Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №57 за 1999 рік

16 s. · 16 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 16 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Wszelkie obiektywne przesłanki realizują się albo nie realizują poprzez subiektywne działania polityków, którzy czynią je – albo nie czynią – częścią swoich interesów. Motywacje subiektywnych działań wieloletniego lidera partii NRU są dobrze znane. Nie ma potrzeby, abym się na nich zatrzymywał. Mogę jedynie dodać, że doprowadziły one do tego, że siły narodowo-demokratyczne znalazły się na politycznym poboczu. Wszystko, co działo się z nami w ostatnim czasie, działo się według praw poboczy. Postradziecki kosmopolityczny reżim w Ukrainie i związane z nim oligarchiczne grupy władzy pokazały całą bezperspektywiczność rozwoju państwa, w którym brak fundamentalnego pojęcia – patriotyzmu. Pod dachem tak zwanej reformatorskiej demagogii i odpowiedniej frazeologii zaspokajano interesy osobiste i grupowe, co nie mogło nie wpłynąć zarówno na strukturę partii, jak i na jej linię. "Realne interesy państwa, a zatem narodu, nacji zostały utracone, a funkcjonowanie instytucji państwowych jest półfikcyjne, iluzoryczne, tak jak iluzoryczny był również polityczny wpływ partii w ostatnich latach na życie społeczne w Zadaniem rządu stało się ściąganie podatków, a nie rozwój i podnoszenie przemysłu, natomiast w partii panował styl dymnych zasłon: dymne granaty wybuchały podczas dyskusji o MPA czy innych kontrowersyjnych wypowiedziach lewicy. Nie omawialiśmy tego procesu, tzw. przerodzenia, i nie reagowaliśmy adekwatnie na to, jak nomenklatura, partyjna i radziecka, uwolniwszy się od odpowiedzialności i rozliczalności, gorliwie broniąc zasad „liberalizacji” i „demokratyzacji” w gospodarce dla własnego wzbogacenia się, w krótkim czasie okradła państwo i zrujnowała wszystkie najbardziej dochodowe gałęzie. Nie zareagowaliśmy także na to, jak inicjatorzy komsomolskich projektów wspólnie z wyrafinowanym czerwonym dyrektoriatem, pod hasłami przekształceń gospodarczych, faktycznie uczynili Ukrainę zakładniczką międzynarodowych lichwiarzy. Dostęp do głównych zasobów państwa zdobyli nienasyceni „grabieżcy”, którzy, uwolniwszy się od dyktatu w handlu zagranicznym za czasów Zwiahilskiego, przeszli na zwodnicze rozliczenia barterowe, zdobywając w procesie prywatyzacji całe gospodarcze przyczółki, a jeśli kto chce, to i regiony. Oto cały dorobek postradzieckich reform. Operacje pośrednictwa handlowego i walutowe stały się głównym instrumentem gromadzenia tzw. kapitału pierwotnego, w wyniku czego rynek tak i nie stał się rynkiem, lecz przeszedł na płaszczyznę spekulacji. Co robiła partia? Jakie były jej działania w tym czasie? Walka z biedą? Demagogiczne okrzyki: «Bandytów do więzienia»... Kogo wsadzono? Kogo pociągnięto do odpowiedzialności karnej, na przykład za grę na kursach walutowych, która trwa do dziś? A może przewodniczący partii ogłosił protesty przeciwko zbudowanym piramidom długu GKO czy OWDP? A może usłyszano jego oświadczenia o manipulacjach środkami budżetowymi i zagranicznymi inwestycjami, do których uciekali się obecni już byli premierzy? A wszystko, jak wiadomo, doprowadziło do totalnej deindustrializacji Ukrainy. Winowajcy są znani. Dlaczego więc wstydliwie przemilczano ich nazwiska? A cały swój sprawiedliwy, wszystko spopielający gniew kierowaliśmy na Mojsiejenków i Martyniuków. Dlaczego nie mówiliśmy o tej spekulacyjnej biurokracji, która, napchawszy kieszenie dolarami, rzuciła się po mandaty w Radzie Najwyższej, po komisje, po stołki służbowe... Nie tylko dlatego, że chcą mieć immunitet. Ten immunitet chcą teraz rozciągnąć na ogromny przedział czasu — na zawsze. Dlatego też tworzą się nowe partie pod pozorem ideologii lewicowej, aby za trzy lata manipulować świadomością wyborcy, przekupując go w czasie wyborczego wyścigu. Na czym polegały nasze adekwatne działania? Kto został wymieniony z nazwiska? Na naszych oczach powstają polityczne holdingi, które sprzedają Ukrainę na targowisku w Radzie Najwyższej. Rentierzy na stanowiskach są niezdolni do zarządzania przejętą własnością bez państwowych dźwigni: potrzebna im jest władza wykonawcza i po nią sięgają, ciągną masowo, bo władza tworzy warunki wyłącznie dla samej siebie, zachowując przy tym przywileje nomenklatury i czerpiąc ogromne zyski w postaci łapówek, procentów, podziału zarobionego lub przerzuconego dalej. Ciąg dalszy na s. 2 BIEŻĄCY NUMER: MARZEC, NUMER 3 (57), ROK 1999 Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki W SPRAWIE WYDARZEŃ W RUCHU NARODOWO-DEMOKRATYCZNYM Kijów. Powstanie niepodległego państwa ukraińskiego oraz przyjęty przez nie zdecydowany kurs na reformy rynkowe są zasługą i historycznym zwycięstwem ukraińskich sił narodowo-demokratycznych, które w 1989 roku zjednoczyły się w Ruch Narodowy Ukrainy. Jednak z czasem ten potężny narodowo-patriotyczny front został rozłamany i rozdrobniony. Obecnie siły polityczne narodowo-demokratyczne na Ukrainie reprezentowane są przez dwanaście partii, między którymi nie ma zgody, porozumienia ani uzgodnienia działań. Nic dziwnego i nieoczekiwanego nie ma w tym, że obecnie do władzy na wszystkich jej szczeblach doszli urzędnicy, dla których idea budowy niepodległej Ukrainy była i pozostaje obca; obojętne jest im, że w gospodarce zapanował kryminał, a w polityce inicjatywę przejęły siły lewicowe. Niepodległość państwa ukraińskiego jest w niebezpieczeństwie! Obiektywnie wszystkie partie o narodowo-patriotycznej orientacji trzymają się czterech podstawowych zasad politycznych: 1) przywiązania do samostanowienia Ukrainy; 2) aktywnego przeciwstawiania się ideologii komunistycznej; 3) kursu na intensywne reformy rynkowe; 4) walki o ukraińskie odrodzenie narodowe. Co zatem podzieliło siły narodowo-patriotyczne! Nie istnieją obiektywne przyczyny politycznego konfliktu między partiami spektrum narodowo-demokratycznego. Dzielą je czynniki subiektywne: nadmierne i niczym nieuzasadnione ambicje niektórych liderów, przewaga ambicji nad zdrowym rozsądkiem. Przykłady można znaleźć w doświadczeniu kształtowania się partii oraz w ostatnich wydarzeniach w Ruchu Narodowym Ukrainy, które zaniepokoiły społeczeństwo ukraińskie. Obecnie trudno usprawiedliwić tych polityków, którzy, wbrew apelom czołowych działaczy nacjonalizmu demokratycznego, przekształcili RU z potężnej organizacji, łączącej organizacyjnie wszystkich nacjonal-demokratów, w partię polityczną, która otwarcie dążyła do nieuzasadnionego monopolu w narodowo-demokratycznej walce, ponosząc porażki z powodu tego błędnego stanowiska. Oto kilka przykładów. W przeddzień wyborów parlamentarnych w 1994 roku powstało wyborcze zjednoczenie «Ukraina», a jego uczestnicy uzgodnili, że będą wystawiać wspólnych kandydatów we wszystkich okręgach wyborczych. Kierownictwo Ruchu niespodziewanie odstąpiło od tego porozumienia i wysunęło swoich kandydatów we wszystkich okręgach, zwalczając własnych sojuszników, co w wielu przypadkach sprzyjało zwycięstwu lewicy. Dziś za nieuzasadnione uważa się stanowisko frakcji Ruchu w Radzie Najwyższej XII kadencji, która za wszelką cenę dążyła do przyjęcia ustawy o wyborach, jaka przy dzisiejszej sytuacji społeczno-gospodarczej dała ogromne przewagi siłom lewicowym. Gorzkim rozczarowaniem dla narodowo-patriotycznych sił stało się zignorowanie przez Ruch aktywnych działaczy «Proświty», UNA-UNSO i UPC KP w imię zjednoczenia wszystkich narodowo-demokratycznych sił w wyborach parlamentarnych w 1998 roku. Dlatego procesy, które wywołały konfrontację zdrowych sił Ruchu z autorytarnym kierownictwem, dotkniętym bacylem «wodzostwa», są wynikiem procesu zmian, odrodzenia, przebudowy i oczyszczenia w NRU, przyciągania młodych sił do działalności partyjnej, większego zaufania do polityków nowego pokolenia. Można powiedzieć: «Potrzebne są zmiany», które dawno należało przeprowadzić, aby naród zrozumiał i uwierzył: «Zmiany nadchodzą!». Uratują one Ukrainę, jeśli wszystko to będzie się odbywać w celu poprawy działalności Ruchu, dla odrodzenia autorytetu ukraińskiej narodowo-demokratycznej..., organizacyjnego i ideowego zjednoczenia w Ludowym Ruchu Ukrainy wszystkich tych, którzy uważają się za narodowych patriotów i działaczy Ruchu od 1989 roku. Mamy nadzieję, że nadzwyczajny zjazd NRU, który odbył się 28 lutego tego roku, jego przemyślane decyzje, ukierunkowane na umocnienie jedności patriotycznej, dadzą impuls do rzeczywistego zjednoczenia partii politycznych prawego skrzydła i wywrą pozytywny wpływ na sytuację społeczno-polityczną na Ukrainie w przededniu wyborów prezydenckich. Dlatego właśnie zwracamy się do wszystkich narodowo-demokratycznych sił, działaczy «Proświty» Ukrainy z apelem zjednoczyć się pod hasłami odnowionego Ruchu w celu poparcia jednej, uzgodnionej kandydatury w nadchodzących wyborach Prezydenta Ukrainy, a także zapewnienia zwycięstwa państwowotwórczych sił, zdolnych przeciwstawić się ideologii komunistycznej, która zagraża Ukrainie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗
Zwierciadło rozłamu Ruchu Rozłam w Ruchu jednak nastąpił. Tylko podłe jest to, że na tym traci ta istotna siła narodowa w Ukrainie, za którą uważano większość, i ponosi ona uszczerbek. Bez wątpienia politolodzy i historycy Ruchu jeszcze powiedzą swoje, czas postawi imienne akcenty. Mnie zaś interesuje dzisiejsze stanowisko gazety «Час», wyrażone w publikacjach jej redaktora naczelnego Jarosława Kendzora, które ukazały się w lutym na łamach wydawnictwa, mającego być organem prasowym partii, a w rzeczywistości, jak się okazało, jest prywatną własnością. Jak ogłoszono w środkach masowego przekazu, czarnowołowski zjazd 7 marca (nie będziemy poruszać kwestii jego legitymacji) przyjął uchwałę o uchyleniu wszystkich decyzji Centralnego Zarządu, począwszy od 20 lutego, to znaczy od czasu, gdy publicznie zabrzmiały głosy osób niezgadzających się ze stanowiskiem W. M. Czornowoła i jego otoczenia, w wyniku czego na podstawie Statutu przyjęto te same decyzje, których nazwy i treść zostały konspiracyjnie oznaczone jedynie datami, a chodzi przecież w nich o zmianę kierownictwa Ruchu. Być może W. M. Czornowoł uniknąłby wielu zarzutów, gdyby ocenił publikacje swojego redaktora naczelnego J. Kendzora, który wylał na I. Dracza, D. Pawlyczka, J. Kostenka i innych tyle błota, że można mu zupełnie słusznie przyznać tytuł «Buziny «Czasu». «Straszne pióro nie u gęsi, lecz u…» Otóż przyjrzyjmy się temu wydawnictwu ruchowemu. Przewodni artykuł szóstego numeru gazety «Час» (12–19 lutego br.) zadziwia. Ale czym? Nie, nie nadmierną prowincjonalno-patetyczną dramatyzacją, nie usiłowaniami dotarcia do prawdy w ostatniej instancji, nie zastraszaniem czytelnika, a jego przecież czytelnika, przyprawami (to wszystko już było); siła tego artykułu tkwi w szczególnym gatunku bezczelności, którą przesiąknięte jest wszystko, od tytułu aż po podpis autora: warto tylko wstrząsnąć żółtym kurzem partyjnej prasy sprzed piętnastu lat, a z jej dusznych pyłków powstanie taki oto dziadunio, bohater wojny domowej, weteran Gubczeki w przeszłości, a w czasach «rozwiniętego socjalizmu» wierny leninowiec, prawdziwy partyjniak, kamforowy robaczek opinii publicznej, czujnej i pilnującej, karzący miecz przeciw wolnomyślicielstwu, partyjny kostur Biura Politycznego... i tak dalej, i tak dalej. Jednocześnie wszystko to jest czymś w rodzaju gazetowo niebezpiecznej surowości, której wolano nie dotykać. Ponieważ jednak artykuł jest raczej zbiorowy niż naprawdę autorski, grupa ukryta za nim, w swoich rachubach, by «nastraszyć, przytłumić, przyszantażować, dokupić, poręczyć» «opozycjonistów», bardzo się «wygadała». Zrobiła to od razu, już we wstępie do artykułu, zatytułowanego «O Stodolanowej» (kim, a przede wszystkim — komu postawiono zadanie?). Okazuje się, że «Czajka Ruchu z 1989 roku», zahartowana w protestach, zachowała naiwną pozę na swoich nie tak już młodych jeszcze oczach aż do wyborów w 1993 roku, dopóki nie przejrzał jej zahartowany w ideologicznych bojach wilk Leonid Krawczuk. Ruch chciano zniszczyć od środka, stosując moje, ukształtowane wtedy metody z arsenału walki. I, bezsprzecznie, wrogów Ruchu jest także dziś dość. Ale, Boże, kto ich teraz zna? Pamięta cała Ukraina debatę tego samego Leonida Krawczuka z Iwanem Draczem w tej samej sali o porywie ostatniego, bo to właśnie on był wtedy «inspiratorem i organizatorem» tamtych prób rozbicia, skompromitowania i zohydzenia Ruchu. Te dni są już przeszłością. I skoro my z Wami jesteśmy świadkami, pamiętamy też te czasy, gdy Leonid Krawczuk, powszechnie wybrany przewodniczący Rady Najwyższej, proponował wyciągnięcie ręki, lecz została ona odrzucona przez tych, którzy przywykli do syntetycznego teatru, Kosndiawor. W tym tygodniku reporter-tytor jeżeli chodzi o Lepisza, Kiliszczuka, który wyrósł z Lwowskiej «mowy chwały», jakby rzekomo. Co więcej, bezzastrzeżenie uznać działalność tych czy innych kijowskich pomocników, Kosndiawor nie ma żadnego moralnego prawa, nie był z nimi wrogiem i nie należy do tych, którzy przyłączyli się do Ruchu razem z W. M. Czarnowołem. Marzec, nr 3 (57), 1992 rok …cji – nazwać opozycjonistów nie członkami Ruchu, lecz tymi, którzy należą do W. Czarnowoła. Ponieważ w demokratycznej pracy partyjnej «świętych krów» nie ma, historia Ruchu dobrze to ilustruje. Dracz ustąpił w swoim czasie żądaniom ówczesnych opozycjonistów, więc i «opozycja» ...«opozycja wobec Czornowoła» brzmi nie tak wywrotowo, jak «opozycja wobec Ruchu». Autor artykułu wstępnego dobrze to rozumie, bo ma określony cel i temat postawiony celowo: nie dyskusję z opozycją, nie spór z nią, lecz próbę za wszelką cenę skompromitowania, poniżenia, oczernienia, czyli – mówiąc wprost – politycznego zniszczenia tych, którzy choćby zwątpili w nieomylność „twórcy” partii. Ponieważ dzisiejsze metody dzisiejszych profesjonalistów nie zostały jeszcze ujawnione (poczekajmy na nowe wywiady), Ja. Kendzjor posługuje się starymi: brudem, aluzjami do współpracy z organami, zaplanowanymi „z zewnątrz” działaniami tych czy innych polityków – krótko mówiąc, czytajcie Kendzjora – to wyraźnie przyswojony podręcznik politycznego donosicielstwa! Tylko że cel kampanii i kampanii jest dobrze czytelny: zniszczyć, usunąć osobistości Ruchu, nie gardząc żadnymi środkami. Ruch bez Dracza, bez Mawczana, bez Zajcia, bez Kostenka, bez Czerwonija, bez tych – 20 czy 30 nazwisk, znaczących biografii, zapisanych w Ruchu i przez Ruch, ale także jego sprawy. «Zdrajcy», «spiskowcy», nie «putczyści» (ГКЧП-iści), aluzje do szczególnej walizki Marczuka, wielkie pieniądze za odejście od Czornowoła (gazeta «Czas» nr 8, 26 lutego – 3 marca br.), wyniesienie przez Ja. Kendzjora 30 znanych działaczy Ruchu, deputowanych Rady Najwyższej (z nich pierwsza dwudziestka listy partyjnej) do godności apostołów, którzy sprzedali... nie Chrystusa, z... Cóż, po pierwsze, kendzjorowski gniew pozwolił mu zastosować tę obrazową figurę, po którą nie sięgnąłby nawet nikt z komunistycznych ateistów. A po drugie – Judasz, najwyraźniej, był rzeczywiście szlachetnym człowiekiem, skoro sprzedając, nie posunął się do opluwania swoich pobratymców. Miał jakiś wstyd, czy choćby poczucie odpowiedzialności: ciekawe, jakimi oczami Niemal poseł J. Kendzior (zgodnie z listą partyjną Ruchu wejdzie do Rady Najwyższej zamiast Dmytra Pawłyczki, przeznaczonego na pracę dyplomatyczną) spojrzy w oczy trzydziestemu na swojej liście akademikowi Ihorowi Juchnowskiemu, u którego uczył się jako pomocnik, będąc w Radzie Ludowej, i jak się okazuje, niczego się nie nauczył... «Wpiszcie więc i mnie, trzydziestym pierwszym» — powiedział w swoim wywiadzie dla «Narodnej Hazety» znany działacz Ruchu Witalij Doncyk. I dodał: «Ja nie jestem ani z Kostenką, ani z Czornołem. Ja jestem w Ruchu». Ludzi, którzy powtórzą właśnie frazę W. Doncyka, nie jeden, lecz tysiące. I nadgorliwość świeżo upieczonego dziennikarza i redaktora J. Kendziora przekona ich, by pozostać z większością, z tą przeważającą większością założycieli Ruchu, która nawet w ten trudny dla partii czas nie uciekła się do poniżania swoich kolegów, ceniąc ich jako osobowości. Czas wysunął na główne role w Ludowym Ruchu z 1989 roku różnych ludzi. I błogosławiona trzykrotnie ofiarność Iwana Dracha i Iwana Zajca, zapał Wasyla Czerwonija i Bohdana Bojki, wytrzymałość Jurija Kostenki i Ihora Juchnowskiego, którzy pozwolili ludziom uwierzyć, że wśród nich są osobowości godne szacunku, czci i miłości, gdyż to właśnie oni dowiedli, że Ukraina to nie bezimienna szara masa, lecz naród godny państwowości. Rola Wiaczesława Czornowoła jest zauważalna, godna [uznania], jak pokazują ostatnie wydarzenia. Bez wątpienia jest to wybitna postać, ale nie zawsze potrafi ocenić każdą osobowość, która jest obok. Sam nie chcąc, Jarosław Kendzior popełnił swój błąd, za który odpowiedzialna jest nie tylko osoba, lecz także jako rucheć, jeden z organów kierowniczych partii. Jeśli już odwoływać się do ewangelicznych obrazów, to warto pamiętać o tak aktualnym przykazaniu: «Nie czyń sobie bałwana». Pewna część otoczenia W. Czornowoła nie mało dołożyła do jego «bałwanizacji», samowolnie nazywając siebie [...] autorytarności i, samogłośnie, [...] ogólnonarodowe idee nie staną się dla nich przewodnie. Dlatego ukraiński gubernator «Zakarpattia» buduje na Kamieniecczyźnie moskiewskie cerkwie. To internacjonalizm na opak.. Trwająca praktyka polityki narodowej w Ukrainie jest wielce toksyczna i niebezpieczna. Ponieważ opiera się na modelu importowanym i prowadzi do totalnej deetnizacji (zniwelowania) ukraińskiej nacji tworzącej państwo, decyzje polityczne, które bardzo często są podejmowane, determinowane są czymkolwiek: estetycznymi kaprysami, taktyką polityczną, lobbingiem określonego segmentu, motywowanymi lub niemotywowanymi interesami, nieadekwatnym modelem spośród wielu, z których najniebezpieczniejszy jest szantaż LEWICOWYCH SIŁ. Nominalnie to WŁADZA, bezpośrednio zaangażowana w szkodliwy ciąg, zamiast budować własną państwową politykę młodzieżową, jest pośrednio sprzymierzona z kryzysem kulturowym, a nie z rzeczywistymi praktycznymi potrzebami pełnowartościowego rozwoju narodu. Zastanówcie się, czy nie jest to przypadkiem echo wypowiedzi wybitnego naukowca W. Czarnoty i L. Tanjuka, że był to proces wyczerpywania się „wielkiego kulturalnego życia”, a także ich rozważań od M. Bosiwa o permanentnym kryzysie duchowości w Ukrainie? Przecież światowa kultura i cywilizacja nie wyczerpały się ani nie zdegenerowały, a tylko przeżywają etap zanikania. Parę lat temu rozpoczęła się dyskusja o kulturze narodowej, o jej zasięgu i obecności. 12314 Z Ukrainy wymywane są milionowe [nakłady] ... Czytając, widzimy, że „faktycznie przyswajamy obcą kulturę, obcą poligrafię, obcą przemysł papierniczy, obcą literaturę”. Kultura narodowa coraz bardziej zostaje napiętnowana piętnem nieaktywności, zaściankowości, a nawet... Wszystkie te zjawiska są w dużej mierze wynikiem problemu rosyjskiego języka i pewnej [kolonialnej] mentalności, a także tego, że polityka państwowa prezydenta oraz działaczy kulturalnych przyczyniają się do tego. że Prezydent znalazł się na peryferiach) ... w ich centrum, gdzie ... ... wodzem, niezastąpionym działaczem, wreszcie doprowadziwszy to niemal do: «Mówimy Ruch, a myślimy Czornowił», tym samym poniżając samodzielność tego polityka-człowieka. Przykład? Choćby to, że zabrakło demokratyczności u redaktora naczelnego «Czasu» W. Czornowoła, by przytrzymać swojego usłużnego redaktora naczelnego, dać głos na łamach swojego wydania «opozycji», wreszcie prowadzić z nią dyskusję, jeśli nie ideową, to choćby nadać jakąś pozór opanowania, dozowania temu potokowi błota, który zalewa łamy gazety. Dziwne, czemu, cytując drachowski wiersz «leninowski» sprzed trzydziestu pięciu lat, gniewni autorzy oskarżeń wybaczają wystawienie z lat 90. w stylu Szatrowa «leninianę» wiernemu «czornowiłowcowi» O. Tanjukowi? Czy była to konspiracja uzgodniona z Czornowołem? I w ogóle — czy daleko nie zajdzie kierownictwo ruchowców, gdy zacznie podburzać, a potem grać na podłych uczuciach ludzi, jak zazdrość, pycha, chciwość? Czyżby zamiast naturalnego odmłodzenia Ruchu mieliśmy obserwować marazmatyczne boje jego (według słów W. Czornowoła) nomenklatury, a zwłaszcza tej nomenklatury, która, znajdując się w szeregu, wymarzyła sobie pierwszą rolę i przeciera do niej drogi intrygami, ... ...w takim składzie» oraz masowymi oszczerstwami, ... ...definicjami na wzór «rusofob, judofob»... Bo w rachubie cierpią osobistości i nazwiska pierwszego rzędu. Patrz, i zabłyśnie uwolniona trybuna... Czy można jeszcze się zatrzymać, obejrzeć, odwrócić twarzą do ... ...wanie... A tym bardziej wtedy, gdy zza ... coś na wzór ... odwołać lub wstrzymać ... będzie niemożliwe. Dlaczego? Bo ... został wyznaczony właśnie na ten okres. Rozkaz wykonano. Dość przejrzyście, jak na utajnionych wykonawców rozkazów. Hryćko KULBASZNYJ NARODOWE INTERESY PONAD GRUPOWE W Polu czobit ty - t Ostatecznie: gdzie nasza polityka i strategiczny cel? Przecież rozmawiamy wspólnie o własnym [nieczytelne] przy użyciu instrumentarium budowy [nieczytelne] na gabinetowej polityce, międzynarodowych kredytach, kulturze i ideologii, które stopniowo staje się fikcyjne. Podstawowe, konieczne, najważniejsze, aby [nieczytelne] spekulować i wygrać [nieczytelne] państwowości [nieczytelne] na Zachodzie. Przy braku systemu [nieczytelne] 21 [nieczytelne] politycznie [nieczytelne] to suma poszczególnych [nieczytelne], [nieczytelne] wszystkich tych [nieczytelne] w [nieczytelne] rosyjskie [nieczytelne] [nieczytelne] Kijów [nieczytelne] [nieczytelne] [nieczytelne] politycznego [nieczytelne] [nieczytelne] [nieczytelne] [nieczytelne] [nieczytelne] [nieczytelne].

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

NIE NIESKOŃCZONE LAMENTY, 12 lutego w Domu Pisarzy Ukrainy odbyła się uroczysta akademia z okazji 10. rocznicy odrodzenia na Ukrainie poprzedniczki Towarzystwa «Proświta» – Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki. Organizatorami uroczystości były Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki, Związek Pisarzy Ukrainy oraz Narodowa Akademia Nauk Ukrainy. Miejsce wydarzenia nie zostało wybrane przypadkowo: to właśnie w murach siedziby pisarzy rodziły się procesy demokratyczne, które w rezultacie doprowadziły do odrodzenia Państwa Ukraińskiego po wiekowym moskiewsko-bolszewickim panowaniu. Tu narodziło się TUM, które później odzyskało pierwotną nazwę «Proświta», i które stało się matką nowo powstałych partii. Jednocześnie ze świątecznym nastrojem proświtian niepokoiło upokarzające położenie Ukraińców na własnej ziemi, we własnym państwie, gdzie dotąd swoi i obcy łotrzy lekceważą język ukraiński i nie dają Ukraińcowi żyć po ludzku. Dlatego też impreza miała bardziej prozaiczną, przyziemniejszą nazwę: konferencja naukowo-praktyczna. Jej temat jest wymowny: «Sytuacja językowo-oświatowa na Ukrainie na progu trzeciego tysiąclecia». Nagrodzony zostaje Iwan Zajec Sytuacja ta, jak pokazały wystąpienia wielu uczestników konferencji, jest więcej niż zagrażająca. Przestrzeń informacyjna Ukrainy została wydana na pastwę dalekich i bliskich sąsiadów, przede wszystkim Rosji. Oświata na Ukrainie pozostaje chronicznie zrusyfikowana. Narzuca nam się niskiej jakości obcą kulturę. Z wielu «czynników» wynika, że sytuacja z wprowadzaniem języka państwowego – ukraińskiego – do życia państwowego jest jeszcze gorsza niż w czasach panowania komunistycznej ideologii. Dlatego na czasie, a jak się mówi, w porządku dziennym życia państwowego, jest konsolidacja Ukraińców, przywrócenie utraconych w ciągu ostatnich kilku lat pozycji, wypracowanie strategii i taktyki postępu ku godnemu obywatelstwu wolnego państwa. Dlatego też wystąpienia uczestników zebrania były wypełnione konkretyzmem propozycji zmierzających do poprawy sytuacji. Otwierając konferencję i witając jej uczestników z okazji święta, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Pawło Mowczajew zaznaczył m.in., że tak ważna data, jak dziesięciolecie odrodzenia Towarzystwa «Proświta», niestety wciąż nie jest w pełni przemyślana jako data historyczna. To właśnie z Towarzystwa Języka Ukraińskiego, będącego poprzednikiem «Proświty», zaczęło się kształtować to polityczne jądro, które doprowadziło Ukrainę do niepodległości. W organizacji jednoczyli się ludzie, którzy rozumieli, że rozwiązanie kwestii językowej jest siłą napędową i decydującą o naszym dalszym losie. Bez «Proświty» nie byłoby ani Ruchu, ani innych partii. Lecz, jak przykro stwierdzić, z niepodległości skorzystały wrogie jej siły, dlatego rewolucja narodowa będzie trwać tak długo, dopóki Ukraińcy nie będą mieli prawdziwej, ukraińskiej — własnej! — władzy. Wielkie państwa dziś mówią o swoich interesach narodowych, a nam sam Bóg kazał. „Nasz wektor jest europejski — zwięźle wyraził swoje przemyślenia o kierunku dalszych działań przywódca prosvitian — i jest on narodowo określony. W Ukrainie władza musi być ukraińska i będziemy domagać się tego na wszystkich jej szczeblach!”. ЙО нео Dmytro Pawłyczko, „| Jurij Ohulczanski Na święcie, gdzie «ze smutkiem radość się objęła», uhonorowano tych, którzy stali u początków Towarzystwa «Proświta», pomnażali jego sławę jako społecznej potęgi, z którą liczą się i przyjaciele, i nieprzyjaciele nasi. Za wielki osobisty wkład w budowę i umocnienie Państwa Ukraińskiego, rozwój kultury ukraińskiej, kształtowanie świadomości narodowej, utwierdzenie języka ukraińskiego jako państwowego oraz z okazji 10-lecia odrodzenia «Proświty» Medalem «Proświty» odznaczono pierwszego przewodniczącego Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki, posła do Rady Najwyższej Ukrainy Dmytra Pawliczkę, jednego z założycieli TUMU, posła do Rady Najwyższej Ukrainy Iwana Zajca, dyrektora Instytutu Ukrainoznawstwa Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki Petra Kononenkę, przewodniczącego KUIN Iwana Dracza; dyplomem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki uhonorowano aktywnych proświtian Jurija Ohulczańskiego – odpowiedzialnego sekretarza TUMU, Wołodymyra Kazmyruka – jednego z założycieli TUMU, Natalię Bondarczuk – dziennikarkę Radia Ukraina. Laureaci proświtiańskich odznaczeń wygłosili słowa podziękowania i przedstawili swoje wizje dróg rozwiązania istniejących problemów. Dmytro Pawliczko z goryczą stwierdził, że idea – «będzie państwo – będzie też język ukraiński» – okazała się fałszywa. Fundamentalna warstwa urzędniczej biurokracji nie przyjęła języka i kultury ukraińskiej. Niemało partii politycznych odrzuciło kwestię językową jako, w ich mniemaniu, drugorzędną. Stąd też korzenie wszystkich naszych strat. Dlatego trzeba działać aktywniej, bardziej zwarcie i domagać się od władz wszystkich szczebli przestrzegania podstawowych praw państwa, a zwłaszcza tych, które dotyczą państwowego statusu języka ukraińskiego. Sytuację, w jakiej znalazło się ukraińство, Według Iwana Dracza można to porównać z «korytarzem walutowym» dla hrywny, tylko że tutaj istnieją dwa inne, umownie mówiąc, bieguny: od pseudonaukowca, akademika Petra Tołoczki, do patriotycznego akademika Iwana Dziuby. Dlatego trzeba aktywniej wpływać na partie polityczne w całym ich spektrum, od skrajnej prawicy do skrajnej lewicy włącznie. Nie niekończące się lamenty, lecz konkretne działania uratują naszą sprawę – jest przekonany Iwan Zajec. Bo język to miecz walki o niepodległość. Lewica zrzuciła z siebie wszelkie hamulce, wciela swoje zbrodnicze plany w akty prawne już w samej Radzie Najwyższej. Patriotom zaś brakuje ofensywności. Gdzie działa «Proświta», tam jest 1 parafia UPC Patriarchatu Kijowskiego, i odwrotnie: tam, gdzie rosną cerkwie UPC KP, tam jest sprzyjające środowisko dla działalności «Proświty» – zaznaczył biskup Daniił, rektor Kijowskiej Akademii Duchownej, który przekazał uczestnikom konferencji błogosławieństwo Jego Świątobliwości Filareta. Język ukraiński zakazywano 17 razy, i jeśli zdołał przetrwać wszystkie zakazy, to świadczy wyłącznie o jego wielkiej sile. Anatolij Pohribnyj, Iwan Drącz, Petro Kononenko To teza z wystąpienia Petra Kononenki, który jest przekonany, że działając w konstytucyjnym polu Ukrainy, możemy osiągnąć wiele: trzeba stawiać urzędnikowi pytania o przestrzeganie przez niego artykułu 10 Konstytucji Ukrainy. Na Ukrainie są miliony obywateli, którzy nie zgodzą się z wtórnym statusem języka ukraińskiego, przeciwko czemu występują przybysze, podobni do „wron”, „czyży” czy „szulg”, bo wiadomo, z czyjego gniazda wylecieli – ironizował przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. H. Waszczenki Anatolij Pohribnyj. Druzgocąca była statystyka podana przez zastępcę przewodniczącego Donieckiej «Proświty» Marię Olijnyk: w tym całkowicie zrusyfikowanym kraju tylko 134 szkoły z 1268 mają status ukraińskojęzyczny, a uczy się w nich zaledwie 4 procent dzieci. Rada obwodowa nadała oficjalny status języka rosyjskiego w granicach obwodu; nasilają się tu tendencje odśrodkowe na rzecz tzw. «Autonomii Doniecko-Krzyworożskiej». O zagrażającej ukraińskości sytuacji na Charkowszczyźnie mówił przewodniczący obwodowego oddziału Proświty Anatolij Kindratenko. Niepokój o przyszłość Ukrainy wyrażały wystąpienia panów Jurija Ogulczańskiego, członków Centralnego Zarządu Ołeksandra Ponomariowa, Jurija Hiaatkewycza, dziekana Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Narodowego im. T. Szewczenki Mychajły Najenki, przewodniczącego Związku Pisarzy Ukrainy Jurija Muszkietyka oraz innych referentów. Ich propozycje i uwagi znalazły odzwierciedlenie w Apelu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki z 12 lutego 1999 roku, w którym m.in. stwierdzono: «..my, uczestnicy tego zebrania, zwracamy się do Prezydenta, Rady Najwyższej i Rady Ministrów Ukrainy z propozycją, aby problemowi językowo-oświatowemu w Ukrainie zapewnić rzeczywistą ochronę i wsparcie państwowe, proklamując państwowy kurs na ukraińskie odrodzenie narodowe. Bo przyszłość naszych i waszych dzieci, wnuków i prawnuków» zależy nie tylko od rozwiązania problemów gospodarczych, ale także od tych najważniejszych wartości, jakimi są nasz język, kultura i duchowość. Zwracamy się do wszystkich partii oraz społecznych, patriotycznych organizacji i ruchów, do wszystkich, którym nie jest obojętny los Ukrainy, kto pracował i pracuje na jej samodzielność, z apelem o skorzystanie z doświadczenia wszystkich pokoleń tej elity ducha, która nie tolerowała ani niezgody, ani rozłamu i żyła według praw braterskiej jedności, patriotyzmu, wysokich duchowych wymiarów w imię Ukrainy, jej jutra. Zatem uczestnicy święta odrodzonej «Proświty», podsumowawszy osiągnięcia i straty na drodze budowy państwa, nakreślili plany na przyszłość, w którą proświatanie patrzą z nadzieją. Ale dzisiejsze święto, jak zapowiedź przyszłych świąt, byłoby niepełne bez serdecznych życzeń przyjaciół, których w tej sali Domu Pisarzy było niemało. W imieniu narodowego festiwalu «Czerwona ruta» proświatan witali kwiatami i serdecznymi słowami dyrektor Taras Melnyk oraz laureat festiwalu bard Eduard Dracz. Swoje muzyczne dary przygotowali dla proświatan zasłużony ludowy zespół pieśni i tańca «Darniczanka» (kierownik artystyczny Petro Andrijczuk) oraz męski chór «Czumaki» (kierownik artystyczny Wasyl Tryliś). Zapalna ukraińska pieśń rozlała się szczerze: «Єднаймося, люба родино!» — «Jednajmy się, droga rodzino!» — podchwycił ją i cały zal. Niech więc te wzniosłe słowa będą dla nas wszystkich przesłaniem, by odrodziła się Ukraina — szczęśliwa, piękna, zamożna. Dążmy do tego, by plon kolejnych naszych świąt był obfitszy i cenniejszy. Włodzimierz Herm

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Pawlina, z jakim dorobkiem Proświta, noszące wysokie imię Szewczenki, podeszła do swojego 130-lecia w tym mieście, gdzie zdawałoby się, że wszystko powinno być przeniknięte jego zapowiedzianymi ideami odrodzenia narodowego i samodoskonalenia? Na wielki żal i wstyd nie tylko kanowianie, ale i cała Ukraina nie mogą się niczym pochwalić: tam, gdzie spoczywa prach wielkiego oświeciciela, organizacja społeczna jego imienia została założona zaledwie – porównajmy: 3 i 130 – kilka lat temu. Pełnych 127 lat potrzebowano im, aby stworzyć w mieście Szewczenki społeczną organizację oświatową. A ponieważ długo się zbierali, to też wymyślili: utworzyć nie jedną «Proświtę», lecz od razu dwie – najwyraźniej po to, by nadrobić zaniedbane. Jedna z nich zarejestrowała się jako miejska w marcu 1996 roku, po długich wahaniach i namysłach; druga – jako miejsko-rejonowa, miesiąc później, w kwietniu 1996 roku. Pierwsza powstała na fali narodowo-patriotycznego i emocjonalnego wzlotu, który ogarnął część postępowej i świadomej narodowo ludności po proklamowaniu niepodległości Ukrainy; druga – jako alternatywna, również na fali emocji, ale już stresowej, na polecenie centralnego organu miejskiego, kierowanego przez ówczesnego mera miasta Kaniowa. Dlaczego stresowej? I po co było tworzyć jeszcze jedną «Proświtę»? Można było utworzyć rejonową, skoro miejska w tym czasie już funkcjonowała. Ale miejskich możnowładców stowarzyszenia wiejskie nie interesowały. Oni je tylko wykorzystywali. Tak jak wykorzystuje się głosy wiejskich wyborców na rzecz antyukraińskiej, antynarodowej idei. Teraz władze chcą połączyć te dwie organizacje. Zamiary być może szlachetne, ale niezgodne z prawem. Wyjście z powstałej sytuacji jest bardzo proste: wiejskie oddziały na konferencji rejonowej powinny utworzyć organizację rejonową i w ustawowym trybie zalegalizować jej działalność. Mieszkańcom miasta wystarczy po prostu złożyć wniosek do już legalnie działającej organizacji miejskiej, której przewodniczy nauczyciel historii ze 2. szkoły Jarosław Iwanowicz Stripko, dzięki tytanicznemu wysiłkowi którego prowadzona jest owocna praca w różnorodnych dziedzinach i kierunkach. Drzwi «Proświty» są otwarte dla wszystkich, którzy tego pragną. Powiem kilka słów o pracy organizacji miejskiej, aby nikt nie miał wątpliwości co do jej działalności. Cel jej powstania w pełni odpowiada nazwie — oświatowy. Metody osiągania celu — żywym słowem i czynem pracy na rzecz ludzi przekonywać ich o konieczności zachowania ojczystego języka, kultury, tradycji, obyczajów, obrzędów — tego niewyczerpanego duchowego źródła jako niezbędnego warunku odrodzenia i podniesienia etnosu, narodu, ludu, zachowania państwowej integralności Ukrainy. Należy każdemu uświadomić, że bez duchowego zjednoczenia, którego podstawą jest słowo, język nigdy nie osiągnie prawdziwego rozwoju gospodarczego, możliwego jedynie dzięki wspólnym wysiłkom zjednoczonego narodu. Czyż nie dlatego lokalne władze, które zawsze służyły imperium, a nie własnemu narodowi, bały się «Proświty»? Aby nigdy nie podnieść z ruin Kozacką nekropolię w Kaniowie, gdzie spoczywa w nieznanym miejscu prach pięciu kozackich watażków i hetmanów, kozacki cmentarz w dawnej stolicy Wojska Zaporoskiego Trachtemirowie, które same zmyły z oblicza ziemi, by pozbawić nas pamięci. W tym celu w Talnem MARZEC, NUMER 3 (57), 1999 ROK | 1.3" 2) і РО я ант -о о ке т о - м РИ - -е Р Мри НРУ -м х 2 | езева Р ть - М | - о нні 1 4 йі - оо uczennica 6. klasy Cerkiew Świętotrojicką przebudowano na zakład piekarniczy, gdzie do dziś leżą szczątki Zofii Potockiej, na cześć której w Umaniu założono park. W Korsuniu wzniesiono budynek w miejscu mogiły hetmana nakazowego Iwana Zołotarenki. A na Drabiwszczyźnie przez kilka miesięcy szewcy szyli obuwie ze skóry, którą owinięto bezcenne stare druki z cerkwi ograbionej w 1933 roku. Właśnie dlatego nieznane jest imię bibliotekarki-konspiratorki z nielegalnej Proświty, rozstrzelanej przez Niemców, i okoliczności śmierci kolejnych 70 członków tej organizacji w Złotonoszy w 1942 roku. Wtedy też w Korsuniu rozstrzelano nieznanego do dziś „nacjonalistę”... Czas zwrócić twarz ku żołnierzom UPA, którzy jednakowo nie chcieli ani faszyzmu, ani bolszewizmu i stali się ofiarami bolszewickiej propagandy. Być może wielu pamięta historię tzw. „nacjonalisty”, schwytanego w Miedzyrzeczu, który rzekomo chciał dokonać „zamachu” na Tarasowej Górze – nie wierzcie w tę obłudną kłamliwą opowieść. Najpewniej to brudna gra CzK-NKWD... Aby zasiać niezgodę w narodzie ukraińskim, poszczuć Ukraińca na Ukraińca, rozbić monolit. Stalinowsko-berijowskie poplecznicy w takich sprawach byli niedoścignionymi mistrzami... Jeszcze kilka słów o samej działalności i planach Kanewskiej Miejskiej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki. Chodzi o poszukiwanie i przywracanie narodowi imion wybitnych rodaków oraz upamiętnianie ich pamięci (takich jak światowo znany, ale u nas nieznany filozof Pamfil Jurkewycz z Liplawego, ojciec Jakiw Błonnycki z miasteczka Orliwiec (obecnie wsi nikomu nieznanej, nawet tym, którzy mieszkają tu, w rejonie), który popadł w niełaskę za to, że «owa gramatyka w porządku i zasadach ma podobieństwo do dawnych słowiańskich gramatyk, i zasad w niej jest dość dużo, ale... wszystkie zasady pisane są samym dawnym i prawie niestosowanym stylem i ciemnym sensem... i zupełnie niezrozumiałe, z nich wiele... używanych tylko na Małorosji»); poszukiwania i badania wydarzeń historycznych i faktów związanych z Kanewszczyzną, z miastem, na przykład ciekawe badania rodzinnych powiązań hetmana Dorosz­enki z Puszkinem poprzez Natalię Gonczarową, związków Gogola z hrabiowskim rodem Tolstych); kulturoznawcze wyprawy po znamienitych miejscach Kanewszczyzny (Bowany, Królewska Krynica, Cegielnia, tajemnicze «Horodki») z uczniami starszych klas, z historykami i regionalistami (dane z poszukiwań posłużą za podstawę przyszłych tras wycieczkowych, książek o przeszłości Kaniwa itp.); zbieranie materiału folklorystycznego – kolęd, szczedriwek, hajiwek; pomoc w przygotowaniu i wydaniu Kanewskiego słownika encyklopedycznego; organizowanie tematycznych wieczorów, dyskusji różnego rodzaju, takich jak «Toponimia Kanewszczyzny a sanskryt», «Wybitny ukraiński pedagog Waszczenko». Wiele pomysłów najróżniejszych kierunków na przyszłość. Więc przychodźcie do nas, włączajcie się w pracę, wnoście swoje pomysły, propozycje, korygujcie kierunki działalności, programy, a my wszyscy razem zaprzęgniemy się w pług i będziemy orać rolę. Wołodymyr TYCHONOW, zastępca przewodniczącego Kanewskiej Miejskiej Organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki ДА 21; ЕН / duchowość i DOBROBYT | u, ZACZYNAJĄ SIĘ Z NARODOWEJ GODNOŚCI | Wrażenie o jakimkolwiek kraju turysta wynosi z jego stanu duchowego i gospodarczego. Spróbuję zwrócić uwagę czytelnika właśnie na stan duchowy, bo mieszkam w Kanowie — duchowej STOLICY Ukrainy. Rzadko który z odwiedzających nasze państwo opuszcza jego granice, nie odwiedziwszy grobu Tarasa Szewczenki. Jakie zaś wrażenia zabierze on, powiedzmy, do Dżakarty, Madrytu czy Bogoty? Jeszcze carski reżim imperium moskiewskiego przyłożył się do tego, by maksymalnie stłumić świadomość narodową kanowian. Organizatorzy przeniesienia prochów Wielkiego Kobzarza musieli, według świadectw uczestników tamtych wydarzeń, uciekać się do pomocy okolicznych miejscowości, zwłaszcza wsi Pekarów. Za czasów UNR wśród przedstawicieli ruchów o wyzwolenie narodowe zrodziła się myśl, by uczynić Kanów stolicą całej Ukrainy, jednak moskiewska okupacja przekreśliła te plany. Przeciwnie, zrobiono wszystko, by ukryć samą istotę obrazu Tarasa Szewczenki. Z niego konsekwentnie robiono bojownika o los pracujących całego świata, niemal prekursora rewolucji proletariackiej. Aby zniwelować jego postać, do Kanowa sztucznie przyciągnięto „za uszy” symbole metropolii — grób Leńskiego, grób i bibliotekę-muzeum Gajdara oraz, oczywiście, pomnik Lenina tuż przy wjeździe do miasta. Oprócz tego imionami okupantów i ich pomocników nazwano niemal wszystkie place i ulice miasta. Tak jest do dziś, w ósmym roku niepodległości. Wielokrotnie ja osobiście, najpierw jako deputowany rady miejskiej, a potem jako przewodniczący miejskiej organizacji NRU, występowałem z wnioskiem do lokalnych władz o nadanie Kanowowi, jako miastu starożytnemu, sercu całej Ukrainy, sanktuarium dla każdego człowieka na świecie, właśnie ukraińskiego, narodowego oblicza. Jednak wszystko na próżno. Bezskuteczne okazały się także apele do Prezydenta Ukrainy. Tak wszystko pozostało także po ostatnim przeprowadzonym ponownie wyborze lokalnej władzy. Z dziesięcioletniego doświadczenia „demokratycznych” zmagań mogę na razie z pewnością powiedzieć, że władza w Kanowie nie jest ukraińska, nie jest ukraińska w pełni Ukrainy. Bo przecież Kanów jako symbol samodzielnego narodowego ducha, że Odeski terminal naftowy jest gwarancją ekonomicznej niezależności... rzeczy dla tych obce, a nawet wrogie. Czy zawsze musi tak być? «Oczywiście, i Trwa powolne przebudzenie Ukraińców. Jeśli to przebudzenie zostanie zakłócone przez czynniki zewnętrzne czy wewnętrzne, jestem pewien, że znajdziemy siły, aby nie dopuścić do żadnego z tych procesów i utwierdzić właśnie niepodległe państwo. W dużej mierze będzie to zależeć od wyników wyborów następnego Prezydenta Ukrainy. Musimy wreszcie być prawdziwymi ukraińskimi patriotami, którzy przede wszystkim dbaliby o własną godność i godność naszego państwa. Z godności zaczyna się duchowość i dobrobyt». Wołodymyr PETRENKO, przewodniczący Kamianskiej Miejskiej Organizacji Narodowego Ruchu Ukrainy Мародмого Руху Украї ми и пік. пл . Деічу в Вар ча он п фл окута паб з айьой я Дію пр кари Те "м "У НІ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Środa, 3 marca 1999 roku. Przy otwarcie fałszowanym głosowaniu (na sali zarejestrowano karty nieobecnych deputowanych) i pod presją przewodniczącego O. Tkaczenki 230 głosami przegłosowano uchwałę o przystąpieniu Rady Najwyższej do Międzyparlamentarnego Zgromadzenia WNP. Otóż na konto przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy Ołeksandra Tkaczenki, który stale narzeka na ukraińską państwowość i suwerenność, przybyło. Przypomnijmy jego wystąpienia podczas jubileuszowego wieczoru z okazji siódmej rocznicy niepodległości w pałacu «Ukraina», w rosyjskiej Dumie Państwowej, w łukaszenkowskiej Białorusi, stałe antynarodowe wypady przy każdej okazji i bez okazji tu, na Ukrainie... Zapewne właśnie za to już 6 marca, w sobotę, w tym samym pałacu «Ukraina», w obecności licznej zamożnej części społeczeństwa, drogich balowych sukni i wysokiego kierownictwa (naród mógł to wszystko oglądać w pięciogodzinnej transmisji UT-1) spikerowi ogłoszono szczęśliwym posiadaczem tytułu «Działacz polityczny 1998 roku». Prawda, sam Ołeksandr Tkaczenko nie zechciał obciążać swoich rąk statuetką cięższą niż trzy kilogramy i nie było nam dane się przekonać, czy przewodniczący, jak wszyscy inni nagrodzeni, otrzymał w prezencie stutysięczną polisę ubezpieczeniową, kosmetyki «Oriflame» i zdrowiotwórczy koniak «Hennessy», nie usłyszano na jego cześć rosyjskiego szczebiotu prowadzących Naozarowej i Janwarjowa (po ukraińsku rozbrzmiewała reklama towarów niedostępnych dla użytkowników tego języka), nie wystąpił przed zebranymi także sam działacz polityczny, który już dawno uznał siebie za «nie pierwszego, ale i nie drugiego na Ukrainie»... Wydaje się, że dotknięty do żywego posiadacz tego tytułu w zeszłym roku, Prezydent L. Kuczma, postanowił się zemścić: zaprosił wszystkich obecnych na jubileusz nagrodzonego, który miał się odbyć w restauracji hotelu «Narodowy» następnego dnia... Cóż, każdemu swoje: komuś narodowy ból, komuś — restauracja «Narodowy»... Ludzie patrzyli przez okna telewizorów na to wystawne show, na ten parad ambicji, drogie przedstawienie, w którym plebejstwo gra szlachetność, na ten jarmark próżności i zarozumiałości, ale te igraszki rozpieszczonych dzieci międzyczasia i bezczasia nasunęły nie jednemu myśl: – Boże! Byleby wytrzymały nerwy i chwalona ukraińska cierpliwość tych oszukanych wkładców, którzy otoczyli Ukrainę namiotowymi miasteczkami; tych kołchoźników, którzy po trzy lata nie otrzymywali wypłat; górników, wśród których rozprzestrzenia się syndrom samobójstw; powodzian z Zakarpacia, do których domów znowu puka nowa powódź; wielodzietnych matek, którym coraz trudniej nakarmić dzieci; u nas, u ludzi, którzy uwierzyli, że żyją w państwie demokratycznym... Jeden z tych, którzy nadawali ton na święcie „Człowieka roku”, pyszny taki pan, z czerwonym „motylkiem” na białej koszuli, oświadczył, że „demokracja kończy się tam, gdzie zaczynają się napaści na demokrację”, a to święto, na jego zdanie, jest przejawem demokracji.. Ktoś jeszcze z sąsiednich gości świąt powiedział, że właśnie tu, w tym popiele, zebrała się prawdziwa elita Ukrainy, która chce być elitarna, a więc odrębna, i tylko Anatolij Sołowjanenko wyglądał jak szary słowik wśród stada barwnych pawi; próbował powiedzieć coś ważnego dla siebie i dla Ukraińców, lecz najprawdopodobniej nie został usłyszany. Najprawdopodobniej nie zostanie usłyszana przez tych na górze także nasza myśl. Próżno mówić, że demokracja to przede wszystkim szacunek dla człowieka. Albo, prościej, sposób życia jednych nie powinien obrażać innych. Albo jeszcze prościej: demonstrowanie bogactwa jest nie tylko upokarzające dla narodu biednego państwa, ale też świadczy o podłości i pysze bogaczy. Że elitarność to cecha nie portfela, lecz ducha. Że elitą na Ukrainie była, jest i będzie niewielka kohorta ludzi, których istotą jest ukraińskość. Wyrażana jest ona nie zajmowaniem tego czy innego stanowiska państwowego, bo to – zwłaszcza w nasze niepewne czasy – rzecz przemijająca, lecz stosunkiem do narodu, bo tylko on jest wieczny. Zresztą i nominowani, i laureaci sami świadomi są swojej przemijalności. Dlatego też zapewniali się ubezpieczeniami na sto tysięcy – i choćby jeden odmówił na rzecz górników czy poszkodowanych podczas powodzi... NIE, tylko ci, którzy odmówili. Jeden przygotowywał się do dnia urodzin, a drugi trzymał się swojej linii politycznej, mając nadzieję, że doprowadzony do rozpaczy elektorat to oceni, uwierzy, zagłosuje, a potem, później, będzie już można też odebrać... Była sobota. Chrześcijanie kończyli drugi tydzień Wielkiego Postu, unikając pokusy hucznej zabawy. Żydzi bawili się, obchodząc Purim. Dzieci tupały po szarym, rozmiękłym śniegu, przeskakując do cienia, w którym ten się chował przed pierwszym wiosennym słońcem. Mężczyźni zastanawiali się nad problemem prezentu dla kobiet na znów wskrzeszone święto 8 marca: bogaci bali się być zbyt rozrzutni albo zbyt skąpi, a ci, którzy byli bez grosza, gotowi byli zastawić duszę w imię ukochanej żony. Kobiety krzątały się w kuchni, od czasu do czasu zerkając na ekran telewizora, gdzie pulchna dama z rozpaczą wyśpiewywała rosyjski romans, prezentując suknię o wartości 12 ministerialnych pensji. «Elita» z całych sił naśladowała Europę, szybko przyswajając z tego wszystkiego, co ją tworzy, nazwę nowej jednostki pieniężnej — międzynarodowego euro. Jakby na przekór, w finale zaczęto śpiewać nową piosenkę prezydenckiego zespołu, w której refrenem brzmiało «Ukraina». Na scenie mignęła dziewczynka w ukraińskim stroju... A w tym samym czasie do prawdziwej — udręczonej, zmęczonej, biednej Ukrainy doleciały żurawie — miały wrócić w czasie wyznaczonym przez naturę, 9 marca. W dniu urodzin Szewczenki. Stara, zmęczona babcia i mała dziewczynka z odległej wsi telewizora nie oglądały — światła, jak zawsze, nie było. Oni, elita Ukrainy, stali na swoim podwórku, na którym wkrótce przebije się uparty rdest ptasi, co chwila z nadzieją unosili ku niebu jednakowo jasne, bezgrzeszne oczy, szukając w nim cierpliwego ukraińskiego Boga... Ludmiła HOŁOTA DLACZEGO WITALIJ KARPENKO NIE ZOSTAŁ LAUREATEM NAGRODY IM. SZEWCZENKI 9 marca, w dniu rocznicy urodzin T.H. Szewczenki, w Muzeum jego imienia Prezydent L.D. Kuczma wręczył odznaczenia tegorocznym laureatom Państwowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki. Serdecznie przyłączamy się do gratulacji dla nagrodzonych, bo każde nazwisko zajmuje niemałe miejsce w kulturze narodowej. Nie możemy jednak pozostać obojętni wobec takiego faktu: już od kilku lat nominacja «Dziennikarstwo» nie dociera do finału konkursu. Dziwne to jak na państwo, w którym w ostatniej dekadzie pojawiły się setki nowych wydawnictw, dziesiątki nazwisk dziennikarskich, a utrwaliło się pojęcie «czwartej władzy» — dziennikarstwa. W sytuacji, gdy państwowa ideologia w większości wydawnictw faktycznie nie istnieje, a stanowisko państwowe często zastępują gazetne wymysły i tania nakrętka skandalu czy «bohatera», kandydatura Witalija Karpenki, redaktora naczelnego niemal jedynego ocalałego autorytatywnego ukraińskiego wydawnictwa «Wieczirnyj Kijów», najpotężniejszego ukraińskiego publicysty i dziennikarza, zdolnego nie tylko operatywnie tworzyć analityczne, celne materiały, ale też organizować akcje o znaczeniu państwowym, wydawała się bezsporna w swojej godności. i książki publicystyki, które wchłonęły kronikę ostrych problemów wzrostu nowej Ukrainy, zdawały się trzema kątami tego zasłużonego postumentu, na który Państwowy Komitet miał postawić dorobek dziennikarza, a starannie wybudowawszy czwarty kąt — sprawiedliwa decyzja jury. Witalij Karpenko zdobył 16 głosów przy progu 19. Mówią, że posłanka Walerija Zaklunna (frakcja KPU), przedstawiona w jury jako ludowa artystka Ukrainy, z ulgą wykrzyknęła: «Chwała Bogu!». Otóż żyjemy w kraju, w którym jeszcze nieprędko, bez próżnych namiętności i interesów politycznych, będzie oceniany dorobek artysty, pisarza, a zwłaszcza dziennikarza. Mimo to dziwnie byłoby, żeby nagrody im. Tarasa Szewczenki nie otrzymał dziennikarz przejęty szewczenkowskim bólem za Ukrainę. Dziwne, a jednak się stało. Witalij Karpenko, który nie jest sługą któregoś z ukraińskich ludzi Bierezowskiego, nie przymila się władzy, nie otrzymuje dotacji państwowych, nie jest zauważany wśród tych przykarmionych lśniących od sytości redaktorów, szczególnie «niezależnych wydawnictw», nie uhonorowany nagrodą, którą Witalij Panasowycz, opowiadając mu taką historię: Kiedy Ninie Matwijenko za czasów radzieckich odmówiono przyznania tytułu «ludowej», na który dawno zasłużyła, sławna piosenkarka spokojnie powiedziała: «Obojętne. Naród mnie uzna, a nie urzędnicy». Witalij Karpenko, sparafrazujmy, jest szewczenkowcem od Szewczenki, a nie od kilku partyjnie zatroskanych członków. A jeszcze – CZŁOWIEK: nieograniczenie oddany sprawie, nieprzejęty tytułami i orderami. Na tym można by postawić kropkę, zapewniwszy czytelników, że w przyszłym roku gazeta «Słowo Proświty» znów poprze kandydaturę W. Karpenki na zdobycie wysokiego wyróżnienia. Ale – «jak gwóźdź wbity w serce» – taka myśl nie pojawi się wśród laureatów już w przyszłym roku. «Najlepszych» «Zerkała niedieli» czy «F…» – mówią, że cenią je szczególnie i urzędnicy. Taras Hryhorowycz bez wątpienia nie pozwoliłby im nosić nazwisk. A? państwowa, a urzędnicy – nie cz – wojnie 7 ciche żywe te o zro STUDENCKA SZEWCZENKOWSKA Wielkiego Kobziarza w sali wystawowej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki. Przedstawiono na niej uniwersytetu im. Drahomanowa. Jak zaznaczył przewodniczący Towarzystwa «Proświta», zwracając się z напутніми słowami do studentów (a to oni przeważali tego dnia wśród gości centrali «Proświty»), prezentowane są tu prace różnych zdolnych autorów, naznaczone jasnym talentem, natchnione Postać Szewczenki – niezwykła w historii władzy wygodnie było traktować Szewczenkę jako chłopa w «papasie», choć jest on przede wszystkim encyklopedystą. Dziś także okazuje się, es – cz ii I b e o . 1 ta R po "t 2 narodowy program. Należą do niego słowa: , że powinna mieć swojego Waszyngtona «z nowym i pi prawem». To znaczy, że trzeba przede wszystkim zachowywać siły. Jeszcze wrócimy do Szewczenki, bo bez niego nie Jeśli chodzi o młode talenty, to każdy po swojemu podszedł do interpretacji wizerunku ukraińskiej genialnych utworów, wykorzystując różne techniki: t ofaorty, linoryty, aplikacje, — oto daleko nie artystyczny arsenał, który w rękach zdolnych początkujących profesjonalny charakter pisma — w najlepszym tego słowa znaczeniu. Zapamiętajmy te nazwiska: Sydorowa, Ihor Tymczenko, Julia Bilczuk, Lju; Maryna Szyłofost, Jarosława Lebiediewa, Dmytro Nyk..., Ludmyła. Chciałoby się wierzyć, że na życiowych rozdrożach natchnienie nie opuści tych utalentowanych dzieci, a ich oryginalne prace, oceniane przez... Oruk, Switłana, Koniaszczuk, 1 Ї | " М. ' денці" я з. іч РЕ MARZEC, NUMER 3 (57), 1999 ROK | 1.37) nії 2 чі б рі арог - і тА Р тгіВ " - 5 У З9РоціЇ) "г «Гру''г ін п рарото -е і й ч РО С Го яка ть - бно

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗
...państwowego języka ukraińskiego we wszystkich sferach, funkcjonuje w dziedzinach życia społecznego. Podobnie jak inne państwa, Ukraina jest wielonarodowa. Nasza Konstytucja gwarantuje równe prawa wszystkim obywatelom, niezależnie od przynależności narodowej. Mniejszości narodowe mają wszelkie warunki do rozwoju swoich kultur, otrzymują wsparcie od instytucji państwowych w nauczaniu i wprowadzaniu ukraińskiego języka, prowadzą lekcje języka ukraińskiego i wspierają młodzież. Przez wiele lat na łamach gazety «Придунайські вісті» ukazywała się strona «Рідне слово». Na antenie radia emitowano w języku ukraińskim audycję «Придунайська журавлина», a w telewizji audycję «За круглим столом». W jednostkach wojskowych członkowie Proświty prowadzili kurs języka ojczystego, uczyli żołnierzy ukraińskich pieśni i wierszy, prowadzili rozmowy o świętach religijnych, tradycjach ludowych itd. Po proklamowaniu niepodległości Ukrainy w 1991 roku i uchwaleniu Konstytucji w 1996 roku Towarzystwo kontynuuje pracę oświatową, broni praw człowieka oraz konstytucyjnych praw Ukraińców. Duży opór wywołuje utrwalanie języka ukraińskiego jako jednej z podstawowych cech narodu i państwowości, jaką jest narodowy język ukraiński. Używanie na poziomie państwowym języka innego państwa jest oznaką kolonialności. Dlatego Towarzystwo «Proświta» przywiązuje dużą wagę do utrwalania języka ukraińskiego na całym terytorium kraju. Proświtianie... ...swoich etnicznych państw. W Izmaile działają także ośrodki kultury rumuńskiej, bułgarskiej, polskiej, niemieckiej, ormiańskiej, romskiej i innych kultur. Najliczniejszą mniejszością narodową w naszym mieście są Rosjanie. Etniczni Rosjanie mają własny ośrodek kultury rosyjskiej «Ruś», wydają swoją gazetę i utrzymują bliskie związki z Federacją Rosyjską. Z reguły państwa europejskie są wielonarodowe, ale mają jeden język państwowy, język rdzennego narodu, który odzwierciedla nazwę państwa: włoski – we Włoszech, rumuński – w Rumunii. W Federacji Rosyjskiej, gdzie żyje około 200 narodowości, również jednym językiem państwowym jest rosyjski. Dzięki poparciu niektórych wpływowych rosyjskich polityków część przedstawicieli rosyjskiej diaspory na Ukrainie próbuje nadać temu językowi na Ukrainie status urzędowy, co jest sprzeczne z Konstytucją naszego państwa. Jest to lekceważenie narodu ukraińskiego, zamach na niepodległość i państwowość Ukrainy. Podobnie jak we wszystkich krajach Europy, na Ukrainie powinien obowiązywać jeden język państwowy – ukraiński. Niedawno w Izmaile odbyło się międzynarodowe seminarium na temat «Dunaj – droga do świadomej europejskiej tożsamości kulturowej». Wysoko oceniono ukraińskie ustawy dotyczące mniejszości narodowych oraz warunki i środki ich wprowadzania w życie. W listopadzie ubiegłego roku odbył się trzeci Międzynarodowy Festiwal Kultury Romskiej (Romowie Izmaiła mają 1 własną szkołę). Kwestie mniejszości narodowych są rozwiązywane. Pomocy potrzebują etniczni Ukraińcy Izmaiła. Tylko w naszym mieście nie ma ani jednej ukraińskiej szkoły, nieliczne klasy ukraińskie ledwo wegetują, w niektórych szkołach są łączone, brakuje podręczników, pomocy naukowych przyłbica. Ani jednego ukraińskiego przedszkola! Radio i telewizja nadają przeważnie w języku rosyjskim. Nie ma ukraińskiej cerkwi. Wydawałoby się, że w niepodległym państwie o swój rdzenny naród powinny przede wszystkim troszczyć się państwo, parlament, rząd i władze miejskie. Tymczasem troszczą się tylko o wszystkich innych, a rdzenna ludność miasta Izmaiła, Ukraińcy etniczni, pozostaje bez praw, upokorzona. W 1940 roku, kiedy na Ziemi Naddunajskiej ustanowiono władzę radziecką, Ukraińcy w naszym mieście stanowili zdecydowaną większość. Również w Drugiej wojnie światowej najwyższą cenę za zwycięstwo zapłacili Ukraińcy. Przeczytajmy uważnie «Księgę Pamięci Ukrainy», tom 9, Rejon izmaiłski (Odessa: Aspekt, 1994): spośród 522 poległych rodowitych mieszkańców Izmaiła 317 to Ukraińcy (61 procent), 179 – Rosjanie (32 procent), 22 Żydzi (4 procent), 3 Mołdawianie, 1 Bułgar. Według statystyk radzieckich w 1989 roku Ukraińców w Izmaile było już 32 procent, Rosjan – 21 procent, Bułgarów – 9 procent, Mołdawian – 4 procent. Przez jakie wstrząsy przeszedł nasz Ziemia Naddunajska, że liczba Ukraińców zmniejszyła się o połowę? Wojny, aresztowania, egzekucje, deportacje, wielkie głody, obozy koncentracyjne, więzienia... wykonały swoją czarną robotę. Była nadzieja na niepodległą Ukrainę. Lecz u władzy w centrum i na miejscach pozostała przeważnie stara lub przemalowana komunistyczna nomenklatura partyjna, która doprowadziła państwo do zubożenia. I najbardziej ucierpiała rdzenna ludność. Ukraina w potrzebie potrzebuje pomocy. Obowiązkiem Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki jest zjednoczenie narodowo-demokratycznych sił dla budowy naprawdę niepodległego, soborowego, praworządnego, demokratycznego państwa ukraińskiego. Aglaja LEBEDENKO, sekretarz Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki w mieście Izmaile 4 Towarzystwo «Proświta» na Kozowszczyźnie powstało dawno: pierwsza placówka została założona w 1870 roku we wsi ana a, a w Kozowej 12 września 1900 roku. Później powstały placówki we wszystkich wsiach, a nawet na przysiółkach. Organizatorami i przewodniczącymi czytelni «Proświty» byli duchowni, nauczyciele i najbardziej świadomi chłopi: ojciec Ostap Witoszyński, działacz społeczny, organizator i dyrygent pierwszego w Galicji słynnego chóru chłopskiego; Iwanna Błażkewycz, pisarka, działaczka społeczna; o | S o z Tymotej Staruch, chłop, poseł do austriackiego parlamentu, działacz polityczny; Pawło Dumka, ludowy poeta, przyjaciel Franki, poseł do galicyjskiego sejmu; ksiądz Ksenofont Sosenko i wielu innych. Czytelnie budowano siłami i kosztem chłopów. Działały też młodzieżowe kółka sportowe «Sicz», «Ług», «Sakił» oraz narodowo-patriotyczny «Plast», kółka dramatyczne i chóralne, orkiestry, biblioteki, kasy kredytowe i towarzystwa wzajemnej pomocy. Prosvitanie prowadzili propagandę trzeźwego trybu życia i wypierali ze wsi karczmarzy i lichwiarzy. Każdy świadomy chłop uważał za zaszczyt być członkiem «Proświty». Polska władza prześladowała placówki i w latach 30. organizowała tzw. pacyfikacje: oddziały karne aresztowały i okrutnie bito najaktywniejszych prosvitan, dewastowały czytelnie, niszczyły mienie chłopów. A «wyzwoliciele» ze Wschodu w ogóle zakazali działalności «Proświty» i innych narodowych organizacji, najaktywniejszych działaczy aresztowano, a wielu z nich zgładzono. Mimo to «Proświta» wiele zrobiła: podniosła ducha narodowego, kulturę i oświatę ludu, wychowała patriotów, którzy stali się strzelcami siczowymi, żołnierzami UHA, członkami OUN, powstańcami w UPA. NA LUDOWYCH TR o | S MARZEC, NUMER 3 (57), 1999, ROK 7) 5 lutego 1989 roku w miasteczku Kozowa utworzono oddział Towarzystwa Języka Ukraińskiego, do którego tego samego dnia wstąpiło 24 osoby. Przewodniczącym i organizatorem został Dmytro Fedyk, nauczyciel języka i literatury ukraińskiej. Później, mimo sprzeciwu rejonowego komitetu KPU, kierowników instytucji, przedsiębiorstw i kołchozów powstały oddziały w całym rejonie. Pierwszy oddział w Kozowej nazywano „gniazdem nacjonalizmu”, a jego przewodniczącego – otwartym nacjonalistą. Ludzie garnęli się do Towarzystwa, przychodzili na zebrania, by wysłuchać wykładów o prawdziwej historii Ukrainy. W grudniu 1989 roku na bazie rejonowego zrzeszenia TUMU powstał oddział Ludowego Ruchu. Tego samego roku zebrano ponad 2 tysiące podpisów pod żądaniem, by Rada Najwyższa uznała język ukraiński za państwowy. Podczas tej akcji włączyły się tysiące ludzi z całego kraju – i Rada Najwyższa URSR przyjęła ustawę o językach, zgodnie z którą język ukraiński został uznany za państwowy. Organizacja stanęła przed zadaniem zjednoczenia jak największej liczby ludzi, zajęcia ich wspólną sprawą, by obudzić poczucie godności narodowej i pozbawić strachu przed władzą. Taką sprawą stała się budowa pomnika Tarasa Szewczenki w centrum Kozowej. Kampania ta rozpoczęła się jeszcze w 1989 roku. Uroczyste odsłonięcie pomnika odbyło się 23 maja 1993 roku. Autorem jest Iwan Sonsiadło, dawny uczeń szkoły nr 2, a obecnie znany rzeźbiarz. 27 grudnia 1989 roku rejonowe zrzeszenie TUMU wysunęło aż 19 kandydatów na deputowanych ИЦІЯХ a było nas wtedy 74 członków. Wybrani deputowanymi do Najwyższej Rady URSR: K. Zawadska, 4 - - do rady obwodowej, pozostali do rad rejonowej, osiedlowej i wiejskiej. Ja, kandydaci nie zostali wybrani. W 1991 roku Towarzystwu Języka Ukraińskiego przywrócono dawną nazwę – Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. «Proświta» zorganizowała rejonowe forum inteligencji. Z referatem o wyboistej drodze pisarzy, uczonych, działaczy nauki i kultury wystąpił D. Fedyk. Przyjęto apel do inteligencji i wszystkich mieszkańców rejonu o pracę na rzecz budowy Państwa Ukraińskiego. 28 czerwca 1993 roku z inicjatywy przewodniczącego rejonowej organizacji oświatowców i pod jego kierownictwem w obwodzie przeprowadzono pierwsze święto 50-lecia UPA. D. Fedyk wówczas pracował jako pierwszy zastępca przedstawiciela Prezydenta w rejonie. Podobne obchody przeprowadzono we wszystkich wsiach rejonu; odbyły się spotkania mieszkańców wsi i uczniów z uczestnikami walki wyzwoleńczej, konferencje czytelnicze, wystawy fotograficzne. W tym samym roku sekretarz zarządu rejonowego zrzeszenia «Proświta» M. Baran zorganizował «Młodą Proświtę» we wszystkich szkołach rejonu, opracował dla niej statut i program. Do 1994 roku w każdej wsi rejonu zorganizowano oddziały «Proświty». Od początku powstania Towarzystwa w rejonie prowadzono pracę narodowo-oświatową: odczyty, wieczory poświęcone wybitnym wydarzeniom z historii Ukrainy, wybitnym ludziom, publikacje w prasie, wydawanie pojedynczych książek o przeszłości rodzinnego kraju itp. Za bezinteresowną pracę wśród ludności zasługują na szczere uznanie członkowie «Proświty»: śp. Hryhorij Sim'ja i Petro Baran. POŁTAWSKA «PROŚWITA» STARSZA O DZIESIĘĆ LAT, NIŻ DOTĄD UWAŻANO? Szanowna Redakcjo! Szczerze przepraszam za wtrącenie. Do tego skłoniła mnie publikacja w «Słowie Proświty» (4.7 (49), 1998) «Od klubu jednomyślnych do siły politycznej». Zaznaczono w niej, że Połtawska «Proświta» w 1998 roku obchodzi 80. rocznicę. Z wykształcenia jestem historykiem, referentką Wołyńskiej Obwodowej «Proświty». Te dwa zajęcia połączyły się w mojej pracy naukowej «Łucka powiatowa «Proświta». Badając historię Łuckiej i w ogóle Wołyńskiej «Proświty», natknęłam się przypadkiem na informację dotyczącą działalności Połtawskiego Towarzystwa. Niestety, nie zwróciłam na nią uwagi w odpowiednim czasie. Ale teraz chcę zapewnić wszystkich jako historyk, że Towarzystwo to ma co najmniej 90 lat, gdyż czas formalnego prawnego zarejestrowania tej lub innej instytucji nie zawsze jest początkiem liczenia jej działalności. Otóż «Proświta» w Połtawie działała już w 1909 roku. Jedynym dokumentem, który mam pod ręką i który potwierdza moje słowa, jest książka znanego wołyńskiego prosvityanina Iwana Własowskiego «Łucka Proświta», wydana z okazji 10-lecia działalności Towarzystwa w Łucku. Oto jej dane wydawnicze: wydawnictwo «Proświta», Lwów, 1928 rok. Tam też znajduje się cytat: «Już w 1909 r. rosyjski Senat odrzucił skargę założycieli Towarzystwa («Proświta» – M. F.) w Połtawie na niezatwierdzenie ich statutu na tej podstawie, że cel Towarzystwa, zdaniem Senatu, «kryje w sobie separatystyczne dążenia i może doprowadzić do niebezpiecznych skutków». Nie ma żadnych podstaw, by nie ufać Iwanowi Własowskiemu. Oprócz tego, że jest znanym działaczem kościelnym, społecznym i teologiem-naukowcem, to właśnie w latach 1908–1918 pracował w gimnazjach Połtawszczyzny. Znając go jako aktywnego prosvityanina w Łucku od 1919 roku, można przypuszczać, że był on także wśród tych, którzy zakładali «Proświtę» w Połtawie. Mam nadzieję, że to doniesienie skłoni kogoś z prosvityan do dokładniejszego zbadania historii działalności Połtawskiej «Proświty» i mo! słów potwierdzą się. Myrosława FILIPOWYCZ, m. Łuck a także Maria Suszznyk, Daria Ilatkowska, Bohdan Sawak, Wołodymyr Choma, Wołodymyr Szkilny, Hanna Lipna, Jadwiga Fedyk, Daniiła Winnycka i in. Wielką pracę w zakresie wychowania narodowego młodego pokolenia prowadzi «Młoda Proświta» w szkołach rejonu, którą kieruje metodyk wydziału oświaty Marija Markusʹ. Młodzi proświtianie organizują ciekawe imprezy upamiętniające wybitnych działaczy Ukrainy oraz obchodzenie dat narodowych. Tę pracę kierują doświadczeni nauczyciele i wychowawcy. Oto krótki przegląd działań, które rejonowe zrzeszenie przeprowadziło przez 1) lat swojej działalności. Ma ono autorytet i popularność wśród ludności Kozowej i rejonu. Niezmiennym przewodniczącym i duszą, inicjatorem wszystkich przedsięwzięć, aktywnym działaczem społecznym i politycznym, który wnika we wszystkie sfery życia rejonu, jest Dmytro Fedyk. Nasza «Proświta» została założona 2 lutego 1989 roku, a 5 lutego tego roku odbyło się uroczyste posiedzenie w Domu Kultury z okazji 130-lecia «Proświty» i 10-lecia wznowienia jej działalności w rejonie. Sala była pełna. Z referatem wystąpił D. Fedyk. Ze wspomnieniami o działalności «Proświty» w Austrii i Polsce podzieliły się Hanna Lipna, Daria Piatkiwska i Mirosława Rajter. O pracy «Młodej Proświty» opowiedziały uczennica gimnazjum Marjana Myhdal oraz kierowniczka «Młodej Proświty» szkoły w Denysiwskiej, Olha Czazowa. Najbardziej aktywnym proświtianom przewodniczący rejonowego zrzeszenia wręczył dyplomy. Odbył się koncert przygotowany przez dyrektora Domu Kultury, członka «Proświty» Ja. Bałackiego, z Kozowej, obwód tarnopolski. 1 z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

AKCJA «PRZEKAŻMY POTOMKOM NASZ SKARB – OJCZYSTY JĘZYK» W Wschodnioukraińskim Państwowym Uniwersytecie trwa wytrwała i konsekwentna praca nad wprowadzeniem języka ukraińskiego do procesu dydaktycznego i wychowawczego. Zgodnie z programem nauczania studenci wszystkich specjalności studiują przedmiot «Ukraiński język biznesu» w wymiarze 254 godzin; studentom zagranicznym zaproponowano przedmiot «Język ukraiński jako obcy». Na uniwersytecie działają przygotowawcze kursy języka ukraińskiego dla kandydatów na studia oraz kursy języka ukraińskiego dla obywateli zagranicznych (Centrum Kształcenia Przedakademickiego, kierownik E. Charczenko), kursy ukraińskiego języka biznesu (Centrum Edukacji Podyplomowej, kierownik T. Tytowa). Wykładowcy języka ukraińskiego naszego uniwersytetu brali udział w pracy kursów języka ukraińskiego dla pracowników służby państwowej, zorganizowanych przez obwodową administrację państwową. Na XI Międzynarodowej naukowo-praktycznej konferencji «Uniwersytet a region» (listopad), która co roku odbywa się w naszej uczelni, poruszano problemy językowe w regionie. Zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Ukrainy «O przeprowadzeniu w 1998 roku akcji «Przekażmy potomkom nasz skarb – ojczysty język» studenci wzięli w niej aktywny udział. Inicjatorem i organizatorem działań w ramach akcji było Centrum Edukacji Podyplomowej (CEP SUDU). W latach akademickich 1997/98 i 1998/99 z inicjatywy Centrum odbyły się ciekawe i pożyteczne przedsięwzięcia, które sprzyjały poprawie sytuacji językowej na uniwersytecie i poszerzeniu sfery używania języka ukraińskiego: wspólnie z Komitetem ds. Młodzieży przy wykonawczym komitecie Rady Miejskiej Ługańska w maju 1998 roku przeprowadzono międzyuczelnianą naukowo-praktyczną konferencję studencką «Język ukraiński: historia i współczesność»; w grudniu 1998 roku odbyły się międzyuczelniane studenckie czytania językoznawcze «Słowo o języku»; w czerwcu i listopadzie 1998 roku prowadzono rozmowy „przy okrągłym stole” na temat wprowadzania języka ukraińskiego w regionie z udziałem szefa Zarządu ds. Narodowości i Migracji obwodowej administracji państwowej W. Nowikowa z pytań kultury języka ukraińskiego (przy udziale wykładowców wydziału filologii ukraińskiej uniwersytetu pedagogicznego). Wielka przygotowawcza praca nad przeprowadzeniem tych przedsięwzięć koncentrowała się w pracowni metodyczno-nauczycielskiej ukrainoznawstwa Centrum Pozaszkolnego Wychowania SUDU, który stał się ośrodkiem pracy wychowawczej ze studentami, poznawania historii i kultury Ukrainy, doskonalenia wiedzy o współczesnym literackim języku ukraińskim. Wieczornice, wieczory spotkań, rozmowy przy W SWATOWIM Z głębokiego naszego przekonania wynika, że problem sytuacji językowej na Ługańszczyźnie odpowiada przedstawicielom władz, którzy nie potrafią i nie chcą pracować, a tym „problemem” przykrywają swoją bezczynność. Miasto Siewierskodonieck – największe na Ługańszczyźnie – jest „ruskojęzyczne”. W 1994 roku jego merem zostaje zastępca przewodniczącego miejskiej Proświty W. Hreczyszyn, który przy wsparciu Proświty ponownie wygrywa w 1998 roku. W mieście otwarto liceum, gimnazjum, kolegium Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. Absolutna większość przedszkoli i szkół została przeniesiona na język państwowy. Przy tym najpierw zbierano rodziców, którzy niemal jednogłośnie zawsze głosowali za przejściem na język ojczysty. Tylko narzekali: „A jak z podręcznikami?”. Bo tu – to naprawdę problem. Wielokrotnie bezpośrednio i przez naszego przewodniczącego, posła do Rady Najwyższej P. Mowczana, zwracaliśmy się do Ministerstwa Oświaty. Urzędnicy tego problemu do końca tak i nie rozwiązali. Siłami proświtian w Siewierskodonieckiem przy znacznym wsparciu władz miejskich przeprowadzono dwie ogólnopaństwowe konferencje naukowe dotyczące problematyki językowej. Buduje się wspaniała świątynia, działa jedna z trzech w obwodzie gromad UPCz KP. Największy wiejski rejon obwodu – Swatowski. Od 1994 roku kieruje nim W. Prosin, Rosjanin, honorowy członek „Proświty”. Administracja rejonowa natychmiast przeszła tu na język państwowy. Przez ostatnie 2–3 lata wszystkie imprezy w rejonie odbywają się wyłącznie w języku państwowym. Otwarto gimnazjum imienia W. Sosiury, prawdopodobnie jedyne na wschodzie państwa w rejonie wiejskim. W zeszłym roku wzniesiono trzypiętrową szkołę sztuk pięknych, gdzie wykłada się i porozumiewa po ukraińsku. Z dużymi koncertami występowali w Swatowem P. Zibrow, T. Powalij, W. Zinkiewicz (nawiasem mówiąc, szkoła sztuk pięknych nosi jego imię). Na koncerty nie mogli dostać się wszyscy chętni, dlatego na cały rejon transmitowano je przez miejscowe radio. Rok 1999 w rejonie ogłoszono rokiem duchowości i kultury. Jakieś 15–20 lat temu swatowscy uczniowie nigdy nie byli zwycięzcami obwodowych olimpiad. Nawiasem mówiąc, w rejonie nie ma obecnie ani jednej rosyjskiej szkoły. W. Prosin zaproponował nagradzanie za pierwsze miejsce w obwodowej olimpiadzie ucznia i nauczyciela. A teraz wyobraźcie sobie, co działo się w rodzinie, w której rodzice przez kilka miesięcy nie otrzymywali wynagrodzenia, a córka przyniosła 500 hrywien za drugie miejsce w obwodowej olimpiadzie. Szereg kierowników KSP nagradza wyróżniających się uczniów po 50–100 hrywien. W Swatowem działa również wspólnota UPC KP. W. Prosin spotykał się z władyką Filaretem. Planuje się do 2000-lecia «okrągły stół», tematyczne wieczory taktownie, z poczuciem miary i szacunkiem dla kultury oraz historii innych narodów wprowadzają studentów w kulturę narodową, pomagają odczuć piękno i urok słowa ukraińskiego. Przeprowadzone działania były relacjonowane w prasie. Warto zaznaczyć, że akcja «Przekażmy potomnym nasz skarb – ojczysty język» miała wielkie znaczenie wychowawcze i sprzyjała dalszej konsekwentnej pracy na uniwersytecie nad wprowadzaniem i upowszechnianiem języka ukraińskiego. O. HOŁUBENKO, rektor Wschodnioukraińskiego Państwowego Uniwersytetu, m. Ługańsk Bożego Narodzenia zbudować w stolicy rejonu świątynię. – Niedawno obwodowe radio przeprowadziło cykl audycji z W. Prosinem o kulturze języka, gdzie on m.in. powiedział, że jeżeli kierownik nie może nauczyć się języka państwowego, to nie ma dość rozumu, by kierować rejonem. A wskaźniki produkcyjne w Siewierodoniecku i Swatowem są jednymi z najlepszych w obwodzie. Co zatem robić z sytuacją językową? Po pierwsze, trzeba pilnie opracować ogólnopaństwowy program zaopatrzenia szkół w podręczniki. Po drugie, najważniejsze, Prezydent państwa, Rząd muszą wymagać od swoich przedstawicieli na miejscach wykonywania państwowych dekretów i zarządzeń. Jewhen DZIUBA, Swatowe Któż nie zna słynnego „Zaporożca za Dunajem” i głównego bohatera, kozaka o nazwisku Karoś. Dzięki wrodzonemu dowcipowi i kozackim wymysłom postanowił porozmawiać z samym... sułtanem. Za każdym razem, gdy oglądamy w telewizji lub słuchamy w teatrze opery Hulaka-Artemowskiego, zachwycamy się humorem i niewymierającym pięknem ludowego charakteru. A jaki bezpośredni, po ludowemu mądry i zabawny jest biedny Karoś, gdy po spotkaniu z tureckim posłańcem założył safianowe buty i turban i zaśpiewał, szczerze się dziwiąc: / jak to się stało, że w Turka przemieniłem się... To wszystko – nieśmiertelny humor zaporożców, którzy aż do ostatniego tchnienia pozostali wiernymi synami swojej ziemi, swojej mowy, swoich praojcowskich obyczajów. Wszystko to ostatnio przypominamy sobie coraz częściej. Oto na przykład w naszym starożytnym kozackim Konotopie pojawiły się nawet zakłady handlowe. Na wszystkich, rzecz jasna, reklamy i różnorodne szyldy. Najczęściej obcojęzyczne, często zupełnie niezrozumiałe. Na początku lat 90. aktywistom Proświty udało się przekonać miejscowych partyjnych bonzów (a może to swego rodzaju zabieg), aby przywrócić historyczne nazwy konotopskim ulicom i znieść ulice noszące imiona Swierdłowa, Luksemburg, Cetkin i Dzierżyńskiego. і» Inicjatorem tej akcji był robotnik-historyk Fpereapdrechepodyj [zniekształcone słowo] oraz krajoznawca, więzień GUŁAG-ów, Iwan Łysyj. Później młody Saszko w niewyjaśnionych okolicznościach zginął w centrum miasta pod kołami pociągu towarowego. Oczywiście nowe sklepy, tak jaskrawe i hałaśliwe, należą do osób prywatnych. Ale przecież państwo ukraińskie nie jest prywatne, wreszcie Konstytucja i prawa państwa. Jak jednak widzimy, w Konotopie wszystko to jest ignorowane, a odpowiednie organy państwowe tego nie kontrolują. Tak więc pojawiają się szyldy w rodzaju «ulica Swobody», «prospekt Miru» itd. Na próżno ukraińska opinia publiczna zwracała uwagę władz miejskich, wydziałów oświaty i kultury na te bezeceństwa. Zero reakcji. A oto nowa «komedia». Nieopodal drugiej miejskiej szkoły, naprzeciwko biblioteki, gdzie stoi pomnik Tarasa Szewczenki, który w 1939 roku odsłaniał Mykoła Bażan, ufundowano punkt handlowy, czyli prywatny sklep. Chyba nikt się temu nie dziwił. Niech sobie zajmują się, jak to się mówi, działalnością gospodarczą, jeśli mają do tego talent. Ale gorzko rozśmieszyły konotopczan i gości miasta szyldy na tym «szopie», gdzie napisano, i to jeszcze w sposób rzucający się w oczy: «Зней». Co za ironia, Boże! Przecież to o «Eneidzie» [...] nasze młode krajanki-biznesmenki? Pozbawiły go duszy, rodzimej mowy, którą mamy także my. Oto i stał się ani Turkiem, ani Kozakiem, chłopak, jakiego ze świecą szukać, kozak... Choć nigdy nie chodzę do takich zakładów (bo na dwa lata przed emeryturą zlikwidowano naszą gazetę zakładową), to choćby tylko zajrzeć do sklepu, który mógłby być ozdobą, a nie pośmiewiskiem z literackiego bohatera. Tym bardziej że w mieście, gdzie w 1659 roku (latem minie 340 lat) kozacy hetmana Iwana Wyhowskiego obronili wolność rodzinnej ziemi, rozgromiwszy wojska cara rosyjskiego Aleksego Michajłowicza. Dowodził, że nie wypada tak «przerabiać» naszej klasyki, naszej narodowej dumy. Jak widać, właściciele 04084 43480 UZBAJ nie spieszą przywrócić obywatelstwa ukraińskiego kozakowi Eneaszowi. Bo od ponad czterech lat wisi i reklamuje, a nic. Bo i w tramwajach Konotopa zniknęła mowa państwowa, a ulice na nowo „ubierają się w sarafany”. Ale przecież jest rada miejska, była komisja do spraw przestrzegania Ustawy o językach na Ukrainie. Ale to wszystko było… Ci, którzy powinni kontrolować przestrzeganie statusu języka państwowego, niestety i zapewne pod presją wyznawców „ideologii kiełbasy” zamykają na to oczy. Bo kiedy burmistrzowi miasta H. Wasylenkowi przedstawiciel moskiewskiego kościoła na Ukrainie, metropolita Włodzimierz Sabodan, wręcza order, to lokalna prasa wstydliwie pisze, że „za budowę Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego”. A należałoby dodać: „Moskiewskiego Patriarchatu”. Wtedy wszystko byłoby jasne jak słońce. Otóż, szanowni rodacy, nie samą kiełbasą, lecz dążeniem do źródeł duchowości, jak to się mówi: Ja, wieczny Bóg… Darmo ktoś myśli, że można obejść się bez [Słowa]. Niestety, we władzach w strukturach Konotopa nie tylko nie są wrażliwe na potrzeby miasta, ale i na troski konotopczyków (nawiasem mówiąc, w roku 1749, kiedy kładziono tory, trzy podkłady ułożył sam Ostap Wysznia, przebywając wtedy w krainie czarownic), na codzienne niedole, nie zmieniają tego! Chociaż, kiedy konotopskie elektryczki jadą do osady Michajłowskiej, można zobaczyć coś przeciwnego. Bo Słowo, jak i Bóg, jest wieczne, tego nieśmiertelnego rycerza, który nawet piekło przemierzył. A Kotlarewski go opiewał, tak go scharakteryzowawszy: Brianckie Miejskie Zrzeszenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» do Państwa z propozycją współpracy. Jesteśmy bardzo radzi, że w tych nielekkich czasach ukraińskiego słowa, ukraińskiej kultury i historii chcielibyśmy aktywnie na Ługańszczyźnie. Informujemy o sobie: …językiem. Utworzona Mała Akademia Sztuki i Etnografii: folklorystyczno-etnograficzna, dekoratywno-użytkowa… …Adres: 349790, Ł… …Uczniowie…

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

че-НйцьйіЗ оби «наукової» аргу- б 4 й кої я "А "ям до опираються нібито на МР РАН, РР ти ої з же же хи перед виборам» Згадаймо хоча б Т1аї - гр іс : з - С оо то ам дари имала тільки жменька з б ре | г «Słon», яке, "і ГРМ ОР ДР, пні і і 4 з - зважаючи на й о галасливість реонех МОГО. Онами ; - т 1 і яті В. по» - 4 раді | учи НЕ, ЛВ ій ж о чі - й и - і в щи с-г . М ду на це слід нагадати авторам ності значно довше співпрацювала із не менш жорстоким сталінським режимом, який здійснював масовий геноцид українського та інших народів. Не була Армія Власова кількісно значно перевершувала усіх разом узятих, тих, ацював із Гітлером. -«І11681. Czasopismo otwiera się informacją пово Зі й і 1 і Її й 4 ж ОЙ б. redakcyjnej rady do współobywateli, ujawnia prawdziwy cel jego autorów. We wszystkich nieszczęściach okresu kryzysu, jak się okazuje, winna jest niepodległość, Państwo Ukraińskie. Nie kierownictwo, lecz właśnie państwo. „Już nikt nie ma wątpliwości, że nasze nowe państwo w ciągu siedmiu lat swojego istnienia nie spełniło nadziei większości ukraińskich obywateli, którym zawdzięcza swoje powstanie”, „państwo rozpętało prawdziwą wojnę gospodarczą przeciwko własnym obywatelom..”, „państwo demonstruje cyniczne lekceważenie interesów obywateli” (s. 8). Ciekawe, co powiedzieliby autorzy tego apelu, gdyby w nim słowo «Ukraina» zastąpić słowem «Rosja». Przecież tam procesy przejścia do gospodarki rynkowej są analogiczne. Czy zatem oznacza to, że Rosjanie powinni wyrzec się państw- czasopisma. Ale o nich nieco później. Wydawców czasopisma «Wostok» bowiem stale nachodzi potrzeba obrzucenia obelgami Ukraińców, zwłaszcza bojowników o niepodległość – OUN-UPA. Tym razem w imieniu Charkowskiego Obwodowego Komitetu Międzynarodowego Związku Weteranów-Frontowców okresu 1941–1945 lat. Na pierwszy rzut oka gniew zdaje się być skierowany przeciwko generałowi Gierasimowowi za jego próbę pojednania wszystkich weteranów, zjednoczenia wszystkich adekwatną uwagą jako ofiar II wojny światowej. Ale każdy- dystrybutorzy-terroryści? Nie mówiąc już o tym, że Druga wojna światowa wybuchła na skutek dążenia komunistycznego reżimu do panowania nad światem poprzez przeprowadzenie światowej rewolucji. Atak kawalerii na generała Gierasimowa autorom okazał się za mało. Postanowili przy okazji uderzyć w «Proświtę», publikując w rubryce «Strony historii» wyciąg z rekomendacją «okrągłego stołu», zorganizowanego przez «Proświtę» w celu wspierania odrodzenia języka ukraińskiego, wypartego z wielu sfer w ciągu trzystuletniej rusyfikacji narodu ukraińskiego: Właśnie wyniki tej formy etnocydu autorzy dążą utrwalić, kryjąc się za hasłem walki o prawa obywatelskie mniejszości narodowych, a w istocie domagając się dla siebie szczególnych praw, większych niż mają inni – polska – Rosja, w której Ukraińców nie mniej niż Rosjan na Ukrainie, a jednak o drugim języku państwowym nawet wspomnieć tam nie wolno. Z ukraińskich szkół jest zaś tylko jedna w Moskwie! Zatem wymyślona z palca rusofobia na Ukrainie jest potrzebna samym Rosjanom, by nie dopuścić do odrodzenia języka ukraińskiego, a wraz z nim państwa. Bo wraz z zanikiem języka zanika naród, a państwo staje się fikcyjne. I wreszcie możliwe kandydatury na stanowisko prezydenta. wiosną» 1 nienawidzić dążeń narodów byłego Imperium Rosyjskiego do zbudowania własnego Zatem szydła w worku się nie ukryje. Z «Notatek redaktora» przebija wciąż ten sam portret rosyjskiego póldemokraty, którego humanizm znika tam, gdzie dotyka kwestii narodowej, zwłaszcza ukraińskiej. Tkwi mu ona w gardle jak ość. Można się zachwycać «Praską wiosną» jawnie czy skrycie państwem, przeklinać M. Gorbaczowa, który dał zbyt wiele swobody narodom kolonialnym, co doprowadziło do rozpadu ZSRR. Dlatego W. Tyrnow, jako «prawdziwy demokrata», stawia pod znakiem zapytania «wątpliwą stosowność użycia słowa «suwerenność» w odniesieniu do systemu, realizującego ukraińską państwowość». O tym, prawa jakiego państwa broni w tym imperium stworzono wszelkie warunki do etnocydu, w tym także do zaniku języków narodowych pod hasłem tzw. «rozkwitu kultur narodowych»: W wyniku tego «rozkwitu», nawet mimo skromnych działań na rzecz odrodzenia w niepodległej Ukrainie, także w Charkowie spośród gazet tylko jedna ukazuje się w języku ukraińskim («Słobidśkyj kraj»); a spośród dziesiątek państwowych uczelni trudno wskazać choćby jedną, w której wykłady prowadzono by w całości w języku państwowym. Spośród sześciu teatrów tylko jeden (im. Szewczenki) jest ukraiński, a jeden – na pół (Teatr Młodzieży i Młodych). o utworzeniu Charkowskiego Obwodowego Społecznego Zrzeszenia «Za prawa obywatelskie» oraz jego zadaniach, opartych rzekomo na przyjętej przez ONZ Deklaracji praw człowieka. Kto mógłby sprzeciwić się tak szlachetnemu zamiarowi? Jednak dalszy materiał, przedstawiony w formie apelu, Włodzimierz Malenkowycz. Dobrze znany. Żywy antyukraiński eksponat najgorszych czasów sowieckich. Oglądając przed chwilą audycję «Piąty kąt», wciąż nie mogłem zrozumieć, za co on tak zajadle nienawidzi języka ukraińskiego? Na usprawiedliwienie swojej nienawiści do ukraińskości przytacza znany, dawno oklepany argument: «Historycznie rzecz biorąc…» Perewerteń, były pracownik administracji prezydenckiej, kogo on chce oszukać – Ukraińców? Przecież oni dobrze wiedzą, że akcja pozbawiania języka ojczystego w rzeczywistości była z góry starannie zaplanowana i realizowana przez imperialne reżimy poprzez zamykanie ukraińskich szkół i totalne rusyfikowanie naszego społeczeństwa. Ten, kto takie rzeczy nazywał po imieniu, był represjonowany, a potem, z okazji jakiejś okrągłej komunistycznej rocznicy, LIST CZYTELNIKA Wszystko się ułożyło...» aby byłym żołnierzom OUN-UPA, którzy walczyli nie z jednym (hitlerowskim), lecz z dwoma (i stalinowskim) faszyzmami, wypłacano taką samą emeryturę, jaką otrzymują enkawedziści. х), uroczyście i masowo rozstrzelać. Siedzą u władzy, bardzo chcieli zrobić z nos w te kraje, gdzie Mokar cieląt nie pasł, żeby (jak to było w Karelii, w urocziszczu Sandarmoch. Komunozłoczyńcy, których potomkowie do dziś w domu tych, którzy nie chcieli ali i masowo wysyłali ń | milczące, uległe bydło – „jednolity radziecki naród". NIE, pożeracze Ukraińców, Mołenkowicze! Nie „tak się historycznie ułożyło", o zniszczeniu ukraińskiej tak zbrodniczo imperialnemu redaktor czasopisma „Wostok". Oczywiście, nieprzypadkowo jego materiał ma charakter autobiograficzny, spokojny ton wywodu i skromny tytuł („Sierpniowe dni"), ale nie bez próby pokazania się jako prawdziwy demokrata. Choć w rzeczywistości wyszło nieco inaczej. Wspomniawszy o kształtowaniu się humanistycznych poglądów w czasach reżimu totalitarnego pod wpływem „Praskiej Wiosny" (1968) i innych wydarzeń, W. Tyrnow nagle oświadcza: „Teraz, z obrzydzeniem patrząc na owoce, które wyrosły na zasianym przez Gorbaczowa i towarzyszy «kwietniku wolności», jestem skłonny, być może, zwątpić w bezwarunkową wartość CAŁEJ pełni wolności, udzielanej społeczeństwu o zniekształconej psychice». Okazuje się, że wolność należało dawać, ale niepełną. Granic redaktor nie określa, jednak z treści jego uwag łatwo zrozumieć, że ona nie powinna dojść do linii, za którą nastąpi rozpad imperium. Nieprzypadkowo „zamieszanie" w Moskwie (wydarzenia 19 sierpnia 1991 roku) przestraszyło Czy LICZBA ukraińskojęzycznych szkół odpowiada narodowemu składowi ludności Charkowa? Ulice miasta zalała agitacja wizualna w języku rosyjskim. Nawet po angielsku i niemiecku jest więcej NIŻ po ukraińsku. Zatem hasło „rusofobia", jeśli być uczciwym i szczerym, jest jedynie ukrytą formą ukrainofobii, na której już się sparzył „Słoń". Aby tego nie stało, można jedynie poradzić nowo powstałemu stowarzyszeniu, w ŚWIETLE przyjętej jego Deklaracji praw człowieka, zająć się przede wszystkim ochroną praw Ukraińców Te innych narodów byłego Związku Radzieckiego przed imperialnymi zakusami» szowinistycznie nastawionej inteligencji. Bo ona marzy o przekształceniu WNP w supermocarstwo, rzekomo jedyną siłę zdolną ustanowić nowy porządek światowy. Ale to było zbyt kosztowne dla ludzkości: . Łiubow WENIEWCEWA: nowego społecznego zrzeszenia ności, od «tępego nacjonalizmu», a nawet węgierskiej, żydowskiej itd. W. Tyrnow w swoim czasopiśmie przekonuje, że «Za prawa obywatelskie», które powstało w KRIWA... Tylko tym można wyjaśnić wiele. Następny materiał, należący do pióra... ... ... w Czeczenii. O nie! Wręcz przeciwnie, radzą nam, żebyśmy działali ostrożniej, nawet krytycznie, choć w rzeczywistości Ukraińcom doradzają odmówienie państwowości, sfałszowanie i to, a nawet nieskrywaną nieprawdę. Tak samo jest z jednorazowym poruszeniem tej kwestii, eksperta Dumy Państwowej Federacji Rosyjskiej W. Korieniewskiej «Jednostronne przeglądy» (s. 13). Powtarzają jego taktykę – łączy ich syndrom antyukraiński, a nie «bezwarunkowe oddalanie się od Rosji». Wręcz przeciwnie, ratyfikacja Umowy o przyjaźni, współpracy i partnerstwie między Federacją Rosyjską a Ukrainą jest zgodna z wagą Kijowa. Okazuje się, że ich może pociągnąć... Taką samą jest też przedostatni artykuł (s. 9) «Rusofobia na Ukrainie. Komu ona potrzebna?». Jego autor A. Kolesnikow operuje fałszywymi liczbami, bo nie podaje, skąd one pochodzą, aby udowodnić, że w naszym państwie jedzie pełnym gazem nasilona „ukrainizacja”. Jego argumenty: «Mnie, na przykład, takie przypadki są znane. Oto jeden z nich: „Od kilku lat egzaminy wstępne na uczelnie odbywają się tylko w języku rosyjskim”». Naprawdę jednak wszystko sprowadza się do tego, by nadać językowi rosyjskiemu status języka państwowego obok ukraińskiego. Argument: «A tymczasem doświadczenie wielu państw, dwóch, trzech, a nawet czterech, zna wiele państw z dwoma językami. I nikt nie wątpi w to, że odrodzenie państw narodowych na terenie dawnego ZSRR...» Zakończenie: artykuł A. Kolesnikowa «Rusofobia na Ukrainie. Komu ona potrzebna?». A rzeczywiście, komu ona jest potrzebna, skoro jej nie ma? Jak pokazał „Słoń”, metody fałszowania faktów są niewygodne. Jednak warto wspomnieć, że w pierwszym numerze czasopisma „Wostok”, wydawanego w Charkowie, pojawiły się materiały i portrety autorów, które mają pokazać współczesnym prawdziwe oblicze bojowników o niepodległość Ukrainy. Ale za kogo? Wymieniać swojego kandydata na prezydenta nie jest wygodnie. Zwłaszcza że wielu z tych, którzy wierzą w sprytną propagandę, pokładali nadzieję w świeżo powstałym społecznym zrzeszeniu... Data już w pierwszym numerze... Narody, ich języki, kultury – z góry zaplanowane jako ludobójstwo – Wołodymyr HONCZARENKO, i wykonywali to wtedy, i rusyfikują naszą państwowość teraz ci sami wierni leninowcy i zdrajcy własnego narodu – молпенковичі. Mniej niż Akt proklamowania niepodległości Ukrainy, usłyszawszy o nim, zastygł z łyżką w ustach. Dalej rozważania o suwerenności, która u Tyrnowa jest tak samo przycięta na użytek imperium, jak i jego rozumienie demokracji. Wołodymyr KALASZNYK, Wasyl TROJAN, Ołeksij CZUHUJ, MYHAJLIN, MUROMC uczestnik działań bojowych, weteran pracy, emeryt, inwalida I grupy, m. Zaporoże wykładowcy Charkowskiego Państwowego ум івережте"ї Пн» ге-т т т ттттщ4--

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗
OBCE ZAMÓWIENIE W warunkach niepodległości państwa trzeba oswajać rosyjskich szowinistów i naszych duchowych «ruskojęzycznych» kolegów z kulturą, cywilizacją i rozsądnymi stosunkami między mniejszością narodową a narodem rdzennym. Za przykład można wziąć Zachodnią Ukrainę, gdzie nie ma wrogości międzynarodowej, a w instytucjach państwowych panuje język ukraiński. Pozytywnie rozwiązuje się te problemy także w naszym mieście Kołomyja. Na jednym z pierwszych demokratycznych wieców w 1989 roku wystąpił były kierownik wydziału miejskiego komitetu partii komunistycznej Serhij Kozłow. Oświadczył: «Jestem Rosjaninem, drugą ojczyzną dla mojej rodziny stała się Ukraina, tu pochowani są moi rodzice. Opowiadam się za tym, by język ukraiński w Ukrainie był językiem państwowym». Był to śmiały czyn jak na tamte czasy, a oto minęło już prawie 10 lat, a Serhij Kozłow, choć na emeryturze, przy Domu Ludowym zorganizował teatr poezji «Orfeusz», gdzie pielęgnowane jest słowo ukraińskie. A kiedy kołomyjska organizacja «Proświty» obchodziła 130-lecie Towarzystwa, pod oklaski obecnych pana Kozłowa uhonorowano zaszczytną Zatem trzeba, by przede wszystkim takich ludzi popularyzowały nasze rozgłośnie radiowe, telewizja i prasa. A tymczasem wrażenie jest takie, że stosunki międzynarodowe to właśnie to, czego najbardziej boją się nasze kolorowe gazety, wszelkie telekanały i prywatne stacje radiowe. Kto im to zabronił? Czy nie są w stanie o tym pisać? Czy są w stanie, ale pod innym kątem widzenia? Zapewne wszystkim wiadomo, że spośród wydawanych w Ukrainie druków tylko 4 procent stanowią publikacje ukraińskojęzyczne. Oto skutek państwowej polityki wobec ukraińskości! Dlaczego państwo nie występuje jako zamawiający ukraińskich wydań książkowych, wystawnych albumów sztuki, wydawnictw informacyjnych? Przecież w państwie istnieją różne dźwignie, istnieją systemy zachęt... Eter telewizyjny i radiowy zalał język rosyjski. «Interkanał» z jakiegoś powodu jest w przewadze rosyjskojęzyczny. Gdzie tu miejsce dla innych języków, a nie tylko dla uprzywilejowanego – rosyjskiego? Wrażenie jest takie, że w samej Rosji mówi się po rosyjsku mniej niż w Ukrainie. A wszystko to dlatego, że przeważa on także w Radzie Najwyższej i na wyższych szczeblach władzy. Teraz, tak jak i wcześniej, rosyjski szowinizm działa, a nawet działa intensywniej niż kiedyś. Na Kozackim Kraju, na Południu, nie ma ani jednego ukraińskiego studia radiowego czy telewizyjnego, a na Krymie jeden kierownik zapragnął zamknąć program ukraiński. Ten «Interkanał» przenosi nas w niedalekie przeszłość, oferując filmy kinowe «Wieczny sygnał», «TASS jest upoważniony do oświadczenia» i inne filmy propagandowe – komunistyczne, radzieckie. Do tego po rosyjsku. To, że tak powiem, specjalny kanał dla tych, którzy tęsknią za ZSRR i rosyjskojęzyczną dominacją. UT-1 natomiast «ratuje» nasz naród amerykańskimi filmami: «Wojny czarnej i białej magii», «Nie strzelajcie do mnie, proszę», «Zimnokrwiste morderstwo», «Brudny jak anioł» i innymi. UT-2 oferuje całe amerykańskie seriale telewizyjne. Nasuwa się pytanie: dlaczego naród ukraiński zmusza się to do oglądania się w komunistyczną przeszłość i rosyjskojęzyczne panowanie, to do pokazywania jakiejś straszliwej i przerażającej Ameryki z jej satanistami, wampirami, wilkołakami i mordercami? Za czyje pieniądze oferuje się tę telewizyjną produkcję ukraińskiej telewizji? Kto ją dobiera i kupuje? Czy może Ameryka i Rosja we własnym interesie za darmo dają tę szkodliwą propagandę? A my potem dziwimy się, dlaczego rodzi się coraz więcej dzieci chorych psychicznie i umysłowo, dlaczego rośnie przestępczość. Bo szukamy skutków, a nie przyczyn. Mychajło PUCHTA, przewodniczący Zjednoczenia Ukraińców, wysiedlonych z Polski, m. Kołomyja, obwód iwanofrankiwski MONOLOG UKRAINOFOBA PONOWNIE SZUKA „DIALOGU” W listopadzie 1998 roku odbyła się tak zwana „III Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Praktyczna «Dialog kultury ukraińskiej i rosyjskiej na Ukrainie»” z udziałem przewodniczącego Komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. wolności słowa i informacji I. Czyża, prezesa Fundacji Wsparcia Kultury Rosyjskiej na Ukrainie (fundacji rosyjskiej) M. Szulhy, dyrektora Instytutu Socjologii Narodowej Akademii Nauk Ukrainy W. Worony oraz dyrektora Narodowego Instytutu Stosunków Ukraińsko-Rosyjskich przy Radzie Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy S. Pyrożkowa. W demokratycznym państwie każda osobowość, naród, organizacja polityczna i społeczna mają prawo do swojej woli, zgromadzeń, własnych poglądów i stanowiska. Oczywiście, o ile nie jest to sprzeczne z interesami państwowymi i narodowymi rdzennego narodu i nie stanowi rażącego naruszenia Konstytucji Ukrainy. Nie można tego powiedzieć o wspomnianej konferencji, ponieważ jest ona kolejną imperialno-szowinistyczną histerią o zwyczajowym ukrainofobskim kierunku. Jej „rekomendacje” są pełne fałszywej leksyki w rodzaju „okrutnej ukrainizacji i faktycznego wypierania kultury rosyjskiej z państwowego procesu politycznego”, „sztucznego niszczenia historycznego pokrewieństwa ukraińskiej i rosyjskiej języka i” nie mogą pokonać w sobie imperialnej dumy i ukrainofobskiej obsesji, a więc radzimy im wprowadzić i urzeczywistnić właśnie w Rosji takie oto rekomendacje, które wzywają do „wielonarodowej polilogii i pluralizmu społecznych języków i kultur” i tam, jako prawdziwym patriotom „ojczyzny”, zrealizować ideę „wspólnej socjokulturowej historii obu narodów”. Można by nie przywiązywać takiej wagi do tej konferencji i do wszystkich tych, którzy nie potrafią przezwyciężyć w sobie nienawiści do Ukrainy, jej samodzielności, języka i kultury, do wszystkich «szulików», «czyżów» i «wron», które krążyły i wciąż krążą nad naszym narodowym losem i duszą, gdyby chodziło tylko o tych, których otruto imperialną, antyukraińską trucizną. Ale za tym stoją mężowie stanu, którzy reprezentują bynajmniej nie prywatne interesy, a kierują państwowymi strukturami. Są to ci sami, którzy w swoich dokumentach pisali o «...sile i bezprawnym przyspieszeniu wykluczenia języka i kultury rosyjskiej ze sfery edukacji», o «narastającym w środowisku rosyjskojęzycznych obywateli Ukrainy postrzeganiu języka ukraińskiego jako środka ucisku i symbolu deptania konstytucyjnie gwarantowanych praw i wolności», o «historycznym pokrewieństwie ukraińskiej i rosyjskiej kultury językowej i artystycznej». Apologeci «dwujęzyczności» w Ukrainie nieco się spóźnili i wyraźnie kłamią, mówiąc o «historycznym pokrewieństwie ukraińskiej i rosyjskiej kultury językowej i artystycznej». Nie przejawiali oni takiej paniki i rozpaczy, gdy imperium rosyjskie po barbarzyńsku niszczyło język i kulturę, która jest unikalną częścią kultury powszechnej. Chodzi oczywiście o ukraińską. Uważamy, że takie stanowisko wszystkich bojowników o «równouprawnienie» języków bez «nadania jednemu z nich państwowej i kulturowo-duchowej wyjątkowości» i poglądy, a kierują nimi państwowe struktury, jest antypaństwowe i antyukraińskie i nie sprzyja braterskiemu porozumieniu z narodem rosyjskim oraz jego językiem i kulturą. Czy nie zmęczyliście się wy, «synowie obcej Ojczyzny», tak gorliwie służąc temu Państwu, które przemieniło Ukrainę w czarnobylską pustynię? I czy nie czas już, byście rozpoczęli dialog z własnym sumieniem, ze swoją rodową pamięcią, z ziemią ojczystą, poza którą nie macie innej? Nie uważamy za konieczne przypominać wszystkim antypaństwowcom i ukrainofobom, że my porządkujemy własny dom, fizycznie zrujnowany i duchowo zbezczeszczony, i żądamy od wszystkich, którzy w nim są, by nam w tym nie przeszkadzali. Katerina MOTRYCZ, członkini Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Jeżeli zaś patrioci sąsiedniego państwa, a «Proświta SYNDROM SZTEPSELA I TARAPUNKI Kto ze starszego pokolenia nie pamięta Sztepsela i Tarapunki! Był to znany wszystkim duet estradowy. Sztepsel mówił czystą rosyjszczyzną, a Tarapunka prawie po ukraińsku. Mówiono, że niektórym z wyższych władz nie podobała się ich satyra, ale ta para występowała i występowała, bo była potrzebna. Sztepsel był uosobieniem sympatycznego Rosjanina, Tarapunka – śmiesznego i chytrawego chochła. Chochłowi można było mówić zepsutym językiem, Sztepselowi – w żadnym wypadku. Taki sobie duet dwóch braterskich kultur, z których młodsza wyraźnie dąży do zlania się ze starszą. Symboliczna estradowa dwójka. Delikatne przypomnienie, że, jak mniemamy, wy, chochły, też kiedyś będziecie poważni, jak Sztepsel, kiedy przestaniecie śmieszyć swoim chochlackim językiem nową wspólnotę historyczną – naród radziecki. Minął czas, i ten sam chochoł wreszcie otrzymał prawo nazwać się Ukraińcem, nie ryzykując, że wyda się śmieszny. Zaczął obywać się bez Sztepsela, gdy trzeba było się śmiać, i zapragnął stać się wolnym kozakiem. Lecz widmo Sztepsela okazało się nieśmiertelne. I znów ożył osobliwy duet z jeszcze śmieszniejszym przejawem chochła – Tarapunką. Najpierw były tak zwane «Króliki». Prawda, królik-Tarapunka przybrał postać Sztepsela. Za to wymawiał połowę słów Sztepsela, a połowę Tarapunki. Im dalej – tym bardziej porąbane. Doszło do szoł-paskudztwa Wierki Serdiuczki. Nigdy bym nie pomyślał, że niektórzy działacze ukraińskiej kultury upokorzą się do tego stopnia, by przespać się na serdiuczkowej kanapie. Pewnie dobrze za to płacą. Cokolwiek by powiedzieć, śmieszny chochoł w wolnej Ukrainie kosztuje drożej. Szczytem tresury chochlackiego ogółu, gdzie w rolach tarapunek znów za pieniądze występują nasze estradowe gwiazdy, jest show «Jak zostać gwiazdą» znanego Syworchy. On gra ponaszemu ruskiego – Sztepsela w «aszi», który po naszemu rozumie, ale nie I tak będzie, dopóki znajdą się Ukraińcy gotowi grać role pajaców. Dotąd nikt nie powstał przeciw szoł-wyśmiewaniu i wypaczaniu języka ukraińskiego, które kalają przestrzeń, w której powinna się rozwijać kultura ukraińska. I tak narzuca się nam siłą tak zwaną «dwujęzyczność». Robi się szoł bardzo niskiego poziomu, które trzymają się wyłącznie na obłąkańczo-idiotycznym aplomb. Śpieszą się i natrętnie, jak zielone muchy, by potem mówić: «Tak historycznie się złożyło!!!», a dalej po sztepselowsku: «Wy sami nie rozmawiacie w czystym ukraińskim – lepiej przejdźcie na rosyjski!» Wołodymyr FEREN, zastępca przewodniczącego miejskiej prowa Iwano-Frankiwsk za panna Komentarz redaktora - i jo czi. Z coś ze słowników-matiugal ją się przecież oni od razu w rosyjskojęzycznych gazetach. fonu» DUCH gr Y y» W Ukrainie trwa najcięższa z wojen, jakie kiedykolwiek przyszło nam znosić. Jeśli za ostatnie stulecie (1914–1953) już lm - TL, ja-i "Roj . l' y 4 Ii - ' «-- rieczy, r. czo A. o gazeta: | zla a t o - 22 - - b - z ocherbowAj suczun h zb '. i je R 4 straciliśmy czterdzieści milionów Ukraińców, to dziś Pro samodzielne, ko. idzie się o zgubę jeszcze pięćdziesięciu oni szkoda nawet mówić: oni reprodukują telewizję milionów. Co dzień, co godzinę, przy wesołej telegeneracji, a w tych rytmach i rozpustnych melodyjkach powoli umiera ukraińskość w Ukraińcach, niszczy się i wyśmiewa «niepodległość», ich lamenty, duchowość, plugawi się język, «jedyne i niepodzielne». Depcze się narodową godność, dogasają literatura i sztuka – a to wszystko za przyzwoleniem albo dziwnej kurzej ślepoty tych, którzy istnieją: prawem chronić państwową przestrzeń informacyjną Ukrainy. ...wokół Kobzon: Trudno być gołosłownym, skoro nad naszą Ukrainą unosi się trąba powietrzna rosyjskiego słowa w najbrutalniejszych, najpodlejszych przejawach. Włącz telewizor i z pierwszego razu raczej nie trafisz na kanał, którego audycje byłyby ukraińskie, to znaczy stworzone na Ukrainie, o Ukraińcach i po ukraińsku!! UT-1 dawno już odeszło od wszelkich zasad państwowego nadawania: trzeba dobrze pamiętać, że trzeciorzędne amerykańskie filmy, dubbingowane po rosyjsku, wywiady z rosyjskojęzycznymi obywatelami, wśród nich wysocy urzędnicy, a także rosyjscy politycy, ukrainofobi, obficie anegdotyczne „przejęzyczenia” – rusycyzmy i surżyk w mowie prowadzących. (Wystarczy raz obejrzeć poranny program, żeby „wzbogacić się” na cały dzień…). Nie podoba się?! Dołącz do nas – będziesz „nie sam”, zaprosimy cię do towarzystwa wszelkiej językowej hołoty, mając nadzieję, że „dalmatyńczyków” z kanału „1+1” – wydaje się, że ukraińscy wydawcy ich szczęśliwym posiadaczom udali się to, czego nie udawało się innym: zebrać do kupy cały panoptikum, który wyśmiewa, nie nadto napinając talenty i rozum, „chochołów”. Niech się śmieją, bo nikt nie protestuje – i wtedy zadziała ta chwalona-przechwalona… Niech sobie przypomną cierpliwość, umiejętność przyjmowania za Boską rosę pluwanie w oczy, w duszę, w… – dopisz, co chcesz, wybierz według własnego uznania.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗
...jednogłośnie wybrał jej prezydentem profesora Augustyna Wołoszyna. Wydarzenia w sąsiednich krajach, które rozgrywały się wokół tego państwa, skłoniły do powołania rządu ocalenia narodowego. W tak trudnej sytuacji Sejm zdołał zapewnić podstawowe atrybuty państwowości: ustanowiono granice państwa, proklamowano państwo narodowe, utworzono Armię Karpackiej Ukrainy; przyjęto i zatwierdzono Konstytucję Karpackiej Ukrainy; czwartym paragrafem ustawy konstytucyjnej nr 1 uznano, że językiem państwowym Karpackiej Ukrainy jest język ukraiński, ustawowo zatwierdzono niebiesko-żółtą flagę, herb przedstawiający Trójcę oraz hymn narodowy «Ще не вмерла Україна». Apostolski Sobór w Rzymie zaraz po proklamowaniu Karpackiej Ukrainy mianował ordynariusza krzyżewskiego władykę kir Dionizego Niaradiego zwierzchnikiem Kościoła greckokatolickiego w nowym państwie. Wasyl Grendża-Dońskyj w tej sprawie powiedział: «Karpacka Ukraina doczekała się prawdziwego pasterza Kościoła greckokatolickiego, któremu los naszego narodu leży na sercu». Pierwszą Wigilię we własnym państwie obchodziła Karpacka Sicz wspólną wieczerzą. Władyka Dionizy pobłogosławił wieczerzę i siczowców oraz rozdał im obrazki Matki Bożej. Karpacka Ukraina stała się faktem i została uznana przez inne państwa. Hortystyczne Węgry rozpoczęły okupację Karpackiej Ukrainy. Niemiecki konsul Hofmann wręczył o. A. Wołoszynowi telegram od Hitlera, w którym żądano, by rząd przekazał terytorium kraju Madziarom bez walki. A. Wołoszyn dał godną odpowiedź: «Choć Karpacka Ukraina chce... ...kraju, opór na drodze Europy. Naród wykazał heroizm i ofiarność. ZUNR, UNR i Karpacka Ukraina - to są wehy, które nie mogły nie zakończyć się logicznie i sprawiedliwie Ogólnoukraińskim referendum z 1991 roku. Podobnie postać o. Augustyna Wołoszyna — Prezydenta, pedagoga, pisarza, duchowego pasterza — jest przykładem niezłomności ducha narodowego: Naukę i oświatę o. A. Wołoszyn uważał za drogę do szczęścia narodu, budował szkoły, seminaria nauczycielskie i biblioteki, rozbudowywał «Proświtę» i sierocińce dla pozbawionych wszystkiego dzieci. W tych sprawach stał na stanowisku budziciela kraju Aleksandra Duchnowycza. Niezachwiany w miłości do Ukrainy, do Zakarpacia, do rodzinnego Kelecyna, o. Augustyn Wołoszyn został zamordowany przez bolszewików w moskiewskich katowniach. Nie wiemy, gdzie spoczywa jego prach. Pamięć o pedagogu-budzicielu, polityku-patriocie i Prezydencie Karpackiej Ukrainy będzie jednak żyć wiecznie w narodzie. Iwanna CZUBATA, m. Mukaczewo Żyć w zgodzie ze swoimi sąsiadami, jednak ze Wspaniały dar na 185-lecie genialnego syna narodu ukraińskiego Tarasa Szewczenki przygotował Związek Artystów Ukrainy — Ogólnoukraińską wystawę sztuki, która została otwarta 4 marca w Centralnym Domu Artysty. W przestronnych salach wystawowych tej artystycznej siedziby szewczenkowska tematyka artystyczna jest reprezentowana przez malarstwo, grafikę, rzeźbę i obejmuje ogólnie niemal wszystkie dziś znane techniki artystyczne. Duchowość natchniona geniuszem Kobzarza — oto określająca cechę prezentowanych prac, które tworzą tę szczególnie podniosłą aurę przynależności do niewyczerpanego, uzdrawiającego źródła szewczenkowskiego. A czerpią z niego, jak się przekonujemy, artyści różnych pokoleń — od dojrzałych i szeroko znanych patriarchów rodzimej sztuki po dotąd nieznanych, ale z sprawiedliwym roszczeniem do geniuszu. Sam spis nazwisk artystów mógłby wypełnić pokaźny katalog wystawy, którego, niestety, z jakiegoś powodu nie przewidzieli organizatorzy, a geografia jest reprezentowana przez wszystkie regiony Ukrainy. Obok prac znanych artystów – J. Jabłońskiej, I. Tartakowskiego, O. Maksymenki, O. Sydorowa i innych – wystawiono płótna jakby oddalone od tematu (pejzaże, martwe natury). Ale one harmonijnie je uzupełniają, jak zresztą i miniatury rzeźbiarskie (A. Kuts, H. Kriukowa, P. Procenko...), ceramika (A. Honczar), odbitki sitodrukowe (W. Czebykin)... Warto też przypomnieć, że wystawa potrwa tylko do 14 marca. Dlatego śpieszmy się, by skorzystać z niewyczerpanego Szewczenkiany. główny drukowany rzecznik droga dla Kk Zespół redakcji lwowskiej gazety «Proświta» niedawno objął znany lwowski poeta i literaturoznawca Bohdan Smoliak. Pan Smoliak jest pełen determinacji, by uczynić «Proświtę» ogólnonarodową, to znaczy ciekawą i potrzebną szerokiemu ukraińskiemu ogółowi. Bo gazeta, podobnie jak Towarzystwo... PROLOG (u stóp ARARATU) Ukraińska diaspora Armenii obchodziła jubileuszową datę – 150- ...rocznicę od dnia urodzin Szewczenki, którą Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki uczciło... ...zbrojnie w rękach wystąpi przeciwko wszystkim, kto zamierzyłby naruszyć jej wolność i państwowe granice. Taka była wola narodu. Po raz pierwszy faszyści... ...w sali Domu Kompozytorów w Erywaniu. Witając zebranych, asystent Ambasadora Ukrainy w Republice Armenii H. Niecziporenko mówił o aktywnej działalności «Proświty» i wzywał do jak najszerszego wykorzystania możliwości jej organizacji – Ukraiński język przeszedł przez ukazy, które go zakazywały. Dopiero aktywność «Proświty» pomogła naszemu narodowi nie utracić skarbów ojczystego języka. Nazwiska i daty związane z przeszłością i teraźniejszością Towarzystwa przypomniała w swoim krótkim wystąpieniu Anna Szachwaładian – Ukrainka z Lwowa. Organizatorzy wieczoru nie zapomnieli też o dialektach języka ukraińskiego. Aby pokazać ich odmiany, Romanija Jawir i Pryna Jurina przeczytały dialog gwarą bukowińską. Akademik B. Jesandżanian, wiceprezes «Harmonii», opowiadając o procesach rozwoju języków w okresie wzrostu... …narodowej samoświadomości «W naszych czasach, pełnych niepokoju, także przyszło nam wiele razy wygrywać trudne bitwy o ukraiński język, obronić swoją samodzielność i swoje prawo do istnienia. Świat staje się wielokulturowy, dlatego życzę wszystkim szacunku dla różnych języków – środków wielokulturowego porozumiewania się ludzi», zaznaczyła ona. W części koncertowej wzięli udział zespół «Wierbyczenka» z Wanadzoru, Maja Bagdasarian z «Harmonii» oraz solista zespołu «Dniepr» Hework Jetiazarian. Wszystko na świecie jest ze sobą powiązane: «Proświta» została założona we Lwowie i zapewne nieprzypadkowo osoba, która dąży do kontynuowania dzieła «Proświty» w Armenii, także pochodzi z obwodu lwowskiego – Romanija Jawir. Poprzez gazetę «Dniepr», którą ona założyła, prowadzona jest propaganda ukraińskiego języka, historii i kultury naszego państwa. Publikując materiały o «Proświcie», gazeta wspiera wszystkie akcje tej organizacji, a jak pokazało socjologiczne badanie, w wielu odległych zakątkach Armenii Ukraińcy odnawiają swoją znajomość ojczystego języka dzięki gazecie. Hasło «Proświty» «Przekazujmy potomkom nasz skarb – ojczystą mowę!» stało się także rubryką gazety «Dniepr». Dniepr. – Nr 12 (21). – 1996 Wszędzie i zawsze jest poetą i tylko poetą. Tym słowem wyczerpuje się jego życie, jego los, jego przeznaczenie. Sam o sobie mówi: «Ja jestem poetą stworzonym». Wysoki. Czasem uroczysty. Poeta Leonid Wyszesławski żyje, kocha siłę, wielkość, czci potęgę przyrody i Wszechświata. Jest jedyny wśród... Wszechświat — w PEŁNYM LOCIE, z nolisu na pomnik «Proświty» we Lwowie, rozpościera się, a Ziemia przytula się do... planetę, asteroidę. Słuchając jego opowieści o Majku Johansenie, którego nazywa swoim nauczycielem, o spotkaniach z Iwanem Mykytenką, Pawłem Wasylewem, Mykołą Chwylowym, o pożegnaniu Mykoły Chwylowego, autorowi wydaje się, jakby to wszystko działo się wczoraj. Czytam nowy tomik liryki poety, który właśnie ujrzał światło dzienne, i cieszę się, że uczucia są świeże, oczy jak gwiazdy. Myślę: «Boże, kiedy to było... Może mi się śni, że idę obok człowieka, który widział, słyszał i rozmawiał z nimi?» Lecz Leonid Wyszesławski nie zmęczył się poetą przez swoje 85 lat, nie stracił pragnienia życia, świata. Ani minut, ani godzin, ani epok nie odczuwa jako ciężaru. Serce stuka... Pisze wciąż świeże wersy: «Szczęście... i każdy w swoim...», poświęcone pamięci Oleny Teligi, i o dalekich latach swego dzieciństwa. Przede mną wciąż młodszy, cichy głos, który staje się pewny, dźwięczny. Oczy promieniują. Nie widzę tylko poety. Ziemskiego. Zakochanego. Takiego, jakby w tej chwili, jak ofiara dla Apolla, pisał w przedmowie do mojej książki poezji... Drach. Był wybitnym mistrzem dla poetów mojego pokolenia. Bohdan MAKSYMOWYCZ, Lwów. Leonid TALALAJ, profesor. Twórczość naszego poety wysoko cenili P. Tyczyna i M. Rylski, P. Dorosz?, M. Uszakow, K. Czukowski, jako wiodącego rosyjskiego poetę w Ukrainie, który czerpie dla swojego rozwoju twórcze soki z dwóch najbliższych kultur słowiańskich. «Proświta» — gazeta dla Was i o Was. Dopisujcie do «Proświty», prenumerujcie «Proświtę», kupujcie «Proświtę» we wszystkich strukturach Towarzystwa. Indeks 30455. Zwracamy się do wszystkich proświtian z zaproszeniem do stałej i energicznej współpracy w sprawach rozbudowy naszego państwa, (zwłaszcza młodzieżowych) organizacji. Szukamy motywacji prestiżu wysokiej kultury zachowania; prowadzimy pracę nad neutralizacją szkodliwego wpływu otaczającej przestrzeni informacyjnej. Opracowywane są sposoby aktywizacji, prowadzone są przygotowania do utworzenia narodowych programów rozrywkowych oraz działalności kooperacyjnej, a także przeprowadzana jest reorientacja społeczeństwa na zdrowy styl życia. Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki oraz redakcja gazety zapraszają wszystkich proświtian do współpracy i wsparcia. Naturalnie, nasze czasopismo będzie informować i wyjaśniać działalność Lwowskiego Towarzystwa «Proświta», przedstawiać pisarzy, których imionami nazwano ulice, instytucje i zakłady, oraz udzielać porad i pomocy czytelnikom w orientowaniu się w wirze współczesnego życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego. В о нантенуннвюиам лан ч "ка - "Т

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

w selu Wikno na Tarnopolszczyźnie, a do Lwowa wyjeżdżał jedynie na posiedzenia zarządu «Proświty». Główną pracę kierowniczą w Towarzystwie wykonywali jego zastępcy, dr O. Ohonowski i O. Partycki. Za przewodnictwa W. Fedorowicza w 1876 roku został przyjęty trzeci Statut «Proświty». Jakościowo różnił się on od dwóch poprzednich: zniesiono wpisowe, wprowadzono zróżnicowaną opłatę składek członkowskich, znacznie zmniejszono ich wysokość dla chłopów, rzemieślników i robotników, a zwiększono dla inteligencji. Każdy członek Towarzystwa otrzymywał rocznie cztery książki wydane przez «Proświtę» z funduszu składek członkowskich. Wspomniane nowości w Statucie sprzyjały masowemu napływowi nowych członków spośród chłopów i robotników. Ten okres w działalności «Proświty» charakteryzuje się zwrotem od działalności politycznej ku oświecaniu ludu, poszerzeniem geografii bronił narodowych praw narodu ukraińskiego przed rządem austriackim i polskimi magnatami-szowinistami. Dbał o rozpowszechnianie ukraińskich książek poza Galicją. W 1873 roku W. Fedorowicz zwrócił się do władz Budapesztu z prośbą o wykorzystanie w szkołach Zakarpacia podręczników w języku ukraińskim. Złożył memoriał cesarzowi Austro-Węgier, by zatwierdził uchwałę sejmową o wprowadzeniu nauczania języka ukraińskiego w starszych klasach Gimnazjum Akademickiego we Lwowie. W 1875 roku sejm postanowił przydzielić Towarzystwu środki na wydawanie książek, ale polscy posłowie-szowiniści doprowadzili do tego, że wszystkie publikacje «Proświty» miały podlegać cenzurze. Jako przewodniczący «Proświty» W. Fedorowicz kategorycznie odmówił takiej «subwencji» i przekazał w maju 1876 roku Towarzystwu 12 tysięcy holenderskich guldenów (24 tysiące koron austriackich), oświadczając, że tylko naród ukraiński Władysław Fedorowycz był wybitnym działaczem politycznym i społecznym Ziemi Tarnopolskiej, przewodniczącym Lwowskiego Towarzystwa «Proświta» w latach 1873–1877. Urodził się 26 maja 1845 roku we wsi Biłynówka, obecnie w rejonie husiatyńskim obwodu tarnopolskiego, w rodzinie Iwana i Kateryny Fedorowyczów. Władysław był jedynym synem w rodzinie. Od najmłodszych lat wykazywał szczególny pociąg do wiedzy. Po ukończeniu szkoły podstawowej kontynuował naukę w tarnopolskim gimnazjum. Pomyślnie je ukończywszy, wstąpił na słynny Uniwersytet Wiedeński. W stolicy cesarstwa miał możliwość słuchać wykładów wielu wybitnych uczonych. Następnie kontynuował studia na Sorbonie w Paryżu oraz w Kolegium Francuskim. Po powrocie do Galicji W. Fedorowycz był człowiekiem wysoko wykształconym i oddał się działalności społecznej. Ze względu na swoje poglądy należał do kierunku ludowego, był gorącym zwolennikiem Towarzystwa «Proświta» od dnia jego założenia, brał aktywny udział w jego pracy, założył czytelnie «Proświty». W 1884 roku we wsiach Wikno i Czernychiwka na Zbaraszczyźnie, podarowawszy im wiele książek. Był wybierany członkiem Wydziału Głównego (prezydium), a w 1873 roku zebraniem ogólnym – przewodniczącym Towarzystwa «Proświta». Stale mieszkał w swoim majątku działalności Towarzystwa. Na to W. Fedorowycz szczególnie zwrócił uwagę w swojej inauguracyjnej przemowie «O znaczeniu ekonomicznym oświaty najlepiej powiedział Monteskiusz, a mianowicie, że kultury kraju nie określa stopień urodzajności ziemi, lecz stopień wykształcenia obywateli. Również politykiem może być tylko wykształcony człowiek. Zatem my, Rusini, musimy przede wszystkim uświadomić sobie, że ile głów zdobędziemy dla oświaty, tyle osób powie, że ta ziemia to Ruś, a oni są Rusinami. Niech więc polityką Rusinów stanie się teraz praca nad oświeceniem narodu. Tylko własna działalność pomoże wywalczyć nasze prawa». Jego przemowę «Proświta» wydała osobną książeczką, która odgrywała rolę dokumentu programowego Towarzystwa. «Proświta» na początku była jednostopniowa. Statut nie przewidywał oddzielnych czytelni (pierwotnych ośrodków) ani filii. Ich potrzebę podpowiedziało życie. 24 stycznia 1874 roku we wsi Denysiw ówczesnego powiatu tarnopolskiego otwarto pierwszą czytelnię Towarzystwa «Proświta», a w 1875 roku we wsi Bortniki koło Chodorowa na Łwowszczyźnie utworzono pierwszą filię. Drugą była filia w Tarnopolu (29 czerwca 1876 roku). W 1873 roku W. Fedorowycz został wybrany posłem do Rady Państwa Cesarstwa Austriackiego i Sejmu Galicyjskiego, kolejno ГІС ЄЗЕВО ОУН. МЕС Е РЕСУР... może być sędzią dla «Proświty». W 1880 roku ponownie przekazał «Proświcie» dwa tysiące złotych reńskich na wydawanie książek w języku ukraińskim. W. Fedorowycz hojnie wspierał materialnie nie tylko «Proświtę», lecz także Towarzystwo Naukowe im. Szewczenki (NTSz) we Lwowie, inne organizacje społeczne. Ponadto przeznaczył znaczne środki na wykopaliska archeologiczne w Haliczu książęcym oraz na zorganizowanie wystawy archeologicznej we Lwowie. Przez całe życie W. Fedorowycz troszczył się również o ukraińskie szkolnictwo i kulturę ludu. W swoim majątku stworzył warsztat dywanarsko-tkacki oraz muzeum ludowych rzemiosł, w którym zgromadzono wielką kolekcję kilimów z Galicji, Huculszczyzny i Bukowiny. Na Światowej Wystawie Sztuki w Wiedniu w 1873 roku eksponowano wiele wyrobów wiknianych kilimiarzy. W Wiknie, w jego majątku, zgromadzono wiele obrazów. Bywali tu, oprócz artysty-malarza Kornyla Ustyjanowycza (1839–1903), wybitni artyści Mykoła Iwasiuk (1865–1930), Iwan Trusz (1869–1941) oraz polski malarz Józef Pankiewicz (1886–1940). W latach 1879–1882 W. Fedorowycz był posłem (deputowanym) parlamentu Austro-Węgierskiego, a następnie cesarz mianował go dożywotnim członkiem Izby Panów Rady Państwa. Portret W. Fedorowycza zajmował zaszczytne miejsce w budynku NTSz we Lwowie, członkiem rzeczywistym którego był. żі W majątku W. Fedorowicza bywał Iwan Franko, którego zaproszono do uporządkowania rodzinnego archiwum i napisania biograficznego szkicu o ojcu gospodarza, Iwanie Fedorowiczu (1811–1870). Iwan Franko w latach 1883–1884 z przerwami mieszkał w Wiknie, studiował dawne akty, wielką liczbę dokumentów i listów. Na ich podstawie napisał szkic «Życie Iwana Fedorowicza i jego czasy» oraz inne prace. W. Fedorowicz był autorem wielu artykułów z różnych dziedzin życia społecznego, drukowanych w prasie periodycznej. Napisał aktualny i pożyteczny poradnik dla chłopów «O leczeniu domowych zwierząt» (112 stron). W 1896 i 1905 roku wydała go «Proświta» w łącznym nakładzie 18 tysięcy egzemplarzy. Za osobisty wkład w działalność «Proświty» przed I wojną światową W. Fedorowicz został wybrany członkiem honorowym Towarzystwa. Tragiczne dni w życiu Włodzimierza Fedorowicza nastały wraz z początkiem I wojny światowej i okupacją większej części tych ziem. Na okupowanych terenach grabiono wszystko, co tylko można było wywieźć do Rosji: kosztowności, archiwa, stare druki, unikatowe narodowe skarby. W lipcu 1917 roku, gdy wojska carskie wycofywały się z Galicji do majątku W. Fedorowicza we wsi Wikno, rozpoczął się grabież. 27 lipca 1917 roku spłonął pałac i wszystkie pozostałe budynki pomocnicze, biblioteka ze starodrukami, stare rękopisy, kroniki historyczne, pokaźne rodzinne archiwum, liczne cenne zbiory oraz wielką kolekcję kilimów. W. Fedorowicz wyjechał do miasteczka Skałat, gdzie mieszkał kilka tygodni, a następnie do Kijowa, gdzie posiadał dom. Przeżywszy utratę majątku i bezcennych zbiorów, zmarł 22 grudnia 1917 roku w Kijowie w wieku 73 lat. Pamięć o płomiennym działaczu oświatowym żyje we wspomnieniach. Niezniszczalność narodu, wiekowa kultura, duchowość, pamięć i słowo trwają dzięki jasnym przedstawicielom narodu. Właśnie taka przed nami staje utalentowanie poetka, pisarka, folklorystka i etnografka, pedagog, członkini «Proświty», nasza słowem ziemiaczka Ludmiła Ołeksijiwna Wasylewska-Bereziną, która pisała pod literackim pseudonimem Dniprowa Czajka. Przyszła proświatielka urodziła się 6 listopada 1861 roku we wsi Zielony Jar (dawniej Korliwka), obecnie w rejonie domanewskim obwodu mikołajowskiego, w rodzinie wiejskiego kapłana. Początkowe wykształcenie zdobyła w domu. Następnie kontynuowała naukę w gimnazjach w Wozniesieńsku i Odessie, które ukończyła w 1879 roku. Otrzymawszy po ukończeniu gimnazjum tytuł nauczycielki ludowej, L. Wasylewska pracowała w wiejskich szkołach guberni chersońskiej. Jej działalność pedagogiczna przypada na czas, gdy słowo i język ukraiński znajdowały się pod zakazem, a działaczy kultury ukraińskiej prześladowano i karano. «п СЛЯЗУ НОБУЮ..» Słowa-kwiaty do wianka pamięci Dniprowej Czajki W 1885 roku w odeskim almanachu «Niwa» po raz pierwszy opublikowano dwa wiersze i opowiadanie naszej ziemiaczki. Trzeba było mieć odwagę i postawę obywatelską, by w warunkach reakcji, po zamordowaniu cesarza Aleksandra II przez narodników 4 marca 1881 roku, przesłać do redakcji utwory w języku ukraińskim. Wkrótce almanach na mocy zarządzenia gubernatora został skonfiskowany. Już wówczas znany działacz społeczny, krytyk literacki, członek Lwowskiej «Proświty» Iwan Franko, który uważnie śledził proces literacki na Ukrainie, odpowiedział pochlebną recenzją na debiut młodej pisarki. W 1885 roku Dniprowa Czajka osiedla się w Chersoniu, staje się członkinią miejscowej «Proświty». Rozpoczyna się nowy okres jej życia twórczego. Pisze wiersze, opowiadania, próbuje swoich sił w librettach dziecięcych oper. W 1886 roku pisarka, przebywając na Krymie, stworzyła poetycki cykl «Morskie obrazki». Tego czasu miała popularność, jej nazwisko stało się znane i rozpoznawalne wielu przedstawicielom kultury ukraińskiej. Począwszy od 1887 roku pisarka publikuje swoje utwory przede wszystkim we Lwowie. Znajduje stałe wsparcie moralne u Iwana Franki i Mychajła Pawlyka. W latach 1880–1890 powstały poetyckie i prozatorskie utwory Dniprowej Czajki, które świadczą o jej życiowym i literackim doświadczeniu. Jej utwory na ogół wyróżniają się wysoką moralnością, lirycznością, literacką dopracowaniem i nienagannością. Poetka zwraca się ku pięknu człowieka i otaczającej przyrody i w nim upatruje źródło twórczości. Tak na przykład w wierszu «Wierzę w piękno» stwierdza: «Wierzę w piękno, pięknu się kłaniam, Od wieków w świecie ono wszystkim włada, Bo szczęściem jest piękno, piękno jest także szczęściem, Nie ma dla nich podziału, nie ma granicy». Dniprowa Czajka znana jest również jako poetka dziecięca. Dla dzieci napisała bajki, wiersze i libretta dziecięcych oper. Przez długie lata więzi twórcze łączyły naszą rodaczkę z twórcą ukraińskiej kultury muzycznej Mykołą Łysenką. Właśnie na libretta Dniprowej Czajki kompozytor w latach 1888–1892 stworzył dziecięce opery «Koza-dereza», «Pan Kocki» i «Zima i Wiosna». Od dziesięcioleci z powodzeniem są wystawiane nie tylko w teatrach Ukrainy, lecz także daleko poza jej granicami, dając radość dzieciom i dorosłym. Dniprowa Czajka przez niemal całe życie zbierała i zapisywała ustną twórczość ludową, zwłaszcza pieśni. Pisarka nie stała również z boku od życia społeczno-politycznego. Za aktywny udział w chersońskiej Proświcie i za propagowanie rodzimego słowa rodzina Wasylewskich-Berezinych została zesłana do wsi Poralinko w guberni chersońskiej i dopiero pod koniec 1895 roku mogła wrócić do Chersonia. Jako jedna z pierwszych Dniprowa Czajka odpowiedziała na wydarzenia Ukraińskiej Rewolucji Narodowo-Wyzwoleńczej, pisząc opowiadanie «Rewolucjonista». W latach 1903–1905 była aktywną członkinią organizacji niosącej pomoc więźniom politycznym, która działała w Chersoniu. W 1904 roku za propagowanie antyrządowej «nacjonalistycznej» literatury, w tym własnych utworów, została aresztowana. Po zwolnieniu przebywała pod nadzorem policyjnym. 8 1905–1907 W 1908 roku Dniprowa Czajka przeniosła się do Kijowa i stała się aktywną członkinią Kijowskiej Proświty. Tutaj nawiązała bliskie jej światopoglądowo przyjaźnie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗
Historia Kowelszczyzny w XVI wieku to dość ciekawy okres w przeszłości Wołynia. Jedno po drugim w tym lesistym kraju pojawiały się wówczas niewielkie osady miejskie. Wśród nich znany już od 1537 roku Maciejów oraz Wyżwa, dzisiejsza ... Uwagę przykuło jednak kilka z nich, choć, jak świadczą sami pracownicy, były one mało opracowywane przez badaczy. Spośród zasobów tych funduszy szczególnie interesowały mnie zwłaszcza księgi wołyńskich miasteczek: Bereźne, Wyżwa, Maciejów, Oliki... Spośród nich szczególnie zainteresowała mnie księga aktów magistratu miljanowickiego, ponieważ zawierała ona – i to w wyjątkowo jasnych, nasyconych wydarzeniami historycznymi zapisach – odbicia, które zachowały się na pożółkłych kartach tego dokumentu... Zatem magistrat miljanowicki. Współczesnemu czytelnikowi zapewne trudno w to uwierzyć: czy to naprawdę wciąż zielona wieś w powiecie turijskim na Wołyniu, której jeszcze niedawno historyczne przewodniki poświęcały zaledwie kilka wierszy, była kiedyś miasteczkiem z magistratem, miała poziom samorządu porównywalny z dużymi miastami wojewódzkimi i starościńskimi? Ale dokumenty są wymowniejsze niż nasze wątpliwości... Jak wspominał znany ukraiński etnograf, rodem z czernihowskiego miasteczka Oliszówka, O. Szyszacki-Illicz, w 1854 roku starousi jego rodzinnego miasteczka twierdzili, że Oliszówkę założono 395 lat temu. Oczywiście, te informacje nie są bezsporne, ale całkiem prawdopodobne jest, że tę malowniczą osadę na Lewobrzeżnym Polesiu rzeczywiście założono w XV wieku, kiedy na ziemiach ukraińskich zaczęło kształtować się kozactwo. Według przekazów tych samych starożytnych mieszkańców Olyszówki, w XV wieku w miejscu późniejszego miasteczka istniało osiem chutorów. Pamięć ludowa zachowała aż do naszych czasów ich nazwy, choć prawdopodobnie późniejsze: Lebediwka, Buchariwka, Łapin Kut, Hołuziny, Uczkuriwka, Dziadkiw, Ihnatenkiw Kut i Romasiewe Wierby. Później, najwyraźniej w połowie lub pod koniec XV wieku, te chutory połączyły się w jedną dużą osadę. Wiadomo przynajmniej, że na początku XVI wieku w Olyszówce istniały już forteca i cerkiew pod wezwaniem Wielkiej Męczennicy Barbary, szeroko czczonej na Ukrainie. Już jednak w latach 1610., być może w dni «czasu smuty» – wojny między Polską a: Nowa Wyżwa, której rachuba lat rozpoczyna się od 1508 roku, a także, oczywiście, Milanowicze – do dziś miasteczko Milanowe, po raz pierwszy wspomniane w dokumentach pod rokiem 1540. Pierwszym właścicielem miasteczka był kaliski podkomorzy Piotr Fołczewski (znany również z dawnych źródeł ukraińskich jako Chwołczewski), który w 1550 roku nadał Milanowiczom prawo magdeburskie i statut. Według tego statutu, obowiązującego jeszcze na początku XVII wieku, mieszczanie mieli płacić właścicielowi czynsz po 45 groszy litewskich. W statucie zaznaczano m.in., że tę powinność mają wypełniać «jako chrześcijanie, tak i starozakonnicy», czyli Żydzi. Wtedy też, w połowie XVI wieku, Fałczewscy zbudowali w miasteczku zamek, którego ruiny i ślady były znane jeszcze w XIX wieku. Ufundowano również cerkiew, gdyż ludność prawosławna ukraińska wyraźnie przeważała w miasteczku. Historia Milanowicz w połowie XVI wieku byłaby niepełna, gdybyśmy nie wspomnieli o niezwykłym gościu, który osiadł w miasteczku w 1564 roku. Był nim moskiewski bojar książę Andrzej Kurbski. Nie chcąc znosić samowoli cara Iwana Groźnego, Kurbski uciekł do litewskich włości, otrzymał od wielkiego księcia starostwo kowelskie i osiadł w Milanowiczach, «oddając się zajęciom książkowym i mądrości najwyższych dawnych mężów». Mieszkając na Kowelszczyźnie, Kurbski dążył swoją pracą do podniesienia Moskiewskim carstwem fortecę w Ołyszywce zniszczono. Dla miasteczka rozpoczęły się smutne lata upadku. Nawet na mapie Ukrainy Guillaume'a Le Vasseura de Beauplana, będącej chyba najdokładniejszym odtworzeniem administracyjnego ustroju Ukrainy w połowie XVII wieku, Ołyszywki nie zaznaczono. Naprawdę rozwinęło się miasteczko na Czernihowszczyźnie dopiero wraz z nadejściem Chmielnickiego. Ukraińscy kozacy, jednomyślnie odpowiadając na wolnościowe wezwania «ojca Chmiela z Czehrynia», zakładali setki nawet w najmniejszych miasteczkach Naddnieprzańszczyzny. Nie wiadomo, czy Ołyszywka stała się wtedy centrum setnianym (przynajmniej w rejestrach z czasów Bohdana Chmielnickiego wzmianek o niej nie ma), lecz już w dokumentach z 1665 roku, kiedy buława hetmańska znalazła się w rękach Iwana Briuchowieckiego, setnia ołyszywska figuruje stale. Pierwszym setnikiem w miasteczku został kozak Iwan Pryhara. Co ciekawe, ostatnim setnikiem w historii Ołyszywki, zmuszonym do złożenia klejnotów w 1781 roku, po zniesieniu administracji kozackiej na Lewobrzeżu, został właśnie jego potomek – Wasyl Pryharo. Jak zaznaczał historyk W. Modzalewski,ród Pryhorów wywodził się z XVII wieku i miał za swoich założycieli kozaków Hrihorija i Merkuryja Pryharów. Do połowy XVIII wieku Ołyszywka pozostawała miasteczkiem setniańskim Niżyńskiego pułku, później przeszła do składu kijowskiego. Od 1680 do 1773 roku setnictwo w miasteczku objąłród Szramczenków. Wśród nich szczególnie znani są setnicy Leontij Szramczenko (1680–1709), jego synowie Danyło (1715–1725) i Iwan (1736–1773). Leontij Szromczenko, według danych W. Modzalewskiego, później otrzymał także stopień niżyńskiego pułkowego obozowego. Co ciekawe, nawet po 1773 roku, kiedy setnikiem w dawnej świetności prawosławnej wiary, obecnie poniżanej przez polsko-litewską katolicką władzę. Walcząc z „polskim barbarzyństwem", książę założył w sąsiednim Kowlu szkołę, zajmował się słowiańskimi przekładami dzieł Jana Złotoustego i Damaskina, prowadził aktywną korespondencję z Maksymem Grekiem i księciem Konstantym Ostrogskim. Prawo magdeburskie znacznie podniosło poziom życia miasteczka: już 8 listopada 1589 roku Mylanowicze wspominano wśród najznaczniejszych miast powiatu włodzimierskiego, obok Włodzimierza Wołyńskiego, Kamienia Kaszyrskiego, Kowla, Wyżwy i Turijska. Zapisy w już wspominanej księdze aktowej świadczyły o tym, że „sąd magdeburski" stosowano do wszystkich spraw majątkowych i karnych mieszczan. Ciekawym szczegółem jest to, że nawet po unii lubelskiej i brzeskiej magistrat Mylanowicki prowadził akta w staroukraińskim języku książkowym, zachowując tę tradycję aż do początku XVIII wieku. W 1616 roku w mieście naliczano 2 dwory wójtowskie, 2 bojarskie (najwidoczniej chodzi o prawosławną szlachtę, potomków litewskich bojarów), 5 popowskich i 106 mieszczańskich. Trzy dziesięciolecia później Mylanowicze otrzymały też przywilej na organizowanie cotygodniowych targów w każdy poniedziałek oraz trzech jarmarków w roku: na Wniebowstąpienie, św. Piotra i Pokrowę. Właścicielami miasteczka, jak wcześniej, pozostawali Fałczewscy. Z pierwszej połowy XVII wieku znane są także herbowe pieczęcie Mylanowicz (najstarsza z nich pochodzi z 1638 roku). Herb miasteczka, umieszczony na tych pieczęciach, najwidoczniej wywodzi się od samobytnych znaków wójtowskich lub innych mieszczańskich: przedstawia odwrócony półksiężyc, zwieńczony grotem strzały, pod którym znajduje się sześcioramienna gwiazda. Podobne herby mieli zresztą także ukraińscy książęcy rodzie – W Olyszowcach wspominany już był Wasyl Pryharo, a stanowisko ataman grodowego w miasteczku i tak zajmował potomek Szewczenków, Andrzej. Olyszówka w czasach hetmanatu była, podobnie jak wiele miejscowości Lewobereża, typowym kozackim miasteczkiem. Działały tu ratusz, kancelaria setni i zarząd duchowny. Istniały dwa cechy: rzemieślniczy i kramarski. O. Szyszacki-Illicz wspominał nawet, że znak jednego z tych cechów, wykonany w formie kozackiego buńczuka, przechowywano w miejscowej cerkwi jeszcze w połowie XIX wieku. O życiu handlowym miasteczka w czasach hetmanatu krótko i zwięźle mówiły opisy topograficzne z końca XVIII wieku: „W miasteczku Olyszówce odbywają się jarmarki dwa razy w roku, pierwszy – 9 maja, drugi – 8 listopada, i trwają po trzy dni; zjeżdżają na nie kupcy z miast Koselca, Niżyna, Ostra i Czernihowa, z drobnym towarem; Ostrogscy, Zasławscy, Wiśniowieccy, Czetwertyńscy, co również nasuwa myśl o pochodzeniu herbu miasteczka ze środowiska wspomnianych rodzin „bojarskich”. MYLANOWICZE Dla Mylanowicz lichą godziną stały się lata 1650. – wojna polskiego króla Jana Kazimierza ze Szwedami. Już w 1664 roku miasteczko zubożało do tego stopnia, że, według świadectw współczesnych, potrzebowało odnowienia samorządu, ale „z powodu swojej nędzy nie mogło wyprosić u króla przywileju na prawo magdeburskie”. Mimo to w Mylanowiczach nadal działał magistrat, wypełniano przywileje i powinności nadane jeszcze w połowie XVI wieku. Przez cały XVIII wiek Mylanowicze, jak pisał inny współczesny, „zachowywały za sobą dumne miano miasteczka”, a pod względem obyczajów bardziej przypominały zwykłą wieś. Według lustracji z 1789 roku miało ono, jak już ponad półtora wieku wcześniej, zaledwie 106 domów, w których mieszkało 114 mieszczan. Żydowska ludność w Mylanowiczach prawie zniknęła: „Żydów nie ma wcale, jest tylko karczma przy wjeździe”, – podkreślała to sama lustracja. Los dawnego miasta magistrackiego nie poprawił się także w XIX wieku, gdy polską królewską administrację zastąpiła rosyjska carska administracja. Mylanowicze zostały przydzielone do powiatu kowelskiego guberni wołyńskiej. Taki był smutny los niewielkiej osady na wołyńskiej ziemi, na bagnistych poleskich terenach. Ale zastanówmy się: czy ten los był tylko smutny? Czy Miljanowicze nie znali wielkich, uroczystych dni? Czyż w dawnym miasteczku nie zginął duch prawdomówcy i uczonego księcia Kurbskiego, duch radnych magistratu, którzy uparcie, nie kłaniając się monarchom, spisywali księgi aktowe SŁOWAMI RODZIMEGO języka ukraińskiego, duch wolnościowych i dumnych mieszczan, którzy nawet w ubogą i niełaskawą godzinę „wyjednywali wolności” u królów dawne prawa samorządowe? єю Шо ЄОЄ ЄЕНЄ ЄЮ ЄХЮЄ Є СОХЕ ЕЕ ШЕ ЕР do powiatu niżyńskiego, a od początku XIX wieku – do powiatu kozeleckiego guberni czernihowskiej, wraz z sąsiednimi Bobrowicą, Kobyżczą i Nową Basanią, także dawnymi centrami setnianymi. Ród setników Szromczenków otrzymał prawa szlacheckie. Jak wcześniej, w Ołyszówce odbywały się targi i jarmarki, przez pewien czas istniały też cechy. Jako miasteczko „kozackie” Ołyszówka wspominana jest nawet w spisach i informatorach z lat 50. XIX wieku. Wśród rodaków miasteczko najbardziej słynie z już wspomnianego etnografa i krajoznawcy O. Szyszackiego-Illicza. W 1857 roku wydał on osobno „Zbiór małorosyjskich przysłów i przypowieści”, zebranych przeważnie na Czernihowszczyźnie, a rok wcześniej opublikował niektóre ze swoich folklorystycznych zapisów w „Notatkach o Południowej Rusi” Pantelejmona Kulisza. Ponadto w 1854 roku w Czernihowie ukazała się drukiem rozprawa krajoznawcy, poświęcona jego rodzinnej miejscowości – „Miasteczko Ołyszówka”. Próbował sił również jako poeta, pisząc przeważnie romantyczne utwory stylizowane w duchu ludowych pieśni. Nawiasem mówiąc, w latach 50. XIX wieku, gdy redaktorem nieoficjalnej części gazety „Czernigowskie Gubernialne Wiedomości” był właśnie on, gazeta drukowała wiersze O. Konyskiego i bajki L. Hlibowa. Bywają też targi raz w tygodniu, w każdy poniedziałek”. Jak i inne setnianskie miasteczka Hetmanszczyzny, Oliszówka miała własny, oryginalny herb. Jego wizerunek jest znany, zwłaszcza z pieczęci ratuszowej z 1738 roku: w tarczy, obramowanej gałęziami palmowymi, skrzyżowane dwie szable i miecz, a po bokach dwie gwiazdy. Później jednak herb się zmienił: na pieczęciach oliszowskiej kancelarii setnej z lat 70. XVIII wieku pojawia się już podkowa, zwieńczona u góry krzyżem. Prawdopodobnie ta zmiana symboliki nastąpiła z woli rodu setnickiego Szewczenków, w którego wszystkich wariantach rodowego herbu niezmiennie przedstawiano podkowę. Oba oliszowskie herby są jasnymi zabytkami ukraińskiej kozackiej heraldyki. W 1782 roku, wraz z utworzeniem w dawnej Hetmanszczyźnie namiestnictwa, miasteczko przydzielono do powiatu berezińskiego. Później — historyczne badania I. Miłoradowicza i O. Łazarewskiego, liczne materiały etnograficzne, był właśnie O. Szyszacki-Ilicz. Taki był los Oliszówki — jednego z dziesiątek skromnych ukraińskich miasteczek kozackich, które przeniosły do naszych czasów słowo o dawnych nieugiętych wojownikach-rycerzach i ich przywódcach — hetmanach, pułkownikach, setnikach. W pieśniach, podaniach, przysłowiach ta sława dotrwała do naszych dni. A niestrudzeni zbieracze tego wielkiego ludowego skarbu, podobni do poety i krajoznawcy O. Szyszackiego-Ilicza, odkryli jego urodę i wielkość całemu ukraińskiemu narodowi! Wołodymyr PANCZENKO, aspirant Katedry Archiwistyki Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki ... ... ...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

фа У Р АДНРИНО Р 31 За мго є ЗАС ' - - У яд т-у | -Р - М . че ЧА - У й | х «її чі. чі» ча 3 Й ПУ : 1 , -" . тУ/з. Г --р Я у р кі і к Р» чи п» й РН і - а - - С; а шана" ет - ТП АЄ ДАМО РОЗКРИВ - Пн ні - же ожиенни агоо стаю ній ак Р ЕР нні с сни 0 же Б но ій ьо ше Р РЕ - Фон сотвото чо Р о нн зореФЖО то дж бБ Тіто ійттьта го ЗРЕУРЕРИГО олябаь лись РОСИ ЧИ РОН " а но Йі" ї Ь Р і, нти зи Р степан іІіапивайно «Мохобгарота» в одному з міфів ає про Врішопарвоно, цоря асурів розпов!д (в індійській міфології сторші брати богівдевів і їхні постійні супротивники) У Врішапорвано було донько Шарміштха («Найсоромливішої), о в його верховного жерця і нойпершого раднико Шукри - донько Девояні, вона виховувалася без мотері, батько догоджав їй як міг, тому й зростало дівчино вередливою |! себелюб- ною і Зкось після купання в пісоОВОоОМУ ОЗеРіІ МІЖ обома подругоми сполохнуло сварка - цорівно в поспіху вдягло не своє сарі, о Девояні обурилася цим. Шоарміштха спересердя штовхнуло її, та заточилася І апола в колодязь, но щастя, пересохлий | засипаний ополим листям. Переляканоа царівно втекло додому, а Девоаяні витягнув із колодязя Яяті, цар сусіднього царства, що саме полював неподалік І почув розпачливі крики дівчини. Шукро, ботько Деваяні, обурений вчинком Шарміштхи, хотів покинути царство, сле Врішопорвон ублагав його золишитися, пообіцявши покорати доньку гок, як тільки він захоче. Девоаяні забожала, аби царівно столо ти довічнОоОюЮ служницею І невдовзі вийшло заміж за свого рятівника, царя Яяті. Красуню ж царівну, щоб убезпечити себе від можливої суперниці й зайвих переживонь, оселило в лісових нетрях. Проте підчас полювання Яяті випадково набрів но хижку в лісовій глушині, де Шоарміштхо в самотині марнувала свої невеселі дні. Жоноатий цар і царівна покохоли одне одного і потай від Девосяні стали зустрічатися. Час спливов, у Деваяні від Яяті народилося двоє синів - Яду й Турвашу, о в Шарміштхи - троє Ану, Друх'ю то Пуру. Але подвійне життя Яяті розкрилося, і тесть, на доччину вимогу, прокляв молодого ще зятя на довічну сторість. Сказавши, втім, наостанок, що знову зможе стати молодим, якщо котрийсь із п'яти синів погодиться зд взяти собі його сторість, а натомість віддасть свою молодість. Лише Пуру, наймолодший син Шарміштхи, зважив но батькове прохання. Тисячу років Ляті втішався життям, а тоді повернув синові молодість і посадовив його на царський трон Хоча царем традиційно годилося стати нойсторшому синові, від Деваяні -- Яду. У цьому романтичному й повчальному міфі, який послужив темою для безлічі художніх, мистецьких і музичних творів, є кіЛькО цікавих моментів, По-перше, імено п'ятьох братів, синів Яяті від Деваяні й Шарміштхи тотожні назвам так званих «п'яти ведійських племен» -- яду, турвошу, ану, друх'ю та пуру, згодуваних іще в «Рігведі» -- намдовнішій писемній пам'ятці стародавніх ІНДІЙЦІВ, яко, по суті, є і найдавнішою ПОМЯТКоОЮ всіх індоєвропейських народів. Вважається, що ведійські племено десь у ЇЇ тис до н.е. залишили свою пработьківщину, яку богото хто розміщує і на теренах сучасної України, а деякі міфи «Рігведи», серед них І головний -- про битву Індри З Врітрою, склодолися в межиріччі Дніпра й Південного Бугу. Те, що цей міф разом із іменами головних персонажів зберігся в українських веснянках, щедрівках і казках, підтверджує току думку По-друге, Яду, старший син Девояні та Яяті, став родоночальником племені, з якого походили Крішна та його старший брат боловіро (Болодева, Баларама), землеробське божество. А слідів в Укроїні, ції пов'язаних із цими божествами, багато й досі но різних рівнях. По-третє, ядави виявляють тотожність Із пітописів. Бо як ІНДІЙСЬКІ ядови на своє означення мають іще ДВІ назви -: Сотвати й донови, ток І ятвяги, ЩО їх відносять до балтійських племен, і собі РМАкУТЬ дві інші нозви -- судовити (судова) ДОмнови А токо потрійна відповідність, з одного боку, не може бути виподковою, а з другого -- засвідчує, що ведійські племена "Є всі полишили Укроїну, що частина їх етногенезі болтійських то слов'янських нородів, серед ятвягоми довньоруських пишилась | взяло участь в Ні | укроїнського Но Волині, Львівщині, Чернігівщині, в Білорусі й Польщі чимало нозв типу Я твяги Ятвязь,Ятвіж тощо. З ядовів походив Шіні з могутній воїн, онук якого під час вісімнадцятиденної війни, описоної в «Махабгароті», правив бойовою колісницею Крішни. Шіні започоткував рід, який за ним став називатися шо йнови.Ано Волині є місцевість Ш а й н о, побутує прізвище Шойнюк; у Польщі - Шайноха; таке прізвище мов, зокрема, відомий польський історик Карл Шайнохо (1818-1868). імяКрішно відбите у лаотишівякКр іш "ян, Для прикладу можна навести хоча б відомого дослідника латиських дайн (пісень) із цим ім'ям -- Кріш'ян Барон. В укроїнців же непоодинокі прізвища Кришень (саме таку форму божества подає «Велесово книгайутаКришненко. Дружину Крішни звали Рукміні, ав литовців поширене прізвище Рукмане.У свою чергу, батьком Рукміні був цар Бгішмока -- імя його тотожне українському прізвищу Б уш м ака. Батьком Деваяні був жрець, тобто брахман Шукра, а в сучасних литовців досить часте прізвище Брахмане.На українському терені слово брохман уформірахмон відбилося у фольклорі, фразеологізмах, прізвищах, назвах і навіть святох |Рахманський Великдень) СелоРахмани та Гупал и (одне з іменКрішни - Гопала)єно Волині. З назвою волинського озера Пульмо перегукується давньоїндійський міф про красуню Пулому. Вона була заручена з іншим, коли мудрець-брахман Бгрігу викрав ії з батьківської оселі і привів до своєї відлюдницької хижки серед лісу. Звідти її, вже вагітну, намагався викрасти колишній жених, але невдало. Показово, що і батько Пуломи, і її колишнього жениха звали однаково -- Пуломан. А родоначальником питовських князів вважається Палемон. Батьком Шачі, дружини Індри, теж був асурно імяПуломан. Індра, розповідає міф, вирятувов її від злого батька, а потім одружився з нею -- той же, по суті, мотив, що й у випадку з Яяті та Девояні. індра ж -- цар богів і вотажок небесного воїнство в «Рігведі» -- має свої слов'янські й балтійські поролелі: фольклорний звір Індрик, що прочищає «криниці джерельні», чеське чоловіче й лотиське жіноче імя Іі ндр а, патиське прізвище |ндроне (наприклод, у відомої письменниці). Дружина Індри малой імяІіндрані,тобто «Індрина». Про Індру не раз згодує на своїх сторінках «Велесова книга». У зв'язку з Шачі, дружиною ІЇндри, ім'я якої означає «Могутня» (сам Індра мав і ім'я Шокра-- «Могутній»), привертають увагу містоШацьк та Шацькіозерана Волині. Мудрець Бгрігу, чоловік Пуломи, доводився дідом Девосяні, матері Яду й Турвашу, для яких він, отже, був проадідом. А за пуранами -- давньоїндійськими бипинами -- Пупома теж основоположниця роду, ток Фалти, слов'яни і п'ятеро синів царя Яяті званих п с у п о м І! 8 -- «Пуломиних», «нощадків Пуломи». Вони -- відгалуження доновів індійського епосу, отже, | ЯДОВІВ. Назва донави походить від імені асурки Дану, пов'язаної з первісними водами тотожної українській Доні. Сином Дану якроз і є Врітро - найголовніший і наймогутніший асур, битву якого з Ііндрою 1 досі зберігає український фольклор. А імена ведійської Дану й української Дони зберігають у своїх назвах річки Північного Причорномор'я - Дон, Донець, Дунай, Дністер, Дніпро. Слід зазначити, що відомий укроїнський болтист Анатолій Непокупний, виходячи з ареальних міркувань, а не з міфологічних, як ми, доходить того самого висновку, що назву волинського озера Пульмо слід пов'язувати саме з ятвягоми |Непокупнь/й, 144). | Міф про царя Яяті й п'ятьох його Синів особливо цікавий тим, що нозви п'яти ведійських племен, тотожні іменам п'яти синів Чяті, напрочуд перегукуються з назвами балтійських і слов'янських племен, які ще в літописні часи компактно розміщувалися фактично поряд. Якщо ядави відповідають ятвягом, то по сусідству з ними жили туровці, яких можна співвіднести з ведійськими турвашу. Інше ведійське плем'я -- друх ю -- співвідноситься зі слов'янськими дреговичоми, дрегвою. Пуру можливо співвіднести з полянами (санскр.п у р утотожне грецькому полі-- «багато»; но індійському грунті слово п ур у розвинулося в значення «усі», «плем'я», «народ»). Причому в індійському міфі привертає увагу те, що Пуру протиставляється чотирьом своїм братам: віннаймолодший, єдиний зважив на батькове прохання |і віддав йому свою молодість, посів царський престол, хоча його мав посісти найстарший брат, тобто Яду. Це перегукується з деякими фактами давньоруських літописів, де відчутне протиставлення полян іншим слов'янським племенам. На противагу, скажімо, дреговичам чи древлянам, полянам властива мирно й лагідна вдача, шанування батьків, вони мають шлюбний звичай, а не викрадають собі дружин но є«бісівських ігрищах» тощо. Напрошується тут і скіфська паралель. Водній із легенд про походження скіфів Геродоту У ст. дон. е. мовить, що престол дістався наймолодшому з трьох синів Геракла й доньки ріки Борисфен (давня назва Дніпра). Античні автори, як правило, ототожнюють індійського Крішну з грецьким Гераклом. Таким чином, міф про царя Яяті й п'ятьох його синів можна сприймати як підтвердження на міфологічному рівні балто-слов'янської єдності, про яку стільки сперечаються історики й мовознавці. Справді-бо, матері у п'ятьох братів різні, але батько - спільний, причому він кшатрій, тобто походить із воїнського стану. Матері ж належать до різних соціальних верств: Деваяні, мати Яду й Турвашу, -- брахманко, тобто з вищого стану давньоїндійського суспільства, жрецького. А Шарміштха, мати Ану, Друх'ю та Пуру, належить, які сам 'Яяті, до воїнського стану, другої за значущістю верстви тогочасного суспільства. Саме між брахманами»- жерцями й воїнами-кшатріями точилася постійна боротьба за верховну владу, на описи чого багатий давньоїндійський епос, й ч - чолі турвашу -- напівбрахманські-напівкшося трійські племена, оскільки в тій же ЗНМ «Махабгароті» ботьком Яду і Турвашу є кшатрій, а мати - брахманка. Інакше кажучи, а слов'янські племена -- цевоїнські, кшатрійські -- б племена, а балтійські -- напівкшотрійськіній нопівбрахманські, де неабиякий вплив мали саме жерці. Очевидно, цим можно пояснити те, що саме балтійські племена найдовше опиралися прийняттю християнство і проти В них здійснювали часті походи київські то з они галицько-волинські князі. ри Бгрігу, легендарний мудрець і чоловік | 4|48484/ Пуломи, доводився прадідом Яду й Турвашу | |4-4/ по матері, їх, як мовить «Рігведа», Індра | | 4/4 привів з далеких кроїв. Та ж «Рігведа» знає ||| плем'я бгрігу, воно згадується серед десяти | ||| арійських і неарійських племен, які воювали з царем-арієм Судасом і зазнали від нього | |4|/4/ поразки. Нині серед укроїнців по бутує || р прізвище С у д а С С . (я особисто знаю у молодого журналіста з таким прізвищем| ї | | ||| Сдасюкі|первісно - Судасюк) -- його Ге - має, наприклад, автор книги «Штати Індії». || імяСудасіз санскриту означає «Щедрий на пожертву» |богам). Видатний індійський мовознаві ще уніті | се ДЕТ»ь рЙ МО Же 4 аб Кумар Чаттердхжі (1890--1977), з ініціативи якого давньоукроїн сько епічк а пам'ятка «Слово о полку Ігоревім» побачила свії бенгальською мовою, вважає, що плем. бгрігу з основною масою індоєвропейц мігрувало до Малої Азії, де стало називат брігесабофріге є, тобто фрігій Там частина їх лишилася й пи перед Троянською вирушила на пошуки 2 |Чаттерджи, ь 51). Страбон свідч до Малої Азії із Фракії і через кільк кій й под - утвердилися тут як господарі Мало » Річ нич аа ДА сли - - З Р НА 27 козі народів. Геродо | переселилися до Малої Азії з Бал б АЙ бю - - Я 11 | ія ЗНА РА - ч-ь особливо «Махабгарата». Рясно ці ддвастани | Вірменії жили відбиті й на укроїнському терені, як, до речі, рій і Чі , Р к "б: іі ї | ай - й олій "Р - пр й два інші -- вайші'їв то шудрів. 3 чого й | з Тарону походить пеге Р Б б - - га чи недвозначний висновок: як і індійці, предки | зє бласті Полунь ою сучасних українців знали чотиристановий | суспільний поділ. Р За соціальним статусом брахманка | Деваяні стоїть дещо вище від кшатрійки Шорміштхи. Та, з другого боку, шлюб брахманки з кшатрієм, як у випадку з Деваян ки "р! п я б пошлюбники мусять належати до одно суспільного стану. А шлюб б | ч - і калій кшатрієм небажаний. І навпаки, шлюб Яяті й Шорміштхи природний і законний, попр та Яяті, не схвалюють індійські приписи -- | п - лий Гь уч а . ар - лю - | | ри Р - з | 4 дедалі певі тше зІіСсТОаВЛ 2егШ пдегендою про полян! Рі рої, кро рийннЬ В па А нн р Ор - ж п ізада ДАрн У бтр ПОГ - а з | іш її а - ї -й пн ре ри йі ь| Губна Ь -. ПИ ра ач ' зм А о бі чі г РРО ТЯ Та ! навіть те, що обоє не відбули належногі весільного обряду. Бо обоє належать до одного стану. сор 54» ї- то пуру - воїнські, | оскільки «Махабгарата» відносить бать см ча"И и: ле ж "й - і , Й Рі і "ль ов 4 ля М Со аю" --, о В Отже, виходить, що ведійські ану, друх'ю У РР "С нів Ь сни! з В ї ГО. : Ь І. ори і і Се еві Ртди Р Гм з б | - - кшотрійські племена, Ану, Друхю та Пуру до кшотріїв. А ду й. З
Strona · s. 14strona oryginału ↗
Iwan Fiodorow i W. Stefanowski. «Apostoł Łukasz». Grafika do książki «Apostoł». 1574 r. Jeden pomnik jemu wzniesiono w Moskwie, drugi – we Lwowie. Na jego grobie napis: «Drukarz książek przedziwnych i niewidzianych». Pod płytą z tym napisem na wieki spoczął pierwszodrukarz Rosji i Ukrainy Iwan Fiodorow. Od dnia, w którym go pochowano, minęły cztery stulecia. Lata nie zmniejszają, lecz pomnażają jego sławę – wynalazcy, artysty-grafika, męczennika i przede wszystkim wielkiego humanisty. Jednego z tych synów Odrodzenia, z których wciąż dumna jest ludzkość. W 1564 roku w Moskwie wyszła pierwsza drukowana rosyjska książka – «Apostoł» Iwana Fiodorowa. Sam skonstruował maszynę drukarską, sam wykonał czcionki, sam zilustrował swoje pierwsze dziecko. Na frontispisie książki – apostoł Łukasz w obramieniu renesansowego triumfalnego łuku. Wydawałoby się, że może liczyć na sławę i szacunek. Lecz moskiewskie duchowieństwo zaczęło podejrzewać pierwszego drukarza o wszystkie grzechy: – Czy nie jest heretykiem?.. – Książki obcych kopiuje... – Uczył się na uniwersytecie katolickim, w Krakowie. ...na własne koszty... niezależność...» miłośnikiem kultury i sztuki. ...w którą wkomponowano długi tytuł książki. Iwanowi Fiodorowowi groziły aresztowanie i tortury. Udał się na Białoruś, gdzie rezydował metropolita kijowski i wielu prawosławnych. Następnie – Lwów. Tu Fiodorow wydaje pierwszą ukraińską drukowaną książkę – ten sam «Apostoł» z portretem tego samego Łukasza pod tym samym... «Ewangelia». tryumfalnym łukiem. Ale on sam dobrze rozumiał, że pierwsze wydanie jest nieco archaiczne. Przecież w Europie triumfuje Renesans! Nowy wariant drzeworytu „Apostoł Łukasz” do nowego wydania Fedorow zlecił lwowskiemu artyście Wojciechowi Stefanowskiemu, który w swojej pracy wykorzystał elementy galicyjskiej ikonografii. – Takie połączenie form zachodnioreneansowych i lokalnych jest nam już znane: sięgali po nie Andrijczyna i Mnohohriszny oraz nieznany ilustrator „Peresopnickiej Ewangelii”. W podróżach Fedorowa towarzyszył mu jego przyjaciel i pomocnik Mścisławiec. Fedorow nieraz mówił mu: „Chcę drukować tanie książki dla ludu pospolitego. Wiele książek. Ale do tego potrzebne są…” Wśród lwowskich rzemieślników pierwodrukarz miał wielu nieżyczliwych. Kiedy książę Konstanty Ostrogski-młodszy zaprosił Fedorowa do pracy w swoim majątku, ten się zgodził. Książę był mecenasem i W Ostrogskim zamku Fedorow wydrukuje Biblię w języku cerkiewnosłowiańskim, po raz pierwszy w pełnym zakresie. Tytuł tej księgi ozdobiony jest renesansowym tryumfalnym łukiem, Książę Ostrogski głęboko szanował Iwana Fedorowa, mianował go igumenem lokalnego klasztoru. Ale on dążył przede wszystkim do niezależności. Podobnie jak jego wielki poprzednik Leonardo da Vinci, Fedorow marzył także o tworzeniu maszyn, zafascynował się ideą wielolufowego moździerza. Ze swoim projektem udał się najpierw do Stefana Batorego, a następnie do cesarza Rudolfa. Ba! Projekt nie zainteresował monarchów. Chcieli zobaczyć moździerz w działaniu. Na to jednak Fedorow nie miał pieniędzy. W pamięci potomnych Iwan Fedorow pozostał drukarzem książek „przed tym niewydanymi”. ZMIERZCH HUMANIZMU Świat piękna… Centralne miejsce w nim zajmują portrety artystów XVI–XVII wieków. Oto dwa z nich, stworzone na naszej ziemi. Marzec, numer 3 (57), 1999 rok Kraków pogrążony w żałobie. Zmarł Zygmunt II – ostatni Jagiellon. Magnaci polscy, litewscy i ukraińscy są zaniepokojeni: trzeba wybrać nowego króla. Na sejmie postanowiono zaprosić na tron cudzoziemca, który, nie znając miejscowych języków, nie będzie mieszał się w ich magnackie sprawy. Nie udało się od razu. Henryk Francuski panował kilka miesięcy, a potem znów wyjechał do Paryża: zapragnął pogodzić katolików z hugenotami. Wtedy na tron zaproszono sławnego wodza, Węgra Stefana Batorego. Wyruszył do Krakowa przez Lwów. Tu się zatrzymał. – Lwów to diament w koronie polskiej. Chcę obejrzeć miasto, porozmawiać z jego najznamienitszymi ludźmi – władczo powiedział nowy król. Dmytro Horbaczow, Paola Utewska PODRÓŻ RENESANS 9) Ciąg dalszy. Początek w nr 9, 1999 r. W. Stefanowski. Portret króla Stefana Batorego. 1576 r. Wśród lwowian, przedstawionych królowi, był także miejscowy artysta Wojciech Stefanowski, który ilustrował „Apostoł” Iwana Fiodorowa. – Wasza Królewska Mość nie odmówi mi pozowania! – zapytał Stefanowski przy spotkaniu. Jego Królewska Mość nie odmówił. Gdy tylko Stefanowski skończył pracę, do cechu malarzy, który zrzeszał lwowskich artystów, zaczęły napływać zamówienia na kopie królewskiego portretu. Jedni pragnęli ozdobić nim swoją kantorę handlową, inni uzupełnić kolekcję obrazów w rodowym majątku. Portret zachował się do naszych czasów. Obecnie można go oglądać we Lwowskim Muzeum Historycznym. Król przedstawiony jest w dużym planie. Strój czyni go prawdziwym bohaterem. Zgodnie z modą tamtych czasów mężczyźni nosili ubrania watowane lub na stelażu. Na Stefanie ciężki kontusz z wysokim kołnierzem. Twarz męska, nawet nieco surowa. Malarz nie uciekał się do pochlebstw. Jego Stefan Batory to nie piękniś, nie elegancki kawaler, lecz wojownik, żołnierz. Na jego twarzy widać ślady wygranych bitew i długich rozmyślań. Oczy zmęczone, ale spokojne. Usta mocno zaciśnięte. Jeśli król przemówi, to nie będą to puste słowa ani nagły wybuch emocji. Nie da się ponieść emocjom, zawsze będzie rozsądny i sprawiedliwy. Humaniści uważali, że właśnie taki powinien być władca. Na portrecie nie ma atrybutów, które by świadczyły o przynależności króla do tej czy innej wiary. Przecież przejął koronę państwa, które łączyło katolików, prawosławnych i protestantów. Humaniści pouczali monarchów: podatki płacą wszyscy jednakowo, zatem bądźcie jednakowo sprawiedliwi wobec wszystkich, niezależnie od tego, jaką wiarę wyznają. Próżno liczyli magnaci, że Batory nie będzie się mieszał w sprawy „Rzeczypospolitej Obojga Narodów”. Król szybko pojął, że nie tylko Polacy i Litwini są mu potrzebni do wojny z Iwanem Groźnym. Trzecim narodem – Rusini – mają własne wojsko – Zaporoską Sicz. Stefan jako pierwszy z królów polskich oficjalnie uznał Sicz. Za jego dekretem Ukrainę podzielono na okręgi wojskowe – pułki. Hetmanem kozaków został Bohdan Rużyński. Portret Stefana Batorego namalowany jest w tradycji niderlandzkiego realizmu. Wojciech Stefanowski miał możliwość spotykać się z niderlandzkimi malarzami, którzy uciekali przed prześladowaniami księcia Alby na Ukrainę. не! ВОЇ іТта! хі! не

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

…tą samą Maryną Mniszech, która założyła koronę moskiewskiej carycy, najpierw po straceniu Łżedymitra stała się… Jerzy Mniszech przybył do Moskwy, a z wysokiego stanowiska — ależ oczywiście — rosyjski (car) obdarzył swoją córkę, zgodziła się ona przejść z prawosławia i uznała Grigorija Otriepiewa za (cara) Dymitra. Awantura zakończyła się dla wszystkich… W rosyjskich wędrówkach Mniszchów towarzyszył im wierny Szymon Bohuszowicz. W szczycie chwały, gdy los, zdawało się, uśmiechał się do niego, Jerzy Mniszech zamawia u Bohuszowicza swój portret. Na portrecie wyłapujemy rysy stylu tycjanowskiego — pewność siebie. Wszystkie znamiona renesansu. Ale gdzież podziała się renesansowa równowaga jasnych barw? Ciemne barwy stroju dysonują z czerwoną draperią. A obrzmiała twarz na tym tle wydaje się wykrwawiona. W oczach zastygł lęk, cała postać jest napięta, jakby przed niebezpieczeństwem. Jakże on jest niepodobny do szlachetnie powściągliwych, wolicjonalnych, a zarazem intelektualnie swobodnych bohaterów włoskich artystów! Życie podkopywało fundamenty humanizmu, ujawniając zgubność władczości opartej na moralnej nierozwadze. Ja. Pfister (prawdopodobnie). Rzeźbiarski nagrobek K. Danyłowicza. Ok. 1550 r. Galerie Europy. Ktoś z lwowskich zbieraczy malarstwa, naczytawszy się zapewne zdumiewających historii o poturczonej rodaczce, zamówił portret w turbanie, przemalowany z grafiki. Przedstawiona w wielkim planie, spokojna aż do pewności siebie, ta kobieta sprawia wrażenie człowieka o silnym charakterze. Była władczą. Zaczarowany Roksoloną sułtan darował jej wszystko, przebaczał nawet najcięższe grzechy. Na jej rozkaz stracił własnego syna — rywala dziecka Roksolany. Koronowana para niezbyt dbała o moralne cnoty: epoka renesansu, przy całej swej wysokiej estetyce, chorowała na amoralność. Gdy szuka się wyłącznie korzyści i rozkoszy — nie ma już mowy o moralności. ..«Teorie humanistów wyraźnie rozmijały się z praktyką. Zamiast żyć w zgodzie, Europejczycy pod koniec XVI wieku pogrążali się w niezgodzie. Spór między katolikami a protestantami przerodził się w rzeź. Wezwania humanistów do hedonistycznych radości sprowokowały wybuch pijaństwa i rozpusty. OSTATNI ZRYW RENESANSU Kostiantyn Ostrogski-młodszy był niesłychanie bogaty: kijowski wojewoda, poseł na sejm, właściciel wielotysięcznego wojska. Wśród jego przyjaciół byli książę Kurbski (ten sam, który uciekł przed Iwanem Groźnym), wybitny wódz, działacz polityczny i publicysta Meletiusz Smotrycki, poeta i uczony, pierwodrukarz Iwan Fiodorow. Ojciec Kostiantyna Ostrogskiego został pochowany w Kijowie, w Soborze Zaśnięcia Matki Bożej Ławry Peczerskiej. Synowi wydawało się, że niewielki krzyż na mogile jest zbyt skromny, nie świadczy o głębokim szacunku dla pamięci ojca. Portret Roksolany (Nasti Lisowskiej). XVI w. A TERAZ JESZCZE O JEDNEJ KOBIECIE Sułtan Sulejman Wspaniały uważał się za władcę połowy świata i nie miał nic przeciwko temu, by podbić drugą. Dla dyplomatów wielu krajów nie było tajemnicą, że najważniejsze sprawy państwowe rozstrzyga nie sułtan, lecz jego żona Roksolana. Jej prawdziwe imię to Nastia Lisowska, popówna z miasta Rohatyn. Wzięta do niewoli przez Tatarów, trafiła do haremu Sulejmana i stała się jego najukochańszą żoną. Z Włoch do Stambułu sprowadziła kilku architektów do budowy renesansowego pałacu Chasseki. Za nią poszli inni dostojnicy i zaczęli budować sobie domy w nowym stylu. Wenecjanin Bellini udał się do Turcji, by „namalować dumną sułtankę z natury”. Potem ten portret w kopiach i reprodukcjach trafiał do galerii obrazów Kijowski wojewoda bywał w wielkich miastach Europy i widział okazałe renesansowe pomniki na grobach wybitnych osób. Dlatego postanowił zamówić nagrobek rzeźbiarski na wzór nagrobka Medyceuszy, dzieła Michała Anioła. Artel rzeźbiarzy wyciosał z różowego marmuru postać rycerza. Zmarły był koronnym hetmanem wojska litewskiego. Leży, opierając się na hełmie, w pozie antycznego bohatera, jak na frontonach greckich świątyń. Od spokojnej twarzy nie wieje śmiercią. To stan głębokiej zadumy, jak wówczas mówiono, «sen Platona». Od Peczerskiej Ławry do Zamkowej Góry, gdzie wznosiła się rezydencja kijowskiego wojewody, to daleka droga. Książę, odwiedziwszy grób ojca, wracał do domu konno. W samotności myślał: «Zachciało mi się, żeby nagrobek ojca był podobny do grobowca Medyceuszy... Medyceusze... Oświeceni monarchowie, mecenasi, miłośnicy sztuki, a jednak żywcem spalili Savonarolę... Ale czy tylko oni? Rodzina Borgiów, gniazdo rozbójników, okrutników, bezwstydników... I Ludovico Moro! Też miał być humanistą... Opiewał radości życia, a co z tego wyszło! Sama rozpusta... Miał rację nasz Orzechowski-Roksolan, kiedy mówił: «Unikajcie uczt. Z dziewczętami i muzyką bądźcie wstrzemięźliwi. Nie bójcie się trudności i strachu, to dwaj najlepsi nauczyciele mężności. Pociąg do Wenery odbiera młodzieży wszystkie inne zmysły: wzroku, słuchu, węchu, smaku, humanistów: «Jeszcze jesteś mięsożercą, kuroędem, salojadem, jeszcze jesteś miękkospaczem, poduszkospaczem, pierzynospaczem, jeszcze jesteś...» Skulptorski portret kijowskiego wojewody Ganił też pozostałości pogaństwa na Ukrainie. Domagał się od wojewody i jego wojska: «Pierogi i jajka na nagrobkach, odwołać. Kupała w dzień Iwana, utopić, a skakanie przez ogniska ukrócić...» Książę uśmiecha się: «Dziwni ludzie ci pisarze...» Wiszeński chce, żeby nie zostało nawet śladu po pogańskich obrzędach. Jak pięknie napisał o wróżbach... zostało, a Sebastian Klonowic sławił w moim poemacie: «Wiedzcie wszyscy, ludzie, że Kijów nad... kiedyś...» Nastawał koniec iluzjom. Zamiast marzeń... na Ukrainę wdarła się katolicka wrogość wobec tolerancji. Część prawosławnych udało się namówić na unię z Rzymem. I nic temu nie mogło zaradzić, nawet kijowski ze swoim wielotysięcznym wojskiem. Jak? Książę Ostrogski, gorliwy obrońca wiary, został poinformowany, że jego potomkowie staną się katolikami i będą walczyć z Bohdanem Chmielnickim. Harmonijna osobowość, wymarzona, okazała się utopią, mitem. W Ewangelii o chrześcijańskiej moralności starszego z Kijowsko-Peczerskiej

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗
Na tym ogólnie niedoskonałym świecie żyją ludzie-meteory, przybysze z jasnych galaktyk. Rozbłysnąwszy na ziemskim widnokręgu, oddawszy cząstkę ciepła i światła braciom-ziemianom, dalej prowadzą swą niestrudzoną drogę w wyższych wymiarach. A na niebie, przez które przelecieli, na zawsze pozostaje jasny pas i... niegasnący ślad tęsknoty za tym, że gościli tu krótko. Czym więc dla artysty jest wiek trzydziestu lat? I dużo, i mało. Przypomnijmy sobie błyski młodszych geniuszy na świecie: Artur Rimbaud i Lautréamont, Raymond Radiguet i Novalis, Aubrey Beardsley |... Jak mało czasu odmierzono ich talentowi, a jak wiele dokonali: to, co oni osiągnęli, innym, nawet dożywszy siwych włosów, jest nie do pojęcia. Wołodymyr Iwasiuk również pozostaje w gronie wiecznie młodych geniuszy. Bo jego życie jest jak błysk. A w tym błysku, w samym jego sercu – diamentowy blask pieśni. Albo drżenie knotka kupalnego kwiatu, którego kwitnienia można dostrzec jedynie wyrafinowanym wzrokiem duchowym. Tym wzrokiem obdarzony był w pełni wrażliwy bukowiński młodzieniec... Jak drżąco kładą się słowa na śnieżnej bieli papieru! Każdy znak, każda kreska nad literą promieniuje nutą, dźwiękiem, melo- 4 marca genialnemu kompozytorowi, autorowi niezniszczalnych piosenkowych arcydzieł, utalentowanemu poecie, twórcy współczesnej młodzieżowej estrady Wołodymyrowi Iwasiukowi stuknęłoby pięćdziesiąt lat. A dwadzieścia lat temu odszedł w pogodne wiosenne Ukraińskie Niebo, zostawiając nam w spadku płomienne kwiaty swojej duszy – pieśni. czynem. «Tę pieśń wezmę sobie na pamiątkę, Pieśń będzie między nami...» Będzie! Podchwytują ją z ust do ust... W srebrnych czarach dusz mieni się ona bursztynowymi kroplami młodego wina – nie rozlać. 6. «Wyznaj mi, skąd masz te czary?» – Pieśni! Rozlatuje się ona z maleńkiego, przytulnego Kicmania na wszystkie szerokości geograficzne ziemi. Podchwycona przez Lwów, odbija się echem w Kijowie. Oczarowuje Odessę, porusza Donieck... Złotym echem rozbrzmiewa w Ottawie, Melbourne, Nowym Jorku i Buenos Aires... a oto już, patrz, zawładnęła też dalekim Krajem Wschodzącego Słońca, Japonią... Pieśń, genialna, nie zna granic i rozchodzi się po światach bez żadnych wiz... A byli też tacy, po co ukrywać prawdę, którzy chcieli włożyć na nią, na Pieśń, kaftan bezpieczeństwa. Bo wiecznym kretom światło tak bardzo kole ich niewidzące, oślepłe oczka. Snują wokół siebie swoją czarną pajęczynę. Jedni, w pleśniejących wieżach KGB na ulicy Dzierżyńskiego we Lwowie, inni w ponurych kagiebowskich katakumbach ulicy Włodzimierskiej w Kijowie, trzeci jeszcze gdzie indziej... Dla nich jedno prawo: nie ma człowieka, nie ma problemu... Jednego tylko nie są w stanie: zabić pieśni w duszy... Szpiegowskie oko, o czasy, o obyczaje!, przeniknęło już nawet do miejsc wiecznego spoczynku człowieka. Łyczaków. Lwów. 1979 rok. Świece na świeżym grobie. Morze kwiatów. Pieśni Iwasiuka jak świece u wezgłowia. Kto tu śmie śpiewać? Na czarną listę... Ręka wandala nie gardzi niczym, bluźni. Niszczy symbole ogólnonarodowego szacunku, okazanego Śpiewakowi. Zazwyczaj nocą, bo takie prawo kreta. A słońce wschodzi znowu. Znów pojawiają się świeże kwiaty. Znów tłoczno na grobie, bo takie prawo światła. Złapać by im pieśń i wtrącić za kraty, ale kretom do nieba wstęp wzbroniony! „Naprzód, krety, ku jasnemu celowi”. Wyzionęli ducha. Mrok ich pochłonął. A pieśń żyje, bo wyszła z serca, które posiadało to, co nie umiera, iskrę nieśmiertelności... ...„Pieśń będzie wśród nas...” Nie mają chyba racji ci, którzy zawsze są czymś niezadowoleni: oto, mówią, zarojło się od pomników artysty! Przecież to potrzebne nie jemu. To potrzebne żyjącym jako przypomnienie: czcijmy takich ludzi za życia. Strzeżmy ich jak bezcenny skarb. Bo oni są naszym światłem w świecie. Bo oni są naszym światłem dla świata... sto razy miał zapewne rację nieżyjący ojciec kompozytora, pisarz Michajło Iwasiuk, że nie należy szukać sprawców (a może wykonawców?) śmierci syna. Wiedział bowiem na pewno, że istnieje sąd wyższy od ziemskiego, gdzie nieprzekupni sędziowie sądzą według wyższych praw sprawiedliwości. To właśnie oni nadali artyście, jego synowi, nieśmiertelność w narodzie. nowa Ukraina dziś czci swego syna... Jego imieniem związany jest najpopularniejszy festiwal piosenki «Czerwona ruta». W. Iwasiuk z siostrą Haliną Jego piosenki śpiewają najpopularniejsi ukraińscy wykonawcy. W ojczyźnie kompozytora, w Kicmaniu, odlano z brązu jego płomienną postać – z księżniczką instrumentów muzycznych, skrzypcami przy sercu – a w dawnym jego mieszkaniu w Czerniowcach otwarto ekspozycję muzeum pamięci. Wierzy się, że wkrótce obfitszy będzie też plon nagrań jego piosenek na płytach winylowych i kompaktowych, a poezja poety Iwasiuka najwykwintniejszymi tomikami ozdobi półki księgozbiorów rodzimych bibliofilów... Wszystko na pewno się stanie. Bo on, jak kochający syn, zrobił dla swojej Ukrainy tyle, że trudno to ogarnąć myślą. Zasłużył więc na godne, zaszczytne miejsce w jej panteonie nieśmiertelnych. Dopóki żyć będzie jego Ojczyzna, on będzie żył w niej – swoją piosenką i słowem. Dopóki brzmi «pieśń będzie między nami», dopóki trwa świat! Bo w tym ogólnie niedoskonałym świecie są ludzie-meteory, którzy zostawiają po sobie na niebie ludzkości swój nieprzemijający, niegasnący ślad, który będzie świecić ludziom przez wieki. Wołodymyr HERMAN жо ня п щотнн оно Wiosna. W wyobraźni naszych przodków to niezwykle piękna, smukła dziewczyna w wyszywance, wianku i barwnych wstążkach, która mieszka w dalekim Wyraju i wraz z przebudzeniem przyrody schodzi na Ziemię, by nieść ludziom ciepło, kwiaty, dostatek i miłość.. – Wiosna, wiosna – dniem piękna, Co nam, wiosno, przyniosłaś? – Ja wam przyniosłam lato, Jeszcze i zielone żyto... S. Kylymnyk zalicza takie wiosenne pieśni do najdawniejszych, pochodzących z czasów życia rodzinnego. Opiewają w nich naturalny podział pracy między wszystkimi członkami rodziny. Początki wiosennej obrzędowości sięgają czasów pogaństwa. W tej sprawie B. Hrinczenko pisał: «Wiosna, przebudzenie przyrody towarzyszy u małorosjan wielkiej liczbie pieśni, zwanych wesniankami, zabawom w chorowody, które są pozostałościami dawnych świąt ku czci wiosny i słońca». Pierwotne wesnianki-hajiwky są synkretyczne -- łączą w sobie śpiew i ruch, słowo i czyn, pieśń i taniec. Są to, według słów I. Franki, «zbiorowy wybuch uczuć», «wspólna improwizacja», mające na celu przebudzenie energii, siły przyrody i człowieka do nowego życia. Jaskrawym odbłyskiem przedchrześcijańskiego ubóstwienia przyrody są w tych wesniankach personifikacja jej zjawisk, mitologiczne wyobrażenia o niej: Jahilla hilłiaczka, Jahiłowa doczka Wstawała rannieńko, Umywała się biliesenko... Tu uosobiony jest obraz jahiłoczki, wyobrażanej w postaci dziewczyny. Można domyślać się, że koło dziewcząt, które się porusza, symbolizuje słońce, a dziewczyna-jahiłoczka w środku -- wiosnę, która obudziła się ze snu. Ogólnie na cześć wiosennego słońca, odrodzenia jego siły, odbywa się wiele różnych magicznych działań. Jest to i obrzęd plecenia wianków, i chorowodne koło, i prowadzenie krzywego tańca. Krzywy taniec symbolizuje zarówno nieskończony ruch słońca, jak i nieskończoność ruchu ludzkiego życia (narodziny, życie i śmierć). Wszystko płynie bez przerwy i bez końca, a człowiek stara się znaleźć koniec tego «krzywego tańca»: A krzywemu tańcu Ta niema mu kińca. Trzeba go wyprowadzać, Kiniec mu znajdować... Wiersze «to w górę, to w dolinę, to w różę, to w kalinę» mają głęboki filozoficzny sens: słońce na niebie to wschodzi, idzie w górę, to idzie w dół -- zachodzi; a ludzkie życie -- narodziny, życie, pełne sił, idzie w górę, potem obniża się, zachodzi -- człowiek umiera; róża uchodzi za symbol narodzin, a kalina -- rozstania. Istnieje ludowe przysłowie: «Rodzi się z róży, a odchodzi w kalinę». Niektóre wersy z «Krzywego tańca» spotykamy także w gaiwce «Wierzbowa deszczułka», która również zachowuje cechy animistycznego, przedchrześcijańskiego światopoglądu. Ta gaiwka miała znaczenie obrzędowo-magiczne: zaśpiewać dziewczynie narzeczonego, wróżyć ślub i szczęście rodzinne. Wierzbowa deszczułka, na której Dziewczyna wygląda sobie miłego, zachowuje, według słów O. Potebni, symboliczne znaczenie czarodziejskiego ій KLIKAĆ.. Ті 23 чи ри б ч М. т mostu – przejścia od dziewczęcego życia do rodzinnego. O. Potebnia dopuszcza także, że u podstaw tego znaczenia – mostu – leży jeszcze dawniejsze, mityczne znaczenie nieba, po którym chodzi słońce. Echo ubóstwiania przyrody przebija się w niektórych pieśniach towarzyszących tańcowi-grze «U Szuma». M. Hruszewski uważał, że «Szum» symbolizował obudzoną energię kosmiczną, a wszystkie inne «żartobliwe parodystyczne rymy» pojawiły się znacznie później, gdy «korowód zszedł do zwykłej zabawy». W «Krótkim słowniku staroukraińskiej mitologii» S. Placzindy znajdujemy takie wyjaśnienie «Szumu»: «Zielony Szum – protoukraiński obraz-totem sprzed politeizmu. Uosabiał rozkwitłą przyrodę, zwłaszcza Sławutę (Dniepr), budzącą się wiosną. Obchody Zielonego Szumu odbywały się w czasie największego rozkwitu wiosny, podczas kwitnienia drzew». Maksymowicz także widział w «Szumie» wody Dniepru: «Tak w tym zielonym szumie dziewcząt odezwał się Dniepr, ubrany w zieleń swoich łąk i wysp, szumiący w swej wiosennej powodzi i dający wtedy pełną obfitość rybołówstwu». Ciekawe, że w czasach pierwotnej kultury nie było słowa «las», a był «szum». Taka nazwa lasu zachowuje się dziś jeszcze w dalekich Ці 57 -, ч і 7 4 1 заз у зреоуіеЙен Індекс 30617. Зам. Мо 0331203 Wydrukowano z gotowych fotoform w kombinacie «Presa Ukrainy» południowosłowiańskich narodów, zwłaszcza u Serbów i Bułgarów. Można przypuszczać, że podstawowym celem pierwotnego «Zielonego Szumu» było zaklinanie wiosennego lasu, listowia nac) | drzew, traw, szumu zielonej wiosny Wiara w magiczną moc słowa leżała u podstaw dawnych chороводно-zabawowych tańców i wiosennych pieśni o tematyce rolniczej. Przedstawienie pożądanego miało uchodzić za rzeczywiste, miało zapowiedzieć, uroczyć przyszły urodzaj. Orzeł pole zaorał I pszenicę zasiał, Skrzydełkami zaboronował, A drobny deszczyk przymoczył. Rodź, Boże, pszenicę I wszelkie zboże. Od dawna znany jest także obrzęd o charakterze czarodziejskim – «zbiorowa kasza». „Gdy zaczynają się wiosenne pieśni, za pierwszym razem gotuje się garnek kaszy, wynosi się go na ulicę, zakopuje i przebija kołkiem. Oto do tego zwyczaju i pieśń: Zakopali garnek kaszy, Jeszcze kołkiem przebili, Żeby na naszą ulicę Chłopcy przychodzili”. Uczeni uważają, że w ten sposób w dawnych czasach składano ofiarę Matce-Ziemi, która miała pobłogosławić młodzież na NOWE życie, na miłość. Otóż i my ukłońmy się rodzimej Matce-Ziemi, przypomnijmy sobie wiosenne pieśni naszych dalekich praszczurów, by przywołać wiosnę, a wraz z nią dobrobyt, zgodę, miłość. Pobłogosław, matko, Wiosnę przywołać! Wiosnę przywołać, Zimę odprowadzić! Zimonka w jeziorku, Latko w łódeczce. Lidia KOZAR Adres redakcji «Słowa Proświty»; 25 2001, Kijów-1, ul. Muzejna, 8. Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, tel. 228-01-30 Nakład 3000 - ЕЕ ЕСЕ РІС нн ан їй жо ж ст

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn