzy. Wszechkrymskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki zakłada na swoim rachunku rozliczeniowym specjalny fundusz wydania «Krymskiego sadownictwa przemysłowego» L. P. Symirenki. Dane Towarzystwa i Komitetu Wydawniczego: 333000, Krym, m. Symferopol, ul. Puszkina, 8, pok. 17. Nr rach. 26009301321610. Kod ZKPO 20752794. MFO 324430. Krym, «Prominwestbank», m. Symferopol. Petro WOLWACZ, przewodniczący Wszechkrymskiego Towarzystwa Uczonych, członek-korespondent UEANI Petro HARCZEW, przewodniczący Wszechkrymskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki, profesor Kateryna Kostiw – ludowa mistrzyni Ukrainy, aktywna członkini Związku Ukrainek. Urodziła się i wychowała we wsi Werbowe w rejonie bereżańskim na Tarnopolszczyźnie. Obecnie pracuje jako kierowniczka biblioteki w osiedlu typu miejskiego Iwano-Frankowe na Jaworowszczyźnie. Z dzieciństwa zajmowała się haftem, którego nauczyła ją matka. W wieku 12–13 lat sama układała własne warianty wzorów. Od 1964 roku aktywnie uczestniczy w różnorodnych wystawach i festiwalach folklorystycznych. Jej prace eksponowano w Bereżańskim Muzeum Krajoznawczym. Posiada nagrody. Jej twórczość wzmiankowana jest w kilku wydawnictwach o tematyce artystycznej. Podczas spotkania z Kateryną Kostiw w Werbowem, zwłaszcza młodsze pokolenie z zainteresowaniem słuchało jej opowieści o sztuce haftu, jego rozwoju, szczególnie w rodzinnym kraju, we wsi Werbowe. Tak więc pierwszą koszulę zapaloczą haftowała swojemu mężczyźnie Hanna Turczyn (Tymczyszyna), pierwsze ręczniki – Tekla (Ławdiejewa). Od ludowej mistrzyni młodzież dowiedziała się, kto wprowadził do ludowego stroju żupany, kamizelki w wsi, zapaski (foty) – kobiece upyny, kto jako pierwszy pojawił się w haftowanych bluzkach, o wzorach «wzdłuż», «ukośnie», «jabłuszka», o kolorach w «dawnych wzorach». Pani Katerina to cała encyklopedia sztuki haftu – najbardziej żmudnego ze wszystkich rodzajów sztuki. Nie wyobraża sobie siebie bez ulubionego zajęcia. Można szczerze zazdrościć jej entuzjazmu. «Kiedy wszyscy – opowiada pani Katerina – skupowali kryształy, dywany, jeździłam po wsiach, rejonach i obwodach i zbierałam ludowe stroje (kupowałam)» – i tak zebrała niezwykle bogatą kolekcję. Przez tydzień mieszkańcy Wierbowa mieli możliwość z wielką przyjemnością obejrzeć 1. Na wystawie, zorganizowanej 1 w Domu Ludowym, a także na placu przed Domem Ludowym, eksponowano odzież, która była w użyciu na wsi do 1939 roku i po nim. Interesujące były ekspozycje «Z babcinej skrzyni», «Od babci do wnuczki», «A dziewczyna wyszyła koszulę kozakowi», «Daj mi, dziewczyno, tkaninę…» (wystawa „…”), «Ręczniki dla Tarasa» (wyszywane ręczniki, motywy wielkiego Kobzarza). Na wystawie zaprezentowano kolekcję odzieży z rejonów Bereżańskiego, Borszczowskiego i Zaleszczyckiego obwodu tarnopolskiego, a także Zakarpacia, Bukowiny, obwodu iwano-frankiwskiego, obwodu lwowskiego, zwłaszcza Jaworowszczyzny, gdzie pracuje obecnie ludowa mistrzyni, która pochodzi z tych stron. Mogła ona nacieszyć oczy zapoczątkowaną kolekcją obręczy do haftu w stroju narodowym. Kobiety były zachwycone różnorodnością serwetek, ręczników, poduszek, obrusów, serwet, zasłon, bluzek, chodników, kamizelek, lamówek i krawatów. Z ciekawością oglądano także męskie koszule, kamizelki i krawaty. Sama gospodyni zrobiła niezwykłe wrażenie na odwiedzających wystawę. Rozmowa z nią duchowo wzbogaca każdego. Pani Katerina potrafi godzinami opowiadać o wiejskich tradycjach, o tym, jak kiedyś obchodzono Wielkanoc, 15 maja – dzień zniesienia pańszczyzny, Zielone Świątki, jak czczono pamięć siczowych strzelców. Młodzi ludzie z zainteresowaniem słuchali opowieści o dawnym kawalerskim śpiewie, wieczorynkach, szlachetnym postępowaniu, kapeli braci Bidulów oraz historii. Wystawa i spotkania z ludową mistrzynią, rodaczką ze wsi Wierbiw, trwały tydzień. Każdy w tym czasie przyswoił sobie: «Ми нічого не повинні втрачати, а при житті!» «Każda chata powinna być świetlicą». Wystawa była poświęcona jubileuszowym datom, które w 1998 roku obchodziła wieś. W dniach, gdy trwała wystawa, pani Kateryna skończyła 75 lat. Dlatego Niskie ukłony dla Pani, wielce szanowna ziomkini-proświtianko! Niech Bóg zsyła Pani zdrowie, a kukułka niech jeszcze wiele lat wykuje. Niech skarbnica nie jednym dziełem Pani rąk się wzbogaca, a liczba Pani wielbicieli i naśladowców wśród młodych proświtian z latami rośnie. Pani udział w naszych imprezach, sztuki ludowej, a Jarosława PAWLIW, wieś Werbiw, rejon bereżański, Tarnopolszczyzna Udział w naszych imprezach 26 Do widzenia, panie Ambasadorze! Dobiegła końca kadencja Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Ambasadora Chorwacji na Ukrainie, pana Dżuro Widmarowicza. Z wdzięcznością my, proświtianie, będziemy go wspominać: jego pomoc w nawiązywaniu stosunków z «Matycą Chorwacką», jego jaskrawe wystąpienie na jubileuszu «Proświty». A jeszcze brakować nam będzie jego przyjaznego, serdecznego stosunku do Ukrainy. Ale, jak wiadomo, miłość nie zna granic, więc nie żegnajcie się, a – do widzenia, panie Ambasadorze! 2 BIALI Mój bracie Chorwacie, Od wieków za nami Chodziło nieszczęście, Chciało uczynić nas Czarnymi. Codzienność i wieczne troski Oblewały nas Farbą szarości. CHORWACI Dżuro Widmarowiczu Komunistyczni wodzowie chcieli nas widzieć I tylko czerwonymi. Lecz my pozostaliśmy białymi, Jak ogień w swej agonii, Jak sumienie. Biali, od wieków biali. Biali jak Chorwaci.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗
BIULETYN SŁOWIAŃSKIEJ KULTURY 200-lecie urodzin Adama Mickiewicza na Ukrainie Dwieście lat temu, 24 grudnia 1798 roku, w zubożałej szlacheckiej rodzinie Mickiewiczów urodził się chłopiec Adam, któremu było przeznaczone stać się wielkim poetą. Państwo polsko-litewsko-białoruskoukraińskie zostało wówczas podzielone między sąsiednie imperia bez uwzględnienia etnicznych potrzeb narodów, które wchodziły w jego skład. Ale właśnie dopiero co wybuchły amerykańska i francuska rewolucja, dojrzewał ruch narodowo-wyzwoleńczy na Bałkanach. Nadeszła także kolej Europy Wschodniej. Zdobywszy wykształcenie na Uniwersytecie Wiedeńskim, młody Mickiewicz przyłączył się do ruchu patriotycznego, za co został aresztowany i wysłany na Wschód. W Rosji i na Ukrainie przebywał prawie pięć lat. Wtedy właśnie dokonało się jego dojrzewanie jako poety i patrioty. Działalność twórcza i społeczna A. Mickiewicza przypadła na czasy dekabrystów, Powstania Listopadowego 1830 roku, a także na okres rozgromienia Bractwa Cyryla i Metodego na Ukrainie. Ale ani jednego dnia niepodległości Polski nie było mu dane doczekać. Mickiewicz przeżywał to jako straszliwą tragedię, poświęcił swoje życie i twórczość ideii Wolności... Dziś nam się poszczęściło bardziej, ale czy każdy to rozumie? Ukraina może być dumna ze swoich synów, którzy nie tylko uznawali prawo Polaków do odbudowy swojej państwowości, ale też brali bezpośredni udział w walce narodowo-wyzwoleńczej — takich jak Kindrat Rylejew, Siergiej Murawjow-Apostoł czy brat wybitnego uczonego Andrij Potebnia, który bohatersko zginął na czele batalionu powstańców pod fortecą Pjaskowa Skała w marcu 1863 roku. Dziś jego imię szczerze szanują Polacy, tak samo jak my imiona Tadeusza Kościuszki, Fryderyka Chopina, Adama Mickiewicza. Słowo Mickiewicza dla Ukraińców — nie nie tylko fakt literatury, realia twórczości wielkiego poety, uznanego na całym świecie. Ono, podobnie jak «Kobzar» Szewczenki, jest żywym świadectwem naturalnego braterstwa, wbrew narzucanej przez białego, a zarazem czerwonego imperatora płaskiej, nadzorowanej «przyjaźni narodów». Echo dziejowych czasów, gdy wiatr wolności z Europy bez przeszkód docierał do Ukrainy, poruszając myśli i rozpalając serca. Oto żywotna siła polskiego i ukraińskiego romantyzmu! Jego szczytem w literaturze uznaje się sławną poemat «Pan Tadeusz», nazywany encyklopedią dawnych czasów. Tylko dawnych czasów, i to tylko polskich? Od dwóch stuleci poezja Mickiewicza inspiruje narody walczące o wolność. Jego teksty muzycznie opracowywali S. Moniuszko, M. Łysenko, B. Liatoszynski, H. Majboroda; przekładali je na język ukraiński: P. Hulak-Artemowski, M. Staricki, I. Franko, P. Tyczyna, M. Bażan, B.Ten. Jednak najlepiej, być może, zrobił to Maksym Rylski. Właśnie jego przekłady «Pana Tadeusza» i sonetów Mickiewicza znalazły się w centrum ciekawej rozmowy, która odbyła się w Związku Pisarzy Ukrainy. Zaczęło się od jubileuszu. Rok 1998, zgodnie z uchwałą UNESCO, stał się bowiem rokiem Adama Mickiewicza. 18 grudnia w Związku Pisarzy odbyło się spotkanie «okrągłego stołu», którego uczestnicy nie ograniczyli się do zaplanowanego tematu «Problemy przekładu utworów Adama Mickiewicza i ich nauczania w placówkach oświatowych Ukrainy»; rozmowa okazała się znacznie głębsza i dość emocjonalna. Po powitaniu przedstawiciela Ambasady Polski, pana Bogusława Wojciechowskiego, głos zabrali slawiści-językoznawcy, pisarze-tłumacze, pedagodzy. Swoje poglądy na ukraińskiego Mickiewicza ilustrowali nie tylko własnymi, ale i klasycznymi przekładami, wykazując się wszechstronną i historyczną wiedzą. Ten mały turniej poetycki dowiódł, że nowsze próby być może są czymś bliższe oryginałowi pod względem techniki wersyfikacji, ale bezsprzecznie ustępują przekładom klasyków pod względem poziomu poetyckiego. Stało się to, co musiało się stać: po raz kolejny potwierdziło się znana teza: talent tłumacza nie powinien ustępować talentowi autora. Na koniec wszystkich pogodziła myśl, którą wyraził przedstawiciel polskiego towarzystwa kulturalno-oświatowego im. A. Mickiewicza w Kijowie Stanisław Sawkuw: nie idąc dosłownie za oryginałem, Rylski jest mu wierny w istocie; z niemal niewiarygodną estetyczną taktownością napisał na nowo nieśmiertelny poemat w ukraińskim języku XX wieku. Dlatego drugie czytanie „Pana Tadeusza” w przekładzie Rylskiego to święto, podobne do pierwszego spotkania z wielkim dziełem... Zrozumiałe, że godnie ocenić tę piękną metamorfozę mogą polonistae-Ukraińcy i ci Polacy, którzy opanowali język ukraiński. Na szczęście pierwszych i drugich dziś jest sporo, nie brakowało ich również przy „okrągłym stole”. Tetiana Czernysz, docent, filolog z Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. T. Szewczenki, trafnie zauważyła, że potężna odporność narodowa literatury polskiej jest prawdziwym wzorem dla literatury ukraińskiej. To właśnie jest świadomość, tożsamość narodowa, o której dziś tak wiele mówimy. Z okazji rocznicy nastąpił, choć niewielki, wzrost aktywności wydawniczej: oto mamy nowe dwujęzyczne wydanie „Pana Tadeusza” w przekładzie M. Rylskiego, a także specjalny jubileuszowy numer „Biuletynu” Państwowego Komitetu Ukrainy ds. Narodowości i Migracji (zastępca przewodniczącego tej instytucji, szanowany literat i tłumacz Raul Czilaczawa, przewodniczył zebraniom „okrągłego stołu”). Szczęśliwy bibliofil, który zdobył te wydania: nakład pierwszego – tysiąc, drugiego – kilkaset egzemplarzy. Mamy możliwość postawić oryginalnego Mickiewicza obok wersji ukraińskojęzycznej, zwłaszcza w nowych przekładach. Dziś ukraińskiemu czytelnikowi znane jest bynajmniej nie wszystko z twórczości tego giganta poezji słowiańskiej. Niektóre jego wiersze ukrywano lub po prostu zakazywano z powodów politycznych, inne ukazały się niemal obok (z) pomnikiem. »Wielk… w zniekształconej postaci z powodu cenzurowania lub samoredagowania tłumaczy, którzy unikali erotycznych czy narodowych «namiętności». Zadziwiają nowe interpretacje mało znanych rzeczy Mickiewicza, dokonane przez artystów z łaski Bożej. Oto fragment z poematu «Pominki» w przekładzie Dmytra Pawlyczki: Aby kamienie zwieźć na te budowle, Ile wymyślono tajnych spisków, Ilu niewinnych wygnano lub zabito, Ile bezwstydnie zgrabiono krajów, By wykupić wszystko, co jest, W Paryżach, Londynach — no, cóż, ceny! — Za krew Litwy, za łzy Ukrainy, Zbudowano, wzniesiono pałace, Winem szampańskim wymyto posadzki. Tak, Mickiewicz myślał o Ukrainie. Ojczyzna jawiła mu się w wyobraźni jako kraj bratniego narodu, tak jak i rodzinna Litwa. Te szlachetne uczucia wyraża w sonecie «Stepy akermańskie»: Płynę po przestrzeniach suchego oceanu. Jak łódź wiezie mój wóz w zielonej gęstwinie, Mija wyspy w falach pachnące, Którymi chwasty wznoszą się purpurowo. Już mrok zapada. Ani drogi, ani kurhanu, Szukam przewodnich gwiazd w wysokości. Oto obłok błysnął, oto złote ogni: To świeci Dniestr, to sama Rama z Stańmy! Jak cicho! Że nawet sokół nie dojrzy, — tylko Słychać nawet motyla, który trzepocze skrzydłem, węża, który pełznie przez zioła i znika. Tak napiąłem słuch, że słyszałbym I ziemi... głos z Litwy. Na pomniku ... Lwowa Kobzarzowi — tylko dwa słowa, po polsku «Aj że» i «Mickiewicz». nic więcej miodem i żółcią; i krwią wielu pokoleń. Andrij Tołaczewski Uczczenie powszechnie znanego ukraińskiego literaturoznawcy, językoznawcy, kulturoznawcy- logi, byłego Prezesa UVAN, honorowego akademika NAN Ukrainy, doktora nauk filologicznych Jurija Szewelowa (Szerecha), odbyło się 13 grudnia 1998 roku w siedzibie Ukraińskiej Wolnej Akademii Nauk (Nowy Jork) przy udziale szerokiej społeczności naukowej USA, Kanady i Ukrainy. Sala posiedzeń Akademii była wypełniona po brzegi. Szczególnie miłe było również to, że w jubileuszowym posiedzeniu uczestniczył sam jubilat, 90-letni patriarcha ukraińskiej nauki w diasporze Jurij Szewelow (Szerech). Uroczyste posiedzenie otworzył Prezes UVAN, profesor Oleksa Bilaniuk. Serdecznie pozdrowił Jurija Szewelowa z okazji 90. rocznicy urodzin, a następnie odczytał adresy powitalne, listy i telegramy, które napłynęły niemal ze wszystkich zakątków naszej planety. Zaraz po wystąpieniu O. Bilaniuka głos oddano wysłannikowi Ukrainy – dyrektorowi Instytutu Ukrainoznawstwa Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego im. T. Szewczenki, laureatowi Międzynarodowej Nagrody im. J. G. Herdera, wiceprezesowi Akademii Nauk Szkoły Wyższej Ukrainy, doktorowi nauk filologicznych, profesorowi Petro Kononenko. W tym powitalnym słowie w imieniu rodzimej ukraińskiej nauki, którą zmuszony był opuścić na początku lat 40. XX wieku, świetny jubilat, Petro Kononenko, zaznaczył, że Szewelow jest autorem ponad 860 prac. Przez wiele lat był jednym z wiodących literaturoznawców, jednym z najwyższych autorytetów ukraińskiego ruchu. Petro Kononenko ... korzenie. Przez długi czas ... w pewnym okresie ... wideo ... ukraińskiego ... nauki i techniki, sztuki i innych dziedzin ... krytyków, gatunku ... w języku rosyjskim ... historii ... książki. Jubileusz Patriarchy w USA Jurija Szewelowa (Szerecha) ukraińskiej nauki Kto dziś nie zna nazwisk Mykoły Hniediycza, Mykoły Gogola, Wołodymyra Korołenki, Iwana Puluja, tysięcy uczonych, którzy pracowali w Rosji, na kontynentach europejskim, australijskim i amerykańskim, rozwijając matematykę, fizykę, chemię, naukę o kosmosie, organizując loty poza granice Ziemi. Jednocześnie nie można nie zauważyć, że duchowa kultura narodu ukraińskiego, jego język, literatura, ludowy melos – pieśń i duma – są tak bogate w osiągnięcia na poziomie światowym, że przedstawiciele innych narodów poświęcili narodowi ukraińskiemu swój talent i swoje życie, uznali talent naszego narodu i jego rolę w historii świata. Nic dziwnego, że Rosjanin Wołodymyr Pietrow, pisząc swoją historię literatury ukraińskiej, położył nacisk na to, że uważa ukraińską twórczość literacką nie tylko za niezależną od rosyjskiej czy polskiej, od innej słowiańskiej, lecz przeciwnie, uznaje samowystarczalność jej systemu artystycznego, a w związku z tym uznaje również naród ukraiński za równie samowystarczalny. Tak samo możemy twierdzić, że wybitnymi postaciami w literaturze ukraińskiej stali się M. Kostomarow, W. Antonowycz, A. Krymski, M. Chwylowy, którzy, w odróżnieniu od na przykład Sołżenicyna, nie tylko nie wyrzekli się związku z ukraińskim pokrewieństwem, z ukraińskim narodem, jako jego samodzielnych interesów, lecz wzięli ukraiński los w głębię swojego serca i poświęcili mu, ukraińskiemu narodowi, swój talent. Szczególnie jaskrawą pod tym względem postacią jest Jurij Szewelow. Urodził się na tej ziemi, pił jej soki, a jego życie to tworzenie ukraińskiego świata, na który składają się ukraińska przyroda, ukraiński język, ukraińska kultura, ukraińska historia i wreszcie ukraińska mentalność. Jurij Szewelow należy do wyjątkowo jaskrawych osobowości, jest człowiekiem emocjonalnym, jest przede wszystkim najgłębszym analitykiem, intelektualistą, inteligentem przez duże I. Jego prace są szczególnie cenne dla badania historii ukraińskiego języka XX wieku. Jego wystąpienia w czasie działalności MUR – Międzynarodowego Ruchu Ukraińskiego, a następnie na stanowisku prezydenta UWAN – to etapy rozwoju ukraińskiej myśli społeczno-politycznej i państwotwórczej. Jurij Szewelow jest wybitnym polemistą, ale szerokość jego zainteresowań, obiektywizm, inteligencja wyraźnie przebijały nawet wtedy, gdy polemiki poświęcane były ostrym, a nawet drażliwym kwestiom, a ponadto z Petrowijdnonenko (w centrum) i pan Jurij Szewelow W ostatnim referacie Jurij Szewelow ukazał się zebranym jako oryginalny i utalentowany literaturoznawca oraz krytyk literacki. Jurija Szewelowa. Zgodnie ze swoim charakterem i tym razem zatrzymał się na problemach, rozwiązania. zadumane. Z rosy i wody! rękopisy nie tylko z historii języka ukraińskiego, jego semantyki, morfologii, stylu – staną się nowym słowem w historii naszej nauki, oświaty, naszej świadomości. Większość dzieł Ju. Szewelowa drukowano po angielsku, a także w innych językach obcych, i wkrótce stały się one własnością światowej nauki. Charakter Jurija Szewelowa to charakter poszukiwacza prawdy, bojownika o wysokie ideały. Jego prace odsłoniły światu nowe oblicza historii, talentu, możliwości Ukrainy i jej narodu. Z głęboką analizą życiowej drogi uczonego, jego twórczych osiągnięć i odkryć w dziedzinie ukrainistyki filologicznej i krytyki literackiej, kulturologii oraz kultury duchowej w ogóle wystąpił przewodniczący Rady Szkolnej przy UKKA, sekretarz naukowy WUAN (Nowy Jork), redaktor naczelny pedagogicznego czasopisma „Rідна Szkoła”, znany literaturoznawca, doktor filologii Jewhen Fedorenko. Dalej wystąpili profesor Uniwersytetu w Edmonton Andrij Hornjatkewycz (Kanada), znany ukraiński poeta na emigracji, profesor Uniwersytetu Illinois Bohdan Rubczak, którzy serdecznie powitali jubilata z wyjątkową datą w jego życiu, analizowali jego twórcze dokonania i naukowe osiągnięcia. Z analityczno-polemicznej - Oczywiście w centrum uwagi był wystąpienie samego które wymagają rozważenia i Życzymy jubilatowi zrealizowania wszystkiego, co zamierza. Iwan Pasemko, pracownik naukowy Instytutu Ukrainoznawstwa KUN im. T. H. Szewczenki й й ї, ч: За злото Польщі -- все добро сіє сне ее ч--

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗
Badania socjologiczne pokazują, że jeśli ponad trzy czwarte danego zbiorowiska (osiedla, miasta) posługuje się językiem rosyjskim, to rusyfikacja pozostałych odbywa się samoistnie, nawet bez przymusu. Już z tego dobrze widać, jak daleko zaszliśmy. Aby więc naprawić sytuację, trzeba pokonać siłę inercji i psychologiczną barierę, która stoi przed wieloma z nas na drodze do odrodzenia języka ukraińskiego w rosyjskojęzycznym otoczeniu. Potrzebne są wysiłki woli ze strony każdego, kto nie przywykł rozmawiać po ukraińsku. Bo jedna sprawa to rozumieć język, a zupełnie inna to nim się posługiwać, i to musi być poparte żywą praktyką językową. Inaczej najsprawiedliwsze prawa i oficjalne postanowienia pozostaną formalnymi świstkami papieru, które będą rodzić w odpowiedzi równie bezwartościowe papierowe sprawozdania-„odczepnego” dla uspokojenia wyższego kierownictwa. Nie oznacza to, że oficjalne postanowienia są niepotrzebne. Są potrzebne jako kontrola ich wykonania. Dobrze, gdy kierownik przedsiębiorstwa czy szef warsztatu lub wydziału, gdzie ty pracujesz, sam daje godny przykład do naśladowania, bo przecież przywykliśmy słuchać tego, co mówi przełożony. Tacy kierownicy są, ale niestety wśród dawnej przedstawicieli wszystkich narodów, dla których język ojczysty jest sprawą przetrwania narodu i państwa. U Rosjan, Polaków, Węgrów czy Mołdawian sytuacja jest im jeszcze łatwiejsza – za nimi stoją samodzielne państwa. Nas natomiast poza własną ojczyzną nie ma i my, żyjąc na swojej ziemi, musimy budować własne państwo, własną kulturę i język, bo za nas nikt inny tego nie zrobi. Mając na uwadze, że język ukraiński i kultura przez stulecia doznawały stałego ucisku i zakazów, przy każdej okazji powinniśmy zwracać się z apelem do Rosjan i rosyjskojęzycznych Ukraińców, aby wspólnie utwierdzić historyczną ...w życiu codziennym. Nie dość, że trzeba płynąć pod prąd, przeciwko nomenklaturze i partyjnym urzędnikom oraz pogardzie dla wszystkiego, co ukraińskie, to jeszcze samemu często zabraknie właściwych słów, a ukraińskich patriotów jest niewielu. Dlatego jeśli zapominają, nie należy się wstydzić, by w odpowiednim momencie przerwać i taktownie im przypomnieć o ustawie o języku państwowym. Trzeba będzie więc stale kontrolować siebie, czasem w myślach tłumaczyć poszczególne słowa i zwroty z rosyjskiego. A jeszcze prościej – przestrzegać Konstytucji. Nie da się też uniknąć błędów i niezgrabnych kalk. Można to zaobserwować nawet na przykładzie sesji Rady Najwyższej. Osobno podkreślamy rolę nauczyciela. Jeśli na przykład, wychodząc z klasy na przerwę, nauczyciel przechodzi z ukraińskiego na rosyjski, to tym samym jakby potwierdza drugorzędność języka ukraińskiego. Ale nie wolno się tego wstydzić: trudności wystąpią tylko na początku, a potem język ukraiński stanie się zwyczajny i rozmowa w nim będzie przebiegać automatycznie, bez szczególnego wysiłku. Oczywiście w pojedynkę zrobić to niełatwo, dlatego warto szukać współmyślących rozmówców i częściej trzymać się środowiska ukraińskojęzycznego, gdzie można uzyskać wzajemne wsparcie moralne. Bez wątpienia przyszłość narodu i języka zależy od wychowania dzieci, i to dziś jest naszym najbardziej bolesnym problemem. Od dawna zauważono, że jeśli w przedszkolu, w szkole, a w domu więcej na ulicy panuje żywioł rosyjskojęzyczny, to utrwalenie języka jest znacznie trudniejsze. Ale nie wolno ustępować także w miejscach publicznych, bo właśnie tutaj – w zakładzie pracy, w urzędzie, na ulicy, w sklepie, w transporcie itd. – samorzutnie kształtuje się atmosfera językowa. Nie bójmy się błędów. Ktoś myśli tak: niestety, nie umiem poprawnie mówić po ukraińsku, więc lepiej będę mówić po rosyjsku, żeby nie kaleczyć języka. Taka kapitulancka postawa przynosi tylko szkodę. Przeciwnie, trzeba mówić tak, jak się potrafi, cierpliwie poprawiając się nawzajem i nie obrażając się na uwagi rozmówców. Zadanie komplikuje się tym, że najpierw trzeba wychować samych wychowawców i pedagogów, których brakuje, zachęcić ich do pracy podwижniczej w imię naszego odrodzenia. Wielu, gdy ma zacząć mówić po ukraińsku w pracy lub w urzędzie, ulega, bo nikt go nie wspiera, i mimowolnie ustępuje większości, przechodząc na «powszechnie zrozumiały». Co więcej, bywa, że jeszcze się usprawiedliwia tym, że rzekomo w rozmowie z kobietą... Zauważamy też i to: ktoś próbuje mówić po ukraińsku, ale nie ma poparcia i mimowolnie ustępuje wobec większości. Dlatego wnioskujemy: w celu zachowania i rozwoju Państwa Ukraińskiego, jego języka i narodu musimy stworzyć solidną tarczę przeciwko pełzającej rusyfikacji, która dziś dokonuje się na Ukrainie, przeciwstawiając tej śmiertelnej groźbie wszelkie możliwe środki: żądania przestrzegania ustawy o języku państwowym na wszystkich szczeblach, wspieranie prasy ukraińskiej, aktywizację organizacji społecznych, zwłaszcza kół Proświty i szkolnictwa ukraińskiego itd. Ale przede wszystkim wszędzie i we wszystkim – OSOBISTY PRZYKŁAD! Do tego potrzebny jest czas, oczywiście, oraz odpowiednie działania ze strony władz. Nie wymagaj przestrzegania ustawy o języku od wychowawców, nauczycieli i dyrektorów przedszkoli i szkół, lecz organizuj zbiorowe petycje do rejonowych i miejskich wydziałów oświaty itd. Tylko w ten sposób będziemy mogli powrócić do pełnego używania języka ojczystego. ...prawdziwy dżentelmen powinien dostosowywać się do jej[...] Ale nie trać swojej szansy tam, gdzie on jest, bo ujawniać | tak ważne?». Jakkolwiek wstyd to przyznać, ale to wyraźna oznaka ови. Inicjatywę dziś już nikt nie zabrania. Jeśli uczysz się w technikum czy na uczelni, nie wstydź się oświadczyć o swoim prawie do nauki w języku państwowym. Nie ustępuj przed trudnościami, związanymi z brakiem podręczników, nieopracowaną terminologią w tej czy innej dziedzinie wiedzy, a może także z niewystarczającym przygotowaniem językowym nauczycieli. To wszystko ciężka spuścizna przeszłości i trzeba pomóc naszemu młodemu państwu doprowadzić wszystko do porządku. духовного зледащіння. Wszystko to przypomina trudności ekonomiczne. Oto słowo do kobiet: pomóżcie naszym «dżentelmenom» pozbyć się ozdobnego kompleksu niższości, tego żałosnego przeżytku kolonialnej przeszłości. Zapamiętajcie sobie, bracia i siostry Ukraińcy: cofać się nie ma dokąd, bo stoimy na tej granicy, za którą czeka nas nieodwracalna asymilacja i duchowe wyniszczenie! Więc, Ukraińcze, podnieś się z kolan, pokaż siebie i siłę swojego ducha! Pamiętaj, z jakiego jesteś rodu-plemienia, nie depcz kozackiej chwały! Bo hańba spadnie na ciebie i na twoich potomków na wszystkie wieki! (3 Im bardziej zrusyfikowane otoczenie, tym większego znaczenia nabiera osobisty przykład. Nawet jeśli jeden z dziesięciu przypadkowych rozmówców odpowie wam po ukraińsku, to wtedy wasze wysiłki, sądzę, nie pójdą na marne, bo wśród nich z pewnością znajdą się ci, którym niewygodnie, rzadko nadarza się okazja, by porozmawiać językiem swoich ojców. 9) Ідеться про справу, яка не вимагає значних матеріальних видатків, — ідеться про нашу гідність, честь, про nasz najważniejszy kapitał — duchowy! Nie można nie uwzględniać także tego, że przymusowa ukrainizacja wywołuje naturalny opór: ludzie myślą i mówią tak, jak przywykli, unikając zbędnego dyskomfortu. W takich wypadkach trzeba działać taktownie, drogą przekonywania, nie ustępując jednocześnie w zasadach. Trzeba mocno uświadomić sobie samemu i wyjaśniać innym. Mamy stale pamiętać, że żywej rozmowy Leopold Jaszczenko, kierownik chóru etnograficznego «Homin», laureat Państwowej Nagrody im. T. Szewczenki, kandydat nauk o sztuce nie zastąpią nam ani radio, ani telewizja, ani sprawozdanie na zebraniach, bo to wszystko, choć ważne, jest jednak oficjalne, jakby narzucone z góry, podczas gdy swoje własne | PÓŁWYSEP KRYM: PERPIEA UKRAIŃSKA Duchowe oblicze ujawniamy w codziennej rozmowie. Jeszcze nie przywykliśmy mówić po ukraińsku, choć zaczynamy już myśleć po ukraińsku, chociaż dzieje się to nie od razu, lecz stopniowo i w sobie, w rosyjskim otoczeniu, co dobrze wie z własnego doświadczenia. Dnia 24 sierpnia 1998 roku, w Dniu siódmej rocznicy niepodległości Ukrainy, po raz pierwszy w historii miasta Ałuszty (Krym) uroczyście otwarto ukraińską szkołę-kolegium jako państwową ogólnokształcącą placówkę kompleksową. To wybitne wydarzenie dla zrusyfikowanego Krymu mogło stać się rzeczywistością dzięki inicjatywie członków organizacji narodowo-patriotycznych, które w 1996 roku utworzyły fundację charytatywną «Komitet Organizacyjny Ukraińskiej Ałuszcińskiej Szkoły». Kolektyw szkoły skutecznie prowadzi pracę dydaktyczno-wychowawczą w dwóch pierwszych klasach, utworzonych z 48 uczniów. To niewielki kontyngent uczniów, ale dla zrusyfikowanego miasta jest to zwycięstwo. Nauka prowadzona jest w języku ukraińskim z pogłębionym nauczaniem języka. Ukraińska szkoła-kolegium ma zatwierdzony przez miejski wydział oświaty perspektywiczny program rozwoju. W roku szkolnym 1999/2000 planuje się utworzenie klas internatowych, a w roku szkolnym 2000/2001 osiągnięcie jej pełnego stopnia. W związku z tym jesteśmy zmuszeni zwrócić się do szerokiego grona patriotów Ukrainy o pomoc w przebiegu procesu nauczania jako pełnowartościowej placówki ogólnokształcącej. Otóż nie wstydź się, przyjacielu, zrób pierwszy krok ku wzajemnemu odnalezieniu się i porozumieniu z potencjalnie bliskimi rodakami. Nie sumnuję się, że za ciebie zrobi to ktoś inny. Niech obok «Skažite, požalujsta!» ludzie słyszą także tak miłe zwroty, jak «Będьте łaskawi!», obok «Razrešite projti!» — «Dozwólcie przejść!», obok «Kto krajnij!» — «Ja będę ostatni!» itd. Być może w mieście czy wsi, w której mieszkasz, będzie to nieznane, ale tym bardziej jest to potrzebne, bo dzieciom z innych wsi właśnie tego brakuje, by uczyć się «na naszej, nie swojej ziemi». Niech będzie to małą częścią otaczającej nas atmosfery językowej, choć ze swoją nieoczywistością będzie ona budzić wciąż niewygasły zapał patriotów Ukrainy, aby zwłaszcza nie dopuścić do zguby. placówki oświatowej. całkowicie obojętnych. A ktoś może zrobi dla siebie, dla młodej ukraińskiej placówki oświatowej 7, Jednak w warunkach krymskiej rzeczywistości niespodziewane odkrycie: okazuje się, że poza chłopami na bazarze tym »chłopskim« językiem w naszym mieście można mówić bez wstydu. 26 006 300 334270 Weź więc na siebie taką inicjatywę i przeciwstawiaj się psychologicznej presji zrusyfikowanego otoczenia, nie czekając na wskazówki z góry, bo nikt, nawet sam prezydent, nie rozwiąże za nas tej problemu. Tylko rosyjscy szowiniści, ich struktury i ich głośniki w »Krymskiej Prawdzie« czy, jeśli sami razem się za to nie weźmiemy, wszelkie wysiłki pojedynczych społeczników, skierowane na duchowe odrodzenie narodowe, zostaną zniweczone, bo nie będą miały poparcia. Brakuje ławek dla uczniów, sprzętu dydaktycznego i technicznego, podręczników, literatury, sprzętu sportowego.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

DO NIEŚMIERTELNOŚCI

PIERWSZY ZIMOWY MARSZ ARMII GRUDZIEŃ 1919 – MAJ 1920 R. STYCZEŃ, NUMER 1 (55), 1999 ROK Po długim marszu, od bandy do Bandery Idzie bohaterami-dolinami Ukraina. W łozie chyli się czerwona kalina, Ja stoję w strzeleckim szyku. Wciąż tak samo Doroszenko na przedzie A Sahajdaczny z tyłu. W latach niepodległości, na fali narodowego uniesienia, zapoczątkowano tendencję hucznego czczenia dat naszych wojskowych, niechlubnych i heroicznych, ale jednak porażek. Takich jak bitwy pod Beresteczkiem, Krutami, Bazarem i in. Bez wątpienia, pamięć o narodowych bohaterach, którzy zginęli, ale bronili niepodległości Ukrainy, trzeba chronić. Jednak wszystkie te nadmierne żale i żałoby prowadzą do myśli, że w historii naszego wojska były same tylko porażki. Choć to daleko nie tak. Chcę przytoczyć przykład triumfu ukraińskiej broni. Jedną z chlubnych stron zwycięstw ukraińskiego wojska jest tak zwany „Zimowy marsz” armii Ukraińskiej Republiki Ludowej (URL) 1919–1920 lat. Z czasem został on nazwany „Pierwszym zimowym marszem”. W listopadzie tragicznej dla URL jesieni 1919 roku, po serii porażek na froncie i przejściu Ukraińskiej Halickiej Armii pod naciskiem okoliczności do Armii Ochotniczej Denikina, krwawiąc w nieprzerwanych walkach, Armia Naddnieprzańska pod naciskiem przeważających sił wroga wycofywała się na zachód, do rzeki Zbrucz. Stan wojsk był niezwykle ciężki: wykrwawioną armię dobijała epidemia tyfusu. Dywizje topniały w oczach. W pułkach pozostawało po 100–120 bagnetów. Po rozbitych drogach ledwo pełzły wielkie tabory, które ciągnęły ze sobą rannych i chorych na tyfus. Prawie cały zapas amunicji ze składów starej carskiej armii, którym żywiła się armia URL, wyczerpał się. Na domiar złego uderzyły silne mrozy, a odzieży i obuwia brakowało. Południe i południowy zachód zajmowały wojska Rumunii. Oto w takim stanie to, co zostawało z rozbitej armii, znalazło się w tzw. „czworokącie śmierci”. Składał się on z trzech frontów walczących między sobą armii oraz wrogiej, choć niewalczącej Rumunii, do granic której zostały przyciśnięte ukraińskie wojska. Ze wschodu i północy nacierali czerwoni moskale, z południa biali, z zachodu Polacy. Czyli rozbrojonymi i umieszczonymi w obozach na prawach jeńców wojennych. Wydawało się, ostateczna katastrofa była nieunikniona. Sytuacja pogorszyła się jeszcze tym, że 3 grudnia w Lubarze ataman Wołoch zdradził i na czele brygady hajdamackiej przeszedł do bolszewików, zabierając ze sobą skarb państwowy. (Nawiasem mówiąc, czerwoni z czasem zlikwidowali tę jednostkę – zdrajcy byli niepotrzebni i im). 4 grudnia 1919 roku w m. Czartoria odbyła się historyczna narada dowódców wszystkich jednostek armii, wyższego dowództwa z rządem URL w obecności głównego atamana S. Petlury. Wojsko czekało na decyzję. Poddać się Polakom – oznaczało przerwać zbrojną walkę i przekreślić wszystko osiągnięte. I główne – państwowość. W toku narady podjęto prawdziwie heroiczne postanowienie: kontynuować swój czyn. W tym celu trzeba było przerwać wrogie okrążenie, wyjść na zaplecze wroga i rozpocząć partyzancką wojnę razem z powstańcami. Ta część wojska, która nie była w stanie walczyć, powinna była przejść na polskie terytorium. W marsz wyruszały tylko zdolne do walki jednostki i poszczególni żołnierze, którzy dobrowolnie byli gotowi bić się do końca. Na przykład, korpus Strzelców Siczowych został zdemobilizowany i wszystkim pozostawiono wolny wybór. 6 grudnia, na rozkaz, wszyscy siczownicy, którzy szli na wschód, skoncentrowali się w jednym rejonie. A 7 grudnia jednostki Strzelców Siczowych dołączyły do armii, która wyruszyła w marsz. Reszta trafiła do polskich obozów dla internowanych. Dowodzić armią w marszu został wyznaczony generał M. Omelianowycz-Pawłenko. Oprócz niego w szyku pozostało tylko dwóch starszych oficerów: W. Zahrodski i J. Tiutiunnyk. Na Omelianowycza-Pawłenkę i generała J. Tiutiunnyka, który na czas marszu był szefem sztabu, spadała cała odpowiedzialność za los dalszej walki. Armia wyruszyła w zimowy marsz 6 grudnia 1919 roku. W tym momencie wojsko liczyło 3,5–4 tysięcy szabel i bagnetów przy 14 armatach, wśród których był górsko-artyleryjski dywizjon O. Ałmaziwa. Ta nieliczna artyleria potem nie raz ratowała ukraińską konnicę i piechotę. 11 stycznia 1920 roku ukraińska armia znalazła się między dwoma ogniami. Tego samego dnia do Humania wdarł się awangard 44. radzieckiej dywizji. Po odwrocie z Humania 20 stycznia armia skoncentrowała główne siły w rejonie Tyszkówki. Stąd po 10-dniowym marszu wychodzi w rejon Kaniów–Czehryń–Czerkasy i zakotwicza się na nim 1 lutego 1920 roku. Podczas przejścia do Dniepru w okolicach lasu Motronowskiego części armii URL pod komendą Starostina-Czarnego spotkały się z powstańcami. Żołnierz wykazał maksimum męstwa i fanatyzmu. Miasto zostało zdobyte! Przy tym prawie samymi bagnetami i odwagą kozaków. Nie powstrzymały ich przełamania ani wroga artyleria, ani nawałnica karabinów maszynowych. W mieście zdobyto dwa miliony naboi, 32 000 pocisków, 20 armat i inne. Wróg stracił około 300 ludzi zabitymi i 400 rannymi. Zdobycie Wozniesieńska faktycznie uratowało armię. Następnymi były zdobyte miasta Ananiów i Bałta. W tym czasie do armii przyłączyły się Halicka brygada konna (400 szabel) i setnia techniczna. A 30 kwietnia odbyło się przejście w rejon Trościańca. Trzeba zaznaczyć, że do tego, 21 kwietnia, rząd URL i rząd Polski podpisały umowę o wspólnych działaniach przeciwko sowietom. I już 24 kwietnia rozpoczął się wspólny ukraińsko-polski atak. Dlatego nasza armia, posuwając się na zachód dla połączenia ze swoimi jednostkami, które nacierały, 1–2 maja rozpoczęła operację przełamania frontu. 1 maja Wołyńska dywizja zajęła Kryżopol. Tego samego dnia Zaporoska grupa zajęła Tulczyn, gdzie wzięła do niewoli sztaby (!) 41., 45. i 46. sowieckich dywizji. A 3 maja 1920 roku zaporożcy przeszli linię kolejową i skoncentrowali się w rejonie Miaskówki. W tym samym czasie Kijowska grupa wojsk zaatakowała Wapniarkę i do wieczora zajęła ją. Z czasem, 4 maja, wszystkie ukraińskie wojska koncentrują się wzdłuż linii Miaskówka–Sawczyn–Tomaszpol. Następnego dnia zbiorcza Zaporoska dywizja spotkała się z sojuszniczymi jednostkami Polaków. Przednie oddziały reszty ukraińskich jednostek spotkały się z przednimi czatami 6. „żelaznej dywizji”, która wtedy zajmowała prawą flankę nacierających na wschód polsko-ukraińskich wojsk, 6 maja. Z ochotników sformowano trzy połączone dywizje, którym dla zachowania chlubnych tradycji bojowych pozostawiono dawne nazwy: Kijowskiej, Wołyńskiej i Zaporoskiej. Choć dywizjami były one tylko umownie ze względu na daleki od pełnego skład. Przełamanie zostało wyznaczone w pasie Koziatyn – Hajsyn – Winnica – Chmielnik. 9 grudnia Armia Naddnieprzańska przeszła przez rejon zajęty przez Armię Halicką. 8 grudnia podczas przekraczania linii kolejowej na stacji Hołendry doszło do przełamania walką. Już 17 grudnia armia całkowicie przekroczyła linię kolejową na odcinku Koziatyn – Żmerynka i skoncentrowała się w rejonie Lipowca. W ten sposób przełamano front Denikina. Stamtąd oddziały, otrzymawszy zadania, wyruszyły każdy w swoim kierunku w głąb terytorium zajętego przez białogwardzistów grupy generała Schillinga, która liczyła 32 tysiące żołnierzy. Dla białych wojsk, jak później i dla bolszewików, okazało się to wtedy całkowitym zaskoczeniem. Nikt bowiem nie spodziewał się zmartwychwstania rozgromionej armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Lecz mimo ogólnie udanego przebiegu operacji na tyłach wroga, nie obyło się bez bolesnych strat. 26 grudnia, z winy nowego dowódcy, jeden z oddziałów został rozgromiony. Ponieważ w rejonie Żaszkowa wycofująca się pod naciskiem czerwonych biała konnica mocno poszarpała 3. „Żelazną Dywizję”. Wróg zdobył tabor sanitarny i porąbał prawie wszystkich rannych i chorych Ukraińców. Ocalał jedynie pułk Czarnomorski, który poruszał się w awangardzie. Z czasem 3. dywizję przeformowano w 3. pułk kawalerii. Po tym jedna część wojska 31 grudnia zajmuje Humań i okolice, a druga przez Zwienigrodkę idzie w kierunku Kijowa. Tymczasem białogwardziści grupy generała Schillinga, pod naciskiem czerwonych, którzy w tamtym momencie mieli 19 pociągów pancernych, razem dotarli do Chołodnego Jaru, gdzie gościnnie przywitał ich ataman Czuczupaka. Po kilku dniach oddział ruszył, a 12 lutego wszystkie siły połączyły się w rejonie Medwedówki. W celu rozszerzenia strefy działań partyzanckich i dla celów propagandowych 13 lutego 1920 r. odbyła się przeprawa przez Dniepr na Lewobrzeże siłami Dywizji Kijowskiej. Później odbiła ona z rąk bolszewików Złotonoszę. A niektóre jej pododdziały dotarły do Łubniów. Ta akcja wywołała prawdziwy popłoch w obozie bolszewików. Lecz z czasem wróg ochłonął i zaczął ściągać w ten rejon wszystkie dostępne siły. Dlatego, aby nie wdawać się w walki z liczebnie przeważającym wrogiem, 22 lutego nastąpił odwrót Dywizji Kijowskiej na prawy brzeg. Po tym armia koncentruje się w rejonie między Nowoukrainką a Nowomyrhorodem. Tutaj oddziałom dano odpoczynek. 28 lutego wojska przeszły w rejon Tyszkiwki – Łypianki. A 2 marca Dywizja Kijowska zajmuje rejon Olwiopola. Podczas marszu armia prowadziła szeroką pracę wyjaśniającą wśród ludności. Organizowano wiece, drukowano i rozpowszechniano ulotki oraz gazety. Przebywając w pobliżu Dniepru, armia otrzymała rozkaz S. Petlury powrotu na zachód. 4 kwietnia wojska zajmują rejon Bobryńca. Tutaj od strony Znamianki i Nowoukrainki rozpoczęli natarcie bolszewicy. Ale dzięki umiejętnemu dowodzeniu i osobistej odwadze kozaków do 13 kwietnia 1920 roku odpierano wszystkie ataki wroga. Mimo to położenie armii ukraińskiej bardzo się skomplikowało z powodu braku amunicji i materiałów wybuchowych. W związku z tym dowództwo podjęło desperacki krok: zdecydowało o ataku na miasto Wozniesieńsk, gdzie wtedy przechowywano duże zapasy broni, naboi i pocisków. 16 kwietnia wojska ukraińskie rozpoczęły szturm Wozniesieńska. Miasto tymczasem było chronione przez potężny garnizon bolszewicki. Co więcej, zwiększyli go uczestnicy zjazdu gubernialnego, który wtedy się tam odbywał. Ale zdobycie miasta stało się kwestią życia i śmierci. Rozumiał to każdy ukraiński żołnierz. W maju 1920 roku resztki Dywizji Kijowskiej na czele z J. Tiutiunnykiem wyszły pod Jampol. Trzeba zaznaczyć, że na połączenie ze swoimi i sojuszniczymi wojskami armia pod kierownictwem generała Omelianowycza-Pawłenki wyszła zdyscyplinowana, w pełni zdolna do walki. W jej składzie liczono około 400 starszyn, 5950 kozaków, 16 (18) dział i 144 karabiny maszynowe. I to mimo nierównych sił wroga. W czasie 6-miesięcznego marszu przebyto 2500 km. Ten rajd dawał, oprócz korzyści w czysto wojskowym planie, także nadzieję narodowi na wyzwolenie Ukrainy, sprzyjał rozszerzeniu powstań. Trudno przecenić znaczenie tego heroicznego marszu, chociaż rajd partyzancki regularnej armii miał charakter manewrowy. Ale taki charakter miała cała wojna. Niestety, tę wojnę przegraliśmy. Były ku temu przyczyny obiektywne i subiektywne. To przede wszystkim błędy rządu URL i czysto wojskowe pomyłki. Jedną z nich, moim zdaniem, jest brak praktyki zbrojnej walki właśnie na poziomie państwowym i narodowego budownictwa wojskowego przez ponad 200 lat (w tamtym czasie). Wyczyn uczestników marszu został odznaczony „Żelaznym Krzyżem” przez dowództwo Sił Zbrojnych URL na czele z głównym atamanem S. Petlurą. Generał-pułkownik Mychajło Omelianowycz-Pawłenko został odznaczony tym orderem pod nr 1, generał J. Tiutiunnyk – pod nr 2. Na tym walka oczywiście się nie zakończyła. Nawet dziesięciolecia później następcy bojowników o wolność i wielkość narodu wstępują na tę samą ciernistą drogę. Władysław MYRONCZUK, członek „Młodej Proświty”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

коморненській Михайлівський церкві, ще дожипао до ноших ДНІВ, ДО ДНІВ незалежної Укроїни, немовби втілився той дух, но якому Русь-Україна, знову-таки за Шашкевичевими сповоми, «через тілько столітей люто печаленео, кріпко стояла» Останнім актом підтвердження міських пров Комарного стало грамото І /6/ року, видоно королем на прохання тогочасного власника міста князя Міхала Огінського Ця грамото, зокрема, призночоло в місті дваярмоарки -- но Зелені свята й день святого Михомло, | дозволяючи на них «різну худобу, крам! реч! привозити, їх продавати, купувати, міняти й Продовження, Початок у /--11 за 1998 рік Попід геєм зелененьким чисто річко тече, б .; статути братство шевців, ткачів, гончарів. З Но єворі зелененькім соловій щебече... -- кінця ХУЇ століття стало місто відоме й своїми бджоляроми Комарненський учений Волентій Концький навіть видрукував книгу «Науко про пасіки». Та хоч і примножували їхні діла слову Комарного, але всі плоди цієї слави потрапляли до рук польської шляхти. В середині ХМ| стопіття панів з Ходча змінили нові власники міста -- Мелецькі, а 1590 року ним заволодів КОМАаАРІНІ. пригадується вірш молодого Якова Головоцького, коли уявляєш собі одну з незліченних річок рідної поетові Львівщини -- прозору Верещицю, що несе свої води крізь долини Розточчя до сивого Дністро. Усім словне Розточчя -- й прадовніми лісами то борами, і широкими вологими луками, що поросли цілюшим зіллям, і швидкоплинними річкоми -- Шклом, Вишнею, Солокією, Любачівкою... А ще сплавен цей крой стородовніми містомитвердинями, одне з яких -- Комарне -- вже п'ять століть височіє над берегоми Верещиці. РА ХУ століття -- непростий чос в історії ЗРРТОР ОРОС - т ВН Галичини. Зник уже, здавалося, останній слід КУД колишньої княжої державності в цій землі Владно королівська рука поділила її но Ян Остроріг Рід Остророгів ревно стояв но інші угоди укладати» Тоді ж, очевидно, місту в парламенті де Вії 5 В . : | і очолювані польськими урядовцями воєводство, 0 сторожі польської влоди й котолицтво Ніовіть | було підтверджено | його стородовній герб-- боронив бипроваєсвого утм: іа є ційно найбільше з яких - Руське - хіба що в нозві (| 1648 року, коли до міста підійшло козоцьке | зображення золотої шестикутної зірки но | - вчорашні «друз! по пьС ни ро ПСтИчЕ СВОЇЙ зберігало пом'ять про славетну давнину. військо на чолі з гетьманом Богданом блакиті ому тлі діячі, ОДраЗу забули грос Р Іра ла ; | Але водночас саме ХУ століття бупо для Хмельницьким, Остророгам вдалося відбити Невеликим торговим містом Коморне 5 ріод поннни мово пресі кро й КІ землі амятає Коморне ий ТОКкУу «тож атоку українських лицорів. Такою, мабуть, була їхня запізніла помста за ганьбу свого вельможного родича -- Миколи Остророго, праововірного книжника-католика, ущипливо прозваного Богданом «латиною», що приїхав на бій під Пилявцями, мов на свято, але скоро змушений був боязливо ховотися від козацьких шабель за мурами Львова... Та все ж Хмельниччина зробила своє. Навіть подрібнена шляхтою на шматки-маєтки Галичина поволі прокидалася, відчуваючи, що люд її, як скозав пізніше Маркіян Шашкевич, «є досі русинами». 165/ рокув Комарному з'явився новий костьол, але українські міщани не здавалися -- вже чотирма роками пізніше вони збудували дерев'яну церкву, освячену на честь покровителя України -- святого Михайла. Ця церква, перебудована 1/54 року, й досі запишалося й надалі, коли опинилося у складі Самбірської округи, с згодом -- Рудецького повіту Австро-Угорської імперії. На 1880 рік у ньому нолічувалося вже близько пяти тисяч мешканців, дві тисячі з яких становили укроїінці, приблизно стільки ж -- євреї, решту -- поляки Як і раніше, працювали тут шевці и гончарі, здобували Комарному славу своїми чудовими килимами ткачі Хоч як намаголася приспати українське словой українську думку в Галичині австрійська влада, народ міцно обстоював у боротьбі свої найдорожчі скарби. | комарненці, як інші їхні галицькі земляки, вели в цій боротьбі перед Саме в Комарному, підхопивши славетний почин Анатоля Вахнянина, місцеві патріоти заснували один з перших відділів «ГІросвіти», що проіснував до кінця 1930-х років. Не раз місто відвідував і великий Каменяр -- Іван Галичини часом народження то розбудови найвідоміших її міст, перетворення їх но справжні маленькі держави, що керувалися в своєму побуті кодексами магдебурського права, Часто, коли місто було щойно засновано, його громада або влосник зверталися до короля з проханням обдарувати нову оселю цим правом. Так трапилося і в - Комарному, якому 14/3 року руський воєвода | Станіслав з Ходча виклопотов у короля Казимира Ягайлончико привілей но магдебургію. Привілей цей не лише дозволяв комарненським міщанам мати влосні суд і ратушу, а й призночав щопонеділка проведення тижневого торгу. Проминуло вісім десятиліть. З невеликої оселі. Комарне перетворилося на міцну фс рте цю. вотижнево торгівля пожвавила житя" зі ножила й: його багатство. Ї ось 4 ку з'являється новий королівський 37 «ЩО. ДОЗВОдЛЯ ороку но Зелені » влаштовувоти ярмарок, а ремісниатися в ВРАЮ дізерахують СВОЇ бе ПОГ і своє! Історії Колись саме Фронко назвав галицькі землі «українським | Тємонтом», порівнюючи ІСТОРІЮ визвольної думки нашого норерЕ з віДОМИМИ подіями в Італії. Тож сучасним мешканця міста Над Верещицею, В оредоцінанй роимоні Львівщини, справді є чим пишатися в своєму минулому Тут | ВМІЛІ руки коморненських ткачів, і чарівно фантозія народних митців що оздоблювали своїм пензлем твердиню з зь) рідної віри - Михайлівську церкву, і полум яне слово Коменяро, чиє натхненне пророцтво Україні неначе перегукується з блиском золотої зірки но давньому комарненському герб! Знов час прийде, коли з погорди пилу Ти отрясешся, й ясною звіздою Засяєш людям, / підуть з тобою, Серця твого почують довню силу Р радує око приїжджого чудовими фресками. Франко, особливо в ті роки, коли українці Комарного чи не одностайно підтримували його під час виборів до австрійського сейму. На жаль, поетові не судилося вибороти місце / Хоч і далі місто переходило від шляхтича до шляхтича -- від Остророгів до Вишневецьких, від Вишневецьких до Огінських, - але в оОвіІДНОПОЛЬ |. - | я - - (НоОдещині, біля Дністровського лиману, вже двісті років стоїть це містечко з дивовижною античною назвою. Двісті років... Чи багато це, чи мало для історії? Чи є в цього містечко, | колишнього позаштотного місто Херсонської губернії, чим похвалитися зі свого минулого? Перегорнімо сторінки старих краєзнавчих видань, енциклопедій, пом'ятних книжок... і дізнаймося, що не двісті, а набагото більше літ нараховує в своїй минувшині Овідіополь, що доводилося бочити йому но своєму віку | запорозькі походи, і бої козаків-чорноморців із турками, доводилося чути гудки перших чорноморських паропловів.... Ще в ХМІ столітті постоло нод Дністровським лиманом неприступна турецька фортеця Гаджидер. Як і інші чорноморські форпости -- Гаджибей |Одесо), Акерман |білгород- Дністровський), Ачикале |Очаков), -- Гаджидер пильно охороняв турецькі береги від козацьких галер та чайок.. | жодної згодки вже не лишилося, здається, в цих кроях про те, що копись, за доби княжої Київської держави, жило тут мужнє слов'янське плем'я тиверців, що лиманом цим пропливоли з Галичими та Поділля до Чорного, званого тоді Руським, моря княжі лоді під барвистими вітрилами... Р я Але не давали спокою гаджидерським вартовим нащадки старокиївських ратників. Славетні морські походи запорожців не раз зачіпали й фортецю над Дністровським лиманом: особливо відзначилися козаки біля Хаджидеро в поході 1/69 року. Недарма видатний історик Дмитро Яворницький так схарактеризував ці подвиги січових лицарів: «Козаки збиралися в похід швидко, стрімко кидалися на ворога, ішли в бій мужньо, не жалкуючи ні сил, ні життя, й потім так сомо швидко поверталися у Січ». Та ось настав сумнозвісний 1//5 рік - і Запорізька Січ упала під зброєю сорокатисячного царського військо, а степових лицарів було вирішено, як мовили тоді самі козаки, «поворотити в карабінери». «Одначе вільні сини степів нізащо не хотіли перевертотись у москалів | зостОлЛисСяЯ ЖИТИ по своїх степах», -- наголошувов пізніше інший укроїнський історик -- Микола Аркас. Коли ж невдовзі розгорілися події російсько-турецької війни, утворене з колишніх запорожців Чорноморське військо знов націлило свої мушкети й гармоти но турків. 1789 року Хаджидер було взято, ачотирма роками пізніше з'явився імператорський указ про побудовуна його місці, прирічці Баробої й Дністровському лимані, нової фортеці. Ця дото -- 15 червня 1/93 року -- традиційно вважається дотою заснування міста Овідіополя. Екзотична грецька нозва нового міста була свого роду дониною тогочасній моді, богото в чому продиктованій смаками класицизму, Саме тоді на свіжоприєдноних до Російської імперії землях Причорномор'я розпочалася ціло кампанія перейменувонь колишніх татарських і турецьких фортець на античний кшталт: Ак-Мечеть перетворилося на Сімферополь, Ахтіяр -- но Севастополь, Старий Крим -- на Левкополь, Кафа -- на Феодосію. . Цодо жназви «Овідіополь», то її було обрано через те, що наприкінці ХМ!Ї| століття вважалося, що саме на місці Гаджидера стояло колись давньоримське місто Томи, де відбував своє заслання великий поет Овідій... Проте історично провдо виявилася іншою: справжнім наступником Томів є сучасне румунське місто Констанца, с попередником Гаджидера-Овідіополя за античної доби була невелика римська колонія Ніконіум. 3 17/95 року Овідіополь було зараховано до Тираспільського повіту Вознесенського намісництво, а 1806 року він перейшов до Одеського повіту Херсонської губернії. Хоча від самого заснування поселення вважалося містом, за своїм побутом воно нагодувало скоріш маленьке провінційне містечко: наприкінці ХМІЇ століття в ньому мешкало всього 226 осіб, Середино ХІХ століття, коли на Чорному морі з'явилися перші пароплови, помітно змінила побут овідіопольських міщан. У містечку було відкрито порт, що мав сполучення з Акерманом -- сучасним Біплгородом Дністровським, Розбудовувалися майстерні -- кузні, гончарні, столярні; населення на 1857 рік становило вже 3464 особи Діяла й школано півтори сотні учнів Але чи не найхарактернішим промислом для міста і його околиць було, звичайно ж, рибальство. Згадаймо, як колоритно описав побут дністровських риболок Ївон Нечуй- Левицький: «Рибалки приїхали но лиман, спустили човна но воду, поскладоли усю рибольську снасть, здорові мережі й посуд | сіли самі двома рядкоми. Отаман сів коло демена й почав правувати здоровим деменом Демено повернулось, неначе здорова морська риба, збило хвилю і легенько повернуло човна од берего. » | море щедро ного: роджуволо своїх трудівників: «Рибалки почоли забироть рибу підсаками й кидали далеко но пісок... Посипались з матні на берег здорові лакерди, плисковаті палажки, заблищали морські півні зчервоними перами, золисніли червоно-золоті москаолики... Рибу збироли в здорові шаплики й цебрики» Рибальські промисли, пароплавство то розвиток кустарних майстерень зробили своє -- на кінець ХІХ століття місто налічувало вже 4128 мешконців. Відкрилися ще дві церковнопарафіяльні школи та жіноче училище, о 190/ року -- чотирикласне училище. Дістов Овідіополь і герб, проект якого було ухволено Сенатом 18/72 року: «На зеленому щит! покладено срібні хвилястий пояс, супроводжу" ваний угорі золотим сувоєм, о унизу - трьома такими сомим колосками. У вільному куті щита герб Херсонської губернії». Хвипястий пояс у гербі символізував річку Дністер, колоски -- поширене в околицях хліборобство, сувій пергаменту наогодувов легенду про перебування в цих місцях но засланні Овідія Легендо про Овідія... Так, лише пегендою виявилася ця звістка з минулого Але не всі! міста від довніх чосів пегендами. Не так багото є в нашій держові міст, якіб бачили на своєму віку | СсТОрРОДОВНІХ римлян, І запорозьких лицорів, 1 їхніх Синів" чорноморців.. Хто знає, можливо, пегенди сплтаючися в тонкий візерунок із спровжніми ПОДІЯМИ сторовини, чосом вчоть нощодків нобаогато більшої й МІСТО ОПОВИТІ гокими СВЯТІШО!: НнаоОУКИ НІЖ бездоганні, опе водночос сухі й бе оорені зведення самих пише незаперечних фактів» | Володимир ПАНЧЕНКО, аспірант кафедри архівозмавства Київського маціомальнмого Університету ім. Її. Шевченка А и пон п ОБ Р па НН НН знан о ПР УР паю 0 жи
Strona · s. 11strona oryginału ↗
, 1999 ROK ILIŃSKIEJ CZOŁOWIKOWI: uczeni, którzy będą szukać choćby najmniejszych wzmianek o tej cerkwi Ilińskiej na Podolu, starszej nawet od Pyrohoszczy i od Dziesięciny.. W MONASTERZE NA NAUKĘ -- Wstawaj, synku, czas w drogę, -- budziła go na świcie matka. Zasłoniła twarz, żeby syn nie zobaczył jej łez. Jedyny jest on u nich, wciąż dziecko, a tu do Ławry, na naukę trzeba go oddać. Ksiądz z cerkwi w niedzielę przypominał: -- Zawieź syna do świętego monasteru. Pan nie każdemu daje zdolności. Do Peczerskiej Ławry przyjeżdżają słynni malarze z Bizancjum. Synek będzie się od nich uczyć. Więc płacze matka, na sercu jej trwoga. Jak to dziecko będzie wśród obcych ludzi? Wyszli z podwórza. Na Podolu większość budynków to drewniane, a cerkiew zbudowana z drewna, staruszka już. Nieświadomy chłopiec, że miną stulecia i najcenniejsze znaleziska, po drodze -- targowisko. Chłopak ze zdumieniem rozgląda się dokoła: czego tu tylko nie ma! Wąziutką uliczką wspięli się na górę do miasta. Ojciec się śpieszy, daleka droga do Ławry. Doszli do Lędzkich Bram, a dalej -- w Chreszczatą dolinę. Niegdyś u jej końca, nad Dnieprem, chrzczono synów księcia Włodzimierza Świętego. Dlatego też zwie się ona Chreszczatą, albo Chreszczatym jarem. Droga znów pnie się w górę. Po obu stronach -- las. Pod rozłożystym dębem odpoczywają pielgrzymi -- bosi, chudzi, zaczerniali. Po drodze wszystko zajmowało chłopca. Gdy weszli przez bramy, wtedy jeszcze niskie, aż mu dech zaparło: pośrodku monasterskiego dziedzińca w całej krasie stał niedawno wzniesiony sobór Zaśnięcia. Chłopiec, widząc tłum mnichów, którzy właśnie wychodzili z Trapezowej izby, nagle zadrżał, uświadamiając sobie, że zostawią go tu samego, wśród obcych ludzi ubranych całkowicie na czarno.. Kończyło się dzieciństwo. Zaczynało się nowe życie. A działo się to wszystko w dalekim XI wieku. МІКРЕ-МУ Sobór Zaśnięcia dumnie wznosi się nad monasterskimi budynkami, niewielkimi drewnianymi zrębami, w których mieszkają mnisi. Rano wszyscy razem zbierają się na modlitwę, poza dzwonami nic nie zakłóca ciszy. Tymczasem pewnego dnia w klasztorze zawrzało: do Kijowa, do Ławry, przybyli długo oczekiwani mistrzowie z Carogrodu, z dalekiej Bizancjum. Mieli ozdobić freskami i mozaikami sobór Zaśnięcia Matki Bożej. Pomagać im mieli kilku chłopców, wśród nich nasz znajomy chłopiec z Podołu. Przestraszony stoi przed ВИДИ ВН ИРИ Е РН - з Б 5 М ер глення» | 7 - (Орос нта). "Пачаток Х. ХП ст. ; carogrodczykami. Ich mowa jest obca, a ubranie jakieś dziwne. Przybysze nazywają go Mikremu, co po grecku znaczy „mały”. Codziennie pracował w soborze. Szybko zaczął rozumieć mowę Bizantyjczyków. Co robił? Podawał mozaikarzom smalt. A oni dziwili się, jak szybko Mikremu nauczył się rozróżniać nie tylko kolory, ale i najdrobniejsze odcienie szklanych kawałków. Mijały dni, tygodnie, miesiące.. W SOFII KIJOWSKIEJ Mozaiki i freski nie są nowością dla chłopca. Bywał z ojcem w soborze Sofijskim. Oglądał malowidła ścienne, złocisty blask mozaik, niezrozumiałe greckie napisy na ścianach, wizerunki świętych z nimbami wokół głów. Nie wiedział, że słoneczny krąg po raz pierwszy uwieńczył głowę boga Ra jeszcze w starożytnym Egipcie. Wpatrywał się w postacie dwunastu apostołów – „Eucharystię”, w mądre oczy Grzegorza Teologa, cierpiętnicze oblicze Jana Złotoustego, w przedstawienia kijowskich książąt. A nad wszystkimi, w kopule – Wszechwładca, do którego modlitewnie zwraca się Bogurodzica Oranta. Być może nie wszyscy mieszkańcy miasta, którzy przychodzili do soboru, tak blisko brali do serca to, co widzieli, jak ten chłopiec. W tamtych czasach zwykli ludzie jeszcze dość obojętnie przyjmowali zarówno nową wiarę, jak i nową sztukę. Chłopca – urodzonego artystę – zachwycało wszystko: i rozważny spokój oraz surowa powściągliwość postaci na freskach i mozaikach, i piękno zdobień soboru. Chłopiec miał ulubione obrazy. Były też takie, które go przerażały. Bardzo podobała mu się freska, na której przedstawiono człowieka w książęcym stroju. – To książę Jarosław – wyjaśnił mu kiedyś stojący obok starszy mężczyzna. – Ludzie nazywają go Mądrym. Nie tylko umiał walczyć, ale był też znakomitym księgopisarzem. Miną lata, i mnich Peczerskiego monastyru Nestor być może opowie malarzowi Alimpiju o Jarosławie Mądrym, fundatorze Soboru Mądrości Bożej i jego biblioteki. Właśnie z kroniki spisanej przez Nestora wiemy, że Jarosław «.. przykładał się do ksiąg i czytał je często w nocy i w dzień. I zebrał wielu pisarzy i przełożył z greckiego na słowiański. Ten Jarosław, jak powiedzieliśmy, był miłośnikiem ksiąg; napisawszy wiele z nich, złożył je w świątyni świętej Zofii, którą sam zbudował». PECZERSKI Fragment Złotoverchego Soboru Michajłowskiego Święci, którzy spoglądali na nas ze ścian świątyni, byli w dziwnych szatach. Odzież, zebrana w fałdy, opadała ciężkimi draperiami. Chłopiec nie mógł wiedzieć, że ta odzież — koszule-chitony, tuniki, płaszcze-himationy, a także sandały na bosych stopach — została zapożyczona przez bizantyjskich artystów od dawnych Rzymian. — To chyba aniołowie malowali? — zapytał kiedyś chłopiec ojca. — Nie, synu, ludzie. — Chciałbym ich zobaczyć... — Nie ma ich już, synu. Pomarli. Dawno to było. Ludzie mówili, że w soborze pracowali mistrzowie z Carogrodu... Kim więc byli ci malarze, którzy kiedyś tak pięknie ozdobili dziś światowo znany Sobór Mądrości Bożej? Zagraniczni mistrzowie? Nie tylko. Pomagali im kijowianie, potomkowie tych malarzy, którzy w odległej przeszłości ozdobili Michajłowskiego soboru. Początek XI w. ї о 63 з - со о ї чі щи о Золотове їмтпий.: ściany pałacu księżnej Olgi wyszukanym roślinnym ornamentem. Bizantyjscy mistrzowie, którzy zdobili ściany kijowskich świątyń, przynieśli do Rusi Kijowskiej kanony i styl bizantyjskiej sztuki religijnej. Na przykład w cyklu scen związanych z «Pismem Świętym» z góry określono schematy kompozycyjne: co, kogo i jak, w jakiej kolejności, w jakich pozach malować. Niezmienna pozostawała także symbolika barw: brązowy oznaczał cierpliwość; purpurowo-fioletowy — uroczystość, majestat, a czerwony — męczeństwo. Kijowscy mistrzowie przejęli i odziedziczyli kanony bizantyjskie. Wpływ stylu bizantyjskiego przez długie lata odciskał się na sztuce staroruskiej. Nie mógł on nie odbić się także na twórczości najwybitniejszego artysty czasów Rusi Kijowskiej, Alimpija Pieczerskiego, który jako chłopiec bywał z ojcem w soborze Sofijskim. ORANTA Chłopiec nie mógł oderwać oczu od największej mozaiki świątyni – «Bogurodzicy Oranty». ППД т ОО 3 нав п дає ерт | soboru (fragment) – Ojciec. – Patrz, wzniosła ręce ku niebu – za grzeszników się modli. Świątynie staroruskie budowano nie byle jak, lecz według określonych planów. We wschodniej części świątyni znajdowała się tak zwana apsyda – półokrągłe lub wielościenne wybrzuszenie. To było centralne miejsce świątyni. Na wewnętrznej części apsydy Sofii Kijowskiej wznosi się największa w całej sztuce staroruskiej postać – Bogurodzica Oranta. «Orante» – po łacinie oznacza «tę, która błaga». Wizerunek Bogurodzicy-orędowniczki był dość rozpowszechniony w sztuce Starej Rusi. Na Oranci z soboru Sofii Kijowskiej – niebieski chiton, a na nim purpurowy płaszcz maforion – to barwy szat cesarzy bizantyjskich. Na nogach – czerwone carskie buciki. Wrażenie potęguje złotawe tło. Szkliwo smalty lśni w promieniach słońca. Twarz surowa, pełna niewieściej siły – czymś przypomina antyczną Atenę-Palladę. Legenda opowiada, że kiedy Kijów w XIII wieku zdobyły hordy Batu-chana, ordyńcy wjechali na koniach do soboru Sofijskiego. Postanowili w murach prawosławnej świątyni urządzić stajnię, a potem zaczęli się zabawiać – strzelali zapalonymi strzałami do obrazów. Tylko od Oranty strzały odskakiwały, wracały jak bumerang, raniąc tych, którzy strzelali. Zdziwieni ordyńcy zauważyli, że ruska bogini gniewnie patrzy w oczy każdemu, gdziekolwiek by stał, grożąc podniesionymi rękami. A wrogowie w strachu opuścili świątynię. PIERWSZY KROK Być może to właśnie dziecięce wrażenia z fresków i mozaik soboru Sofijskiego pomagały chłopcu, gdy został pomocnikiem bizantyjskich mistrzów. Powierzono mu nawet samodzielne wykonanie tła jednego z obrazów. Jak bardzo zdziwili się doświadczeni artyści, gdy zobaczyli, że ten chłopiec pojął jeden z sekretów szkła mozaikowego: jeśli do złotych kawałeczków szkła dodać żółtych, a nawet zupełnie przezroczystych, mozaika natychmiast rozbłyska żółtymi iskierkami. Ściany soboru zdobiły nie tylko mozaiki, lecz także freski. I tu zamorskie Ciąg dalszy na

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗
STYCZEŃ, NUMER 1 (55), 1999 ROK tradycje. Obok jego Bogurodzicy namalowane są portrety świętych Antoniego i Teodozjusza. A portretowanie w tamtych czasach było tylko snem. W tym nasz malarz był innowatorem. Twarze obu świętych mają wyraźnie indywidualne rysy. I ubiór Marii, Antoniego i Teodozjusza jest nietradycyjny. Fałdy stroju Bogurodzicy są wzburzone, ruchliwe, nawet zakłopotane, odpowiednio do jej nastroju. Przecież ona zna los syna, Jego skazanie. Fałdy na płaszczach Antoniego i Teodozjusza są spokojne, zrównoważone, jakby zrodzone z pewności w sprawiedliwość ich wiary, sprawiedliwość nauki Chrystusa. Alimpij nie widział żywych świętych założycieli. Prawdopodobnie był obecny, kiedy twórca ormiańskiego alfabetu Mesrop Masztoc. Mnichami byli Tommaso Campanella – jeden z pierwszych przedstawicieli utopijnego socjalizmu i spalony na stosie inkwizycji Giordano Bruno. A w Ławrze Pieczerskiej na przełomie XI–XII wieku żyli i pracowali mnisi Nestor-Kronikarz, lekarz Agapit i malarz Alimpij... Jakie konstelacje talentów! Posłuchawszy rady ihumena Nikona, Alimpij wyrzekł się ziemskich radości. Pozostał sam na sam ze swoją wiarą i ze swoim pędzlem. Im poświęcił życie. O Ławry. Teodozjusza. Możliwe, że Polikarp pisze, iż Alimpij był wielkim mistrzem „ikony pisać”, że robił to nie „dla bogactwa”, że pisał ikony „i dla ihumena”, i dla „całej braci”. „Od tego nic nie brał”. Pisał na zamówienie świątyń i poszczególnych osób. W twórczości widział sens całego swojego życia. Alimpij tworzył pod koniec XI – na początku XII wieku. Wielką była sława malarza, skoro odgłos pozostał tak głośny w XIII wieku, kiedy żył i pisał Polikarp. Z „Pateryka” dowiadujemy się i o tragikomicznym przypadku z życia Alimpija. Troje mnichów-oszustów trzykrotnie, rzekomo z polecenia Alimpija, ściągało opłatę od pewnego naiwnego kijowianina. Ten zbudował sobie cerkiew i chciał ozdobić ją dziełami słynnego malarza, tak popularnego, że ten mecenas XII stulecia ufnie trzykrotnie płacił pieniądze oszustom. Wreszcie ich wybryki zostały wykryte i mnisi z hańbą zostali wygnani z klasztoru. O Alimpiju układano legendy. Oto jedna, zamieszczona w „Pateryku”: do Alimpija przyszedł chory na trąd, błagając o pomoc. Malarz wziął pędzel i pokrył twarz nieszczęśnika swoimi farbami. A potem zostawił go przenocować w swojej celi. Nad ranem chory umył twarz i razem z wodą z niej zeszły wszystkie wrzody i blizny. W innej mowa jest o tym, jak niedługo przed śmiercią, osłabiony ciężką chorobą, Alimpij nie mógł dokończyć rozpoczętej ikony. Był w rozpaczy. Lecz stał się cud: do celi zleciał z nieba anioł, wziął pędzel Alimpija, przyjaźnie uśmiechnął się do chorego i wykończył ikonę. W „Pateryku” czytamy, że nadszedł dzień, kiedy „wszyscy, jak jednym ustami rzekli: weźmy szczątki drogiego ojca naszego Teodozjusza, nie godzi się nam być pozbawionymi... i tak uczynili, zaraz też postanowili urządzić miejsce na złożenie szczątków świętego na kamieniu postawili”. Polikarp pisze, że kiedy uderzył dzwon do jutrzni, „wszyscy, którzy do jutrzni idą, tak samo i wielu pobożnych w mieście widziało trzy słupy, jakby ogień, i stojąc, przyszli na wierzch cerkwi, gdzie złożony był świętobliwy ojciec Teodozjusz”. Polikarp wspomina, że w ceremonii ponownego pochówku szczątków Teodozjusza brał udział Nestor. Zatem, prawdopodobnie był tam i Alimpij i też widział cudowne widzenie. Ikonę „Pieczerskiej Bogurodzicy” przewieziono z Kijowa do Swieńskiej wspólnoty, niewielkiego klasztoru, współcześnie – filii Pieczerskiej. Z czasem ikonę zaczęto nazywać „Swieńską”. Tak nazywają ją i dziś. Może Alimpij? Innego artysty takiego poziomu w Rusi Kijowskiej nie znamy. Jest jeden, bezpośredni dowód jego autorstwa. A mianowicie: była w Ławrze ikona – „Pieczerska Bogurodzica”. Uważano ją za klasztorną świętość. Przedstawiono na niej Bogomatkę na tronie. Zdaniem wielu badaczy, pisał ją Alimpij. A jedna z miniatur „Psałterza Gertrudy” – to zmniejszona i uproszczona kopia „Pieczerskiej Bogomatki”. Możliwe, nie kopia, a pierwszy wariant. Miniatury „Psałterza” były pierwszym książęcym zamówieniem dla malarza Alimpija, pierwszym uznaniem jego talentu. SWIEŃSKA BOGURODZICA Ktoś zatrzymywał się przy wysokim oknie, wpatrywał się w dal. Widział siwe fale Dniepru, które z każdym krokiem, zdaje się, ciemniały. Miał ochotę wziąć pędzel, przenieść to, co widział, na płótno. Marzyło się malować zadnieprzańskie łąki, delikatnie błękitne, jakby spowite mgłą i oparami, a dalej, aż po horyzont – ciemną smugę lasu. Niziutką wydała się chłopcu postać. Postarzał się ojciec. Zdziwiło go, jaka ona piękna. Nie darmo uważano „Pieczerską Bogomatkę” za klasztorną świętość. Ta ikona – prawdziwe arcydzieło, wzorzec piękna. Jej złote tło przy migotliwym świetle zapalonych w świątyni świec wydawało się wyłożone z czystego złota i drogocennych klejnotów. Ono nie po prostu błyszczy, a płonie. Na tym tle gęsto-niebieskie i czerwone zabarwienie wykwintnego stroju Marii wywierało szczególnie silne wrażenie. Każda linia, nawet najmniejsza kreseczka harmonijnie skomponowane, jedna farba dopełnia drugą. Takie stworzyć mógł tylko kolorysta najwyższego poziomu. Sobór św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach. 1108 r. Rekonstrukcja. W ikonografii jest niemało przedstawień Bogurodzicy na tronie. Na nich, obok Marii, nieznany nam ikonopisarz zrobił dokładną kopię ikony Alimpija. Nie zostawił nam swojego imienia, ale zostawił świadectwo, że i w dalekim średniowieczu nasz naród był bogaty w talenty. Współcześni uważali pędzel Alimpija za cudowny. Dziś „Swieńska Bogurodzica” zdobi... to Ty prawdziwy artysta, mikro-mu... Kiedy przyszło do artysty Alimpija pierwsze uznanie? Chyba wraz z pierwszym książęcym zamówieniem. „PSALTERZ GERTRUDY” Książę Izjasław Jarosławowicz był żonaty z córką polskiego króla Gertrudą-Olisawą. Trafiwszy do Kijowa, księżna szczerze pokochała swoją nową ojczyznę. Miała cenny modlitewnik, stworzony w Niemczech jeszcze w X wieku. Wysoką jakością oprawy artystycznej ta księga nie ustępowała takim arcydziełom staroukraińskiej sztuki książkowej, jak „Ewangeliarz Ostromira” czy „Izbornik Światosława”. Modlitewnik zachował się i jest znany pod nazwą „Psałterz Gertrudy”. Zachciało się Gertrudzie-Olisawie dodać do Psałterza jeszcze kilka modlitw i jeszcze lepiej go ozdobić. Tak pojawiają się w modlitewniku jeszcze pięć miniatur. Kijowska księżna mogłaby zamówić te rysunki u któregoś ze sławnych niemieckich artystów, oni nie odmówiliby jej. Ale Gertruda szuka talentów w kijowskim otoczeniu. I znajduje. To, że miniatury malowane były w Kijowie, poświadczają zauważalny wpływ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗
4 «Й STYCZEŃ, NUMER 1 (55), 1999 ROK W książce zbiorowej ORANTA ALIMPIJA PIECZERSKIEGO Najstarsza ikona Ruskiej Rusi Kijowskiej? Oranta Sobora Świętej Zofii w Kijowie w „siódmym niebie”. Złoty kolor, jak u Alimpija, Bogurodzicy. Oranty jak i w Pieczerskim klasztorze, Alimpij maluje tło złotem. Zgodnie z tradycją, przedstawiono Matkę Bożą z rękami wzniesionymi ku niebu. Po obu stronach mają stać dwaj archaniołowie. Władczo trzyma uniesione ręce Oranta Sobora Świętej Zofii. Spokojnie wzniesione ku niebu ręce Alimpijowej Marii to wyraz czystości i świętości zranionych Zaporuchu. małych ust. Cienki, jakby wytoczony nos. Pod ciemnymi łukami gęstych brwi – zatroskane, łagodne oczy. Przyjazne, czułe, macierzyńskie oblicze. Tak w dzieciństwie patrzyła na Alimpija jego matka. Smutek, Bo Strapiony, skruszony oranty. W jej oczach pomieszanie przede wszystkim, na piersi – ręka, jakby w sercu, co symbolizuje synów. On, w czerwonej szacie, męczennik. Oblicze jakby po dorosłemu napięte. Jezus jakby przeczuwa swoją tragiczną śmierć. Również w Oranty w jednym domu, zimny kolor – Alimpija przedstawiona ciepłymi, gorącymi barwami – brązową, różową – złotą. Alimpij i po raz drugi męczeństwa: Oranta stoi na ziemi, pokrytej w czerwień. Takie wyjaśnienie obrazu Bogurodzicy z synem ludzie jeszcze nieraz spotkają w sztuce. Szczytami uznają jeszcze Madonnę Rafaela Wyszogrodzką Bogurodzicę. Ta piosenka wyraża to, co odczuwali nasi przodkowie, szczerze, sam ewangelista uczucie takiej siły, przyszło w legendzie: w tym obrazie malował Łukasz. Obraz przeniknięty imieniem, Ach, „Oranta”, macierzyńska ... ofiara, i tragedia matki, nic nie może zrobić. synowie, zmienić, „Ta matczyna surowość, żal i melancholia przez zasłonę mgły. Czułość i ... cechą dawnoruskiej sztuki będzie trwać także u Rublowa, Rublow odnowił freski XII wieku. I być może, z nich zapożyczył te smutne motywy, tak subtelnie podkreślone przez Alimpija w poszukiwaniu arcydzieł „Orancie” było przeznaczone, gdy o niej «Jarosławskie życie… Ale był czas, kiedy malował 11! Na to odpowiedź, jeśli, legendy o sławnym chińskim… dozi… Siemia… w, ale nie… …o tym, że sama… w żadnym dokumencie… 1919 roku… ekspedycja po górnej i średniej Wołdze… Cel… Na… wszystkich… poszukiwania zabytków starożytnego malarstwa… małych… Ekspedycję kierował akademik I… Parowce zbliżały się do… Patrząc na brzegi, jeden z członków ekspedycji… – No cóż ciekawego może być w tym… za… nic… 2 Sobór Sofijski w… jeśli… nawet… zwraca się do symbolu… na postumencie – Sykstyńską… «Włodzimierską»…, która zna przeznaczenie, wciąż władczo przebija przez melancholijność. Staną się… «Trójcą»… długo zapomniani. Kto pytał… nikt nie szukał… nikogo nie interesowało. W ogólnym pytaniu… …odwiedzamy… było zorganizowane… malarstwo. Ihor Hrabar: Jarosławia… …kątach? Nie krzyczcie, – odpowiedział stary konserwator. W XVII wieku, po utracie starożytnego religijnego centrum, Wielkiego Rostowa, do Jarosławia przeniesiono arcybiskupa wraz z jego… dworem i całym kościelnym mieniem. A biograf sławnego kijowskiego malarza Alipija Peczerskiego, pisarz Polikarp pisze, że miłośnik sztuki książę Włodzimierz Monomach nabył namalowany przez Alipija obraz Bogurodzicy i przesłał go do «grodu Rostowa», do zbudowanego przez siebie kościoła… Jeśli nam się poszczęści, to bardzo się poszczęści… Z przystani członkowie ekspedycji niemal pobiegli do rezydencji arcybiskupiej. Jednak pierwsze godziny poszukiwań nic nie dały. Tylko zwykłe ikony. Aż oto ktoś zauważył w ścianie jednego pomieszczenia małe drzwiczki. Na nich duża stara kłódka. Nie było łatwo ją otworzyć. Komórka. Wąskie okienko zarośnięte pajęczyną. Komórka prawie pusta. Tylko w kącie wielka deska, takie w dawnych czasach malowano ikony. Ona, jakby zasnuta welonem, była pokryta grubą warstwą kurzu. Ktoś zrobił krok naprzód. – Ostrożnie, – powiedział stary konserwator. Podszedł do ikony, lekko dotknął deski. Potem, już śmielej, przetarł jej znaczną część. Na obecnych spojrzały żywe, zasmucone oczy… Wiek tej ikony, niemal tysiąclecie, pozostawił na niej swoje ślady. Ikonę trzeba było ratować. Konserwatorzy pracowali nie jeden dzień i nie jeden miesiąc. I w końcu przywrócili ją do życia. Galerię Trietiakowską ozdobiło arcydzieło dawnego malarstwa, «Jarosławska Oranta» Alimpija Pieczerskiego. Patrząc na nią, ma się wrażenie, że przez wieki przemawia do nas swoim żalem, swoją macierzyńską boleścią, wzywając do dobroci i człowieczeństwa. To wiecznie żywa kijowianka. MICHAJŁOWSKI ZŁOTOKOPULASTY 1093 rok. Panuje Świętopełk II. Michał, syn Izjasława Jarosławicza i Gertrudy-Olisawy. Książę pamiętał, że jest wnukiem Jarosława Mądrego, i dążył do tego, by być godnym swojego sławnego dziada. Świętopełk postanawia zbudować świątynię nie gorszą od Sofii, która miała wsławić jego imię. Michajłowski Złotokopulasty stał się jednym z cudów starożytnego Kijowa, a jego wnętrza stały się skarbnicą fresków i mozaik. Przez dziewięć wieków zdobił on miasto. Mozaika w soborze Sofii Kijowskiej. Nadeszły jednak straszliwe lata stalinizmu. Niszczono najlepsze zabytki dawnej kultury, związane z religią. 1995 rok. Michajłowski Złotokopulasty wysadzono w powietrze. Uczonym łaskawie pozwolono wyciąć ze ścian i wynieść z soboru kilka fresków i mozaik, wśród nich mozaikę «Eucharystia». Kto ją stworzył? Za czasów Świętopełka II Alimpij był sławnym artystą, nie tylko malarzem, ale także rzadkim znawcą techniki mozaiki. Trudno przypuszczać, że książę Świętopełk nie zaprosił go do udziału w zdobieniu świątyni. Być może pamiętał również, że Alimpij ilustrował psałterz matki księcia, Gertrudy. Nasz współczesny, historyk sztuki Hryhorij Łohwyn, jako pierwszy zauważył, że apostołowie z «Eucharystii» i archaniołowie z «Jarosławskiej Oranty» są tak podobni, jakby malowała ich jedna ręka. Większość historyków sztuki obecnie podziela przypuszczenie Łohwyna, że «Eucharystię» stworzył Alimpij Pieczerski. Wydaje nam się, że czas, gdy Alimpij tworzył „Eucharystię”, był kulminacją jego twórczości. Pofantazjujmy nieco: Alimpij pracuje na rusztowaniu Michajłowskiego Złotoverchego. Układa kawałeczki smalty. Zatopił się w pracy. W soborze panuje uroczysta cisza. Na ścianach już żyją freskowe wizerunki świętych. W jednym kącie cieślowie coś przy czymś majstrują. Ledwie słyszalny szelest ich strugów, ledwie słyszalne rozmowy zdają się zrodzone ze skrzydeł aniołów. Do soboru zawitał Nestor. Byli z Alimpijem mnichami jednego klasztoru, mogli być przyjaciółmi. Nestor zbliżył się do Alimpija. – Twoi apostołowie są jakby żywi… – Oni rzeczywiście są żywi – odpowiedział malarz. – Zazdroszczę twojego natchnienia. Ja, gdy maluję, jestem spokojny, a w tobie jakby w duszy płonie ogień. Nie znasz spokoju. Skąd to w tobie? Alimpij zamyślił się i cicho odpowiedział: – Minęło dwadzieścia lat od tamtego czasu. Byłem jeszcze młodzieńcem, pomagałem greckim mistrzom układać złotą mozaikę z wizerunkiem Bogurodzicy w «Jan Złotousty. Mozaika w soborze Sofii Kijowskiej. Lata 1030.» Cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny naszej Ławry. Wtedy ujrzeliśmy wielki cud – z ust Bogurodzicy wyleciał gołąb i wleciał w usta świętego, a światło, jak słońce, oświeciło nas, gdy zstąpił Duch Święty w tamtej świętej cerkwi Peczerskiej. Od tego czasu nie znam zmęczenia. Wierzę, że moim pędzlem kieruje Boża wola. Ta opowieść po stu latach ożyła na kartach „Patericzonu Kijowsko-Peczerskiego”! Szlaki SZTUKI Dawna sztuka nie doznawała ostrych zmian. Ale nawet najmocniejsze tradycje ustępują przed nieustannym upływem czasu. Przekartujmy zapiski kronik i średniowieczne europejskie kroniki. O czym opowiadają? Okrutne wojny, zarazy morowe, rozłamy Cerkwi, osławione wyprawy krzyżowe. Do Grobu Pańskiego wyruszają także rodacy… Czy powrócą? Artystom nie starczy już sił, by przekroczyć granice niewzruszonej harmonii. Odbiło się to na zdobieniu Michajłowskiego Złotoverchego …soboru. Porównując mozaiki tej świątyni z mozaikami Sofii, od razu dostrzegamy nowość: tradycyjne napisy na ścianach wykonano nie po grecku, lecz w języku słowiańskim. W „Eucharystii" Soboru Złotokopulastego przed nami, na pierwszy rzut oka, znajomy obraz. Podobnie jak w Sofii, do ołtarza z komunią zbliżają się dwunastu apostołów. Ułożeni są imiennie w tym samym porządku. Apostołowie soboru Sofijskiego stąpają rytmicznie, jeden za drugim; postawa niemal każdego powtarza pozę pozostałych. Odległość między poszczególnymi postaciami jest jednakowa. A teraz przyjrzyjmy się uważniej Michajłowskiej „Eucharystii". Co się stało? Apostołowie są poruszeni, na twarzy każdego widać nastrój właściwy jego usposobieniu. Różne odległości między postaciami. Zwracają się jeden ku drugiemu, wstrzymują lub przyspieszają krok, są zaniepokojeni, a nawet przestraszeni. Gdzie podziała się wyważona postawa, którą na ścianach Sofii widział chłopiec Alimpij? I barwy są cieplejsze. Zderzają się jasne i ciemne plamy. Od spokojnej równowagi sztuka zmierza ku ekspresji, choć jeszcze umiarkowanej. Artyści już nie myślą kategoriami „rajskiego spokoju". Ziemskie życie, pełne ciągłych niepokojów i sporów, bezsprzecznie wpłynęło na twórczość Alimpija. Linie są teraz rozmaszyste, a kolory kontrastowe. Z każdym wiekiem napięcie w sztuce będzie rosło. Sztuka stanie się coraz bardziej dramatyczna. Szeroka skala emocjonalna — od głębokiego smutku po dynamikę wewnętrznego wzburzenia — przenika malarstwo kolejnych wieków. Świat jeszcze zobaczy szaloną manierę Teofana Greka, płacz Andrija Rusyna, niewyrażalne smutki Andrija Rublowa. Wyprowadzą oni swoich bohaterów ze stanu niewzruszoności i przemienią sztukę w iskrzącą się manifestację namiętnych uczuć. Wszystko zaczęło się od smutku i niepokoju bohaterów genialnego kijowianina. Na przełomie XI–XII wieku Alimpij jeszcze nie znał takiej emocjonalności, jaka stanie się udziałem przyszłych artystów. Ale krok ku nim i dla nich już uczynił w Michajłowskich mozaikach. Dmytro Horbaczow

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

STYCZEŃ, NUMER 1 (55), ROK 1999 O Całunie Jezusa Chrystusa opowiadają trzy synoptyczne Ewangelie. Ewangelia według Marka podaje: «Przyszedł Józef z Arymatei, poważany członek rady, który sam oczekiwał Królestwa Bożego, i odważył się wejść do Piłata i poprosić o ciało Jezusa. Piłat zdziwił się, że Jezus już umarł, i wezwawszy setnika zapytał go, czy dawno umarł. A dowiedziawszy się o tym od setnika, wydał ciało Józefowi. Ten, kupiwszy płótno, zdjął Go, owinął płótnem i złożył w grobie, który był wykuty w skale, i przytoczył kamień do wejścia do grobu» (Mk 15, 43-47). Oto jeszcze nie dziwne, ale są wszelkie podstawy przypuszczać, że ten całun, w który Józef i Nikodem pogrzebali ciało Jezusa Chrystusa, przetrwał do naszych dni. W Turynie, na północy Włoch, w katedrze, nad ołtarzem przechowywany jest Całun Chrystusa, na którym cudem Bożym pozostało odbicie... ...obrazu rozpiętego ciała. Jest zapieczętowany w srebrnym kowczegu, zabezpieczonym kuloodpornym szkłem i Wiarygodność uzyskanych przez badaczy faktów. Obraz na Całunie powstał błyskawicznie, w mgnieniu błysku, zgodnie z Ewangelią i opisami. Ciało Jego leżało na jednej połowie płótna, a druga połowa, przerzucona przez głowę, okrywała Go z góry, 532 ... Całun jakby odsłonił swoje oblicze i rozmawia z uczonymi językiem zrozumiałym dla nich – językiem fizycznych pomiarów i obliczeń matematycznych. Rozpoczął się proces poznawania Bożego, pełen dramatyzmu i nieoczekiwanych odkryć. ...o autentyczność. Badania, odkrycia i nowe pytania. Badania Całunu nie są wynikiem miękkich barwników. To całkowicie zgodne z tym, że obraz na Całunie jest charakterystyczny, żółtawy, z chemicznymi zmianami, ponieważ tkanina składa się zasadniczo z lnu, a kopia tkaniny w miejscu rozcięcia 5 po pożarze w 1532 roku. Uzyskane dane wskazują, że zmiany te zaszły w wyniku procesów chemicznych, utleniania i rozkładu cząsteczek celulozy, a zmiana barwy może zachodzić pod wpływem ogrzewania lub działania na nią promieniowania różnego pochodzenia w szerokim zakresie od podczerwieni do ultrafioletu. Badania chemiczne i dokładne oględziny plam na tkaninie pokazują, że na mikrofotografiach plamy krwi mają wygląd wyraźnie oddzielnych obszarów, różniących się od reszty zmianą barwy. Krew przeniknęła w głąb tkaniny, a pytanie o to, kiedy powstał obraz i jak doszło do powstania plam krwi na nim, pozostaje otwarte. Pomimo wielu poważnych i wszechstronnych badań prowadzonych przez zespoły naukowe nad Całunem badacze natrafili na nieprzezwyciężalne trudności. Uzyskane informacje o Całunie są wystarczające, aby odrzucić wszystkie hipotezy proponowane dla wyjaśnienia tego, jak powstał obraz. Hipotez jest łącznie cztery: Całun jest dziełem artysty; Całun jest wynikiem bezpośredniego kontaktu z ciałem; Całun jest następstwem procesów dyfuzyjnych; Całun jest następstwem procesów radiacyjnych. Udowodniono, że mechanizmy wzajemnego oddziaływania ciała i tkaniny pozwalają oddać subtelne szczegóły powierzchni ciała, lecz są niezdolne do stworzenia obrazu, który intensywnością barwy oddawałby płynnie zmieniającą się odległość między tkaniną a ciałem. Z drugiej strony procesy dyfuzyjne i radiacyjne mogą tworzyć obrazy niosące informację o odległości między obiektem a tkaniną, lecz są niezdolne do stworzenia obrazów, które odznaczałyby się dostatecznie wysoką dokładnością w oddawaniu szczegółów, jaką znajdujemy na obrazie na Całunie. uwzględniono wszelkie czynniki, które mogłyby wyjaśnić tak wysoki stopień rozdzielczości powstałego obrazu. W eksperymentach modelowych amerykańscy uczeni wykorzystali rzeźby pokryte fosforem, umieszczając je w półprzezroczystym ośrodku, który częściowo pochłania emitowane światło. Jednak promieniowanie fosforu z powierzchni było izotropowe, to znaczy jednakowe we wszystkich kierunkach. Promieniowanie zaś, które stworzyło obraz na Całunie Turyńskim, miało inną zależność kątową, to znaczy było anizotropowe. Dlatego należy badać anizotropię promieniowania: tworzy ono wyraźniejszy obraz niż ten, który powstaje w wyniku promieniowania izotropowego. Obraz na Całunie posiada cechy, których nie można wyjaśnić żadną z dotąd zaproponowanych teorii, i aby wyjaśnić powstanie obrazu na Całunie, trzeba wyjść poza ramy tradycyjnej fizyki. Badania wskazują, że wizerunek Jezusa Chrystusa mógł powstać pod wpływem energii nieznanej nauce. Minęło sto lat od rozpoczęcia badań jednej z najwspanialszych relikwii świata chrześcijańskiego – całunu pogrzebowego Jezusa Chrystusa, znanego jako Całun Turyński. Na tkaninie Całunu wyraźnie widać wizerunek ciała człowieka, który zmarł w wyniku kary ukrzyżowania, powszechnie stosowanej w Cesarstwie Rzymskim. Aby wyjaśnić pochodzenie tego wizerunku, rozpoczęto badania. W tym czasie wysunięto dość argumentów za lub przeciw cudownemu pochodzeniu obrazu na Całunie. Tajemnica Całunu nadal porusza badaczy. Opowieść o wynikach jednego z ostatnich badań naukowych przedstawiamy Państwu. Drugim nierozwiązanym problemem, z którym zmierzyli się badacze Całunu, jest interpretacja wyników badań datowania Całunu metodą radiowęglową, uzyskanych w 1988 roku. W tym roku zezwolono na odcięcie od Całunu kawałka tkaniny o powierzchni około siedmiu centymetrów kwadratowych. Datowania dokonano w trzech niezależnych laboratoriach, które doszły do jednakowego wniosku: Całun został wykonany w XIV wieku, a zatem nie jest prawdziwym Całunem Jezusa Chrystusa. Aby wyjaśnić wyniki datowania metodą radiowęglową, zaproponowano hipotezę o przemianie izotopów węgla w tkaninie Całunu wskutek reakcji jądrowych, wywołanych twardym promieniowaniem nieznanego pochodzenia. Jednak reakcje jądrowe zaczynają zachodzić przy bardzo wysokich energiach, przy których tkanina Całunu stałaby się zupełnie przezroczysta, a takim promieniowaniem nie da się wyjaśnić powstania obrazu w cienkiej warstwie powierzchniowej o grubości rzędu 10 mikronów. Reakcją na trudności, które pojawiły się w naukowych badaniach Całunu, może być w ogóle pogląd, że obraz na nim powstał w cudowny sposób, a zatem nie nadają się do jego badania metody przyrodniczo-naukowe. Lecz jeżeli obraz na Całunie powstał dzięki zamierzeniu Bożemu, by stworzyć wizerunek Jezusa Chrystusa, to można przypuszczać, że od takiego obrazu naturalnie należałoby oczekiwać większego podobieństwa do portretu kolorowego niż do monochromatycznego negatywu. Dlatego bardziej naturalne jest przypuszczenie, że obraz na Całunie powstał wskutek cudu, a mianowicie Zmartwychwstania Pańskiego. W chwili Zmartwychwstania zaszły cudowne wydarzenia, których świadkiem był Całun, zapisując je w swoim języku. Przyrodniczo-naukowe metody badań oczywiście nie mogą wyjaśnić cudu, lecz mogą pomóc odczytać świadectwo Całunu o tym cudzie. o mechanizmie powstania obrazu na Całunie, nie We wcześniej przedstawianych hipotezach zakładano, że oddziaływanie na płótno Całunu ma charakter naturalny. Przeprowadzone badanie jednoznacznie przekonuje o nieprzyrodzoności tego oddziaływania, które nie podlega prawom dyfuzji ani rozchodzenia się światła. W chwili Zmartwychwstania energia wypełniła ciało Jezusa Chrystusa, wykraczając poza jego granice, albo otoczyła Jego ciało, Ta energia była być może podobna do tego ognia, w którym objawiła się moc Boża, jak dowiadujemy się o tym ze Starego Testamentu. Na przykład Bóg ukazał się Mojżeszowi na górze Synaj w postaci krzaka ciernistego, który płonął, lecz się nie spalał. Gdy Eliasz wstępował do nieba, Elizeusz ujrzał jakby ognisty rydwan, który porwał i uniósł Eliasza. Należy zauważyć, że Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa nie jest podobne do innych przypadków wskrzeszenia ludzi z martwych, o których opisano w Starym i Nowym Testamencie. Prawdopodobnie to Zmartwychwstanie było podobne do tego, o którym pisze apostoł Paweł: «Sieje się ciało cielesne, powstaje ciało duchowe» (1 Kor. 15, 44). Prawdopodobnie ten ogień był bezpośrednim działaniem Boga w świecie, które tworzy coś nowego. Przed nim stworzenie topnieje jak wosk przed ogniem, lecz sam ogień nie rozpływa się samorzutnie i nie rozchodzi się zgodnie z prawami fizyki. On sam jest prawem dla żywego w tym świecie. Całun, prawdopodobnie, «mówi nam, że Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa dokonało się w ognistym ciele Boskiej mocy i energii, i to ogniste ciało pozostawiło oparzenie w postaci nierukotwornego obrazu na płótnie Całunu». W ten sposób na Całunie utrwalono nie tylko ciało Jezusa Chrystusa, który został ukrzyżowany i umarł na krzyżu, lecz także Jego Ciało po Zmartwychwstaniu. Dotyk ognia do Całunu spowodował zmiany chemiczne w tkaninie Całunu i jego ściemnienie, podobnie jak dzieje się to pod wpływem silnego promieniowania. Jedyną różnicą było to, że to promieniowanie nie rozchodziło się zgodnie z prawami ruchu zwykłego światła, lecz miało jakby postać ognistego ciała. Najbardziej Całun pociemniał w tych miejscach, które były do niego najbliżej. Można przypuszczać, że ogniste ciało działało w swoim м Р вай п а оо - заенцнчай

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗
STYCZEŃ, NUMER 1 (55), 1999 ROK 4 Temu [...] C14 w tkaninie Całunu. Określono, [...] tkaniny. [...] potwierdzenie, [...] dla Całunu metodą radiowęglową oznaczono stężenie radioaktywnego izotopu [...] Jego zawartość [...] normalnie wielka jak dla tkaniny [...] wieku. Jednak najciekawsze było to, że stężenie C14 [...] w maleńkim skrawku tkaniny, pobranym z Całunu, [...] okazało się niejednorodne: ściśle mówiąc, w trzech różnych laboratoriach uzyskano różne oszacowania szczytu [...] Całunu. Prawda, stwierdzona niejednorodność mieści się na granicy dokładności pomiaru, ale też próbka tkaniny została pobrana z samego brzegu, z dala od obrazu. Wychodząc z hipotezy ciała ogniowego, naturalnie byłoby przypuszczać, że na Całunie istnieje inny obraz, wykonany zmianą cząsteczek celulozy, a jądrową zmianą atomów węgla. Do wykrycia niejednorodności składu izotopowego tkaniny Całunu nie ma potrzeby wycinać żadnych [...] kawałków. W tym celu można posłużyć się detekcją radioaktywnego izotopu C14 za pomocą kliszy fotograficznej lub innego detektora. „Idę do Ojca mego...” Czy możemy w jakiś sposób sprawdzić słuszność proponowanej hipotezy? W badaniach naukowych w podobnych sytuacjach proponuje się przeprowadzić eksperyment w celu sprawdzenia przypuszczeń wysuniętych w hipotezie. Ale w tym przypadku mamy do czynienia z unikalnym śladem Bożego działania na Całun, tak więc nie możemy powtórzyć czegoś podobnego. Ale uczeni muszą badać także takie zjawiska, których oni nie mogą odtworzyć we własnych laboratoriach. Jednak czy istnieją dodatkowe świadectwa, które mogłyby potwierdzić słuszność proponowanej hipotezy? [...] mogły być świadectwami [...] świadectwa ewangelistów na Całunie. Dlatego też [...] Oni mogli Maria Magdalena była pierwszą, która ujrzała Chrystusa zmartwychwstałego. Z początku Go nie rozpoznała, a ściślej mówiąc, wzięła Go za ogrodnika. Jest to jedno z najbardziej tajemniczych miejsc Ewangelii. Gdyby po prostu Go nie rozpoznała, tak właśnie by to w Ewangelii powiedziano. Lecz ona wzięła Go za ogrodnika. Dlaczego? Możliwe, że proces, który wyżej określono jako „ciało ogniste”, jeszcze się nie zakończył, Całun, jeśli 6 On nim się okrył, nadal 6 tlił się od nagrzewania. Dlatego zostawił Całun i był nagi, w takim stopniu, w jakim trzeba się uwolnić od przeszkadzającej w pracy długiej wschodniej szaty. W takim stanie, jak czytamy w Ewangelii według Jana, łowili ryby apostołowie: „Szymon zaś Piotr, usłyszawszy, że to Pan, przepasał się szatą, bo był nagi, i rzucił się w morze”. Samo to przypuszczenie nie jest niczym nieprawdopodobnym. Tak, Efrem Syryjczyk w „Komentarzu do czterech Ewangelii” pisze: „Szatę, w którą był owinięty w grobie, zostawił tam, aby człowiek wstąpił do raju bez szaty, tak jak był tam przedtem, zanim zgrzeszył. Ponieważ człowiek ubrał się po tym, jak wyszedł z raju, to będzie nagi przy zmartwychwstaniu”. Zamiast krótkiej roboczej tuniki trzymał w rękach zielone, świeże gałęzie, które mniej ulegają nagrzewaniu niż suknina Całunu. Z tej przyczyny prawdopodobnie Maria Magdalena wzięła Go za ogrodnika. Z tej samej przyczyny, prawdopodobnie, Pan powstrzymał próbę Marii Magdaleny, by Go dotknąć. Mogła bowiem się poparzyć i przestraszyć, gdyż ten proces, który dokonywał się w ciele Pana, prawdopodobnie jeszcze się nie zakończył. Czy nie o tym mówi: „Nie dotykaj Mnie, bo Ja jeszcze nie wstąpiłem do Ojca Mojego” (J 20, 17)? Nie może tu być mowy o Jego Wniebowstąpieniu, ponieważ przed Wniebowstąpieniem uczniowie dotykali Go, a apostoł Tomasz nawet włożył swoje palce w Jego rany. To „palenie się” boskimi energiami zmieniało Jego ciało i było wyraźnym objawieniem wzniesienia Syna Człowieczego w mocy i duchu do tej jedności z Ojcem, która została zerwana przez Śmierć, o czym powiedziano w Ewangelii według Mateusza: „Boże Mój, Boże Mój, czemuś Mnie opuścił?” (Mt 27, 46). Ale teraz Pan mówi: «Wstępuję do Ojca Mojego i Ojca waszego, do Boga Mojego i Boga waszego» (J 20, 17). Maria Magdalena wraz z niewiastami niosącymi wonności spieszy oznajmić uczniom radosną wieść. Oto zaś „ognisty proces” w ciele Pana całkowicie się zakończył i Pan, wyprzedzając biegnące niewiasty, spotyka je w drodze i wita słowami: «Radujcie się». Wtedy «one zaś przypadły do Jego nóg i oddały Mu pokłon» (Mt 28, 9). Że nogi Jezusa Chrystusa na krzyżu nie zostały połamane przez rzymskich żołnierzy, apostoł Jan widzi wypełnienie starotestamentowego przykazania, pierwotnie odnoszącego się do prefiguracji paschalnego baranka (jagnięcia), a teraz wypełnionego przez prawdziwego Baranka, ofiarowanego za grzech świata. Tak pisze apostoł: «Stało się bowiem, aby się wypełniło Pismo: „Kości Jego nie będą połamane”» (J 19, 36). W Piśmie czytamy odpowiednie miejsca tak: «I nie zostawicie z niego nic do rana; co by z niego zostało do rana, spalicie w ogniu» (Wj 12, 10) oraz «W jednym domu będą je spożywać; nie wynosić z mięsa poza dom i nie łamać w nim kości» (Wj 12, 46). Gdyby apostoł Jan był razem z Całunem w grobie, który widział ogień Zmartwychwstania, to kontynuując swoją Ewangelię, napisałby zapewne: «I tak się stało, aby się wypełniło Pismo: co zostało z Niego do rana, miało być spalone w ogniu». 4 г) «М Aż do dziś płonie ogień Zmartwychwstania. W tym samym miejscu, w Jerozolimie, w grobowej jaskini, nad miejscem, gdzie położono ciało Jezusa Chrystusa, i w tym samym czasie, w przeddzień Paschy, gdy mija sobota, nad grobem Pańskim zapala się łaskawy ogień. Jak w czasach Jezusa Chrystusa anioł, który odsunął kamień od drzwi grobu, wyglądał jak błyskawica i był pierwszym znakiem Zmartwychwstania Pana, tak i dziś Pan zsyła nam łaskawy ogień: «jak ognista rosa – kuleczki (łaskawego ognia), jak woda o niebieskim kolorze – to nie ogień, lecz jakaś substancja» (Błagodatnyj ogon nad Grobom Gospodnim. – M.: Peresvet, 1991). Naturalnie można przypuszczać, że łaskawy ogień, kiedy nie parzy i nie przekształcił się jeszcze w naturalne palenie, a jedynie wywołuje powierzchniowe zapalenie knota, jest podobny do oparzenia na Całunie, Ciało Jezusa Chrystusa, okryte Całunem, nie zostało związane przez Józefa i Nikodema z zewnętrznej strony taśmami, bo inaczej 6 obraz na Całunie bardzo by się wykrzywił z powodu deformacji tkaniny. Pod Całunem ręce i nogi Jezusa Chrystusa były zabezpieczone pasami płótna, a żuchwa – chustą. Ale dlaczego na Całunie nie odbiła się boczna powierzchnia ciała? Nawet jeśli Całun swobodnie otulał ciało, musiał opadać po bokach, a boczna powierzchnia ciała byłaby widoczna równie wyraźnie jak inne części ciała. Aby wyjaśnić tę kwestię, musimy odwołać się do innego miejsca w Ewangelii według Jana. «Przyszedł również i Nikodem, który wcześniej przychodził do Jezusa nocą, i przyniósł mieszaninę mirry i aloesu, około stu litrów» (J 19, 39). Trzeba mieć na uwadze, że greckie słowo litra, pochodzące od łacińskiego libra, oznacza ponad trzydzieści kilogramów. Mirra to zastygły sok krzewów balsamicznej mirry, a aloes to proszkowata aromatyczna substancja z drewna sandałowego. Jednak współczesny czytelnik może mieć nadmierną pewność, że w Ewangelii według Jana (19, 39) mowa jest o mieszaninie substancji płynnych, a nie o proszku czy granulkach. Na podstawie zestawienia Ewangelii według Jana z Ewangeliami według Marka i Łukasza staje się zrozumiałe, że Józef z Arymatei i Nikodem nie dokonali obmycia ciała Jezusa Chrystusa. Do tego na świątek po sobotnim odpoczynku kobiety-niosące-wonności przyszły do grobu i nie zostało to wykonane przy pochowaniu. Całun również to potwierdza: obmycia ciała Jezusa Chrystusa nie dokonano, w przeciwnym razie ślady krwi zostałyby zmyte i nie odbiłyby się na tkaninie Całunu. Dlatego musimy przypuszczać, że albo Józef i Nikodem przekazali mieszaninę mirry i aloesu kobietom, które stały nieopodal przy pochowaniu Jezusa Chrystusa, aby przygotowały maść, albo mieszaninę mirry i aloesu w postaci granulek lub proszku zostawili w jaskini. Ale pierwszemu przypuszczeniu przeczy świadectwo Ewangelii według Marka, gdzie powiedziano, że kobiety-niosące-wonności same kupiły wonności (Mk 16, 1). I nawet jeśli część proszkowatej mieszaniny z mirry i aloesu Józef i Nikodem przekazali kobietom, aby przygotowały namaszczenie (Łk 24, 56), to większość jej Józef i Nikodem prawdopodobnie rozsypali garściami po obwodzie wokół ciała Jezusa Chrystusa, leżącego na jednej połowie Całunu. Trzydzieści kilogramów wystarczyło do tego. Druga połowa Całunu przykryła ciało Jezusa Chrystusa z góry i, opierając się na rozsypanych wonnościach, nie dotykała boków Jego ciała. Józef i Nikodem zostawili ciało Jezusa Chrystusa przykryte Całunem, lecz nie związane zewnętrznymi opaskami, aby dać możliwość kobietom, które stały nieopodal, przyjść po zakończeniu soboty i dokończyć obrzęd pochówku. Przypuszczenie, że mieszanina mirry i aloesu była w stanie stałym, potwierdza także starożytny wariant odczytania rozpatrywanego tekstu z Ewangelii według Jana. Zamiast słowa tista (skład, mieszanina) w dwóch autorytatywnych dawnych tekstach umieszczono słowo sijdta, które tutaj oznacza woreczek, pakiet. Pierwszym, który uwierzył w Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, był Jego ukochany uczeń, apostoł Jan. Wszedł do grobowej jaskini i zobaczył, że leżały tam płótna oraz chusta, która była na głowie Jezusa Chrystusa, «ujrzał i uwierzył» (J 20, 8). Niech nikt nie pomyśli, że staramy się jakoś «wyjaśnić» cud Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Badania Całunu Pańskiego pozwalają nam wraz z nim stać się świadkami i naocznymi świadkami Zmartwychwstania oraz głosić światu, jak «zmartwychwstał Pan». Materiał przygotowano na podstawie referatu wygłoszonego na Międzynarodowym Kongresie poświęconym stuleciu zapoczątkowania naukowych badań Całunu Turyńskiego (Turyn, 5–7 czerwca 1998 roku) РЕЯ Pańskiego, aby wypełnić to, czego, jak wiedzieli, | | |484/ ...ga, oznacza nie miarę objętości, lecz miarę wagi, równą rzymskiemu funtowi lub 327,45 grama. Sto litrów wonnych substancji stanowiło

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗
STYCZEŃ, NUMER 1 (55), ROK 1999 Ciąg dalszy. Hojny Bóg. Słońce jest obecne we wszystkich dawnych kolędach i szczedrówkach. Przede wszystkim przekazują to refreny i przyśpiewki-okrzyki na cześć bogów: Ojże, Boże! i Ojże rano! Ojże rano – Zeszło się słoneczko jasno kochane! Hojny wieczór, dobry wieczór! Na niebie rodzina: Co na niebie młodzik – to boży mąż; Co na niebie zorza – to boża żona; Co na niebie gwiazdki – to boże dzieci. Dobrego młodzieńca. Ja mam ojczulka – jasny księżyc, Ja mam matuchnę – jasne słoneczko, Ja mam siostrzyczkę – jasną zarzyczkę. Czasem rodzina przedstawiana jest w postaci drzewa, które jest odbiciem kosmiczno-nocnych motywów o drzewie świata. Takim pradrzewem w kolędzie jest złota wierzba: A u pana Iwana złota wierzba, A na tej wierzbie złota kora, A na tej wierzbie różowe kwiaty. Oj to nie wierzba – żona Iwana; Oj to nie kora – stara matka; Oj to nie kwiaty – dzieci Iwana. Często niebiańskie ciała niebieskie przekazywane są w kolędach i szczedrówkach poprzez symboliczne obrazy i porównania. Tak więc symbolika słoneczna wiąże się z obrazem złotego lub żółtego koloru: złote wrota, słupy; złota wierzba, kora; złote siodełko, złoty fotel, jabłko; złoty pierścień; żółciutki owies, pszenny naleśnik itp. Nieco nietypowy jest opis w szczedrówce …dumnego pana Iwana, który mieszka …dni. Za „śnieżnych namiotów”: W tych namiotach złoty fotel, Na fotelu siedzi pan Iwan, w ręku trzyma niebieską wstążkę, Jedną rączką się podpiera, Drugą wstążką się ozdabia, Tym jabłuszkiem się podrzuca. Niektórzy badacze dopatrują się w nim „roli obrazu Boga Gromowładcy”, drugiego – najstarszego boga Swaroga. …jakie pogańskie wierzenia zachowują się w kolędach i szczedrówkach, które opiewają motyw „niebiańskich bogów” i ziemi, gospodarza. Siew pola w nich …odzwierciedla się z mitologicznego punktu widzenia. Nie… Rysy tej kolędy świadczą o ich dawności: sam Pan sieje „żółciutki gchev | o, to nie chrześcijański bóg, lecz skifski bóg płodności. Wskazuje na to także B eoeť, która bardzo przypomina słońce: --bi sAROMY Obrzędy ... w których jeszcze ... z urodzajem. isia w jeszcze! czem o rozmowie aniołów czyn: iu osad pośrodku morza stoi gogola, Dobry wieczór, dobry wieczór! Podaj... Ja na bez... Początek na s. 17 Często rodzina gospodarza w kolędach i szczedriwkach jest utożsamiana z boską Z wyobrażeniem o małżeństwie Słońca i Księżyca wiążą się także motywy niebiańskiej rodziny. A kaczka siedzi, daleko patrzy; Oto dostrzegła, że na morzu łódeczka, A w tej łódeczce dziewczyna Kulinka, Dziewczyna Kulinka, mądra krawcowa. Uszyła bowiem trzy aniołki. A jeden mówi: «To moja matka», A drugi mówi: «To moja rodzona», A trzeci mówi: «To moja matuszka». -- Upiecz, matuszko, pszenny placek, Pszenny placek, koniec szczedriwki. K. Sosenko zalicza tę szczedriwkę do grupy pieśni, które opiewają ogólnoludzki motyw początku świata: «Przedstawiona tam dziewczyna Kulinka, «mądra krawcowa», płynąca w łódeczce pośród morza. Jest to kobieta cudotwórcza, bo do niej przemawiają uszyte przez nią anioły, nazywają ją rodzoną matką, matuszką, i żądają od niej, by upiekła pszenny «placek». Pojawienie się tej dziewczyny na morzu, która wyszywa żywe anioły i na ich wezwanie piecze pszenny chleb, być może pierwszy, i to nie dla aniołów, lecz dla ludzi, obserwuje wodny ptak, kaczka, siedzący na gogolu, tajemniczej budowli pośrodku morza. Zatem pierwotne morze, podstawa świata, ta tajemnicza budowla pośrodku morza, mistyczny, dalekowidzący wodny ptak, który zna tajemnice morza i obserwuje tam niebywałe zjawisko, - - to wszystko nasuwa myśl, że w tej kolędzie opiewany jest początek świata. Sama kaczka to postać ducha stwórczego świat w wielu światowych podaniach o początku świata». Magiczno-utylitarny stosunek do przyrody odbił się w kolędach i szczedriwkach, gdzie opowiada się o rozmowie młodzieńca z koniem, orłem, sokołem, które chce sprzedać lub zastrzelić, lecz one proszą go o litość: Po sadzie, sadzie Pawliczko chodził. Ach, Boże daj! Po sadzie chodził, Konika prowadził. Konika prowadził, Z konikiem rozmawiał: -- Ach, koniku, koniku! Sprzedam cię! -- Młody Pawliczku, nie sprzedawaj! Przewiozę cię przez cichy Dunaj; Przewiozę cię, заванававачивававаса ПЕРШИМИ ШЩЕРРУВЯТИ 26 зяшОЇ МАТИ. СЗЗ ЗОЗ С З 33 333 nadzieja pomocy od niej Jara pszenica – dla cielaczka. Daj, Boże! Zielona trawa – dla bydełka. Daj, Boże! W innych kolędach i szczedriwkach, które opiewają motywy kosmogoniczne, dostrzegamy nakładanie się chrześcijaństwa: Ach, w Kijowie, w sławnym grodzie, Święty wieczór! Ach, tam świętą cerkiew robiono. Z trzema oknami, z trzema wierzchołkami. Przez pierwsze okno wleciało słońce, Przez drugie okno księżyc zaświecił, Przez trzecie okno wleciał sokół, Sokół wleciał, na tronie usiadł. Na tronie usiadł, łzę uronił, A z tej łzy popłynęły strumienie, A z tych strumieni rozlał się Dunaj. A w tym Dunaju sam Bóg się kąpał.. Chrześcijańska wiara tu łączy się z tradycyjnym panteizmem – święci budują cerkiew, a do niej wlatują księżyc i słońce. Ślady pogańskiej kosmogonii niosą też inne obrazy szczedriwki – cerkiew z trzema wierzchołkami, sokół na jej tronie, z łzy sokoła powstał Dunaj, w którego wodach kąpał się Bóg. Uczeni traktują obraz sokoła jako pierwszego ptaka i pierwszego boga świata, a cerkiew (świątynię) z trzema wierzchołkami – jako słońce, księżyc i sokoła – jako trzy piętra drzewa świata. W łzie sokoła, z której powstał Dunaj, zawarta jest oryginalna ukraińska idea o powstaniu kosmicznych wód i kąpieli w nich Pana – stwórcy Wszechświata. K. Sosenko pisze, że ta «mistyczna kąpiel Pana przynosi światu szczęście i dobro. To jest pierwotna misterium – błogosławione tą kąpielą wody służą do odświeżania i odnawiania nowonarodzonego świata, jakby naprawiały jego wady i braki oraz zapobiegały nieszczęściu narodu. Sokół wyprosił u Boga dobry los dla ludzi. Sokół w oczach narodu jest alegoryczną postacią zbawiciela nawet przy chrześcijańskim światopoglądzie». Więc niech płyną nad zaśnieżoną ziemią dźwięczne głosy, napełniając ludzkie serca słonecznym ciepłem i nadzieją; bo dopóki ludzie będą śpiewać kolędy i szczodrówki, malować pisanki, czcić obyczaje swoich ojców, dopóki i Bóg będzie rządził światem i nosił do każdej zagrody dostatek, szczęście, zdrowie, zgodę, miłość... Jasne gwiazdy niebo okryły I całą ziemię oświetliły. Szczodry wieczór, dobry wieczór, Wszystkim ludziom na zdrowie. Śniegiem pola przysypało, Na drogę nanosiło. Szczodry wieczór, dobry wieczór, Wszystkim ludziom na zdrowie. Dobry wieczór, gospodarzu, Przynieśliśmy ci dary. Szczodry wieczór, dobry wieczór, Wszystkim ludziom na zdrowie. Nasze pieśni, szczodre dary Gospodarzom dla czci. Szczodry wieczór, dobry wieczór, Wszystkim ludziom na zdrowie. Ni kopytka nie zamoczę, Ni strzemion, ni strzałeczek, Ni złotego sidełka, Ni Pawliczka młodzieńca. W innych pieśniach mówi się, że orzeł siedzi na «złotym wierzchołku» albo na «stogu żyta» i obiecuje okryć młodzieńca «złotym skrzydłem» albo wyswatać «dziewczynkę, królewnę, córkę białego cara». Podobne przedstawienie kukułki, która siedzi w «złotym kręgu» na cerkwi, znajdujemy w takiej szczodrówce: W sadzie, w sadzie, a w winnicy Święty wieczór! Tam cerkiewka nowo rąbana. A na tej cerkiewce złote kółeczko; A na tym kółeczku siwa kukułka. Tędy szła złośliwa panna, Złośliwa panna, panna Fesieczka. Machnęła rękawem na kukułeczkę: – Nie machaj na mnie, nie boję się ciebie! Powiem ci trzy wieści: Pierwsza wieść – Bóg cię woła, Bóg cię woła, daje ci dolę; Druga wieść – car cię woła, Car cię woła, za syna chce; Trzecia wieść – tatuś woła, Tatuś woła na naradę. Tu, zdaniem K. Sosenka, kukułka-wieszczka wysłana do dziewczyny przez Boga, ponieważ «archeolodzy upatrują w złotych kółkach pozostałość kultu słońca». To swoisty wariant Przy pisaniu materiału wykorzystano opiewanie powszechnie znanego motywu tak! prace: trzech radości Bóg daje dolę. Płaczynda S. Wyraj. Krótki słownik. Badacze wiążą ... z ... ludowej mitologii dawnoukraińskiej, – K. 1992. – S. 16. świątyni, stogów, na których siedzą ptaki wieszcze, z kosmogonicznym drzewem życia. Obraz kosmosu, dawnoukraińskie wyobrażenia o stworzeniu świata zachowały się w dawnych pieśniach-kolędach: Stała sosna pośrodku Dunaju. Daj, Boże! Na tej sośnie siedział sokół. Daj, Boże! Machnął skrzydełkami, wpadł do Dunajca. Daj, Hruszewski M. Historia ukraińskiej literatury. – Kijów, 1992. Kylymnyk S. Rok ukraiński w ludowych obyczajach w świetle historycznym. Ks. 1. – Kijów, 1994. – 5.67. Nechuj-Lewycki … ludu ukraińskiego. – Kijów, 1992. Hruszewski M., cyt. praca | Światopogląd Boże! Sosenko K. Kulturno-historyczna postać… Wyszedł on stamtąd trzeciego roku. Dan, dawnych ukraińskich świąt Boże Narodzenie i Szczedryj Wieczór. 7 Teksty pieśni zaczerpnięto ze zbioru B. Hrinczenki «Materiały etnograficzne … w guberni czernihowskiej i sąsiednich» (t. 3, 1899), z repertuaru chóru «Homin» (kierownik L. Jaszczenko) oraz ze zbioru «Szczedryj wieczir: Ukraińskie ludowe pieśni» (Kijów, 1989). Lidia KOZAR, kandydat nauk filologicznych Wyniósł on stamtąd troje ziaren. Daj, Boże! Pierwsze ziarno – czarna ziemia. Daj, Boże! Drugie ziarno – jara pszenica. Daj, Boże! Trzecie ziarno – zielona trawa. Daj, Boże! Czarna ziemia – chleb wyrośnie. Daj, Boże! 761 zro SCHO so «Proświty» ZB o czu M ci

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn