Chrystus zmartwychwstał! Prawdziwie zmartwychwstał!
Drodzy bracia i siostry! Chrystus zmartwychwstał!
Ile radości i nadziei wkładamy w te słowa! Z jakim wzruszeniem powtarzamy je tyle razy w dniach Wielkanocy! A co znaczą one dla każdego z nas? W nich skupiona jest istota naszej wiary, sens naszego życia. Bez zmartwychwstania nie ma chrześcijaństwa ani wieczności.
Jeśli Chrystus, ukrzyżowany na krzyżu, umarł i zmartwychwstał, to znaczy, że jest prawdziwym Synem Bożym, naszym Zbawicielem i Wyzwolicielem. W Niego trzeba wierzyć, a kto wierzy w Niego, do końca zostanie zbawiony. Jeśli istnieje zmartwychwstanie, to nie trzeba narzekać na krótkie ziemskie życie i trzeba bez strachu patrzeć na własną śmierć, bo za grobem otwiera się nieskończone, błogosławione życie. Całe zło świata zostaje pokonane tajemnicą Zmartwychwstania Chrystusowego, a dzięki jego promieniom znikają cierpienia, choroby i ludzka niesprawiedliwość. Chrystus napełnia sobą wszystko. Daje nam pewność ostatecznego zwycięstwa dobra nad złem, w
Król judejski – Syn Boży
Czy ludzka dusza zna radość większą niż ta, która gwałtownie i nieodparcie wchodzi w nią w dniu Wielkanocy? Czy wie ona, skąd pochodzi ta moc światła, która zalewa otaczający świat i człowieka, całe to Boże stworzenie, które tego dnia odczuwa swój udział w powszechnej radości, miłości, zwycięstwie, które spływają na ziemię z Nieba?
Radość Wielkanocy to swoisty kod jedności z Bożym światem i znak tego, że w każdej duszy jest ta [iskra], która pochodzi od Niego. Na Niego trzeba składać nadzieję i kochać Go całym sercem.
Jeśli Chrystus zmartwychwstał, to znaczy, że wszystko, co ludzie mówią o Bogu, o człowieku i o świecie, a wszystkie inne religijne i filozoficzne nauki, które przeczą nauce Chrystusa, są fałszywe, bo są dziełem ludzi, a nie Boga.
Jeśli Chrystus zmartwychwstał, to znaczy, że jesteśmy zbawieni i mamy możliwość, dzięki łasce Ducha Świętego, oczyszczać się z grzechu i upodabniać się do Boga w świętości i miłosierdziu. Dla nas otwierają się drzwi Królestwa Bożego.
Jeśli Chrystus zmartwychwstał, to znaczy, że prawda zwyciężyła kłamstwo, miłość – nienawiść, dobro – zło. Na Golgocie skupiły się wszystkie zła, ale Chrystus zwyciężył swoją miłością i cierpliwością. Nie przeklinał swoich wrogów, którzy Go ukrzyżowali i naigrawali się z Niego, lecz modlił się za nich, mówiąc: „Ojcze! Odpuść im, bo nie wiedzą, co czynią”.
Jeśli Chrystus zmartwychwstał, to znaczy, że i my, choć umrzemy, z pewnością zmartwychwstaniemy. Bo jak przez upadek pierwszych ludzi do naszej natury wszedł prawo śmierci, tak przez zmartwychwstanie Chrystusa do naszej natury wszedł prawo zmartwychwstania. Te prawa nie zależą od naszego pragnienia. Chcą czy nie chcą umarli, lecz według słowa Pańskiego wszyscy rano zmartwychwstaną.
Jeśli Chrystus zmartwychwstał, to znaczy, że mamy nadzieję na życie wieczne. Św. Paweł mówi: „Ten, który wskrzesił Pana Jezusa, wskrzesi przez Jezusa także i nas” (2 Kor 4,14) do życia wiecznego.
Musimy bez miary dziękować Panu za to, że Swoim zmartwychwstaniem z martwych utwierdza dla nas wstęp do naszej nieśmiertelności i przyszłe zmartwychwstanie.
Jeśli więc wiemy, że i po śmierci będziemy żyć, a w czasie wyznaczonym przez Boga zmartwychwstaniemy, mamy prawdziwy pogląd na nasze życie i nasze przeznaczenie. Jeśli człowiek jest nieśmiertelny i w swoim czasie jego zmarłe ciało zmartwychwstanie, to dla każdego z nas staje się zrozumiały cel ziemskiego życia: ono jest przygotowaniem do życia wiecznego.
Jeśli nasza dusza
wiecznego triumfu dobra. Inspiruje nas do walki ze złem, przede wszystkim z grzechem w nas samych. Chrystus Zbawiciel przeszedł przez Golgotę, lecz po niej nastąpiło Zmartwychwstanie. I każdy człowiek ma swoją Golgotę i swój życiowy krzyż. Jeśli będziemy wypełniać przykazania Boże i starać się upodabniać do Chrystusa w znoszeniu cierpień, które spadają na nasz los, to i dla nas będzie zmartwychwstanie. Już za życia na ziemi zobaczymy zmartwychwstanie jako zwycięstwo nad złem i cierpieniem, zwycięstwo nad niesprawiedliwością społeczną i ubóstwem.
Obecną sytuację w Ukrainie można porównać z Golgotą. Jak na Golgocie toczyła się walka ludzkiej nienawiści z miłością Chrystusa, tak i teraz w społeczeństwie toczy się okrutna walka dobra i zła, światła i ciemności. Nasza wiara i nadzieja pokładana w Bogu daje nam pewność, że Państwo Ukraińskie pokona wszystkie trudności i niedole życia religijnego, duchowego, gospodarczego i społecznego. Zmartwychwstanie Chrystusowe przypomina nam, że sprawiedliwość Boża zawsze zwycięża. Prorok Dawid wzywa nas, byśmy nie pokładali nadziei w książętach ani w synach ludzkich, bo u nich nie ma zbawienia. Dlatego także w dążeniu do stworzenia w Ukrainie jednej Miejscowej Cerkwi Prawosławnej przede wszystkim trzeba pokładać nadzieję w Bogu, a On nie zawstydzi.
W te świąteczne dni serdecznie witam Wielkanocą Chrystusową całą ukraińską pasterską trzodę Patriarchatu Kijowskiego. Witam także naszych prawosławnych braci i siostry Patriarchatu Moskiewskiego, a także wszystkich chrześcijan Ukrainy. Gratuluję świąt i moim rodakom Ukraińcom, rozproszonym po całym świecie. Wiara w Boga i miłość do Ukrainy łączy nas — dalekich i bliskich.
Niech Pan, który zmartwychwstał, napełnia nasze dusze duchową radością, wlewa w nasze serca pokój i zgodę. W tym dniu przebaczajmy sobie nawzajem w Zmartwychwstaniu Chrystusowym i będziemy błagać Pana, aby umocnił Swoją Boską łaską nasze siły duchowe i cielesne oraz pobłogosławił nas do dobrych czynów. Jemu należy się wszelka chwała, cześć i pokłon na wieki wieków.
Prawdziwie Chrystus Zmartwychwstał! pierwotny wysepka, która żyje w nas tak długo, jak żyje ludzkość, do której nie dotarła ciemność i nie zawładnęła nią. I właśnie na tej maleńkiej wysepce zmartwychwstania umarłych, o ile my nie zapomnimy o tym, Boże Anioły spoczywają raz w roku...
Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret
Chrystus Zmartwychwstał, 1999 rok, m. Kijów
...na skorbne życie, które nam przypada, bo my otrzymamy nagrodę za czyny na ziemi, wiedząc, że nadejdzie czas, kiedy ci, którzy płaczą, pocieszą się, a ten, kto przetrwa wszystko do końca...
Zmartwychwstanie Chrystusa to wydarzenie na wszystkie ziemskie tysiąclecia, jedno, jedyne i niepowtarzalne. Tego dnia czekali, czekają i będą czekać ludzie zawsze na ziemi, dopóki ona istnieje. To też jest u nas dziedziczne, jeszcze od Adama, którego za nieposłuszeństwo wygnano z raju.
Wygnano go tak, jak zawsze rozstrzygało się przez tysiąclecia, jak rozstrzyga się sprawy bytu lub niebytu narodów, państw, cywilizacji, ich osiedlenia się lub połączenia z innymi narodami: poprzez gwałtowne zmiany klimatyczne, wstrząsy skorupy ziemskiej, podczas których góry stawały się dnem oceanu, morza zaś, a dno morskie - szczytem gór.
Tak właśnie utracono raj, a nasi praojcowie zostali wygnani. Obszar między rzekami Eufrat, Tygrys, Pyszon i Gichon miał pod sobą gaz ziemny i ropę naftową. Kiedy utracono prawo do życia tam, Pan opuścił rajską ziemię tak, że wody Zatoki Perskiej zaczęły napierać na wspaniałe ogrody, bujne lasy, żyzne pola, gdzie żyli w radości i szczęściu, przy zdrowiu i sile, Adam i Ewa. Żyli spokojnie, a zwierzęta, które były im posłuszne. Wszystkie stworzenia współistniały w zgodzie i miłości, bo i człowiek, i ptak, i każde zwierzę żywiły się wyłącznie „zielem polnym”, to znaczy pokarmem roślinnym.
Wygnanie nastąpiło wiosną. Nasi praojcowie opuścili Eden i osiedlili się naprzeciw. Zapoczątkowali Wielki Post - Adamowy płacz, Adamowa skrucha za utracony raj i popełnione nieposłuszeństwo.
Od tej pory nasz praojciec spoglądał na wschód i modlił się (ot
skąd u naszych wierzących przodków zwyczaj modlenia się ku wschodowi). Patrzyłem na białe jezioro Hammer, jakby zamiast wody było w nim parujące mleko, białe od gliny i miękkiego wapienia. Pod nim, według podań, ukrył się raj. Nie przejrzyste, nie czyste, lecz pokryte bielmem, tak że nikt nie mógł w nim nie tylko się wykąpać, ale nawet zajrzeć pod tę niegdyś błogosławioną tajemnicę, niepozorne jak oko.
Jednak, wyprowadzając stamtąd naszych dalekich przodków i widząc ich szczerą skruchę, Stwórca obiecał przysłać Wybawiciela, Mesjasza, który wyprowadzi ich do Królestwa Bożego, do raju niebieskiego, do którego prawo od tej pory człowiek ma wywalczyć swymi ziemskimi czynami.
Adam, jak świadczą podania cerkiewne, na schyłku lat (żył 930 lat) opuścił ziemię w pobliżu Eufratu i przeniósł się do drugiego, wybranego przez Boga kraju, nad Jordan, gdzie żyli jego potomkowie w 8–9 tysiącleciu, w najdawniejszych miastach Eridu i Ur, to jest Jerycho. Tam osiada na górze Moria w kwadratowej jaskini. Wybrano duchowy epicentrum. Na tej górze po wielu tysiącleciach odbędzie się Ostatnia Wieczerza. A nieopodal, pod Golgotą, on, 34, z objawieniem Bożym, został pochowany. Duchowa historia ludzkości zbiega się w jednym punkcie. Adam czekał na Wybawienie, jak obiecał mu Stwórca. Czekał na Tego, który ma go wyprowadzić.
- ЕРИ " «б сти зудзом 19
| і их змничиших Сто» праведниками Це одна 13 тих найтаємин
- - вуз ЗгУмтУ , « сяг нія ЯКО! рімок пселенмс ькКОЇ ІС гори, про питання ик
osiąga się wyłącznie siłą wiary.
Ciąg dalszy na s. 2
Tłumaczenie maszynowe
Dziesięć dni przed Wielkanocą Jezus podąża do Jerozolimy. Uczniowie spieszyli za Nim pośpiesznie, a Matka Boża szła nieco z dala od Syna. Jezus szybko stąpał po łagodnych zboczach, jakby leciał naprzeciw śmierci. Smutek przepełniał serce Zbawiciela. Znał każdą chwilę, która Mu pozostała do przeżycia, i karę, jaka spadnie na Jerozolimę za to, że oczekując Wybawiciela, nie poznała Go.
Lud wiedział, Kto zbliża się do stolicy, i po drodze ludzie przyłączali się do Nich. Przyprowadzono Jezusowi osła i posadzono Go na nim. Tłum zbiegał się zewsząd, rzucał przed Nim na drogę swoje szaty, gałęzie palmowe, wszelkie zielone ziele. Towarzyszyli Mu radosnymi okrzykami: «Hosanna! Błogosławiony, który przychodzi w imię Pańskie! Hosanna na wysokości!».
Gdy tylko ukazały się zarysy Jerozolimy, Jezus spochmurniał i zapłakał. Znał los tego pięknego miasta, które przez tysiąclecia strzegło przekazu sięgającego jeszcze Adama o przyjściu Wybawiciela. I oto On przyszedł, a Jerozolima Go nie poznała.
Wszedłszy do świątyni, Zbawiciel wypędził kupców i poprzewracał stoły. A tłum cierpiących, chorych, opętanych przez złe duchy nie opuszczał Go ponownie. On podnosił sparaliżowanych, którzy wstawali i szli, niewidomi stawali się widzącymi, skazani na los stawali się zdrowi. I znowu – starcia z uczonymi w Piśmie i faryzeuszami – partią władzy, której amoralność i antyboską oraz antyludową istotę On całkowicie zdemaskował. Takie rzeczy nigdy i nikomu nie są darowane. Zjawisko to jest tak wieczne, jak widzimy z bezlitosnych ocen i wyroku Syna Bożego. Słowa skierowane do uciskanego, lekceważonego narodu prawie dwa tysiące lat temu w pełni nakładają się dziś na…
«…Wszystko, cokolwiek wam powiedzą, czyńcie i zachowujcie, ale według ich uczynków nie postępujcie, bo mówią, a nie czynią. Wiążą bowiem ciężkie i nie do uniesienia brzemiona i kładą je na barki ludzkie, sami zaś nie chcą ich ruszyć nawet palcem.
Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo pożeracie domy wdów, a dla pozoru długo się modlicie; dlatego cięższy wyrok spotka was.
Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo podobni jesteście do grobów pobielanych, które z zewnątrz wydają się piękne, a wewnątrz są pełne kości umarłych i wszelkiej nieczystości!»
- Tak i wy, [...] na zewnątrz wydajecie się ludziom sprawiedliwymi, a wewnątrz jesteście pełni obłudy i bezprawia!” (Ewangelia według
W pałacu najwyższego kapłana Kajfasza czekano na przybycie Poncjusza Piłata z oddziałem żołnierzy. Synedrion postanowił rozprawić się z Tym, Kto wstrząsnął ich fałszywą wielkością i fałszywą sprawiedliwością oraz ukazał ludowi to, co kryło się za zewnętrzną pozorną mądrością i pobożnością.
Jezus Chrystus zerwał maski z tych oblicz i wzbudził przeciwko sobie zło. Szukano Go, zastawiano pułapki, działał system sługusów partii władzy.
Zbawiciel wraz z uczniami ukrywał się nocami, zmieniając miejsce noclegu. Podczas gdy On wypełniał duchową posługę, wiedząc, że zbliża się ona już do końca Jego ziemskich dni, Judasz potajemnie wszedł do pałacu Kajfasza i zaproponował swój plan: schwytać Jezusa w nocy, gdy skończy się Wieczerza Pańska. Od skarbnika synedrionu Maferkanta otrzymał swoje trzydzieści srebrników i wrócił do apostołów. Rano, w czwartek, Jezus polecił uczniom przygotować się do wieczerzy, która stanie się Sakramentem Świętej Eucharystii, na której opiera się Kościół.
Wieczerza rozpoczęła się zgodnie z tradycją od obmycia rąk, lecz Jezus po tym umył wszystkim Dwunastu jeszcze nogi, wprawiając wszystkich w zakłopotanie i zamęt. Dał przykład służenia jeden drugiemu, głębokiej jedności. Święta sprawa nie dokonuje się z pychą i złośliwością wobec siebie nawzajem...
KWIECIEŃ, NUMER 4 (58), 1999 ROK
Wino zostało zmieszane z wodą i odmówiono modlitwę. Zapadał wieczór. Nauczyciel siedział smutny. „Jeden z was zdradzi Mnie. Je ze Mną” – powiedział cicho. I znów fala najwyższego zdumienia i zakłopotania: „Czy to nie ja?” – dopytywał się każdy. Judasz zaciekle milczał. Czy mógł liczyć na to, że Ten, Który wskrzeszał umarłych, podnosił sparaliżowanych i zamieniał w widzących niewidomych od urodzenia, nie odkryje jego mrocznego zamysłu? – „Jeden z dwunastu, który ze Mną maczając zanurza w misce. Syn Człowieczy rzeczywiście odchodzi, tak jak o Nim napisano, lecz biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy zostanie wydany! Lepiej byłoby dla tego człowieka, gdyby się nie urodził”
Do Judasza zaś rzekł: «Co masz zamiar zrobić, rób prędzej». Uczniowie pomyśleli, że Boski Nauczyciel posyła go, by coś kupił na przyjęcie w dniu następnym, albo by zaniósł jałmużnę ubogim. Judasz z Iskariotu pospiesznie wyszedł.
Jezus żegnał się ze swoimi uczniami, prosząc ich, by miłowali się nawzajem i strzegli tego. On zaś idzie przygotować im wszystkim miejsce i
zabierze ich, aby tam, gdzie On jest, i oni przebywali.
Opuścili syjońską izbę i udali się do ogrodu Getsemani. Była ciepła, wiosenna noc. Świecił księżyc. Co przeżywał Syn Boży w swoich ostatnich godzinach na ziemi? Cierpiał. Po ziemsku. Po ludzku. Wziął ze sobą tylko trzech, odszedł nieco na bok i, padłszy na twarz, modlił się i płakał, mówiąc: «Ojcze, jeśli można, oddal ode Mnie ten kielich! Jednak nie Moja, lecz Twoja niech się stanie wola!».
Judasz już prowadził do ogrodu żołnierzy od arcykapłanów i faryzeuszów. Ogród rozjaśniły pochodnie. Jezus wyszedł im naprzeciw. Judasz rzucił «witaj» i ucałował Zbawiciela. Żołnierze otoczyli Go. Porywczy Piotr, który stał obok, zamachnął się mieczem na sługę Malchusa i odciął mu ucho. Jezus natychmiast uzdrowił go i z wyrzutem powiedział, że nie należy stawiać nikomu żadnego oporu ani używać przemocy: «Schowaj miecz do pochwy! Czyż nie mam wypić kielicha, który Ojciec Mi dał?». Mógłby błagać Ojca Niebieskiego, by przysłał Mu pomoc: «I da Mi zaraz ponad dwanaście legionów aniołów. Ale jak się mają spełnić Pisma, że tak musi się stać?».
Sanhedryn wydał Jezusowi Chrystusowi wyrok śmierci jako wielkiemu bluźniercy i świętokradcy, który nazywa siebie Synem Bożym. Dowiedziawszy się o strasznym wyroku, Judasz oddał arcykapłanom 30 srebrników, «odszedł, a potem poszedł i powiesił się. Arcykapłani zaś, wziąwszy srebrniki, powiedzieli: „Nie godzi się złożyć ich do skarbca świątynnego, bo to jest zapłata za krew”. A poradziwszy się, kupili za nie pole garncarskie, by grzebać w nim wędrowców, dlatego to pole zowie się „polem krwi” aż do dziś».
Jezusa wydano w ręce surowego i nieubłaganego prokuratora. Piłat jednak nie znalazł w Nim żadnej winy i uznał, że duchowieństwo po prostu zazdrości mu sławy i popularności wśród ludu. Postanowił uwolnić Więźnia. Ponadto także jego żona błagała o to, bo w nocy miała proroczy sen – że On jest Synem Bożym. W dzień sądu posłała do namiestnika swoich ludzi, aby go powstrzymali, by nie popełnił takiego niewybaczalnego grzechu.
«Czym odkupisz swoją winę, jeśli skazany przez ciebie jest rzeczywiście Synem Bożym, a nie przestępcą?» – Piłat odpowiedział: «Jeśli On jest Synem Bożym, to zmartwychwstanie, a wtedy pierwsze, co zrobię, to zakażę bicia mojego wizerunku na monetach, dopóki będę żył». W Cesarstwie Rzymskim uważano za wielki zaszczyt być przedstawionym na monecie. Aby odmówić takiego zaszczytu, najwyższy sędzia Judei musiał mieć poważne powody.
Piłat jednak nakazał wydać Zbawiciela w ręce katów, którzy biczowali Go rzymskimi batogami z kolcami, rozdzierającymi ciało do krwi. Potem jeden z żołnierzy narzucił na Niego czerwony płaszcz, dano Mu w dłoń trzcinę, aby wyglądał jak błazen, a na głowę włożono koronę z cierni. Pluto na Niego, bito po twarzy i po głowie.
Tłum. Bolesna, nieuleczalna rana planety. Wieczni mieszkańcy otchłani. Jeszcze zupełnie niedawno krzyczeli «Hosanna!».
Prowadzili Go na Golgotę, tam, gdzie swój ostatni oddech wydał Adam. Jezus cierpiał, a nasz praojciec i wszyscy sprawiedliwi zamarli w drżącym oczekiwaniu. Mijały ostatnie godziny ich wielowiekowego uwięzienia. Wyzwoziciel już szedł. Szedł, jak było obiecane, aby zmyć swoją krwią grzech pierworodny i wyzwolić tych, którzy pokutą wyprosili to uwolnienie u Ojca Niebieskiego.
Otóż do tajemniczego wydarzenia, wokół którego wrzały namiętności, czyli Zmartwychwstania Chrystusa, przykuta była uwaga wszystkich warstw ludności, wszystkich klanów i grup społecznych, od niewolników po tych, którzy zajmowali najwyższe stanowiska w Cesarstwie Rzymskim. Szczególnie zaś członków Sanhedrynu, który wydał tak okrutny wyrok, jaki wydawano jedynie najcięższym przestępcom. Człowieka wydawano na tortury fizyczne i męki moralne, na znęcanie się i poniżenie.
Kielich męczeństwa Zbawiciel wypił do dna. Po raz kolejny ujrzał przerażający upadek świata, który Go zdradził i po zwierzęcemu rzucił się na Niego, mimo że widział te niewypowiedziane cuda i dobrodziejstwa, których dokonał. Świat nie dorastał do tego, by je pojąć, i nie dorasta. I nie był ich wart ani wtedy, ani teraz...
Jednak przekonywał go już nawet na krzyżu. W chwili śmierci Jezusa cała przyroda przeżyła wstrząs: zapadła ciemność, chociaż był jeszcze dzień, ziemia zadrżała, a w skałach pojawiły się pęknięcia. W powietrzu poczuć było burzę. Wydaje się, że dopiero w tym momencie tłum, który rzucał w Niego kamieniami, pluł Mu w zakrwawioną twarz i w szale krzyczał „Ukrzyżuj!”, uwierzył w to, z czego jeszcze kilkanaście minut wcześniej drwił, patrząc na Jego mękę: „Innych wybawiał, niechże sam siebie wybawi, jeśli jest Chrystusem, Bożym wybrańcem!”. Również żołnierze szydzili z Niego, podchodząc i podając Mu ocet, mówili: „Jeśli jesteś królem Judejskim, wybaw samego siebie!”.
„Istotnie ten Człowiek był Synem Bożym” – rzekł setnik.
Przerażony tłum rzucił się w dół z Golgoty, bijąc się w piersi. Stała bolejąca Matka Maryja, gorzko płakały niewiasty niosące wonności, apostołowie zaś byli w odrętwieniu. To, co się działo, wykraczało poza granice ludzkiego pojmowania i rozumienia.
Spełniało się obietnica dana przez Wszechmocnego Adamowi: krew Pańska spadła tam, gdzie pod Golgotą spoczywał również praojciec ludzkości. Duchowe drogi wszystkich cywilizacji zbiegły się w jednym, planetarnym punkcie. Starotestamentowy Adam doczekał się nowotestamentowego Wybawiciela, na którego czekał przez wiele, wiele tysięcy lat...
Zmarłego owinięto w całun nasączony pachnącymi ziołami i złożono w grobowcu, którego wejście zamknięto ogromnym kamieniem, przetoczonym przez wielu mężczyzn.
Postawiono straż, która miała pilnować wejścia, aby uczniowie Jezusa Chrystusa nie wykradli Jego ciała, a potem nie powiedzieli, że zmartwychwstał.
Piłat przysłał swojego osobistego lekarza, Syryjczyka Ejszu, człowieka znanego w całym Cesarstwie Rzymskim, utalentowanego uczonego, którego prace stały się epokowymi odkryciami w medycynie. Był obecny, gdy chowano Jezusa. W sobotę dwukrotnie oglądał trumnę. Towarzyszyli mu jego pomocnicy. Nasłuchawszy się o Zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa, interesowali się tym, co miało się wydarzyć, choć podchodzili do tego sceptycznie i nie wierzyli w możliwość czegoś podobnego; ponadto widzieli, w jakim stanie było ciało zdjęte z krzyża.
Wszyscy czekali na noc z soboty na niedzielę, kiedy miało się dokonać to cudowne wydarzenie. Ciało Chrystusa, owinięte w całun, leżało w grobie. Widzieli to wszyscy. Nie widzieli jednak, co działo się na niewidzialnym planie. Dokonywało się wielkie tajemnicze wydarzenie, objawione za sprawą bogoobjawienia, świętej
Kościołowi Chrystusowemu. Właśnie w szabat, gdy ciałem spoczywał w grobie, Jezus «w duchu» zstąpił do otchłani, gdzie czekali na Niego wszyscy sprawiedliwi, począwszy od Adama, i wyprowadził ich do Królestwa Bożego.
Nadchodziła ostatnia godzina, na którą czekali wszyscy. Lekarz Ejszu i jego pomocnicy na zmianę drzemali, rzucali cyniczne uwagi — w Zmartwychwstanie nie wierzyli, ale ciekawość wzięła górę.
Przybył także skarbnik synedrionu Maferkant, aby rozliczyć się z żołnierzami. Wręczył każdemu pieniądze i odszedł. Zrobił jednak zaledwie kilka kroków.
Wśród tych, którzy zajmowali nie najniższy szczebel na drabinie władzy, był także Grek Hermizjusz, biograf władców Judei, który pisał biografię Poncjusza Piłata. Przypadło mu towarzyszyć pomocnikowi prokuratora, który również dyżurował przy wejściu do jaskini wraz z oddziałem żołnierzy. Był uprzedzony do Jezusa Chrystusa. To on namawiał żonę Poncjusza Piłata, by nie powstrzymywała prokuratora przed wydaniem wyroku śmierci na Jezusa Chrystusa, uważając Go za oszusta i fałszywego mesjasza.
Właśnie jemu przypisuje się te wiersze, które opisał z fotograficzną dokładnością: «Zbliżywszy się do grobu i będąc w odległości około 150 kroków od niego, widzieliśmy w słabym świetle wczesnej jutrzenki straż przy grobowcu: dwóch ludzi siedziało, inni leżeli na ziemi. Było bardzo cicho. Szliśmy powoli, a wyprzedziła nas straż, która szła do grobu, by zmienić tę, która tam była od wieczora. Potem zrobiło się bardzo jasno. Nie mogliśmy zrozumieć, skąd to światło pochodzi. Wkrótce jednak zobaczyliśmy, że bije ono z jasnego obłoczka, który poruszał się z góry. Opadł on ku grobowcowi i nad ziemią pojawił się człowiek, jakby cały promieniujący. Potem rozległ się straszliwy grzmot, ale nie na niebie, lecz na ziemi. Od tego uderzenia straż zerwała się przerażona, a potem padła. W tym czasie do grobu po prawej stronie szła kobieta. Nagle krzyknęła: »Otworzyło się! Otworzyło się!«
W tym czasie zobaczyliśmy wyraźnie, że rzeczywiście bardzo wielki kamień, zawalony do wejścia do jaskini, jakby sam się podniósł i otworzył grób – (wejście do jaskini). Wszyscy bardzo się przestraszyliśmy. Potem po pewnym czasie światło nad grobem zniknęło. Zrobiło się cicho, jak przedtem. Kiedy zbliżyliśmy się do trumny, okazało się, że nie ma już tam ciała pochowanego Człowieka».
2 Piłat odmówił wielkiej pochlebstwa, by być przedstawionym na monecie, i wybito ją jedynie z wizerunkiem cesarza..
O świcie w niedzielę niewiasty myrofory poszły do jaskini, lamentując: «Kto nam odsunie kamień od grobowych drzwi?». Pierwszą Go ujrzała Maria Magdalena, która gorzko płakała przez cały czas. «Czego płaczesz, kobieto? Kogo szukasz?» – usłyszała za sobą i obejrzała się. Sądząc, że to ogrodnik, rzekła do Niego: «Jeśli, panie, Ty Go wziąłeś, to powiedz mi, gdzie Go położyłeś». – «Miriam!» – usłyszała znajome, łagodne i niezmiernie bliskie. – «Nauczycielu mój!»
Leciała do zrozpaczonych Apostołów, wołając: «Chrystus zmartwychwstał! Chrystus zmartwychwstał!». Z początku uznali, że z rozpaczy straciła rozum, lecz On wkrótce ukazał się także im i powiedział: «Pokój wam! Czemu jesteście zaniepokojeni?». Nie mogli uwierzyć i nie mieścili się w głowie ze szczęścia; Zbawiciel prosił, by każdy dotknął Go, Jego ciała. Aby ostatecznie przekonać i uspokoić swoich wzburzonych i solidnie przestraszonych uczniów, poprosił: «Czy nie macie tu czegoś do jedzenia?». Oni podali Mu kawałek pieczonej ryby i plaster miodu. I wziąwszy, jadł przed nimi».
Zwątpienie, strach, dezorientacja, smutek Apostołów odeszły, a przyszła radość: wielka, pierwotna radość. Płynęła z nieba, z całego Bożego świata, który radował się Wybawicielem. Odwiedza ona każdego, kto wpuścił Go do serca. I On w sercu każdego zwątpienie, strach i smutek miłosiernie zamienia w radość i spokój duszy.
Kateryna MOTRYCZ
Tego wybitnego dotoczyła się z rzędu przez Wil. Tu on n
z. rання юні | | ялин дрім
7 | позаторік
запустіни: 1-- засяя. -- То Б | зажурені весни В я" проводи | сільських Иосипови прибилас. | запропон; копіЙКИ
Rozporząd po raz ostatni. Вийт натрудже ЩО вСТиИ! В ячесла! хата, нач
Tłumaczenie maszynowe
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
Коли у Києві ховали Чорновола, - У місті, сповненому пам'яттю віків, Колони просувалися спроквола
І несли сотні, може, тисячі вінків. Жінки ридали: - Вбили! Ой, убили! Чоловіки стискали кулаки.
А над юрбою, сині, жовті, білі, Пливли вінки.
І перша бджілка вилетила з вулика -- її послала в світ бджолина рать.
А тут же того цвіту повна вулиця!
І стала бджілка свій нектар збирать. Сльоза у когось в ОЦІ золотила. Дзвеніли дзвони, аж земуля гула.
д бджілка все летіла ї летіла -- зак "о , Ко і | Вона одна щасливою була. СУ ТеОЇ - м я ДИНЬ ОВ
29.03.1999 р. Київ
Галина ГОРДАСЕВИЧ дай. ЗО 2 оТЖурОЄОМХ Соду
НЕНАЧЕ МАМА ПОБІЛИЛА-- СВІТЛОЇ ПАМ'ЯТІ В'ЯЧЕСЛАВ -.
Бе з зазна дн ЧОРНОВОЛА "й Того сумного дня, коли звістка про трагічну загичете 5 видатного земляка, народного депутата - країни Масшт 1 і - | ло Черкащини, група журналістів повертаватися сх 42 о буде армьцний ,
гічний день 26 березня- З його їменем в за
покотилася ; лася з редакційного завдання з Умані. Їхали у Черкаси
через Вільховець, рідне село В'ячеслава Максимовича. Тут він народився. Тут пройшли його дитячі роки 1 й З рання юність. Гут 1 досі на узгірку під вартою старих ялин дрімає невеличка батьківська хата- Ще торік-позаторік від осиротілої 5ез господарів оселі віяло А нині подивувалися ми, ніби хто омолодив
істориків асоціюватиметься весь період визвольних змагань в Україні другої половини Для нас, його сучасників, В'ячеслав Чор- - 0 Знкурй: новіл -- це постійно пульсуюча енергетично оди переповнена постать, для якої Шевченкові | заповіти були такими ж природними, як є
запустінням. З 5-7 засяяла чистими вікнами, свіжовибіленим причілком. || То Катя-молдаванка її причепурила, - - розповіли - ,
Р зажурені односельці, що підійшьти до нас. Минулої природними наші національні права на неза"| с зесни В'ячеслав Максимович дізнався, коли приїздив на лежну державу, незалежну політику, неза- | - 5 троводи (він щороку навідувався на могилу батьків, кання шлях- МО СУА
, сільських учителів Килини Харитонівни та Максима ін належав до тих людей, для яких| я Мосиповича) що доярка Катерина Болдеску, котра поняття руху -- саме життя. Він завжди біг, оно же прибилася до нас з Молдови, не має житла. Він одразу аназирні наздоганяв, ловив, організовував--| Меьа педа і запропонував жінці батьківську хату. Не взяв за це ні Навіть сидячи, він рвався, вставав, бунтував| краб ЗАЙЦІ копійки (сказав, щоб жила у ній скільки захоче. ії заперечував. Регрегишт побйе -- старе 1Ї ерлнОї - Розпорядився так, ніби відчував, що він У Вільховці зн зер де найононом пасува: о 8. Вийшла з хати Катерина, чорнява жінка з міг сперечатися із самим собою, із ду і - во-натрудженими руками. Заплакала: Я так старалася, | яку щойно висловив, але вже з нею не чор У щоб встигнути до проводів прибрати хату- Щоб приїхав . злі - згоден. Така відчайдушність 1 віддані рі пд З В'ячеслав Максимович додому 1 здивувався: «Яка гарна | ДР ужразнеьнн ідеї упокорювала тися ча людей| жахата, наче мама побілила-- | казанів ль З | ому. на різних зустрічах -- у Дніпропет-| - Голос України». Ч/. 5/. НЕЗАБУТНІЙ заново ській 5 -
. т) тя трагічно загинув видатний політичний та В ді надією для поганьолених|
Й | ї и | громадський діяч В'ячеслав Чорновіл. наших сучасників -- робітників та інтелі"| | 4293 бі в й о А В історії України немає іншої постаті, яка есте селян ї військових. - МИР . 3 р я: . Я. б так уповні увібрала волелюбний дух нації. тавав центром всюди 1 скрізь, де з'яв-| | М є З В добу комуністичного мороку, коли руйнужен не зауважити його було неможливо |
Як ; : вались оудьних національні структури, В'яентром українських борінь!
за 3 чеслав Чорновіл був учителем націй її зо був переконаний, аргументи, сутітає ' кий вісник», наче пломінь свічки, який за-перетирав на попіл. Тому однозначним
. дмухували і сибірські морози, і кагебістські однооціночним було для нього ставлення: і
руки, і партійні лозунги, розпалив великий ДЕНЬ РЕ вогонь національної самосвідомості. супротивну хвилю навіть серед одноду? З його іменем у нашій уяві постають ї 4| ЛУ, доводилося самому 1 долати Бели багатотисячні ланцюги, і походи шляхами визначна постать, відсуте
козацької слави, і велелюдні мітинги на всіх з
майданах міст У ни, воля вимагала : хи ПИ от 1 Ва НЕЗАЛЕЖНОСТІ УКР Кожнайкращим пам'ятником для В ячесла-
- вена
М ї - о Р ЗНАТІ: Носії Є из
ул М
хто й таена значна всеукраїнська подія проходила або ор єднанн: тв під керівництвом В'ячеслава Чорновола, або м ус. паарлак о орія з його найактивнішою участю. задля майбутнього час Бунтівливий, суперечливий, імпульсив- Р ний, р гвий, завжди змобілізований до | | Що Я че їх, | боротьби за українські національні ідеали -- в | | . | - вч т. Ро. У | | таким він залишиться в наший історії. Вічна | - РАМ 77 і Ж | ча 2 | Сь йому пам'ять. Слава героям! | Пр б 7 зи «в Ми переконані, що кращим пам'ятником
йому буде наша консолідація, об'єднання всіх національно-патріотичних сил задля майбутнього України.
І ми, багатотисячна «Просвіта», зробимо
чий іо
зо. МІРІ. З зт
оф зне М - 4 все задля того, щоб Україна була розвинет і ною, багатою, квітучою, якою її уявляв В'я- 5 чеслав Чорновіл. б У Центральне правління «Просвіти» "але Ч Лому , нути- Га точно й ш ль" 4 в. по- 4 сти? КІ и пе м
СА
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
пі РАНИ РЕ: РЕ РР р РА ща. Р ВЕ КР АЕС о нь и
"- Р Р РР РИН і
- --й - ії - -- - - в а В РЕ ть ся -
УМО
ч | У 5 С т -
Р - РР, , г м "У мітч РРО нет ХТ у Зіка Лів и 77 ДНА уй рев Р ді і В РИ а ЕЕ - згідНО З ВОЛ | ААДІ Бе. б й Ь Зо огю" у ув, Р у но Кс і - сини Р "по Є 5 пий
КжиисАи я «нот її. к -ТІХ М і йон Р ін іщ- У Ж - зо бе і З
ій а РО
го
| | Володіти технічною мовою в основно
"б - і р УРАН З ж ЛИНЕ СЯ. Ра Км 3 і У .Ї 514 - о
от аа уч і ле б гі м и 7 йь ей ; ; НЕ б М си чий, Ро Т ? ЧР ПРИ в |
тн
СР, т симо мати свій державний
ше
"Є | дарти і використовувати їх лише у російсь- |
че убий -й і Ти ій і " " т ці | й і » ч - 'ї ШЕ я РУ о Інна и, З і рах з защу прин Мт ; ЧУ а . Документації). Безнього неможливо підгоб - - млі 1 зар ч ЇЇ й 5 шкі» ли, б ї , і " і Р ї
ентацію на будь-який техніч- ЄСКД -- це мова схем і ментів на конструкції. Саме цей ник стандартів не перекладають у Дер-
тандарті уже восьмим рік існування на-
че "| Гл У Ні
|
- Згідно з постановою уряду України за 199! рік всі державні стандарти СРСР, - неперекладені українською мовою, слід вважати дійсними для виконання. Тому деякі документи на нову продукцію пио шутзься українською мовою, наприклад, паспорт, технічні умови, а схеми, креслен-
ня мусять бути російськомовними згідно з
і ем Р , раці -- -
Ж з зі З даррне | -Ф' що
7 ю і , Ж Ган і ай - ТІ Р зе - чари ній ШЕ б
діючим «міждержавним» «ЕСКД СССР». Отже, «нормальна» одномовна докумен-
ція на будь-яку продукцію до сього дня (0) обов'язково російськомовна! Російсьо комовний статус ЄСКД зберігає, мов
| «Кощій» смерть свою «на дубі, у ящику, в
яйці, на кінці голки».
| Такий станз документацією на підприємствах призводить до непорозумінь, конфліктів, втрати часу на переоформлення документів і т. їн. Це суто технічні питання, що потребують негайного вирі-
авалося 6, Держстандарт повити у цьому зацікавленим. Але... на глефонний дзвінок (15 березня) в
я фонд Держстандарту працівниця
я. ж Пт і Ї
заоо Я фонду Зіра Никифорівна відповіла: «укра-
- - о мномовного «ЕСКД» у нас нет, есть меж-
. государственньшйнарусском язьке», тобє П СССР».
й я «ну - ес ГА ГА - їж чаю пил айс 1 ж і З
| стях приймають антиконституційні поста-
1 і б
чик «ЄСКД», і всі державні стандарти.
отримавши ці стандарти, всі виробси будуть вчити і застосовувати мову, | ікше їх «переслідуватиме Закон». | (Щобцього не сталося, у східних обпа- |
- нови, які дозволяють перекладати російською мовою вже прийняті державні стан-
комовному варіанті. Ось тут і пора почати переслідувати не лише «за Законом», ай за Конс цією (ст. 10)!
На виробництві у Києві українську мову чудово розуміють усі. Застосовуючи вже перекладені державні стандарти, працівники обговорюють українськомовні щойно написані документи. Перекладають, користуються словниками, перепитують один одного, вчать мову, дістають ШКІЛЬНІ підручники... Спочатку було важкувато, декому дивно, потім звикли, вчили одне одного. У колективах одразу з'являються знавці і незаперечні авторитети. Наприклад, я чув таку характеристику знавцеві: «Мова твоїх документів -- справжня. Вона звучить. Її легко сприймати. А от у нього (називається особа) -- важка іякась «штучна».
Створюється суто виробнича атмосфера. Якщо документ потрібний терміново, а це завжди майже так, то російськомовні співробітники дають спочатку свої тексти на перевірку і виправлення «знавцям», а потім несуть на підписи контрольних службі «начальства». | все!!!
Певен, що більшість нашого населення, яке живе не в столиці, не гірше справляється із мовними питаннями на виробництві, ніж кияни. Технічних проблем тут не існує! Всі проблеми лежать у політичній площині і являють собою вперте небажання окремих заполітизованих груп населення відмовитись від застарілої «стратегії» агресивної русноикацл всіх і всюди у всіх срерах:
ому вирішення всіх мовних проблем у техніці -- це прийняття державних стандартів! А цього якразіне допускають певні керівні «Кощеї» з політичних мотивів. Бо державні стандарти -- це закон, який доведеться виконувати! Без стандартів --
немислиме сучасне в | на виробництві хаос ї безладдя, які декого
пекучих, -- у виробництві
мо, паралічу п омисловості, що продов" | че 4. р упр Р ен ДО Держстандарту України пані Тетя-
ни Кисельової, з яким пропонуємо ознайомитися нашим читачам, а також усім
3. «Козир» для контролерів
Можливо, дехто сприйме цю проблему | як другорядну. Адже так багато інших,
жується так довго. Як наслідок, люди голодують. А тут стандарти, і до чого ТУТ проблеми мови
е так, то на це є багато «причин».
н иробництво, без них Дуже хотілось би розпізнати «ворі- - - і ти їхні «палаци» для пе женьків» і звільни юцілком влаштовують, але шкодять дердей, які справді піклуватимуться про дер-
жаві, її народові, виробництвужаву та її громадян:
Валентин МИТЮРА
Р. 8. Від редакції. Зважаючи на сер-
йозність проблеми, до яко! звертається і житті. Скажі- | наш автор Валентин Митюра, ми, в свою
- звертаємося з відкритим листом до
Знайте, панове. Порядок у стандартах | керівникам організацій державних | гро-
мовному питанні якраз і зменшуватимеє хаос і безладдя на виробництві. Ось живим | приклад. ї
Зателефонував я своєму знайомому, що працює на заводі конструктором. Зай- | шла мова про виробництво. | розповів він мені ось що.
Тривалий час розробляється газогенератор для зварювання та обладнання для його виробництва. Це перспективні! виро" би, бо є попит на них. Тривалий час розроблялася документація на генератор: виявилось, що, наразі через відсутність ЄСКД, одна частина документів виготовлена українською мовою, друга -- Рог сійською. Одні розробники керувалися «ЕСКД СССР», інші -- Конституцією і «Законом про мови». Результат. Контрольні служби заводу не підписують документи, поки не з'явиться одномовний варіант. Формально вони мають рацію: А без їхнього підпису неможливо передати документи в цех на виробництво дослідних зразків.
Під час розмови з чиновником КОНТ" рольної служби образили конструктора, який запитав мене: «Як довго триватиме безладдя? Це принижує мою гідність- Уже восьмий рік мине маємо права оформляти документи державною мовою, хоч є! Закон, і Конституція. Чи довго ще деяк! «контролери» матимуть «козирі»!». |
А скільки ще часу, сил, коштів, нервів треба витратити на закінчення тільки ціє! «історії»?
Отже, борімося і поборемо'
Одверто кажучи, боротись нам, очевидно, важче, ніж казковому герою Із Кощієм. Бо там кожний бачив свого ворога, і боротьба велася чесно | відкрито. А наші «Кощеї, баби Яги ії Змії Гориничі» мають пристойну личину «порядних людей», які над усе «борються за порядок у державі». А якщо вони «щось» | зробили
мадських, від кого залежить впровадження українськомовної! «Єдиної СистемиКон-
структорської ». довжуватиме висвітлення ціє! проблеми на
Документації ». Редакція про-
сторінках «Слова Просвіти».
- -
вач Ті
нь
БО Шановна пані Т. Кисельова!
. Сьогодні, на восьмому році незалежності, в Україні ми не маємо необхідного для роботи збірника стандартів ЄСКД в українськомовному варіанті.
Сучасний ритм виробничого життя контролюється державними стандартами. Тому зволікання з перекладом та затвердженням ЄСКД не лише уповільнює цей ритм, а й призводить до зайвих виробничих витрат, зниження конкурентоздатності наших вітчизняних товарів.
Нині ми змушені оформляти та комппектувати продукцію російськомовною документацією згідно з «ЕСКД СССР», пору- , 3 шуючи Закон про мови та ст: 10 Консти- - туції України, або комплектувати самотужки перекладеною, часто з помилками, українськомовною доку ментацією, відступаючи від діючого варіанту «ЕСКД СССР».
Трапляється, що заводські! служби, випускаючи документи різними мовами, виг мушені знову перекладати уже розроблені документи. А це нові ПОМИЛКИ ! час. Звідси втрати як економічні, так! моральні.
Тому виробники наполягають на термк новому прийнятті збірника державних стан: дартів «Єдина Система Конструкторської Документації України» |
Вирішення цього важливого технічного питання давно чекають на виробництві.
Сподіваємося на Вашу відповідь:
Редакція газети «Слово Просвіти»
ЗА ОДНИМ ДОКУМЕНТОМ ДВАРІЗНИХ ЧОЛОВІКИ...
У газеті «Факть» за «1 морта» цього зоку Людмило |вибочте, - Людміло) Іваюк порушило «проблему» перекладу власих імен «с украинского но русский и обратно» (в статті в основному оте -- «обротно»). За основу вона взяла заяву якоось єхарьковского культ.-нац. общества», яке трактує такий перебіг, «как посягательзо на право грождон именовоться в соответствимй с национальньми тродициями». Проблема» зайняла чи не всю сторінку газети. Внизу під оною статтею в граофці «Глас народо» подаються ємнєнія». Ливно, що це питання «госложо Людміа», вкупі з єхорьковским обществом», не орушило років десять-двонодцять Тому, коли в СРСР довільно трактуволись у пезекладі на «общесоюзний» | імена, і прізвищо (авторко, до речі, зочепило й прізвиіщо, але -- ой, як підступно -- троктуючи їно -- Гарматником, Ніколайчуко -- колайчуком, о ім'я Гогі чомусь -- Григорієм). | я дивувався -- токий строгий пашортний режим «надворі», б за одним цим покументом мене було дво різних чоловім. А що моє прізвище може писатися ангійською в укроїнській транскрипції, я взогалі дізнався з укроїнського закордонного ашпорто (видно «зо бугром» це важливо), Як і те, що Київ не «Кієм» |що й сьогодні не бідкість), со «Куїм» (заради справедливості,
и укроїнською «Москва» пишемо непрозильно, треба «Москва», «Сонкт-Гєтєррург» -- можемо жі.
Зрештою, яким би неукроїнським душком не відгонило публікація -- є там раціо.
ребо, щоби транскрипцію влосних імен «органи» обов'язково погоджуволи з влосником. Тоді, при відсутності грофи нацомольності в пошпорті, ми будемо знати, злим маємо справу -- з Ніколаєм чи Миколою, Людмілою чи Людмилою... От Альо-
шо -- він і в Московії... як кажуть у Львові Володимир Гордієвич
якби Ж Ви вВЧчЧ
Свого часу доводилося мені виступати в університетах Лутанська, Харкова 1 Дніпропетровська з лекціями про необхідність вивчення української мови. Звичайно, безглуздо було б апелювати до суто патріотичних мотивів, щоб пробудити в переважно російськомовній аудиторії всеосяжну і палку любов до українського слова. Тому я говорив про термінологію як науку, що передбачає розвиток і вдосконалення синонімії - а отже, й потребу вживання української лексики. Ось показовий приклад. Російському слову отпклонениє відповідають чотири українських: 1) відхил (явище, тобто наслідок, передбачення чи узагальнення різноманітних дій), 2) відхилення (разова дія), 3) відхиляння (тривала дія), 4) відхилювання (дія, що раз у раз повторюється). У вступі до «Російсько-українського словника фізичної термінології» наведено ще цілий ряд переконливих доказів, які науково обгрунтовують необхідність вивчення української мови. Недарма цей словник був рекомендований Міністерством освіти України, а згодом біографії його укладачів були включені в Іб6-те видання М Ппо'5 уубо їп Іпе У/отіа («Хто є хто в світі»). Саме такий науковий підхід і зацікавив слухачів.
Мова наша потребує не злякано-гарячкового захисту, а впевненого і рішучого впровадження на основі згаданого наукового підходу. Повчімося в англійців чи французів
поважати свою мову. | Потерпає наша мова 1 В міжнародному
спілкуванні (паспорти, карти, вивіски, документи, телекомунікаційні мережі тощо). Не знаючи про розробку української латиниці (УЛ), яка схвалена багатьма вітчизняними фахівцями та користувачами, а також кількома поважними міжнародними інституціями (у тому числі Британською бібліотекою), наші недовчені «патріоти» запопадливо орієнтуються на англомовного «старшого брата». Самі ж англійці кепкують зі словопотвори «Куптм» (К'їв/Кийв/Київ/Київ) - адже чи ж маємо ми право втручатися в норми англійської
мови, де прижився екзонім «Кіеу»? У той же час основна форма -- записаний згідно з УЛ автонім Ку)» -- не суперечить числен-
раї оо
хвітЕНЬ число 4 (58), 1999 РІК 3-72)
ним іншомовним екзонімам, у тому числі англійському Кіеу, а сфери їх уживання регулюються резолюціями ООН ГУ/20 («Про зменшення кількості екзонімів») 1 У /13 («Про переважність національних офіційних форм географічних назв»).
Ось добродій Гейченко скаржиться, що іноземці його прізвище читають як «Хейченко». Не дивно: як написав, так 1 прочитали. Ось готель «|Кгаїпа» набуває російського вигляду (правильно -- «ШКгауїпа»). Ось яке ми демонструємо знання державної мови. Ось як ми гаряче любимо українську.-
Між іншим, ця розробка (з комп'ютерною програмою включно) вже є в Інтернеті за адресою с/їх-Іепа.Кісу.ца.
Колишній депутат Тарас Кияк наполятає на повному і негайному впровадженні УЛ вусі сфери її застосування (конференція «Ук-
аїнська термінологія і сучасність», 1997 рік).
деться передусім про міжнародні паспорти. Кваліфікаційна більшість фахівців та користувачів (у тому числі МВС та Держкомзв'язку України) погоджується з написанням назв Київ та Україпа згідно з УЛ: Куугу, (Ккгаріпа відповідно. Комп'ютерна програма «Українська латиниця» встановлена, зокрема, в Національній та Парламентській бібліотеках ії в Державній податковій адміністрації та передана в Міністерство внутрішніх справ України.
Заступився за самоназву «Україна» і депутат Борис Олійник у поемі «Трубить Трубіж»:
Новий хазятн світового чину
Твій рід і люд наївний, як курей,
Заманить вміло в тмпортну торбину
І Україну нарече... Юкрейн.
Офіційна назва Чехії англійською мовою -- Схесі» Керифіїс І ніхто не бідкається, що якийсь міфічний англомовний грамотійко прочитає це як «Кзеч», Не зламали язика англо-американці ні на іспанському Хіхоні
( Сч/оп), ні на словенській Любляні (у цЬ(дапа)
ні на боснійському Сараєві (Зага)суор). Невже ж тільки ми не слов'яни і навіть не євро-
пейці" Як зауважив класик, «пірше за все -- нов
ЛИСЬ...
штани». Дехто ніяк не відвикне від коротеньких штанців «меншенького братика», щоб перейти на європейський | несовковий») спосіб мислення:
Хоч дрібненькі, та метиікі
Землячки-хазяйчики.
Не Богдани - а такі,
Знаєте, богданчики
Ось чому не так легко буває навести ладу простій, здавалося б, справі Чи доростемо коли-небудь до державницького рівня Богдана Хмельницького, якщо Й далі звіряти" мемося з «богданчиками»? Який імідж ство" рюють Україні «богданчики» та «дуньки» 77 відомо, і не лише в Європі
Це справа світового престижу нашої держави -- негайно затвердити обов язкові ав" тоніми (самоназви) для загального офіційного міжнародного користування: Київ -- Куду, Україна -- ШКга/іпа -- і стандартизувати написи на упаковках української продукии, що йде на експорт: Уугіб (/Кга/ппу (Виріб України), Дгобіепо у (/Кга/іпі (Зроблено З Україні) тощо. Як показує досвід, так! форми цілком зрозумілі не лише братам-слов Янам, а навіть «новим господарям світового чину». А головне, це забезпечує належне функціонування державної мови в міжнарод" ному спілкуванні -- згідно з Конституцією України.
Мабуть, варто-таки скористатися нареш"" досвідом Еллади і продублювати назви хоча 6 центральних вулиць Києва латиницею (Програма є..) Чи ми не така Європа, як Салоніки з Афінами"
Цілком очевидно, що настав час увесТ" латиницю в український правопис -- ЯК Це зроблено в Японії, Китаї, Болгари та Інших
країнах із нелатинською графікою АДЖ' саме життя вимагає такого кроку
І справді, нам усім необхідно вчитись так,
як треба. Наука, як-то кажуть, не веде до
бука -- а веде вона в цивілізовану освічену
і і комп ютеризовану Свропу. Годі и мовч наша
займе належне їй місце і а не таке, куди 9.
штовхають, свідомо чи несвідомо, відвер""
противники та позарні "друзі
| Максим ВАКУЛЕНКО
нн
ме ва. че
па
ДЛ
ЛІ
ай
ває
ПІ
2)
ЖК
рі йорій | й 4 у
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
Заїряючи світи шлях за Кобзарем
Запитання, яке, м апаю, мучить багатьох чи То вже
и на роду паписано нам, українцям, бути порівняно | іншими народами якимись, 77 Тех мовив О. Довженчес». --- Рец ними»? Безцейтними ати називав нас У ставленні ДО Самих себе, У мірі національної гідності, самоповаги, у марі шанобливості до своє! мови, історії, загалом до власних на ціонального культурних адобутків. «Ну, чому ми, українці, справді, такі? - запитує одна з моїх кореспонденток М. Макаренко з Ізано- «рранківська. Чому Так багато хто а пає цпенавидить себе в собі? Навіть чужинці це помічають, закидаючи нам навиклієть до рабс гима, самонеповагу. Чи знайдеться у світі інша нація, яка так довго і жорстоко удбивала о У собі одну а основних споїх боанак осо рідну мову, то не десь на ЧУЖИНІ, а В своїй Богом даній країни? Немало хто о причому освічений, писокопосадовий, часто й на державній службі -- ще цим! хиаується. І хто пояснить цей наш жахливий національний феномен?
як треба. Розмови тро наболле»,
Це уривок з моєї публіцистичної, науково-
каналах Національного радіо (ре сотні моїх дописувачів -- мої стива аидання, у якому йдеться тр довсім у духовно-культурній, мовній сфер тодить друком (на жаль, обмеженим накла
надсилати негай тел.: 295-73-60.
пробивається до немалої частини зашкарублих душ, і зона не виліковує од національного сомнамбулізму та ще, даруйте, од відчуття інстинкту якоїсь - - ЗУмисне тут використаю «грубізм» -- стадності. А що саме я називаю інстинктом стадності? Ну, наприклад, стосовно мови. Мовляв, я перейшов би на українську, але ж ось і той, і той не говорить, і в транспорті 1її рідко чути, 1 в магазині.. - - ТО ЧОГО Я буду виділятися? З подібного приводу інший мій дописувач, Є. Постульга з м. Прилуки радить частіше згадувати притчу про те, як один учитель роз'яснював учневі переваги рідної мови, Він запитував: «Бачиш -- Он сидить горобець на дереві" -- Бачу. - Горобець -- пташка? -- Пташка. --: А он ту ворону бачиш? -- Бачу. -- А ворона -- пташка? -- Пташка. -- А солов'я, що У саду співає, чуєш? -- Чую. - Він пташка? - - Пташка. -- То чому ж соловей не каркає, ворона не цвірінькає, а горобець не тьохкає, а кожен озивається посвоєму, хоча всі вони птахи? -- А папуга?! - - радісно вигукнув учень, показавши на клітку з папугою, що стояла поряд із учителем. - На те він ії попка-ду-
рень, -- відповів учитель».
просвітницької книжки «Якби ми вчил м ь так, в основі якої -- авторська програма, що звучить на ТІ ї дактор В. Марусик) упродовж уже майже двох років. Сотм втори. Звідси - гостро полемічний, дискусійний характер | о найважливіші проблеми українського державотворення, пере- | і ах. Книжка, що адресована масовому читачеві, ви- | дом) найближчим часом. Замовлення на неї слід
но на адресу: видавничий центр «Просвіта», вул. Кутузова, 18 /7, кім. 311,
Є
етнографи, психологи, політики, соціологи? Ї як від цього пвилікуватиєсєй, якщо вже й сам Всевишній дав нам сьогодні для цього шанс!»
Ну що ж, пані Маріє, -- запримічені ці наші прик-
мети не сьогодні. Згадаймо, як наполегливо роз'ятрював рятівне почуття національного сорому Т. Шевченко, котрому у хвилини розпуки рідний народ -- нім, ПОДЛИ раби» -- асоціювався з «міліоном свинопасів», або те згадаймо, як жорстоко, аж до несправепливості, непедагогічност батогом шмагав його Пп. Кулим («Народе без пуття, без честі, без поваги»), або й
відчуття «надмірної любові» кидав мому до-
нь ге. як здоб кори 1. Франко («Народе мій, замучений, розбитий, / / я») Мов паралітик той на роздорожжу, // Дюдським презирством, шоби струпом, вкритий, // Твоїм буду-цим душу я тривожу Від сорому, який нащадків пізніх пали" ИМмМе, засну ги я нє можу»). До речи ця харак геристика жен «паралітик» - з'явилась 1 8 Лесі Українки лай Ми -- паралітики з блискучими очима гема р і ; ) Бог Велик: тулом, силою ж малі... яти то пі Гакі ось їдкі, жорстоко вимогливі характеристики, плн котрі адресу валися народові, яким шяк не спромагався на здооруттяа чашщональної волі, ча державне черг випростання / | з ав Нижні -- аже ніби інший, принципово узьпимі час. Уже зно ж ніби стали ми на «путь спасенну», про яку мріяв Куй. | сранко, тоюто на шлях незалежностм, державної уваті усамостійне цності Іі вже, нарешті, не хочемо - знову які. | Франко -- «в сусідів бути гноєм». Виріб Одначе, як г ранише, - комплексуємо, часом нби егно В аж шукаємо по-мазохістськи: чим би ще самих себе , фор принязий? уд? Тобто усе ще залишаємося - - не в позиюв я гивному сенсі цього слова -- уншим и. говог ії ось запитання й запитання. Ну, авідки, справді, 1 жиє сьогодні у багатьох з нас, українців, відчуття якоїсь зародс історичної, культурної, ба й оцієї мовно! неповно-гм цінності, звідки комплекс меніцовартісності, про який гак багато 1 так голосно ми говоримо ось уже немало аї ЗТ років -- Усі роки незалежності, а перед Рим в часи ки ХОЧ перестройки», а позбутися його, остаточно вилікувамм гися ну ніяк, шляк не можемо г такою хронічно задавзеною виявилаєм ця хьородра. Підстав же, поважних ній ги поривчинні для того меншовартісного, самопринижуй -- ще вального відчу стя українського загалу сьогодні вже адаліж не мусить ФУТИ. | надто пил того, як ми нарешті «лж вирвалися з «чорної ночі оездержавності» (Є. Маланок) сь уже й пісня ледь не щодня звучить по раіль ТО по, де ря горично-стверджу вально звучать запитанзеле п» ня чи є В час оагата шкторія, чи свнас мова го така и зучену чудова 1 т. Д Слухаємо усією загатомильноновою гро- Р моль Лв малою 1 ЦЮ, Я Іниигу ТгоСмМмю, ка що влієщі" --"" А: ВвОма не ку ДА? ьй 5 зерт" уленік
Повчальний цей діалог, однак я на запитання «чого
виділятися?» відповів би з власного, щоденно потверджуваного досвіду: те, якою мовою З нами розмоаляють, залежить, щонайперше, а часто й виключно од самих нас. З цього приводу я часто навіть так кажу своїм студентам: «Зі мною весь Київ говорить по-українськи, 60 лише по-українськи повсюди розмовляю я». Отож переступіть, друзі, отой дурний поріг, психологічний чи що, якщо ви його відчуваєте, відкрийтеся у своєму мовленні рідному слову і говоріть -- Говоріть самошанобливо, гордо, впевнено, красиво говоріть -- і неодмінно переконаєтеся У слушності того, про що я кажу. Ї запевняю вас - довкола вас також зазвучить рідна мова. Коли бездоганна, коли суржикова, а все ж -- рідна, своя. І аура ї довкола вас усе ширшатиме й ширшатиме. А чому? Бо так хотітимете ви, бо ваше хотіння передаватиметься іншим, тим, котрі вас оточують, тим, з ким ви працюєте або вчитеся, аж, зрештою, передаватиметься іна цілу державу, яка, на жаль, від управління мовною політикою сьогодні украй нерозумно, а часом 1 злочинно самоусувається. Бо ж то ви вже почнете керувати власною волею, підкоряти нею інших. І не бентежтеся, між іншим, коли недруг українства пришпилить вам вигадану ним новітню кличку «национально озабоченного». Йдеться насправді, я запевняю, про найнормальніше з нормальних і найприродніше з природних і почуття, і поривання. Тому що означає воно повернення індивіда до самого себе, свого єства, свого роду і народу. | навпаки -- інше, протилежне-- ОТО Вжеїт є аномалія, духовно-моральний гандж, хвороба.
«Візьміть ви росіянина, - привертає увагу М. Деорський з Києва. - - Всюди він не забуває, що він представник свого народу. Тож де б не був, усюди гово-
рить своєю мовою, спонукуючи, щоб інші до нього
підлаштовувалися. Я спостеріг, що навіть росіянки,
що повиходили заміж за наших хлопців, тих, наприк-
лад, котрі відбували армію в Росії, переїжджаючи на 1 проживання в українські села, все життя стійко гово- |!
рять по-російськи. І то за обставин повного оточення нашими людьми А ми? Ми все підлаштовуємося...»
Правда ваша, п. Дворський, і я би додав до цього, що дуже багато нас, українців, перебуває у полоні наскрізь фальшивого уявлення про культуру мовного спілкування. Проаналізуймо: це у розмові з ким ми раз-по-раз переходимо на російську мову? З росія-
нином з Новгорода чи Рязані, котрий, може, ніколи Й
не чув української мови? Та ні, з тим, як правило, хто все життя і жив, і живе в Україні, а гає
ж до вас по-російськи або з принципу, або за інер- | це цією, або з причини слабкого володіння українською. | Же
-
они ет Зх й
. ка
з РТ же
Автор
варте того, щоб нас брали на глузи: українець з українцем спілкується не своєю мовою!.
Усім нам треба усвідомлювати, що зі своєю мовою | | | 4840 ми виходимо на останні рубежі. Чому так алу? 00) СДАКЮ Тому, що на наших очах відбувається усиханн 27 Пса конвічного і традиційного джерела, яке в У и і сра живило нашу мову. БР | фо Ра
"Том
Втім, поясню це докладніше. Як відомо, 1 (А. Метлинського та ін) про те, що українська мс «вже конає», прозвучали ще в пе і і ХХ з століття. Підставою для цих плачів ге:
Гн ни оарісно чату и чо 4 Па - чи гій, ч
1 ім , ї
ще не ограненою для вжитку У сферах науки, культури, політики 1 т. п, тобто не була мовою інтелігентських покоїв. Зате поза ними - - який існував масив, майже неозорий, українського народного мо: влен Н. природного, стихійного! Ці народні резерви україн: кого мовлення видавалися настільки безмежним невичерпними, що на початку ХХ століття І Нечуй- Левицький втішливо констатував, що нар одній українській масі під силу «асимілювати, тювати собі (..) своєю живою мовою» всіх тих, хто н мови не є. А з приводу «незмінності» ук заїнської національної вдачі один з персонажів його повісті «ЇЇ чепа» казав навіть так: «Все це м льство лежить на їх (українцях. -- А. П.), як на волі сідло)все те-- | вовча шкура, котра ніяк не приросте до Ук заїнського | | 8/ о гм з ГРІН 1 Справді, так було, одначе в нашт дні та «вовча | | 840 шкура» приростає, приростає, як аси: люється на | / своїй землі й народна українська повинні бити найбільшу тривогу.
че
ТТ ОДдОК. Ов: п
р а
3
"и« і, - - по до , ле йне байдуже. Ще ч и 4 ї 4 у КІ .
РР РРО
он,
| ось ви теж відповідаєте по-російськи, підлаштовує- | плеча під
тесь... Боже мій, яке жалюгідне видовисько виходить,
CZARNE DLA M
Piszę o swoim. Mieszkając na wsi, słyszałam od krewnych i od zmarłej babci, Uliany Iwanowny Raciuk, urodzonej w 1902 roku, o Wielkim Głodzie w latach 1923–1924, 1932–1933 i 1946–1947. Jak wymierały całe rodziny. Opowiadano, pokazywano miejsca, dotyczące konkretnych rodzin, które ucierpiały. W latach 1932–1933 we wsi Drabiwci z głodu zmarło 996 osób. Słyszałam prawdę o „bohaterach”-budionowcach, którzy torowali sobie drogę do Kijowa nawet po dziecięcych głowach. Bratu mojej babci Uliany, Makarowi, było 16 lat, i rozrąbano mu głowę na krzyż, gdy pasł z chłopcami woły. Mali chłopcy pochowali się, kto dokąd uciekł, gdy zobaczyli budionowców
(a nie witali ich radośnie, jak oszukiwano ukraińskie dzieci). Budionowcy zapytali Makara, czemu nie jest w armii (wcześniej był pobór do armii Petlury), a on
1 ів. że w domu są trzy małoletnie siostry, ale nie znaleźli.
Mojego dziadka i jego rodzonego brata (byli nauczycielami) zamęczono w Korsuniu-Szewczenkowskim za to, że byli petlurowcami.
Przekażcie więc Stowarzyszeniu Historyków, żeby wiedziało, że zniewolone, zaszczute dzieci, wnuki zamordowanych, unicestwionych w proch w rozkwicie lat świadomych Ukraińców zawsze czekały na swoich, a nie na moskiewskich historyków, we własnych domach. Przez niewolniczą ciemnotę życia doznali oni jedynie utraconych dróg; szukajcie ich, mimo wszystkich nieprawdopodobnych przeszkód. Żywi świadkowie odchodzą od nas w niebyt bolesną, skrzywdzoną drogą, i będzie prawdziwie ludzką ideą życia, gdy imiona obrońców ukraińskiej kultury, ukraińskiej państwowości, zajadle zniszczonych przez okupantów-towarzyszy i ukraińskich łajdaków nie zginą, lecz powrócą-
ukraińskie
«tfu», Oblewają błotem ukraińskie Ol-
świątynie i wartości. Czernią oblana jest także Kobylańska, dokonano znieważenia duchowej wartości ukraińskiego ducha, Łesi Ukrainki. W czyich to barbarzyńskich rękach teraz dzieci Prometeusza i honor państwa ukraińskiego? Czyżby w Kijowie nie było kulturalnych ludzi, którzy zatrzymaliby błoto, wylewające się na głowy Ukraińców z tak „potrzebnej” gazety? Nawiasem mówiąc, takich gazet na Ukrainie jest nie kilkanaście. Gazety proświatowskie się chowają, do wsi i miast nie docierają. Prześladowania ich trwają. Wszyscy zwierzchnicy, związani z zaprzedańcami, chcą zniszczyć kwiat narodu, wyrwać jego korzenie i zrobić z ukraińskiego ludu ogłupiałych. Ci wrodzy Ukrainie „ukraińscy” nicponie noszą się jak prorocy, misjonarze, bohaterowie, a byli nieszczęściem dla Ukrainy. Nie stanowią oni [...] NIE BĘDZIE BIAŁYM
W większości struktur siłowych hegemonię mają około 60 procent ludzi o korzeniach moskiewskich, około 30 procent żydowskich, 10 procent Ukraińców obcych swoim, którzy od pradziada do prawnuka rządzą ukraińskim narodem, który dla nich jest gorszy od Cyganów. Nie mam złudzeń co do przyszłości, bo ich przeszłość i teraźniejszość nigdy nie żyły obok ukraińskiego. Ona nas wyniszczała albo trzymała w jarzmie lub kajdanach, bez ruchu myśli. Zważcie na to, że Ukraińcy nie są dopuszczani do władzy, polityki. W japońskim parlamencie (a właściwie w każdym państwie, gdzie zdrowy naród) nie spotka się Koreańczyka, Anglika, Wietnamczyka czy Żyda.
Ukraińcom zabronione jest wszystko, co jest oczywiste. W normalnych państwach, w Niemczech czy we Francji, w Turcji czy w Grecji, istnieje obowiązujące prawo życia narodu.
[...] że sieroty. Za to bydlęcy żołnierz [...] lei rozrąbał mu głowę, a on wciąż stał. Wtedy drugi bydlęcy żołnierz powiedział: „Tak się to rąbie!” i uderzył z drugiej strony. Siostry za pomocą ludzi ze wsi przywiozły i położyły swojego brata na podłodze w izbie, wyściełanej derkami, a on, przesuwając się, przeszedł wokół zgodnie z ruchem wskazówek zegara na ra[...] Aleksandra, ani jego rodzonych braci. Jednej z tych potworów wywieziono do Moskwy [...] wróciły na Ukrainę po ich ofiarnej śmierci, [...] ludzie świadomi Ukraińcy, rodzimi moskiewscy
Adres wydarzeń przeżytych przez moich [bliskich]: kaliscy, żydowscy, polscy bohaterowie, którzy z rodzinami przeszli przez piekło: obwód czerkaski, Kor- [sunь-Szewczenkiwski] rejon, wieś Dra- [biwka]. Nas wyrzucali do więzienia za to, że [byliśmy] ... Dla obcych byliśmy obcymi, a [byliśmy] ukraińskimi prorokami, filozofami i bohaterami-wyzwolicielami, śpiewakami, poetami, kobzarzami, wszystkim, co nazywało się korzeniami narodu. Szewczenko, Honta, Petlura, Bandera. Łesia Ukrainka.
Brakuje patriotów Ukrainy do przeciwstawienia się sprzedanym, zmieszanym z błotem ludziom bez ukraińskiego wychowania. Płatna nauka w uczelniach nie jest pod siłę biedakom, rodzinom o niskich dochodach – jednym słowem większości Ukraińców. Młode talenty nie są w stanie przebić się przez „chiński mur” do uczelni, w których od dawnych czasów rządzą łapownicy i moskiewscy łajdacy, którzy swoim kalectwem szkodliwie wpływają na rozwój ukraińskiej duchowości, kultury i państwowości, na szkodę sprawy ukraińskiej.
Dla uzupełnienia tego, co napisałam, można zwrócić się do mojej ciotki Kowal Paraski Olaksandriwny, urodzonej w 1922 roku, oraz do wuja Racjuka Iwana [Ołeksandrowicza].
To są istotne fakty, wobec których nie można pozostać ślepymi i głuchymi. W roku niepodległości Ukrainy rozkwitająca wierchuszka rośnie mocno, rozrasta się w kluczowych, odpowiedzialnych instytucjach, potajemnie knując krwawy pochód po ukraińskich głowach, a tymczasem wykonuje czarną robotę jawnie i potajemnie w okopach. Nauczono ich nie uznawać Ustawy Ukrainy przez stulecia. Przykładem jest gazeta, dla której Ustawa Ukrainy to ... ich kultura, swoi rodzice, bracia, siostry, żony, córki. Dla nich to również jest święte jak państwo, w sprawy którego nie wolno wtykać obcego nosa, ani ordynarnego buta z łapą, ani miecza, lecz [tylko to], aby nimi rządzić. Matka Ukraina jest skazana na to, by na swoich plecach wozić obcych jeźdźców w obcych butach... i nie ma takiego narodu na mapie świata, który oddałby na pośmiewisko i śmierć SWOICH świętych, który byłby wojownikiem albo policjantem, urzędnikiem czy robotnikiem...
głupie synki starają się starannie wylizywać buty obcych. Nie przepraszam za to, co napisałam, bo czarne nie stanie się dla mnie białym. Czerwone krzyże na głowach i czarne nagrobne tablice – to odwieczna tragedia historii ukraińskiej.
Tetiana GANŻA, Zaporoże
Рен ді. ії РА ра
фа
чі З хижа 04 сни ЧИН "о
г
- зо Ай " шо ТО велика т Й чані й " - тий жи Р
г-.'А -і рей Ди
ї РУ
cielica, dwoje
wróg ludu», wyrok – 10 lat więzienia, poprawczych robót obozowych z pozbawieniem prawa powrotu do domu. Razem z moim ojcem tego samego dnia zabrano siedem osób.
Oderwałem kartkę z kalendarza i usłyszałem sygnał z Kijowa – w pamięci znów wypływa tragiczne wydarzenie, którego nie mogę zapomnieć do dziś, chociaż od tamtego czasu minęło ponad 65 lat. Tę datę w zeszłym roku uczciła 5С7 Ukraina – 1933 roku...
Przez lata 1932–1935 służyłem w 13. pograniczniczym oddziale w Połocku, ... a potem etapem do Komsomolska nad Amurem, tam ojciec umarł. O tym powiadomił nas
Pod koniec wojny ukończyłam siedem klas i w mieście Uman – technikum farmaceutyczne, ale szło mi to bardzo ciężko, ponieważ sekretarz rady wiejskiej Jakiw Kolomijec nastawiał na takich jak ja, że jesteśmy dziećmi wrogów.
tylko co drugi dzień wzywali mnie do oddziału: pisz autobiografię, i to szczegółowo. Taka forma przesłuchania była wtedy praktykowana, by wykryć jakimiś «kOm-
no, po ojcowsku, trzymając w rękach telegram.
znów zawisły czarne chmury podejrzeń. Na naszym wiejskim cmentarzu
іі
wspólny pomnik ofiar Hołodomoru.
jednak żadnego nazwiska na nim jakoś nie ma. Trzeba, by na kamieniu można było przeczytać nazwiska nie tylko tych, którzy polegli «Za Rodinę, za Stalina», w wojnie, a także tych, którzy zginęli z woli Stalina «ma-
– To mój rodzony wujek, mamin brat.
– Olenko, pojedziesz pochować mamę.
(Za ludzką dobroć kursanci szanowali i kochali Minsjewa. Później, podczas czystki partii, został nazwany «wrogiem ludu» i, żeby nie trafić
ćwiartkę solo.
Oto ja w drodze z paczką, którą należy wręczyć, nie otwierając, przewodniczącemu rady wiejskiej; w niej jest mowa o pomocy. W czasie podróży zobaczyłem, jak biedna stała się Białoruś, moja stara ciotka, ale zmarłych z głodu na dworcach było niewielu. Za to na ukraińskich dworcach zbierano grupy ludzi jak drwa i wywożono ich do jakichś dołów, na wysypiska. Straszliwy widok!
Na stacji Jasinuwata do wagonu dosiadła się obca kobieta. Poznałyśmy się, jesteśmy ziomkami. Jedzie do syna na kopalnię im. Skrypnyka (nawiasem mówiąc, ja też pracowałem w kopalni). Mnie zaś trzeba do Hrodiwki, wysiąść na stacji Żelanna. Tuż przed wysiadką babcia szeptem poradziła: „Nie idź, synku, przez chutory, lepiej stepem. Bo zgłodniali gospodarują ze zdrowymi, zabijają i jedzą”.
Choć była ciemność, o siedem kilometrów [od wsi] z centralną ulicą, z góry przez … kamieniołomy i kto wie ilu kamieniarzy, dla ofiar głodu zaszczyt bycia wymienionymi na pomniku jakoś nie został im przyznany. Pewnie i nad ich imionami do dziś unosi się …, pamięć o tym, że chcieli żyć, tak jak wtedy, gdy wyrzucano mnie ze szkoły jako „wroga ludu”.
Ku wielkiemu żalowi to, co działo się podczas kolektywizacji, grozi powtórzeniem w czasach prywatyzacji. Prawda, w innej postaci, tak że z naszego narodu może pozostać tylko wspomnienie.
Pałażka Sztohrym,
rocznik 1926, obwód czerkaski, rejon umański
kwiecień, nr 4 (58), 1999 r.
…zapalił papierosa. Na podwórzu mignęła czyjaś postać, wybiegła na ulicę, [ktoś] postawił mnie … Pomyślałem, pewnie, że mam broń, bo od papierosa mogła błysnąć gwiazdka na czapce. W tej samej chwili pospieszyłem do rodzinnego domu.
…po samym odwiedzeniu błysnęła zapałka — i przy stole, na … łóżku, zobaczyłem dwoje jeszcze żywych umarłych: moją kuzynkę Wiekluszę i małego brata Semenka. Zsunęło się [też] ciotka Motria, podobna do … Wujek nie … , … wyrwę … krzyż w ogródku. Jakoś tam przetrwałem i jadłem.
i znów zaczęła gotować smidonok — ale te 8977 były niezdatne. Obrałem ziemniaki 18 z Białorusi, przyniosłem całe wiadro, bo nie wiedziałem, czy… 7079, ugotowałem zupę ziemniaczaną, każdemu po… po łyżce słodkiej herbaty i po kawałku chleba, bo przeżył głodny 1921 rok. I znów mnie to ratowało, nos od głodu… śmierć dawała się we znaki, powoli, ale często, umrzeć. Tak… w ciągu… sprawy poleciłem… Markiyako — podziękować za wszystko, co zrobił, bo nie dał wywieźć mojego braciszka do… pochowałem ich po-godziwie w swoim…
Następnego dnia zaniosłem pochowanych… Ale bozarczycha kupiłem kwartę buraczków, a wdowa powiedziała… z tego… rozdzieliliśmy na godziny.
…
Do krzyża przybiłem tabliczkę. Tu pochowano zmarłych z głodu: Omelianenko P. A. (1885–1933), Omelianenko A. I. (1890–1933), Omelianenko S. V. (1928–1933).
Piątego dnia wyjechałem z Prodiwki… do czasu przybyłem na czas, o czym zawiadomiłem… szkoły… dobrze to było, ona brała…
A za dziesięć dni otrzymałem… pensję, 30 karbowańców, to jeszcze… Komsomolec… Ja dogadałem się, że… ja zmówa nie otrzymałem pensji.
W ósmym roku… destrukcyjnych… doprowadzono do walki o władzę, rozwinięto… rozwarstwienie społeczeństwa… po mowie… znakami, które… mogą… tworzenia chaosu, winna także… pamięci narodu, wygodnie władzy… procent… czekistowsko-kagiebowskiej.
Z Ukrainy idzie… na wolność… wielkie… historii — nie zgas… 1922–1923… z pamięci… we Lwowie, Drohobyczu… 50–80 lat… proporcjonalnym skutkiem… zrehabilitowanych… jeszcze zaostrzy się, zostaną przeprowadzone…
ideologią, jej… ramami.
m i
Z… Niestety, … ochrony prawa… prawem na…
lata komunistycznego… prosz…
Pobat
Tłumaczenie maszynowe
OBCIĘTA
W ósmym roku niepodległości, za sprawą destrukcyjnych antypaństwowych kręgów, Ukrainę doprowadzono do stanu totalnego kryzysu. W walce o władzę antyukraińskie kręgi rozwinęły szeroko zakrojoną kampanię rozbijania społeczeństwa na drobne grupki ludzi według znaków językowych, partyjnych i religijnych, które — zgodnie z zamysłem — mają być ze sobą skłócone i nie naruszać władzy. Taktyka tworzenia chaosu w opinii publicznej ma także sprzyjać zniszczeniu historycznej pamięci narodu, jego demoralizacji, co jest korzystne dla struktur władzy, które w stu procentach składają się z dawnej komunistyczno-kagiebowskiej nomenklatury.
W Ukrainie trwa atak na prawa człowieka i na wolność słowa; celowo wycina się wielkie okresy tragicznej historii Ukrainy — nie wspomina się o Hołodomorach 1922–1923 i 1947 roku, wymazuje się z pamięci rozstrzelania w Bykowni, Winnicy, Lwowie, Drohobyczu, aresztowania i procesy sądowe z lat 50.–80. Oczywiście jest to prawidłowym następstwem panowania w Ukrainie przebarwionych wrogów i nieludzi, i sytuacja będzie się nadal pogarszać, jeśli nie zostanie przeprowadzony sąd nad komunistyczną ideologią, jej przywódcami i funkcjonariuszami.
Niestety, sytuacja z przestrzeganiem norm ochrony praw człowieka w Ukrainie, w szczególności prawa do otrzymywania obiektywnej informacji, prawa do obrony swojej czci w sądzie itp., jest komplikowana przez bierność, a czasem wprost zdradę ze strony tak zwanych obrońców praw człowieka. Wystarczy wspomnieć o pracy Komisji ds. ochrony praw człowieka Rady Najwyższej Ukrainy.
W 1993 roku w Kijowie, w budynku tak zwanego Pałacu Żowtniowego (dawnego Instytutu Szlachetnych Panienek, gdzie w latach 30. komunistyczni nieludzie urządzili katownię), odbywał się zjazd ukraińskich po-
Członkowie Kijowskiego Krajowego Towarzystwa Więźniów Politycznych
literatów politycznych. W prezydium zjazdu zasiadali znani działacze społeczni i polityczni, których losy są związane z historią Ukrainy: W. Czornowił, Ł. Łukjanenko, S. Stećko, M. Łebid, J. Pronjuk, D. Szumuk, Ł. Tanjuk, M. Horyń i inni. Zgodnie z decyzją zjazdu na dziedzińcu pałacu położono kamień, na którym wyryto, że w tym miejscu zostanie wzniesiony znak upamiętniający ofiary komunistycznego terroru. Dziś, gdy pamiątkowy znak stoi w wyznaczonym miejscu, nawet przeciętny obywatel dziwi się napisowi, który stwierdza, że ten znak jest poświęcony ofiarom represji z lat 30. – początku lat 50., i pyta: kto zaś dokonywał tych represji, może marsjanie?
Ale bardziej interesujące jest to, że haniebny fakt przekręcenia tekstu napisu zatwierdzonego przez zjazd nie dziwi tych, którzy zasiadali w prezydium i wygłaszali gorące przemówienia o potrzebie zwołania międzynarodowego trybunału nad komunizmem – Norymberga-2.
Członkowie Kijowskiego Krajowego Towarzystwa Politycznych Więźniów i Represjonowanych z oburzeniem przyjęli fakt przekręcenia tekstu na pamiątkowym znaku i traktują to jako akt znęcania się i drwiny z pamięci ofiar komunistycznego terroru, a także jako świadectwo moralnego zubożenia i degradacji ukraińskich polityków, zdolnych jedynie do demagogii wiecowej. Ukraińscy polityczni więźniowie domagają się przywrócenia tekstu na pamiątkowym znaku zatwierdzonego przez zjazd oraz społecznego śledztwa w sprawie podmiany ważnego dokumentu politycznego.
Andrij Czornucha, przewodniczący Towarzystwa Więźniów Politycznych
i co i dron
10 marca w Niebieskiej Sali Domu Kina odbył się wieczór, zapowiadany jako uroczysty, poświęcony 10-leciu istnienia „Ogólnoukraińskiego Memoriału im. Wasyla Stusa”
Łeś Stepanowycz Tanjuk wygłosił przemówienie, pomyślane jako niepojęta synteza sprawozdania z 10-letniej działalności kierowanej przez niego organizacji z oskarżeniami pod adresem tych, którzy swoją działalnością, świadomie czy nieświadomie, przyczyniają się do dewaluacji wartości narodowych i świętości.
Mniej niż setka ludzi, którzy zebrali się w tej sali, była świadkiem niezbyt przemyślanego sprawozdania, które z dziwnych powodów skupiało się przede wszystkim na wspomnieniach o aktywnej pracy «Memoriału» w latach 1989–1991, a także na wzmiance o sześćdziesięciu książkach, kilkudziesięciu amatorskich taśmach wideo i szeregu programach edukacyjnych, opracowanych przez niewielką grupę pod kierownictwem Walentyny Skaczko dla sieci «Internetu». Na razie to wszystko, co udało się usłyszeć.
Zobaczyć udało się więcej. Bliżej zakończenia tego niewesołego jubileuszu okazało się, że obecni «pokradli» (wzięli?) kilka wystawionych książek, które, jak się okazuje, w bibliotece «Memoriału» są dostępne aż w jednym egzemplarzu...
Szczerze mówiąc, po wszystkim, co zobaczyłem, pisać o czymkolwiek nie miałem ochoty, a za to skromne sprawozdanie wzięła się nasza tragiczna bezczynność, którą zwykliśmy ukrywać za obojętnością państwa, ciężkim życiem, obojętnością ludzi i jeszcze jakimiś obiektywnymi warunkami.
Jednak przykład Rosji i rosyjskiego «Memoriału» przekonująco dowodzi, że należy mówić raczej o niezdolności kierownictwa do właściwej organizacji pracy niż o czymkolwiek innym. Ponieważ autor artykułu jest nieco zaznajomiony z działalnością permskiego oddziału «Memoriału», trudno powstrzymać się od zestawień (Boże broń, od porównań, bo przecież nie ma z czym porównywać). Z jednej strony jasna struktura, ścisła współpraca z międzynarodowymi fundacjami, obwodowymi i zagranicznymi oddziałami «Memoriału», Amnesty International, innymi organizacjami społecznymi działającymi w tej dziedzinie, z drugiej strony – orientacja na bohaterską działalność społeczną.
Jednak nasi ludzie wciąż są zdolni do czynienia cudów i do dokonywania wyczynów. Co potwierdziło sprawozdanie przewodniczącego Iwano-Frankiwskiego oddziału «Memoriału» Romana Krucyka. W obwodzie utworzono muzeum ofiar komunistycznych represji, które już uzyskało status państwowego, dla piętnastu rodzin represjonowanych w radzie obwodowej «wybito» mieszkania, zainicjowano złożenie projektu ustawy o odszkodowaniu za straty majątkowe rodzinom re-
«KOCZIUBIEJ I ISKRA» W MOSKWIE
Każdemu Ukraińcowi, który widział i słyszał O. Tkaczenkę i P. Symonenkę podczas ich wizyty w Moskowii w grudniu 1998 roku, czyli 290 lat po wizycie Koczubeja i Iskry, zapłonęła twarz.
Tak, trzeba było oblać się potem ze wstydu, bo na twarzach współczesnych rodaków czytało się te same marzenia, z którymi kiedyś zwracali się do kata ukraińskiego narodu, Piotra I, ich poprzednicy.
Ale tamci uciekali z Ukrainy po kryjomu i nosili podłe marzenie o zniszczeniu „niepotrzebnego” państwa ukraińskiego po cichu, a obecni zostali wysłani przez władzę ustawodawczą niepodległej Ukrainy z inną misją, dlatego ich zdrada jest o wiele bardziej haniebna.
Jak więc zmyć z siebie hańbę wobec ludzkości za te straszliwe skutki, do których doprowadziła nas krwawa Moskowia, unicestwiwszy 45 milionów ukraińskich dusz, duchowy kwiat narodu, i pozostawiwszy wśród lokajów genetyczny strach, który i dziś rodzi Koczubejów i Iskry?!
Za cenę wielkiej krwi i cierpień do nas przyszła WOLNOŚĆ!
A lokaje jej nie przyjmują!
Lokaje pchają się na stanowiska, które należą się bojownikom o wolność Ukrainy, a wyborcy – lokajczyki podsadzają tłustych lokajów na te stanowiska, a złodziejscy, bezdusznie i niedorozwinięci podsadzeni pospiesznie kradną, ciągną naród ukraiński z powrotem do niewoli, a świat patrzy i dziwi się temu cudu. Boże! Cóż za obrzydliwy obraz.
Co więc robić? Roman Kowal – polityk i lekarz, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Stowarzyszenia Politycznego „Niepodległość Państwowa Ukrainy”, redaktor gazety „Niezłomny Naród”, prezes klubu „Chołodnyj Jar”, pisarz – powiedział: „Dopóki nie ukarzemy „własnych” zdrajców, nie zbudujemy państwa ukraińskiego…”
Posłuchajmy lekarza!
represjonowanych, ponieważ w obowiązującym ustawodawstwie ta kwestia została sformułowana w tak niejasny sposób, że faktycznie nie działa. Słuchając tego człowieka, miało się wrażenie, że do sprawozdania Iwanofrankiwskiego Obwodowego Oddziału
całkiem można by było dołączyć sprawozdanie Ogólnoukraińskiego «Memoriału» na prawach, powiedzmy, rejonowego. Taki stan «Memoriału» jest tym bardziej przykry, że to – pierwsza w ZSRR oficjalnie zarejestrowana organizacja społeczna, będąca w opozycji wobec komunistycznego reżimu. O tym dziś już wiedziano, A zaczynało się wszystko od wielotysięcznej sali, gdzie wrzały namiętności, dokąd próbowali się przedostać komunistyczni ideolodzy, i dopiero za cenę rozpaczliwej walki udało się obronić święte ówczesne ideały. Podkreślano, że w rozpaczliwym położeniu wobec gnijącego systemu prawo do prawdy znacznie ł o umo: e, ani
| Я | "РО дез є о пе злочини 1 - ча в ашту Мк - емлі
' мя, со чо
й лай оорц ТА С Уг.
пр о ти- | я
лоз! нан
сю п ДА
dopóki takich warunków nie będzie, буде й szerokiego r У ВІ, «Memoriału»: brak
оті ж оні ло,
сист! ема тзовані мат
тії на. раження - -чо ч- РОЙ б
Г й М и ін тм ньо
systemu zali pati г
засо фот я. нов оо біо
і ТЬ об ительс Кк
| де она не с.
чу сш нсів ути по чат 1 док ; нас -
мо лодшим пс
ДТЕЗ звуко - » ї
с на змацік пе! - і ної не си гСт " є ом 1) бі те ІБ | |
ей ща 3 б
і). кол г р ОМ. сви (
РА пи те
и М 1атіІ ЧІ Н
чи в
її З ТІ: її ЧР РА РА - цій ше Й
potem zorganizować odpe zі ДЕ гу р Рона гу юс га Ска чко ге Stopniowo się rozchodzili 1 лк поди С zanikał ож е ertання І
Р аю
zapał, a stała rzeka таці. нат komuni-.
і та ст аб
pos РП гої що 23-
ч-б
оч М Їй
аю й
ї | ЩІ ; З Ї -
і
sprawie ludzi, W «Memoriale nikogo nie было. | 5 монах
Być może taka sytuacja, gdy гос У ї Ж
odpowiada. Jednak мі всін arод УГат я
aby ; Т прот пом нг у її ві ло- З
od czasu nikt nie może ві гримати кра лише
z 1 Пн
na maksimum. Profesjonalnie ali ж. Ogólnie przyzwyczailiśmy się орали А фа
б я Ро опа:
ра З и | б.
Tłumaczenie maszynowe
...nie ma... ...wyglądu... ...ucichało, jak można sądzić z dawnych galicyjskich okresów. Prawda, ono nauczyło posługiwać się mową ezopową
na deskach scen... widzów... teatralnych... wyrażać
teatr żył
Nieoczekiwany odwrót austriackiego wojska w czasach I wojny światowej spowodował nieoczekiwane zesłania. Rozporządzenie «Postanowienie. Do boju»
BRZEŚĆ (BERESTEJSZCZYZNA)
minionych dziesięcioleci. W listopadzie 17...
Wydawało się, że ludność kołomyjską ostatecznie ogarnęły towarzyszące nastroje klęski: rozpacz, obojętność. Jednak nie wszystko... w sobie... razem z informacją... energię «7 stycznia 1917 r.» reżyserowałem tej epoki. Oto na moim stole zaproszenie na ideologiczno-propagandowy wieczór nowej ukraińskiej poezji w Kołomyjskiej Czytelni «Proświta»
«Norma», a pojutrze gram w «O czynach» Czechowa». To kolejny zapis, który Gr. Sko... (pl...) 18 września 1937 roku. Wczytu...
zrobił kierownik muzyczny Dmytro Mykołyszyn. Wszystko harmonizowało z tym eleganckim profesorem: i siwa czupryna, i niewyczerpana energia twórcza. W krótkim czasie zdołał zjednoczyć najlepsze siły artystyczne miasta, które utworzyły potężny...
pierwszego grudnia ich działalność nazywa się „Pp...”. Zatem, dziesiątą rocznicę...
W czasach UNR — budowę państwa... wychowywała się na literaturze ukraińskiej i światowej. Na przykład twórczość kijowskiego poety Oleksy Wlyzki, rozstrzelanego w 1934 roku:
Na tym wieczorze z Czytelni «Proświta» jego poezję z natchnieniem czytał student ... teatru ... Jewhen Malaszczuk:
Trzeba nam pięści, burzy, ognia,
Trzeba nam słowa jak bomb.
Czy słowo — kto mówi o zmęczeniu?
U kogo głowa marnieje?
...jako żołnierz wystąpił Dmy...
Na nasze powszednie 1 fronty. Poeta, w bim' Gromami tisniu rozniesi. Słowo wstępne do obecnych wygłosiła ideowa przewodniczka Towarzystwa, działaczka społeczna panna Marta Kuźma, a Osypa — założyciel miejskiej księgarni i wydawca:
W zarządzie Towarzystwa zasiadali student Uniwersytetu Lwowskiego E. Małaszczuk, J. Sływyński, B. Wojtkiw, który w ciągu roku zginął na Zakarpaciu z rąk węgierskich najeźdźców. To dzięki nim, młodym członkom OUN, w Kołomyi ukazywała się gazeta o patriotycznym kierunku «Awanhard».
Kulminacją tego jedynego wieczoru poetyckiego była prapremiera lirycznego dramatu «Wieczny okręt» L. Mosendza z okresu XVI wieku — o wyzwoleńczej 60- walce Niderlandczyków. Grę amatorów dopełniał fortepianowy akompaniament Marusi Wytwyckiej.
ratury- Wiz pawczalne zamkowych szkul, ( kmigarti W os turme slowo - riv swoji ogi "u ) SOpeksanyar J stwu informa! slopo», Mir bernialnogo
Ci matrzyje
pashchtuovalnoi
stalisya vo Pie
archiwalnych dom
nikiw, U XRO
szczi
mentalna Ukrainy! |
l- - - .
iga 4 iw LJ:
a CHR be
Chełmszczyzny
uch - 1 w j topatu KI ye zo ko
et
juni 5
kast MR g ya b p ol R CHU - "M R - AK VI
mide" doli kevicha, O. M. Hryniowskiego, O. Z. Kyryłowa U RODAMI Oto jeszcze jeden ciekawy fakt: 14 lipca 1917 roku dyrygent towarzystwa pożyczył od rosyjskiego kapelmistrza wojskowego dwa psalmy D. Bortniańskiego. Także sam D. Mykołyszyn posiadał niepospolite dane wokalne i muzyczne. Pianino i skrzypce były jego odwiecznymi towarzyszami. Znane wśród parafian kompozycje chóralne «Wierzę» i «O tobie raduje się», stworzone przez profesora już w 1927 roku, a
wspomnieć choćby takich twórców Melpomeny: Kazimierę i Stanisława Palandiuków, Wołodymyra Rohu-Prociwa, Marię Sav-, Emilię Fliakiwnę; Wołodymyra Sydoruka — D. Mykołyszyna «Trod Wielki», dramatyczna sztuka «Maiewe ... życia», komedia «Dwadzieścia dziewcząt na wydaniu», patriotyczne przedstawienia «Sokoliki» i «Czornomorcy» odbyły się
Później «Proświta» ... ińska Nar
kul hurnio
t
pah POLSK powiazav shaes shchOo7Ou sytu lakh
muzyczny akompaniament i dalej były
4
...ulicy Bodnarskiej i Szewczenki. Zbierali się dwa razy w tygodniu, tu przychodzili... czteroglosowego... Brał do rąk obszerną partyturę z duchowymi utworami narodowych klasyków: K. Stećenki, S. Ludkiewicza, M. Werbyckiego, P. Czajkowskiego. Wśród wybitnych imion i nazwisk samorodnych kompozytorów tego okresu: M. Boby... wykonują je tu do dziś. Członków chóru Proświty zapraszano czasem na świętą liturgię do innych parafii powiatów kołomyjskiego i horodenkowskiego. Pół setki zakochanych w pieśni amatorów jechało, zwiesiwszy nogi z furmanki, a ku niebu płynęło „Jeden Święty” Nykołyszyna. Wśród głosów Emilii Fliakiwny, Wasyla Bodnara, Wołodymyra Melnyczuka, Andrija Stromieckiego wyróżniał się śpiew sławnej solistki Josyfy Skrypniukowej. Cóż może być lepszego niż próba pod gołym niebem?
...występowali przy chórze i orkiestrze Ukraińskiego Państwowego Gimnazjum, którym dyrygował Pyłyp Baran, a także z nieodzownymi elementami choreografii pod kierownictwem Maruśi Wytwyćkiej.
Po proklamowaniu ZURL, a później Aktu Zjednoczenia, tradycyjnymi stały się coroczne wieczory szewczenkowskie, odbywające się w sali Kasy Oszczędności i na wyjazdach.
W stanie rozpaczy 23 lipca 1920 r. D. Nykołyszyn znów notuje realny odbicie epoki: „Dni ciężkich wydarzeń, mężnych nadziei”. Jednak za czasów polskiej okupacji i cenzury życie nie...
Niestrudzeni członkowie czytelni „Rodina” w Domu Ludowym, w przygotowywaniu materiałów, w poszukiwaniu... zachodnioukraińskie oraz europejskie wydawnictwa periodyczne. Ci... z takich wydarzeń... sprawy. Hodowali sobie godną zmianę.
Ci... rereferatów. Mieli w księgozbiorze Towarzystwa „Proświta”, które mieściło się w... Do ich usług były... europejskie periodyczne czasopisma... nadchodziły... (działaczy?) narodowych, jak ks. prałat Ołeksandr Rusyn.
5
Przygotował Wasyl Nahirnyj z Kołomyi
...bez Proświty... deputatów... ukraińskiego... samego... rządowych... kompozytorów tamtego czasu...
…Kanad). Wydawało ono 39 numerów własnej gazety i wypuściło pierwszy numer «Prosvity» gazety. Na początku 1906 roku zamieszczono w numerze «Народної справи», który skonfiskowano. A jeszcze miesiąc później zaczęto drukować «Вісті», których zakazano w piątym numerze, centrum ukraińskiej literatury i sztuki (?) ... Proświta nie ... ukraińskiego gimnazjum. W zakładach ... ukraiński język ... Uniwersytet, ukraińskie ...
ŚWIATŁO ODESKIEJ
... to i ponad tysiąc osób. Obawiając się, by wieczór nie przekształcił się w manifestację polityczną, policja wysyłała swoje patrole, a następnie donosiła, że «Proświta» znów zgromadziła robotników, kolejarzy, portowców, wśród których szeptano «buntownicze» rozmowy i wypowiedzi.
Treść wieczorów, urządzanych przez «Proświtę», dziś łatwo odtworzyć bez żadnej fantazji. Zachowały się roczne sprawozdania, zawierające pełny spis wykładów, referatów, komunikatów i koncertowych programów. Przed uczestnikami zebrań stanęła w całej malowniczości i tragizmie historia narodu ukraińskiego – od czasów Kijowskiej Rusi do początku minionego stulecia. Szczególne zainteresowanie wzbudzały opowieści o zaporoskich wolnościach, kozackich hetmanach, walce Bohdana Chmielnickiego o ukraińską państwowość. Nie raz przywoływano słowa o ukraińskich filozofach, działaczach Cerkwi, prawnikach, wybitnych ... procesu tworzenia ... stopnia ich artystycznego talentu. Zwracano się (do) ... ludowej twórczości ... rad.
Zapoznawano słuchaczy z obrazami Roksolany i Maruśi Bohuszewki w ukraińskiej pieśni, z dumą o Bajdzie – księciu Wiszniewieckim, z utworami folklorystycznymi poświęconymi Karmelukowi, ze sztuką kobzarzy i lirników. Odessa dobrze znała koryfeuszy ukraińskiego teatru ... ich imiona. Oni często gościli w mieście, stworzyli tu galerię scenicznych obrazów, które zapadły w pamięć setkom widzów.
Kiedy ... wieczór poświęcony Zankowieckiej, Mykole Sadowskiemu czy Panasowi Sach-
saganskiemu, sala była przepełniona: ludzie pragnęli głębiej poznać tajemnicę gry aktora, sztukę przewcielania się i odtwarzania życia w artystycznych obrazach. «Proświta» zdołała [...] dopiąć zawiązania pod jej naciskiem w Odessie było do [...] jako oddzielne i sen Rom kram
Odeska «Proświta» w latach 1905–1909 to zjawisko nie tylko w historii czarnomorskiego miasta, ale i w kronice całej Ukrainy. Powstała na fali ogólnonarodowych walk o wyzwolenie, które rozgorzały wraz z początkiem dwudziestego wieku, Towarzystwo w warunkach narastającego szowinizmu rosyjskiego caratu zdołało stać się sobie [...] wiernym uczestnikiem [...] z kręgu [...] przy kilku oddzielnych szkołach dozwolono nauczać [...] przedmiotu. A na wniosek «Proświty» w Noworosji otwarto katedrę historii ukraińskiej, którą objął privatdocent Ołeksandr Hruszewski, brat naszego historyka. «Proświta» wielokrotnie podnosiła kwestię zniesienia zakazów zawartych w aktach z 1863 i 1876 roku, które trzymały ukraiński język w kajdanach. Członek Towarzystwa, miejski radca Pawło Zełenyj, zabiegał o przeniesienie [...] szkół Odessy na nauczanie w języku ukraińskim. Zrozumiałe, że carskie władze, wywołane [...] gubernialnych [...] często zabraniały działalności «Proświty». Jesienią 1906 roku policja przeprowadziła rewizję. Szukano [...] członków Towarzystwa [...] wszystko to surowo [...] wieczorem [...] przez pięć–sześć miesięcy.
[...] można było się domyślić, że to było w budynku przy ulicy Sofijewskiej, gdzie niedawno odsłonięto pamiątkową tablicę. Ten adres znała cała Odessa. Znany ukraiński [...] kompozytor Mykoła Arkas, przyjechawszy do miasta jesienią 1906 roku, był zdziwiony i wzruszony [...] popularnością [...] Za czas działalności «Proświty» [...] zapoczątkowała [...] w swoich wieczorach [...] literaturę ukraińską. Do końca [...] odeska [...] ukraińskiej «Proświty» liczyła w swoich szeregach 475 [...]
Założycielem był [fragment nieczytelny] z masztabowego ruchu – «Proświty» [tekst nieczytelny] Kotlarewskiego do [tekst nieczytelny] Żytomierza w Kijowie. W tym roku ukazało się wydanie ukraińskiej poezji i prozy – [tekst nieczytelny].
Towarzystwo prowadziło w Odessie popularyzację nie tylko wiedzy historycznej, literacko-artystycznej, ale też naukowo-popularnej. Chętnie mówiono o osiągnięciach nauk przyrodniczych, ostatnich dokonaniach medycyny, zasadach higieny i sanitarii, środkach zapobiegawczych przeciw chorobom epidemicznym, a wykłady gromadziły liczną publiczność.
Co znamienne, już dziewięćdziesiąt z górą lat temu mówiono tu o budowie mózgu, o myśli na odległość.
Działalność «Proświty» była znaczącym wyzwaniem dla tego, że mimo zakazów rosyjskiego caratu «święty ogień» nie zgasł. [Tekst nieczytelny] Żyje Ukraina – Iwan Franko – ona żyje, wielu z dawnych «proświtian» stało się ogniwami ukraińskiego twórczego geniuszu, ukraińskiej myśli i duszy. Żyje i porywa do [tekst nieczytelny]. Iwan Łucenko, Serhij Szełuchin, [tekst nieczytelny]. Ale są też inne postacie: [tekst nieczytelny].
«Proświta» utwierdzała Odessę jako ukraiński [tekst nieczytelny]. Towarzystwo liczyło w Odessie ponad 1600 członków; [tekst nieczytelny].
«Proświta» zorganizowała odwiedzane [tekst nieczytelny] uniwersyteckie [tekst nieczytelny] ukraińskiej sztuki teatralnej, [tekst nieczytelny] we wszystkich [tekst nieczytelny].
Najważniejszym faktem było to, że dla zakazu [tekst nieczytelny] dźwignie [tekst nieczytelny], aby karać grzywnami i zdusić «Proświtę». Tam było 1)
7 listopada 190 roku Towarzystwo, [tekst nieczytelny], zostało zakazane specjalnym [tekst nieczytelny] z Petersburga. Obejmowało prawie 9750 mieszkańców Odessy, [tekst nieczytelny] wykładowcy uniwersytetu [tekst nieczytelny]. Większość stanowili [tekst nieczytelny]. Zrozumiale, [tekst nieczytelny] spadkobiercy Tarasa Szewczenki, [tekst nieczytelny] (7) [tekst nieczytelny] [tekst nieczytelny] słowem «[tekst nieczytelny]» «Prawda». [tekst nieczytelny] wieczorem [tekst nieczytelny] [tekst nieczytelny]. [Tekst nieczytelny] ukraińska literatura [tekst nieczytelny] w Domu Ludowym [tekst nieczytelny] 767 [tekst nieczytelny].
[Tekst nieczytelny] Jakiw Szohohyw [tekst nieczytelny] ukraińską bibliotekę [tekst nieczytelny] Hryhorij [tekst nieczytelny] [tekst nieczytelny] Tymofij [tekst nieczytelny]
posa ОРечІУ ватеу ларетеіО
gos | h czMu OBECNIE połoźona miejska bbttook; mb VOF9RYAF9 Foachcha) ALE chętnych POSŁU 127 cz. Wogodumia? Samaeletto " te oshGov de | uran vm gu mamensu Woretyayu ste laськyr ce zma T? «oz-to 3 mam J bupy zhuvago vs ukra zzsObuen, JAKO vchtodyagy y
a okrespet y revl"oGo "«Adrosoyu m ! "dakarsʹkom Ukov»ye, w Amerytsi
zozhvtechcha SPOZHO " syaduyeu PUSTO bupyu do "S"
Numer 4 (58). 1999 ROK Z
7. kvt
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
W listopadzie 1918 roku proklamowano Zachodnioukraińską Republikę Ludową, która później połączyła się z Ukraińską Republiką Ludową. A już pierwszego grudnia 1313 roku rozpoczęło działalność Proświta, która obecnie nazywa się Proświta Berestejszczyzny. Zatem niedawno obchodziliśmy osiemdziesiątą rocznicę naszego Towarzystwa.
Za czasów UNR rozpoczęto narodową odbudowę Berestejszczyzny. Powstały ukraińskie instytucje państwowe, narodowe placówki edukacyjne, prawie dwieście początkowych szkół, biblioteki, drukarnie i księgarnie. Do chat dotarło rodzime słowo literackie. Rozbrzmiał język, którym tworzył swoje prorocze utwory Oleksa Storożenko, pisał wiersze Mykoła Falkiwski, a potem Ołeksandr Hawriluk. Społeczeństwu zaczęto przekazywać informacje gazet i czasopism «Ridne słowo», [...] starostwa regionalnego.
«Мир», «Вісник Холмського гу-
Te natchnione dni rozkwitu ukraińskiej kultury narodowej i oświaty wciąż żyją w pamięci pierwszych proświtian, w dokumentach archiwalnych, w utworach pisarzy, w kronikach wydarzeń, takich jak dokumentalna kronika Ihora Winniczenki «Ukraińcy Brzeskiej ziemi, Podlasia i Chełmszczyzny w pierwszej połowie XX wieku». Otoczona ze wszystkich stron przez wrogów, Ukraińska Republika Ludowa zginęła. Później, istniejąc poza granicami URSR, «Proświta» weszła w nową fazę swojej pracy kulturalno-oświatowej w warunkach polskiego zniewolenia. Ten, kto w tamtych latach związał się z «Proświtą», wie, że burżuazyjny rząd Polski zakazał «Proświty» nie od razu, ale też nie okazał jej życzliwości. Jeśli zaś chodzi bezpośrednio o «Brzeską Proświtę», to drugim dniem jej narodzin, jak świadczy najstarszy członek «Proświty» Wasyl Petrowycz Łaskowycz, należy uznać 6 sierpnia 1921 roku. Tego dnia poseł do polskiego sejmu, a zarazem brzeski lekarz Wasyl Dmytriuk położył na stole miejskim urzędnikom wniosek o organizację «Proświty». Ten promień ukraińskiej świadomości narodowej i godności nie zgasł. W dziesiątkach miasteczek i wsi powstały lokalne grupy «Proświty». Już w marcu 1923 roku, po przeciąganiu, urzędnicy musieli zarejestrować statut «Proświty» i zgodzić się na pierwszy skład jej miejscowej rady. Po kilku latach organizacja rozrosła się, nawiązała kontakty ze Lwowem, gdzie mieściła się centralna rada. Do 1927 roku «Proświta» stała się potężnym czynnikiem życia społecznego kraju. Do domów rodaków trafiały gazety i czasopisma ukraińskojęzyczne: «Nasze Życie», «Dilo», «Syła», «Sielrob», «Okna» i inne. Z funduszy społecznych otwierano takie ośrodki ukraińskiej kultury, jak «Rodzinna Chata», biblioteki, drukarnie, wieczorowe szkoły. W wielu wsiach odbywały się święta ukraińskiej sztuki, zwłaszcza święta pieśni i tańca. Jeszcze w 1939 roku, kiedy na Zachodnią Ukrainę weszła Armia Czerwona, można było spotkać nie tylko uczniów ukraińskich szkół podstawowych, ale także uczniów ukraińskich gimnazjów. W 1939 roku u mnie samego pojawili się przyjaciele z ukraińskiego gimnazjum w mieście Brody. Autorytet «Proświty» wśród ludności był tak wielki, że lokalne partie z jednej strony, «Ukraińskie Zjednoczenie Narodowe», a z drugiej – komunistyczne partie Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi – wtrącały się w działalność «Proświty», dążąc do poszerzenia swoich wpływów wśród mieszkańców kraju. Z czasem nastąpiły zmiany w składzie miejscowych rad «Proświty». Tak, w 1923 roku w
Do berestejskiej rady miejskiej weszli nowi funkcjonariusze Pawło Artemuk, Mykoła Kryżanowski i inni. Pewne zmiany nastąpiły w Kobryniu. Ale stale działali inicjatorzy kobryńskiej Proświty Dmytro Rafalowicz, Wasyl Parchotyk, Josyf Sacewicz, Hnojanko, Demidiuk, Kyryczenko.
Autorytet Proświty rósł. W lutym 1927 roku w Brześciu odbył się zjazd Proświty, co stało się znaczącym wydarzeniem w życiu kraju. Na zjazd z całego Polesia przybyło 120 delegatów. Przewodniczącym zjazdu był dobrze znany wszystkim proświtianom Wasyl Krywycki.
Zjazd proświtian bardzo zaniepokoił polskich urzędników i żandarmów. Aktywnie zabrali się do pracy szpiedzy i prowokatorzy. Tak oto jeden ze szpiegów donosił, że w powiecie kobryńskim działa aż czterdzieści dwie ukraińskie biblioteki, a w powiecie brzesko-litewskim w trzydziestu trzech wsiach działają pierwotne Proświty.
Lecz to jeszcze nie było wszystko w donosie.
Ukraiński ruch proświtiański rozszerzał się także w powiecie dorohoczyńskim, w Stolinie, Pińsku i w wielu okolicznych wsiach, chociaż przeszkadzali mu polescy wojewodowie swym nieznośnym stosunkiem do ukraińskości. Ale cierpieli nie tylko Ukraińcy.
Białorusinom było być może jeszcze gorzej, bo ich ruch był słabszy. Dlatego Ukraińcy i Białorusini w chłopskich i robotniczych strajkach przeciwko gnębieniu społecznemu i narodowemu występowali razem. Strajkami kierowali zazwyczaj funkcjonariusze Zachodniobiałoruskiej Komunistycznej Partii (KPZB). I to dawało władzy podstawę do twierdzenia, że organizacjami «Proświty» kierują komuniści. Rozpoczęły się aresztowania, katowanie niektórych członków «Proświty». Przepełniło się więzienie w Berezie Kartuskiej. Komunistami uważano proświtian i członków OUN. Szowinistycznie wychowana władza skorzystała z chwili i «Proświta» została zakazana.
Obecnie trudno powiedzieć, czy organizacja proświtiańska działała w podziemiu. Jednak bezsprzecznie to, co zasiała «Proświta» w duszach ludzi, nie zginęło.
Powrót Armii Czerwonej na Berestejszczyznę we wrześniu 1939 roku nie przyniósł ożywczej siły ruchowi ukraińskiemu. Przeciwnie, czekało go rozczarowanie.
Nie biorąc pod uwagę etnicznego składu ludności tego kraju, nowa władza po żywym ciele odcięła Berestejszczyznę od Wołynia. Czyż można jednak zapomnieć, że niemal wszystkie miasta Berestejszczyzny — Brześć, Kobryń, Dorohoczyn, Pińsk, Kamieniec — zostały po raz pierwszy zbudowane przez książąt halicko-wołyńskich; że na czele tego państwa stał pierwszy i ostatni w historii Ukrainy król Danyło Halicki.
Po przyjściu Armii Czerwonej jeszcze rozbrzmiewały dziecięce głosy w ukraińskich szkołach, ale po II wojnie światowej wszystko ucichło. Rozpoczęto nie tyle białorutenizację oświaty, ile prowadzono rusyfikację całej ludności.
Niedawno odwiedziłem szkołę, w której kiedyś uczyłem. Występowały utalentowane dzieci, nauczyciele śpiewali pieśni i recytowali wiersze. Jednak nie usłyszałem ani jednego słowa po białorusku. Dlatego my, Ukraińcy, nie powinniśmy narzekać na Białorusinów, lecz należy im współczuć.
Po uzyskaniu przez Ukrainę i Białoruś państwowej niepodległości działalność «Proświty» wznowiono już na nowych zasadach.
Pierwszymi jej inicjatorami byli Arsen Teteruk, Wołodymyr Charsiuk i Mychajło Petruckowycz. W pierwszych miesiącach wielokrotnie pomagali im swoim udziałem i funduszami Petro Komiakowycz, Iwan Kowalczuk, Petro Szpakowski.
W JEDNEJ ŁĄCZNOŚCI
BRZESKA «PROSWIATA» OBCHODZIŁA 80-LECIE OD DNIA SWEGO ZAŁOŻENIA
Istnieją podstawy, by powiedzieć, że nowa «Proświta» zaczęła działać, nie mając kompasu ideowego, nie mając środków, pomieszczeń, wreszcie nie mając dostatecznej liczby ludzi zdolnych wypełniać obowiązki społeczne dla pobudzenia ukraińskiego ruchu kulturalnego. Jedynie poczucie odpowiedzialności przed swoim narodem inspirowało inicjatorów nowej «Proświty». Wśród nich byli małżonkowie Muraszkiewiczowie oraz Wołodymyr Charsiuk. Działacze znajdowali zainteresowanych rodaków, szukali form współpracy z nimi, a pierwsze niewielkie kręgi proświatan łączyli w jeden łańcuch «Proświty Berestejszczyzny».
Dziś można powiedzieć, że «Proświta» na terenie całego Brzeskiego Kraju pracuje owocnie. Od gadaniny i pustej paplaniny przeszli do konkretnych spraw. Działają chóralne i taneczne zespoły w wielu miastach i wsiach obwodu, które nie tylko propagują ludową i współczesną ukraińską pieśń oraz ukraiński taniec, ale także zbierają ludowe utwory regionu i wzbogacają skarbnicę ukraińskiego folkloru. Ujawnili się własni naukowcy, pisarze i poeci, nauczyciele, a nawet wykładowcy języka, literatury i historii ukraińskiej w szkołach i na uniwersytetach.
Wielką uwagę zwróciły na siebie festiwale ukraińskiej pieśni, wystawy sztuki użytkowej. W tej dziedzinie dobrymi mistrzyniami wykazały się kobiety. Ich sukcesy są już znane nawet w Australii i Kanadzie, w Polsce i Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz w innych krajach, w których porozumiewają się ze sobą Ukraińcy.
Moim zdaniem najważniejszym historycznym wydarzeniem nowej «Proświty» jest początek wydawania ukraińskojęzycznej gazety «Brzeski Kraj». Gazeta przyciągnęła do siebie uwagę wielu ludzi, przyczyniła się do przebudzenia w nich świadomości narodowej i szacunku dla samych siebie, udziela pomocy w samokształceniu w języku ojczystym, zwłaszcza w dziedzinie historii ludu brzeskiego.
A wszystko to stało się możliwe dzięki wysiłkom szanownego Myhajły Petrukowicza, inicjatora odrodzenia «Proświty», jej najaktywniejszego działacza i pierwszego mecenasa. Jeszcze na Ukrainie nie rozpowszechnił się ruch mecenatu, jeszcze nie były znane nazwiska Krawca, Zahorija i Tawpasza, a Petrukowicz tu, na Polesiu, już bezinteresownie rozpoczął działalność mecenasa.
Trudno wymienić w krótkim artykule wszystkich naszych sumiennych członków Proświty, którzy odpowiedzialnie wypełniają obowiązki społeczne. Warto jednak wyróżnić Wiarę Muraszkewycz, pamięci jej świętej pamięci męża, poety Wołodymyra Muraszkewycza, dziennikarza i poety Antona Cwyda, poetę Mykołę Herasymika, a także innych aktywistów: Wołodymyra Charsiuka, Ludmiłę Chyłko, Iwana Pustohwara, Ołeksandra Iljina, Pawła Sacia, Walentynę Kluku, Olgę Jaceńko, Walentynę Zalipę, Lidię Horoszko, Wołodymyra Zamka. Zatem mamy pewne sukcesy w
BIŁYCH: OSŁAWACH
W górskiej wsi Białe Osławy jeszcze przed I wojną światową wrzało życie. W „Historii Huculszczyzny” M. Domaszewskiego czytamy, że „... w miejscowości Białe Osławy za okres sprawozdawczy od 1.01.1906 do 31.12.1907 r. czytelnia «Proświty» liczyła 50 członków, w bibliotece towarzystwa znajdowało się 30 książek, a przewodniczącym czytelni był wtedy Mychajło Paniwnyk”.
Dość aktywnie działało wiejskie towarzystwo za czasów Polski, którym kierował ksiądz z Lwowszczyzny Mychajło Durdyło. Zorganizował on w 1924 roku budowę dużej nowej czytelni niedaleko cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy. Warto dodać, że ten energiczny ksiądz założył także zespół dramatyczny, który z przedstawieniami „Natalka Połtawka”, „Danyło-czarodziej”, „Na stepach Ukrainy”, „Trzy do wyborów”, „Za dwoma zającami” występował w swojej czytelni i wyjeżdżał do sąsiednich wsi: Wierchniego Bereńa, Czarnego Potoku, Zarzecza, Delatyna. Z zarobionych pieniędzy kupowano literaturę do biblioteki czytelni.
Należy wspomnieć także o proświtiańskim działaczu Ołeksiju Wanżurze, którego znano jako... dzięki niemu na scenę wchodziły ukraińskie utwory. Przed II wojną światową przy czytelni działała spółdzielnia, a Pyłypeć uczyła dziewcząt kucharstwa. Podczas wojny w 1944 roku budynek spłonął. I dokładnie po upływie... w dniu świętego Dmytra, odpustu wiejskiego, w Białych Osławach na nowo odrodziło się życie czytelnicze.
Na białym, okazałym fasadzie, która ma już ponad sto lat, obok nowo wybudowanej cerkwi pojawił się szyld z ramką na niebieskim tle: „Ukraińska czytelnia «Proświta» wsi Białe Osławy”.
...pracy. W jakim kierunku zaś pracować dalej? Wreszcie nasza nadzieja na pomoc z zagranicy... Wielu dobroczyńców [pomaga] nam środkami, transportem, książkami, pomocami naukowymi... Wierzymy, że także Ukraina, która ma swoje czasopisma, ... przyjmie do swoich szeregów tych, którzy na to zasługują. Własna baza ekonomiczna i ukraińska solidarność – dwa pewne filary.
członek «Proświty»
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
Dla znanego przedsiębiorcy, dobroczyńcy i prezydenta Ligi Ukraińców... [fragment nieczytelny] ...ukraińskich mecenasów Petra Jacyka i pisarza... [fragment nieczytelny] ...dyrektora Ligi Michajła Słaboszpyckiego...
...przedsiębiorcy, dobroczyńcy i prezydenta Ligi...
Wolne spotkania w Toronto i Kijowie już stały się tradycją, bo dzięki nim wykiełkowało wiele dobrych spraw.
...i wcielić je w życie. [fragment nieczytelny] ...już mam realne rezultaty.
Pana często nękają swoimi prośbami i protestami...
Zapewne jest to psychicznie trudne i, oczywiście, niezbyt przyjemne, gdy cały czas ktoś Pana szarpie i ciągnie. Co Pan odczuwa?
Ile lat w tym roku obchodzi Fundacja im. Petra Jacyka? Dziesięć? Chciałbym, aby Pan opowiedział, jakie myśli i uczucia kierowały Panem, gdy przekazał Pan milion na Instytut Studiów Ukraińskich przy Uniwersytecie Alberty? To i dziś wielkie pieniądze, a wtedy miał Pan zapewne mniejszy potencjał finansowy?
P.Ja.: Tak, wtedy jeszcze nie miałem miliona. Ale w Albercie istniał pewien program, a rząd prowincji zachęcał ofiarodawców, dodając dwa dolary do jednego, jeśli ktoś wkładał środki w naukę. Uznałem, że takiej okazji nigdy mieć nie będę. I skorzystałem z niej.
Najpierw myślałem o 250 tysiącach. Ale kiedy wszystko przeanalizowałem i policzyłem, zrozumiałem, że tych pieniędzy na tłumaczenia starczy tylko na 2–3 lata. Żeby nie robić po ukraińsku (zacząć coś i nie dokończyć), postanowiłem przekazać 500 tysięcy dolarów. Jednak kiedy znów położyłem to na szali, zrozumiałem, że i tego będzie za mało. Trzeba co najmniej miliona. Bo milion, jak policzyłem, daje... Trzy miliony to 300 tysięcy rocznie. Zatem kapitał nie będzie się zmniejszał, a z procentów można utrzymać 2–3 profesorów i sekretarkę, aby praca szła naprzód.
...
...
P.Ja.: Kiedyś te rzeczy naprawdę...
do mnie przychodzi wielu łemków, bojków, huculów z prośbą, by wydać ich małe regionalne książeczki – historię ich wsi, miasta czy rejonu. I już wydaliśmy wiele takich historii. Rozumiem, że i na wasze małe, bo wtedy nie będzie ani tego, ani tego. Na małe są też kasy kredytowe, są pojedynczy dobroczyńcy, cerkwie, inne organizacje. I ludzie z reguły to rozumieją i odchodzą.
M. S. – Czy zdarzało się Panu odczucie, że dał Pan ofiarę, a potem żałował...
tyczne i społeczne towarzystwa miały własne rodzime szkoły (nawet średnie) i nie rozumiały państwowej wartości nauki uniwersyteckiej. Poza tym Harvard znajduje się w Ameryce, a ja, Kanadyjczyk, nagle wkładam tam pieniądze. Bandyckie gazety «Echo Ukrainy» i «Droga do zwycięstwa» pisały wtedy o mnie tyle różnych rzeczy. Szczególnie zapamiętałem artykuł z «Echa Ukrainy» zatytułowany «Kowal kuje, a żaba mu nogę podstawia», w którym z szczególną przyjemnością się po mnie przejechano. I, wyobraża Pan sobie, rzeczywiście wkradały mi się wątpliwości co do celowości moich nakładów. Mimo to jakaś wewnętrzna siła mnie utrzymywała, przekonując, że poziom wsi to poziom państwa.
Teraz już nie mam wątpliwości, że opinia grupy i opinia państwowa to rzeczy różnego rzędu i różnego poziomu.
M. S. – Co Pan poczuł, kiedy do Kanady dotarła wiadomość, że Ukraina jest niepodległa? Czy był Pan psychicznie na to gotowy?
P. J. – Pamiętam, że w 1988 roku przyjechali do mnie Łazebnyk i Sokolenko i opowiedzieli mi, jak bardzo Ukraina jest zależna od Rosji, że wszystkie zyski z realizacji na rynku zachodnim produkcji wytworzonej na Ukrainie zabiera Rosja. Wtedy po raz pierwszy zrodziło się we mnie podejrzenie, że u was coś się tam gotuje. Ale nie podejrzewałem, jak poważna jest ta sprawa. Nie podejrzewałem, że to wszystko
w Edmonton powiedziałem: «Oni tam niszczą wszystko, co ukraińskie. Palą biblioteki, spalili Hruszewskiego. I wszystko, co tam w ... społeczeństwie zniszczą, my wszystko tutaj musimy odrodzić».
M. S. – Obecnie na Ukrainie gdzieniegdzie można usłyszeć, że Petro Jacyk rzekomo zbudował ukraińskie instytucje w świecie zachodnim, kiedy ТПО
tała wolna, niepodległa Ukraina, po co
oni nam teraz?» p. Ja.– To są głosy ograniczonych ludzi o bardzo małym narodowym rozmachu, Ukraina zdoła za) РР ч-о РИХ ро міру. Oni nie rozumieją, że nie utrzymywać dziś kontaktów ze światem, zamykać się we własnej skorupce – to nonsens. Musimy być częścią świata.
Bóg nie poskąpił nam, Ukraińcom, ani rozumu, ani cierpliwości, ani inteligencji. Dał nam tylko wytrwałość i żywotność. Bo im silniej człowiek walczy o życie, tym większą satysfakcję w tym życiu znajduje.
samodyscypliny, rozwoju handlowego. Dlatego wstyd, mając wszystkie ku temu możliwości, pozostawać krajem „trzeciego świata” – za Chińczykami, Koreańczykami, Indonezyjczykami.
Musimy dziś stawiać się wyżej niż Rosja. Bo Rosjanom z ich nastawieniem na dominację nad światem zmienić swoją mentalność będzie trudniej.
Nam jest prościej, ponieważ my, uciskani przez nich, pracowaliśmy i tworzyliśmy, a oni czerpali z tego korzyści. Teraz, pracując, tworząc i wytwarzając na mniejszym terytorium, położonym bliżej Zachodu, o wiele łatwiej podnieść poziom dobrobytu w Ukrainie powyżej rosyjskiego.
Musimy zgodzić się z tym, że Rosjanie w swoim dążeniu do zniewolenia innych narodów wykształcili własną arystokrację, własnych przywódców. Jednak, nie mając dobrej, zdrowej ideologii życia, znacznie się zdegenerowali. Tak samo, jak na przykładzie prezydenta Clintona można prześledzić, jak zdegenerowała się amerykańska warstwa.
Na tle zdegenerowanych kultów Zachodu i Wschodu uważam, że Ukraina ma najlepszą możliwość, dzięki naszej zdrowej, mniej więcej wiejskiej (bo miasto dziś także jest niezdrowe) wsi, wyjść na należyty poziom w świecie.
Prawda, że przejście to będzie bardzo ciężkie, ale wierzę, że mając niezłe podłoże, i-y ятняти jedno z wiodących miejsc na świecie.
M. S. – Jak wygląda działalność charytatywna tutaj, w Kanadzie? Jakie miejsce zajmuje ona w społecznym życiu kraju?
p. Ja. — Filantropia w Kanadzie jest oczywiście bardziej rozwinięta niż na Ukrainie. Ale sądząc po tym, że Ukraina w przeszłości miała swoich dobroczyńców i może się nimi pochwalić także dzisiaj, ja wierzę: dobroczynność na Ukrainie ma przyszłość.
M. S. — Jaki jest Pani/Pana pogląd na dobroczynność na Ukrainie? Zna Pan niektórych ludzi, którzy wstąpili do Ligi ukraińskich mecenasów. Jaka jest Pana opinia: czym kierują się ci ludzie, jakimi motywami, przekazując w tak trudnych dzisiejszych warunkach ekonomicznych pieniądze na dobroczynność?
Pp. Ja. — Osobiście uważam, że są to ludzie (niestety, stanowią mniejszość), którzy są silnymi indywidualnościami; ich poziom duchowy jest wyższy od przeciętnego. Ich [...] ze społecznością.
M. S. — Jaka wydaje się Panu Liga mecenasów za, powiedzmy, 50 lat?
Pp. Ja. — Tego, niestety, nie mogę przewidzieć, bo zmiany zachodzą tak szybko, że trudno sobie nawet wyobrazić. Można jednak pofantazjować.
Swego czasu Czykalenko i Symyrenko pragnęli pomagać i pomagali ludziom, ale nie byli w związku. A dziś [...] nas — ilu nas jest w Lidze. Idea, którą wyznajemy, jest godna naśladowania i powinna jednoczyć wokół siebie ludzi: pomagamy biednym, w trudnej chwili podstawiamy ramię państwu (na przykład pomagamy dziś państwu w rozwiązaniu problemu z podręcznikami, bo to jest priorytet).
A jeśli wziąć pod uwagę amerykańską elitę, to najbardziej wymownym w tym sensie był prezydent Bush. Należał on (a teraz jego synowie) do organizacji, która istnieje ponad 160 lat (my zaś tylko 5). Przyjmują oni do swojego klubu nie po prostu zamożnych, lecz wyszukują ludzi rozumnych, inteligentnych, wykształconych. A także młodzież. Młodzież, która studiuje w prestiżowych uniwersytetach, co często zapewnia jej potem miejsce na czele wielkich korporacji, w rządzie. Tam mogą umacniać pozycje swojej organizacji, wpływać na politykę rządu. A im rozumniejsze kierownictwo państwa, tym lepiej dla narodu.
Otóż jeśli weźmiemy naszą młodzież, która się uczy (a inteligencji ukraińskiemu narodowi nie trzeba pożyczać), która z czasem osiągnie należyty poziom (50 lat daje dwa pokolenia), to za te dwa pokolenia ukraińskich mecenasów nasza Liga powinna być nie słabsza niż Stowarzyszenie Uniwersytetu Yale, które ma wielki wpływ na rząd amerykański.
M. S. – Mówiliście o tym, że jest wielu nowo przybyłej młodzieży z Ukrainy. Co mogliby Państwo życzyć tym ludziom, którzy szukają swojego miejsca w tym kraju?
P. J. – Nie wiem, czy mógłbym ich czegoś nauczyć. Myślę, że to są ludzie, którzy pragną pracować i zdobywać dla siebie i dla innych. Co mógłbym im poradzić? Nie liczyć na łatwe życie i łatwe zyski. Pracować uczciwie i dawać innym. Tylko wtedy przyjdzie naturalna nagroda za wasze cnoty, bo tylko bogactwo duchowe jest warunkiem bogactwa materialnego.
M. S. – W recenzji filmu o Petrze Jaciku, drukowanej w „Narodnej Gazecie”, znajduje się zdanie, że za jakieś 20 lat może się zdarzyć, iż dziennikarze będą przeprowadzać wywiady ze znanym przedsiębiorcą czy mecenasem i zapytają go, czemu zawdzięcza swoje sukcesy. I odpowiedź (to jest myśl recenzenta) może być mniej więcej taka: „W młodości wywarła na mnie wpływ życiowa filozofia Petra Jacyka”. Czy uświadamiacie sobie dziś, że i Wy macie wielki wpływ na ludzi?
P. J. – Rzeczywiście miałem takie przypadki, kiedy znajomi, z którymi rozmawiałem wiele lat temu, po długim czasie przypominali mi jakieś moje sentencje czy rozważania, które wtedy wyrażałem. Ja ich już nie pamiętam, a ludzie nie zapomnieli. Wychodzi więc na to, że ja, sam tego nieświadom, wywieram na ludzi jakiś wpływ.
Martwi mnie to, że my, Ukraińcy, nie mamy kręgosłupa. Zginamy się (i to bardzo chętnie) przed innymi, celowo gloryfikujemy swoją biedę, dążymy do tego, by nas pożałowano i dano nam kopiejkę. To haniebne i poniżające. Jak można chełpić się swoją biedą?
W tytule książki „Ukrainiec, który odmówił bycia biednym” uosobiony jest cały ten bunt, który we mnie wrzał (i wrze przez całe życie!) przeciwko temu bezprecedensowemu poniżeniu.
Pamiętacie, jak kończy się nasza książka? „Ubogi duchem nie może być bogaty, niezależnie od tego, ile pieniędzy ma”. Człowiek bogaty duchem, i to jest moje głębokie przekonanie, zawsze zdobędzie materię:
Wszyscy oczywiście nie będą mogli wiele skorzystać z książki, bo każdy odbierze ją po swojemu. Ale ci, którzy dziś piszą do mnie z Ukrainy, orientują się na nią, rozumieją ją. A jeśli rozumieją książkę, to rozumieją również mnie. Bo kto poprawnie zinterpretuje przykłady z mojego życia i moją życiową filozofię, ten w przyszłości może zastosować moje doświadczenia do siebie. Jak Pan mówi, ja z tego jestem szczęśliwy. Proszę wierzyć:
Rozmowę zapisała Tina Kaczałowa, sekretarz prasowa Ligi Ukraińskich Mecenasów.
„…
…
…pisarzy … stworzyli … literatury … ukraińskiej … Państwowej … przewodniczącego … Związku Pisarzy … napisane … powieści … i … … lat …
…
…”
Tłumaczenie maszynowe
...już ... taki ... ja wtedy ..., tak, sam ... Aby ... Ten ..., który ... we mnie ... tego ... nasza ... wiele ... oni ... mnie, jak ... dla siebie ... (...) mecenasów ...
„Ani jednego dnia bez wiersza” – te dziś już skrzydlate słowa, umieszczone w tytule tomu Jurija Oleszy o tym samym tytule, stały się przewodnimi dla wielu znanych pisarzy. Nanizując na miedzianą nić fabuły kosztowne perły słów, wielu z nich stworzyło prawdziwe arcydzieła pięknego piśmiennictwa, odporne na pył czasu.
Nie znam metody twórczej znanego ukraińskiego pisarza, laureata Państwowej Nagrody im. T.H. Szewczenki, przewodniczącego Związku Pisarzy Ukrainy Jurija Muszkietyka, lecz obszerny wykaz napisanych przez niego popularnych wśród ludzi powieści i opowiadań pozwala wysnuć wniosek, że mistrz słowa przy swoim biurku nie jest rzadkim gościem. A liczba książek wydanych przed jego siedemdziesiątymi urodzinami okazała się u niego całkiem obfita.
Jurij Muszkietyk jest autorem powieści i romansów „Semen Palij”, „Hajdamacy”, „Jasa”, „Hetmański skarb”, „Brat na brata”, „Sąd nad Seneką”, „Ognie wśród nocy”, „Czarny chleb”, „Serce i kamień”, „Kropla krwi”, „Dzień przelatuje nad nami”, „Okrutne miłosierdzie”, „Biały cień”, „Pozycja”, „Wróć do swego domu”, „Zamieć”, „Granica”, „Lawina”, zbiorów nowel „Zieleniejące żyto”, „Śmierć Sokratesa”, „Selena”.
Naturalny dar twórczej metamorfozy, pomnożony przez pracowitość, pozwala pisarzowi swobodnie czuć się zarówno w historii ojczystej, jak i w zawiłych perypetiach starożytności, a w ostatecznym rezultacie za pośrednictwem tematyki historycznej udzielać odpowiedzi na palące problemy i pytania współczesności. Kilka utworów poświęcono naszemu współczesnemu. Cieszą się one popularnością zarówno wśród czytelnika krajowego, jak i zagranicznego.
I wszystko jednak, jak przyznał pisarz w
podczas swojego jubileuszowego wieczoru literackiego w Narodowej Parlamentarnej Bibliotece Ukrainy, który odbył się 24 marca wśród publiczności złożonej głównie ze studentów, okazało się, że jego największą miłością jest temat historyczny. Jeszcze jako student filologicznego wydziału Uniwersytetu Kijowskiego Jurij Muszketyk, rodem z Czernihowszczyzny, zabrał się do pisania powieści o Semenie Paliju. „Pierwsze dzieło to jak pierwsza miłość”, tak jubilat scharakteryzował swoją powieść. Najlepszym swoim dziełem autor uważa natomiast powieść „Brat na brata”, poświęconą hetmanowi Iwanowi Wyhowskiemu, którego postać wyraźnie nie podobała się moskiewskim ideologom imperialnym.
Jako człowiek krytyczny wobec siebie Jurij Michajłowicz uważa, że być może nie powinien był pisać tak wiele, bo nie wszystko, jego zdaniem, wytrzymało próbę czasu: część jego utworów, jak mówi, napisano z pozycji, które dyktowała sowiecka historiografia. Te wątpliwości rozwiali jednak koledzy pisarze Mykoła Żulinski, Dmytro Biłous i Zofia Majdańska, którzy wystąpili podczas tego spotkania.
Zdaniem akademika Mykoły Żulinskiego potrzebne jest nam drugie czytanie utworów Jurija Muszketyka. Ponieważ przed nami jest twórczość pisarza, który wymaga współtworzenia przez czytelnika. Z pozycji moralno-filozoficznych porusza on w swoich utworach takie podstawowe problemy, jak człowiek i system (co system robi z człowiekiem); człowiek i okoliczności; człowiek i własne sumienie. Jeśli wychodzić z tych pozycji, to Jurij Muszketyk jest człowiekiem szczęśliwym, ponieważ żadnego ze swoich dzieł nie będzie w stanie całkowicie odrzucić.
Muzyczne życzenia jubilatowi złożył duet w składzie Zinaida i Walentyna Michajlukowie. Zabrzmiały także inne gratulacje, pisarzowi wręczono bukiety kwiatów. Na pamiątkę tego treściwego i ciekawego wieczoru Jurij Muszketyk podarował znakomitej książnicy swoje wysokotalentowane książki.
W. H.
Redakcja gazety «Słowo Proświty», kolektyw centrali Towarzystwa «Proświta» przyłączają się do licznych gratulacji jubilata. Życzymy szanownemu Jurijowi Muszketykowi niezdradliwego pióra, twórczego długowieczności i kozackiego zdrowia. Z rosy i wody!
Nowe wydania
«PROBLEMY ROZWOJU I STOSOWANIA JĘZYKÓW NA UKRAINIE»
K.: Wydawnictwo „Proświta”. – Numer 1. – 1998. – 88 s.
W antologii Departament do spraw realizacji polityki językowej Państwowego Komitetu ds. Narodowości i Migracji zapoczątkował kwartalne wydania zbiorów materiałów z aktualnych problemów rozwoju i stosowania języków na Ukrainie. Chyba zbędne jest podkreślanie, jak ważne jest zapoczątkowanie NOWEJ – „JĘZYKOWEJ” serii wydawniczej: sytuacja w tej dziedzinie życia państwowego jest obecnie więcej niż niepokojąca – tempo rusyfikacji Ukrainy nabrało groźnych rozmiarów. Ta niewielka objętościowo książeczka o charakterze praktycznym przyda się przede wszystkim tym, którym nie odpowiada taki nieatrakcyjny stan rzeczy i którzy pragną postępu dla naszej Ojczyzny.
Nie jest zbędne stwierdzenie faktów: co więc mamy dziś? Już pierwszy rozdział „Polityka językowa”, reprezentowany przez wystąpienie zastępcy przewodniczącego Państwowego Komitetu ds. Narodowości i Migracji, dyrektora departamentu ds. realizacji polityki językowej O. Trybusznego, wygłoszone podczas „okrągłego stołu” „Język ukraiński w kręgu języków świata”, bije na alarm: „O czym można mówić, gdy na terytorium Ukrainy przy wsparciu »Ukrposhty« rozpowszechnia się ponad 2 tysiące tytułów czasopism wydawanych w Rosji, gdy blisko 30 procent stacji telewizyjnych i radiowych Ukrainy (co prawda, przeważnie niepaństwowych) prowadzi swoje audycje nie w języku państwowym, lecz po rosyjsku, gdy spośród 214 ogólnonarodowych gazet na Ukrainie w języku ukraińskim ukazuje się zaledwie 78, czyli tylko 32 procent.” Należy przypomnieć, że te i inne niepocieszające liczby o utracie pozycji w przestrzeni informacyjnej Ukrainy przytaczano podczas II Światowego Forum Ukraińców, od którego upłynęło sporo czasu, a pozytywów od tego czasu raczej nie przybyło.
Co więc robić? Nasuwa się odwieczne pytanie. Przede wszystkim – stosować się do litery prawa. Dlatego zapewne i logiczne jest, że drugi rozdział zbioru zawiera akty prawne i normatywne dotyczące kwestii językowych. Zamieszczono tu, w szczególności, artykuły 10, 11, 12 Konstytucji Ukrainy, odpowiednie artykuły ustaw Ukrainy „O językach w Ukraińskiej SRR”, „O mniejszościach narodowych
…mniejszości narodowych w Ukrainie», «O oświacie», «O informacji», «O telewizji i radiofonii», «O drukowanych środkach masowego przekazu (prasie) w Ukrainie», «O wydawnictwach», «O reklamie» i inne. Taki zbiór aktów prawnych w ramach jednego tomu jest dość wygodny w użyciu.
Dział III „Artykuł 10 Konstytucji Ukrainy” zawiera przemyślane i gruntowne studium członka Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Ju. Hnatkewycza „Artykuł 10: retrospektywa i perspektywa. Litera Ustawy Zasadniczej a zdrowy rozsądek”.
Materiały do rozmów o rozwoju i stosowaniu języków na Ukrainie zamieszczono w dziale «Duchowy fundusz genetyczny narodu».
Zainteresowany czytelnik, aktywista-agitator czy proświtianin dowie się z jednoimiennego artykułu o pochodzeniu narodu ukraińskiego i języka ukraińskiego. Pivtoraka – o języku ukraińskim jako przedmiocie polityki, O. Taranenko – o roli państwotwórczej języka ukraińskiego we współczesnej Ukrainie, I. Szczuka. Dział zawiera również osławione ukazy wałujewski i emski o zakazie języka ukraińskiego – doskonała ilustracja dla tych, którzy i dziś opłakują nieżyjący w Bogu imperialny Związek, w którym, jak śpiewano kiedyś, rzekomo „Ukraina szczęście znalazła”.
Dział IV „We wspólnej przestrzeni językowej” zawiera refleksję-badanie członka Centralnego Zarządu «Proświty» I. Juszczuka „Język rosyjski na Ukrainie: jaki jest jego status”. Trudno nie zgodzić się z argumentami naukowca, że „język rosyjski na Ukrainie to język mniejszości narodowej, podobnie jak, powiedzmy, polski, węgierski czy rumuński (które również w swoim czasie były siłą narzucane na Ukrainie przez obce władze). I żaden z nich nie ma podstaw, by pretendować do roli ogólnoukraińskiego języka państwowego. Dotyczy to także rosyjskiego”. O tym, jak to wygląda w praktyce, mówią z kolei szczególne zestawienia „W sprawie wykorzystania języka rosyjskiego na Ukrainie” na podstawie materiałów Departamentu ds. realizacji polityki językowej…
...polityki oraz «Języki mniejszości narodowych obwodu zakarpackiego» – z informacji Zakarpackiej Obwodowej Administracji Państwowej. «Przekażmy potomnym nasz skarb – język ojczysty» – tytuł kolejnego rozdziału, w którym mowa o przebiegu przygotowań i przeprowadzeniu ogólnoukraińskiej akcji o tej samej nazwie, odbywającej się w lutym. «Język ukraiński w świecie» – tytuł następnego rozdziału, również dość wymowny. W siódmym rozdziale zbioru «Dziwo kalinowe» zamieszczono scenariusze imprez językowo-artystycznych, utwory literackie, zwłaszcza «Modlitwę do języka» K. Motrycz, wiersze o języku D. Biłousa, O. Olesia, W. Sosiury, W. Szowkoszytnego, A. Malyszki.
Zbiór zamyka rozdział «Granie...», przedstawiający roboczą współpracę Państwowego Komitetu ds. Narodowości i Migracji Ministerstwa Kultury i Sztuki Ukrainy w sprawach realizacji polityki językowej w sferze kultury i sztuki «Z kobzarskich źródeł».
Do chluby kompilatorki zbioru – naczelniczki wydziału koordynacji i kontroli wykonywania ustawodawstwa o językach Departamentu ds. realizacji polityki językowej L. Kwitkowskiej – na końcu zamieszczono bibliografię, która obejmuje dane o monografiach, zbiorach, broszurach, publikacjach czasopiśmienniczych i prasowych z zakresu problematyki językowej, która, jak pokazuje czas, jest aktualna, a zarazem wszechstronna i co najważniejsze. Bo «język to uzdrawiające ludowe źródło, a kto nie przypada do niego ustami, ten usycha z pragnienia». Niech te słowa będą dla wszystkich, którzy wciąż błądzą w poszukiwaniu fundamentalnych podstaw każdego państwa, także ukraińskiego. Daj Boże, nigdy już nie będzie...
OLEKSIJ HUMENIAK: FENOMEN MATEMATYKI I LIRYKI
Pamiętacie zapewne, jak matematycy i liryki krzyżowali swoje słowne szpady w telewizji i na radiu, albo zastanawiali się, czy można wspólnie przetrwać. Tę wieloletnią spór gwiazd matematyki i poezji rozwiązał bardzo prosto i bez żadnych ambicji nasz mukaczewianin, pedagog Ołeksij Wasylowycz Humeniak, fenomen matematyki i poezji.
Mądrość przychodzi z latami. Ale nie przychodzi sama z siebie, lecz z wielką twórczą pracą nad sobą, z rozmowami z ludźmi, z książkami, ze źródłami ludowej mądrości. Należy zatem powiedzieć o źródłach fenomenu matematyka i poety.
Ołeksij Wasylowycz ukończył wydział matematyczny Iwano-Frankiwskiego Instytutu Pedagogicznego. Potem uczył w różnych szkołach, następnie w piątej mukaczewskiej dziesięciolatce. Biegle opanował język polski i czeski. Przestudiował większość utworów I. Franki, wyuczył na pamięć poematy «Mojsiej» i «Lis Mykyta». Ostatnią uważa za książkę nie tylko dziecięcą, ale i filozoficzną.
Drukował się w czasopismach «Wszechświat», «Dzwin», «Rodzima szkoła»...
Trudno zrobić choćby pobieżny spis prac pana Humeniaka, bo jest ich wiele. Ale utalentowanej książki «Ciekawe zadania matematyczne», wydanej nieco wcześniej w Kijowie, grzech nie wspomnieć. Na niej figuruje: wydawnictwo «Akademia». Czytamy adnotację:
«Ta książka zainteresuje nie tylko tych, którzy spośród wielu dziedzin nauki wybrali matematykę. Nieobojętny wobec niej będzie każdy, kto zrozumie, jak ważne jest władanie wytrenowanym myśleniem. A rozwiązywanie zadań matematycznych to najlepszy sposób takiego treningu. W ich sformułowaniach jest nie tylko problem matematyczny, ale też odniesienie do życiowych sytuacji... A ten, kto lubi i przywykł trenować swoje myślenie, bez tej książki nie może się obejść».
Aleksij Humeniak napisał przedmowę do książki, w której... ją. Stosownie będzie tu przypomnieć starogrecką legendę o architekcie Dedalu, według której...
Fragment jest nieczytelny: tekst z warstwy OCR składa się z przypadkowych, niepołączonych znaków i nie zawiera zdań, które dałoby się przełożyć. Bez czytelnego oryginału nie da się przekazać jego treści.
Tłumaczenie maszynowe
Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału
...ki ta kisielewe bereh y, zapominają o mlecznych rzekach i ledwie wyszedłszy za próg, zapominają o tej obietnicy: szkoły. I
Tym razem wszyscy chętni, by pojechać do Kierelewa, zmieścili się w dwóch mikroautobusach. W Niemczech i ... Hug i Zofia ... (jeden z nich bezpłatnie przekazał dla ... prezes firmy farmaceutycznej ... prezes Ligi Ukraińskich Mecenasów). Drugi samochód załadowała darami dla dzieci charytatywna misja «Myśli o wierze». Na jej czele stanął pastor Wiaczesław Horpynczuk. Natalia Chajnacka, kierowniczka Ogólnoukraińskiego Domu Książki Dziecięcej, wręczyła uczniom zestaw książek od wydawnictwa «Wesełka», a wśród nich szczególnie cenne wydanie: prezentowy «Kobzar» Tarasa Szewczenki. Natomiast generalny dyrektor fabryki cukierniczej «Switoczь» (członek Ligi Ukraińskich Mecenasów), choć sam nie mógł osobiście przyjechać na to święto, przekazał dla młodych kierelewian (a co najważniejsze, dla każdego z nich) słodką czekoladę znanego «Switocza». Liga Mecenasów przywiozła dla szkolnej biblioteki wiele wydawnictw, bez których uczniowie i nauczyciele nie mogliby się obejść. Co ciekawe, w przeddzień spotkania w kręgu przeprowadzono konkurs na najlepsze opowiadanie o ...
Galina Ste...
Chociaż Kyrylówka nosi obecnie nazwę Szewczenkowa, starzy mieszkańcy, jak dawniej, nazywają ją Kyrylówką (a dokładniej Kerechiwką, z twardym «ł»). Tak, bezsprzecznie, i 13 marca 1999 roku w sali imienia ... Ukrainy odbyło się uroczyste ... 185-lecie ... Szewczenki. Zainicjowały ... sztuki ... Kijowskiej ... Oczywiście, poświęcone ... Ogólnoukraińskie Towarzystwo ...
Otwierając ! Paweł Mowczan dnia obchodów ludnych ... z nagrodami Ukr ... podczas gdy OKIB ... domu» prawdę, ... nagrody. Ten ... minister Gabinetu ... pomarańcz...
Biorąc pod uwagę naszą antypedagogiczną re-
... ć, w Kijowskim Państwowym Uniwersytecie Kultury i Sztuki na podstawie założeń międzyuczelnianego programu «Sztuka zdobnicza» opracowano dla szkół specjalny program «Blitz design». Przewidziano w nim takie rodzaje sztuki użytkowej, które nie wymagają deficytowych przyborów i pomocy, a co najważniejsze, według tej metody może się uczyć każdy. A mianowicie: grafika na linoleum, metaloplastyka (dekoracyjne rytowanie na cienkich metalach), ukraińskie malowanie na szkle, projektowanie książek i oprawy, aplikacja oraz kliszony do druku estampu jednym lub dwoma kolorami albo do kolorowania farbami akwarelowymi.
Grafika – jeden z najdawniejszych i najpowszechniejszych rodzajów grafiki estampowej (oryginalnej). Jej popularność wynika z estetycznej atrakcyjności, zwięzłej wyrazistości fabuły i technicznej prostoty. Notabene znany ukraiński ludowy druk na tkaninach (wybijanka) opiera się na technologii grafiki. Zatem estamp to dzieło sztuki, uzyskane jako odbitka z formy (kliszy), wykonanej przez autora projektu. Z tej formy można wykonać wiele odbitek i wszystkie będą miały wartość oryginału, a nie kopii czy reprodukcji poligraficznych, którymi są zamieszczone tutaj grafiki dzieci.
Jeśli kogoś z nauczycieli zainteresuje nasz program «Blitz design», to można go otrzymać wraz z metodyką na uniwersytecie, od autora tego artykułu:
Wasyl WIECZERSKI, kierownik kursu «Projektowanie artystyczne» Kijowskiego Państwowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki
Musiało tak być, bo właśnie w Kyrylówce, a nie w domu Szewczenki, żył (choć do dziś spierają się, czy tak naprawdę) i urodził się nasz wielki poeta. Sąsiednie Moryńce bowiem również pretendują do tego przywileju.
Wierzy się, że czas wszystko postawi na swoim miejscu. Historia bowiem pozostaje historią, bez względu na to, jak lekkomyślnie i beztrosko się z nią obchodzimy. Dziś jednak wszystkie drogi prowadzą do oficjalnego szewczenkowskiego święta, na którym obchodzi się 185-lecie jubileuszu swojego geniusza i proroka.
Drogi zaprowadziły w te strony (już po raz czwarty) także Ligę Patronów Ukrainy. I to nie tylko w te strony, lecz do Kerelowskiej szkoły średniej, z którą Ligę Patronów łączy mocna nić. Dyrektora wykonawczego Ligi Patronów Mychajło Słaboszpyckiego tutaj traktuje się serdecznie jak swojego (jest on honorowym nauczycielem Kerelowskiej szkoły średniej). Nie ma w tym nic dziwnego. Tu uwierzono w końcu, że nie wszyscy, którzy obiecują coś pod wpływem chwili, pamiętają o rodzinnej wsi.
Dwudziestu zwycięzców otrzymało nagrody pieniężne od Ligi Patronów, które wręczył Mychajło Słaboszpycki. Wyróżnieni tego dnia zostali także nauczyciele. Zinaida Ołeksandriwna Serhijczuk, odpowiedzialna pracownica Ministerstwa Oświaty Ukrainy, przekazała kilku pedagogom Honorowe Dyplomy Ministerstwa. Dawno nie widziano tylu interesujących i znanych osób naraz: pod murami tej szkoły zgromadzili się przedstawiciele obwodowego teatru młodzieżowego, Halina Stefanowa (utalentowana wykonawczyni roli Warwary Opiejkiny w monospektaklu Jurija Szczerbaka «Ściana»), a także przedstawiciele i przedstawicielki mediów.
Spotkanie zakończyło się wielkim koncertem, który dla gości przygotowali uczniowie i nauczyciele Kerelowskiej szkoły średniej.
Prasowa służba Ligi Patronów Ukrainy
UHONOROWANIE
Miasto Ananiw w obwodzie odeskim jest dobrze znane jako dawny, wolnościowy kozacki kraj, z którym związało swoje życie wielu wybitnych ukraińskich działaczy politycznych i kulturalnych; obecnie są tu również liczni poeci, śpiewacze zespoły, życzliwi i pracowici ludzie.
Spora w tym zasługa rejonowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki, na czele którego od 1996 roku stoi nauczyciel Anatolij Czmil.
Od tego czasu ukształtowano strukturę organizacyjną Ananiwskiego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» i prowadzona jest konstruktywna praca. Na koncie rejonowej Proświty, która współpracuje z innymi demokratycznymi partiami i organizacjami
ami, przy znacznej pomocy czynników państwowych, wiele godnych dzieł: ustawiono krzyż upamiętniający 60. rocznicę Wielkiego Głodu, pomnik T. H. Szewczenki w centrum miasta. Znaczna praca Proświty prowadzona jest w szkołach i wsiach rejonu. Na[...] domu kultury Odeskiej obwodowej «Proświty» zgromadziło się wiele ludzi, wśród których przeważała młodzież. A po wiecu w sali aktowej odbył się wielki koncert świąteczny, przygotowany przez nauczycieli i uczniów. Z tego, co widział i słyszał, autor odniósł wrażenie, że świętuje i śpiewa cały Ananiw. Uczniowie i mieszkańcy miasta tego dnia w zakładach, instytucjach i po prostu na ulicy witali się nawzajem: «Z świętem Was!».
Ale największe wrażenie i optymizm budzą uczniowie starszych i młodszych klas – dzieci. Wystawa obrazów i rysunków, haft i gazety ścienne, śpiewy chóralne i recytacja wierszy – wszystko to odbywało się pod jednym hasłem: «Szewczenko i dziś jest z nami!».
Na cześć 185. rocznicy urodzin Wielkiego Kobzarza referentka ds. oświaty A. Placzenko zorganizowała spotkania i wykłady w jednostkach wojskowych, szkołach miasta Rozdilna: 11 marca miejska «Proświta» «Młodej Proświty» (przewodniczący Taras Perehinczuk) w Pałacu Woroncowa zorganizowała koncert świąteczny. Szewczenkowskie uroczystości przebiegły na wysokim poziomie w Izmaile, Kotowsku, Owidiopolu, w Kominterniwskim i Berezowskim rejonie, w Tatarbunarach i Iliczewsku.
Michaił PEREHINCZUK,
zastępca przewodniczącego Odeskiej obwodowej «Proświty» im. T. Szewczenki
Przez kilka marcowych tygodni na uczelniach Odessy odbywają się czytania szewczenkowskie, poświęcone 185. rocznicy urodzin geniusza ukraińskiej duchowości Tarasa Hryhorowycza Szewczenki.
Obwodowe i miejskie Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki wraz z Towarzystwem Pedagogicznym im. H. Waszczenki, KUUN-em, Ligą Ukraińskich Kobiet zorganizowało wieczór poświęcony pamięci Wielkiego Kobzarza. W przytulnej sali Pałacu Woroncowa zebrali się miłośnicy[...] Uniwersytetu Państwowego w Odessie im. Miecznikowa, uczniowie szkoły prawniczej i uczniowie szkół średnich.
Wykonano pieśni do słów Wielkiego Tarasa, pieśni współczesnych kompozytorów, poświęcone Kobzarzowi, w wykonaniu zespołu studentów Odeskiego Państwowego Uniwersytetu Ekonomicznego oraz tria bandurzystek «Malwa» Odeskiej Państwowej Filharmonii.
Zoja STARKOWA, m. Odessa
Mikołajowska obwodowa organizacja Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» wraz z Mikołajowskim Miejskim Kolegium nr 7, placówką oświatową nowego typu, opracowały wspólne przedsięwzięcia upamiętniające 185. rocznicę urodzin T. H. Szewczenki oraz uczczenie pamięci Wielkiego Kobzarza. Na bazie miejskiej placówki oświatowej odbył się «okrągły stół» «Szewczenko i współczesna szkoła», a w sali miejskiej biblioteki odbył się konkurs czytelników utworów T. H. Szewczenki imienia M. L. Kropywnyckiego. Do tego należy dodać również przygotowanie
Należy zaznaczyć, że przybyli ludzie
[fragment tekstu nieczytelny]
Просвіта: ступеня, національні, twórcze, zasługi, deputowany, [fragment tekstu nieczytelny]
Iwan, Mykoła, Hołoj, Ющук, Kijów, Serhij, Żytomierz, «Наш», театр, aktor, Kozacka, Pohriebi
twórczości T. Szewczenki, młodzi prosvitianie, studenci miasta, uczniowie, przedstawiciele starszego pokolenia.
Z ciekawymi krótkimi referatami i wierszami występowali prosvitianie, studenci, uczestnicy «Tobie, Tarasie, pokłonimy się!» (Тобі, Тарасе, поклонімось!) z inicjatywy przewodniczącego Wiktora Onyszczuka, członkowie rady zarządu Zoi Starkowej, Larysy Dombrowskiej, przewodnicząca obwodowego oddziału Pedagogicznego Towarzystwa im. H. Waszczenki Hryni Tkacz, wraz z członkami
w przededniu 185. rocznicy T. H. Szewczenki odbył się miesiąc wydarzeń poświęconych tej dacie. 9 marca przy pomniku Tarasa Szewczenki na uroczystym wiecu zebrało się
NUMER 4 (58), ROK 1999
Leonid RŻEPECKI
Tłumaczenie maszynowe
- sjak o ej ja dien s t
che j ji
RT h i
no
' - PAR NA . szyp so: etan Ż y 13» RU 1 hm | czom, r j tot och VE epoezavkvannm kazana AKRYL VONNY MYKH te z" i ci - a j b -. J i och S A o an Lov szoeUroeU an o al'
13 marca 1999 roku pod taką nazwą w Kolumnowej Sali im. M. W. Łysenki Narodowej Filharmonii odbył się wieczór artystyczno-literacki, poświęcony 185. rocznicy urodzin T. H. Szewczenki. Zainicjowali go i przeprowadzili Ministerstwo Kultury i Sztuk Ukrainy, Główny Zarząd Kultury oraz Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki.
Otwierając jubileuszowy wieczór, przewodniczący «Proświty» Pawło Mowczan przypomniał zebranym: 8 grudnia 1998 roku, w dniu obchodów 130-lecia Towarzystwa, ogłoszono dekret Prezydenta Ukrainy o odznaczeniu aktywistów «Proświty» państwowymi odznaczeniami Ukrainy. Tak więc, gdy spoglądamy na to, co mamy «we własnym domu», nadarzyła się wspaniała okazja, by wręczyć te zaszczytne nagrody. Ten zaszczytny obowiązek wypełnił wicepremier Gabinetu Ministrów Ukrainy Walerij Smolij.
Odznaczenia wręczał Mykoła Nesteruk, minister.
Należy przypomnieć, że wysokimi państwowymi odznaczeniami w rozmaity sposób uhonorowano
zasłużeni ludzie, szeroko znani w całej Ukrainie ze swojego niezłomnego patriotycznego stanowiska. Za wybitne osobiste zasługi w rozwoju ukraińskiej państwowości, owocną twórczą i społeczną działalność Orderem Jarosława Mądrego I stopnia odznaczono deputowanego Ukrainy, przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» Pawła Movczana. Orderem «Za zasługi» II stopnia, za znaczący osobisty wkład w pomnażanie narodowego dziedzictwa kulturowego Ukrainy, znaczące twórcze osiągnięcia i aktywną działalność społeczną wyróżnieni zostali znany ukraiński pisarz, Honorowy Proświtianin, profesor Uniwersytetu Lwowskiego Roman Iwaniczuk, znany na świecie poeta, naukowiec, dyplomata, przewodniczący Lwowskiej «Proświty» Roman Łubkiwski, odpowiedzialny sekretarz centrali proświtiańskiej Mykoła Nesterczuk, znani naukowcy, członkowie Centralnego Zarządu «Proświty» Anatolij Pohribnyj oraz Iwan Jeszczuk. Nadano honorowe tytuły: «Zasłużony pracownik kultury Ukrainy» naczelnej redaktor centralnego proświtiańskiego wydawnictwa, gazety «Słowo Proświty» Lubow Holota oraz przewodniczącemu Iwano-Frankiwskiego obwodowego zjednoczenia Towarzystwa Stepanowi Szulepie; «Zasłużony dziennikarz Ukrainy» przewodniczącemu żytomierskiej «Proświty», naczelnemu redaktorowi gazety «Narodnyj likar Ukrainy» Anatolijowi Żurawskiemu; «Zasłużony artysta Ukrainy» artystce Iwano-Frankiwskiego obwodowego muzyczno-dramatycznego teatru im. I. Franki Olga Szlemko; «Narodowy artysta Ukrainy» zastępcy dyrektora Kijowskiego Teatru Muzycznego dla Dzieci i Młodzieży, reżyserowi większości proświtiańskich imprez Walentynowi Kozaczence. Odbierając wysokie państwowe odznaczenie, Anatolij Pohribnyj zaznaczył, między innymi, że ... Na scenie — zespół solistów «Błahowist».
sutniwych do Szewczenkowego święta, choć również z jego ust brzmiały niepokojące nuty: marzec to nie tylko miesiąc nadziei i przebudzenia przyrody, lecz także zbliżanie się do Wielkiego Kobzarza; na wielki żal, testamenty Tarasa nie zawsze są w Ukrainie wypełniane, a wiele z tego, co się robi, geniusz Ukrainy wyraźnie by odrzucił. Bo są niewolnicy, podnóżki, błoto Moskwy» i innych ośrodków, są też na najwyższych szczeblach władzy:
HP
Zupełnie logicznie tego dnia wręczono także nagrody proświtiańskie, a mianowicie Medal Towarzystwa nowo odznaczonemu Budowniczemu Ukrainy.
Odbierając wysokie wyróżnienie – „z czystego stopu uczuć”, według trafnego określenia przewodniczącego „Proświty” Pawła Mowczana – wybitny ukraiński patriota, ostatni prezydent UNR na emigracji Mykoła Pławiuk zaznaczył m.in., że my, Ukraińcy, zbyt wiele narzekamy, dotknięci bacylą zwątpienia. W państwie jest bezlik niedoli, lecz niekończące się płacze nie uratują sytuacji. Musimy zmobilizować siły i wierzyć w zwycięstwo ukraińskości. Niemal pół wieku żył i pracował dla Ук-
я
и ен, 1 Зо
зо ЛО дій
раїни, na jej imię, ten niestrudzony człowiek, dowodząc, że nawet w najgorszych dla ukraińskości nieszczęściach, oderwani od ziemi ojczystej, Ukraińcy nie tracili wiary w wolność i niepodległość. Należy nyní działać bardziej zdecydowanie i aktywniej wpływać na władze wszystkich szczebli, ponieważ Towarzystwo ma rozgałęzioną sieć swoich pierwotnych organizacji na wszystkich terenach Ukrainy.
Kolejnym nominowanym do proświtiańskiego medalu jest również człowiek szeroko znany w Ukrainie, gdyż jak nikt inny związany ze słynnym festiwalem „Czerwona ruta”: Taras Melnyk – profesor Kijowskiej Konserwatorium, dyrektor „Czerwonej ruty”.
„Szczególnie jestem dumny, że nagrodę otrzymuję właśnie od „Proświty” – zaznaczył w swoim krótkim wystąpieniu. – Ta organizacja jest sercem, duszą narodu. „Czerwona ruta” to nie tylko rozrywka, lecz akcja narodowo-oświatowa. Została zapoczątkowana przez „Proświtę” ze zrozumienia tego, że bez młodzieży postęp jest niemożliwy”.
W maju, jak wiadomo, festiwal rozpocznie się w Dniepropetrowsku.
Zupełnie zrozumiałe było przyznanie Medalu «Proświty» złotym głosom Ukrainy: Ninie Matwijenko, Marii Mykołajczuk i Walentynie Kowalskiej. Znakomite trio «Złote klucze» to stały uczestnik akcji i koncertów proświtiańskich.
Wręczając nagrodę, Pawło Mowczan zironizował: «Wszyscy niedawno byliśmy świadkami dziwnego wydarzenia w pałacu «Ukraina», gdzie wyłaniano nominowanych w programie «Człowiek roku». Uczestnicy tego «show» wybierali najlepszych spośród siebie, sami siebie chwalili, sami siebie nagradzali. A ja pomyślałem sobie: jeśli są ludzie roku, to muszą być też ludzie
W pierwszych rzędach – laureaci.
го леї
а
«В СВОГЙОНЯТЯ СВОЯ РЯДІ...»
є і ото ЗТ Р - - чо о - | тю - - ож жі т гожортьо Я и РИН - аронії та. . и Ж і - й 3 Р - ч'- Р « і "М. Р т -озіу і чи ПА. | Е рії ь
-
| кпеле слово Тараса Мейьнійка доби і часу. Niektórzy z tych dniówkarzy nawet nie zjawili się po nagrodę i polisę ubezpieczeniową z ludzkich łez. сдде Аня о А ви, тріо «Золоті ключі», є саме людьми часу, а вРіАВ року. Wasza polisa ubezpieczeniowa jest o wiele pewniejsza: historia będzie was znać i pamiętać.»
A dla obecnych na jubileuszowym, szewczenkowskim wieczorze, sądzę, że się nie mylę, będzie to pamiętny, świąteczny dwugodzinny koncert, oparty głównie na genialnych utworach Wielkiego Kobzarza oraz na ich interpretacjach muzycznych kompozytorów: Wachnianina, Łysenki, Stecenki, Leontowycza, Łatoszyńskiego, Kosa-Anatolskiego..
Л пис ї ау зі ій
Ро -йї
- -- - я -. ла Swoją wysoką sztukę pieśni ofiarowali obecnym laureat międzynarodowego konkursu zespół «Błahowist» (kierownik artystyczny Tetiana Kumanka), prawnuczka Tarasa Szewczenki po bracie Josypie, śpiewaczka Walentyna Iwaneńko, niezrównane pieśniarskie t
Organicznie wpisały się w program muzyczno-literackiego wieczoru recytacje ludowej artystki Ukrainy, laureatki Państwowej Nagrody Ukrainy imienia T. CHE
Т1'Тев- АХА. тя
ПР - ї Цю іч
Вален кі.
т їі ої по ЧУ,
як й,
ов Ж о о й о р
Tłumaczenie maszynowe
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
«і - . РОД з жо
ле -
поко і зо й т-
ЖЕЦЬ ПІД ГРЮНВАЛЬДОМ
ну лого промовляє до нас художник Україні, на
сином. Жив, можливо, У у всій Європі. Та найбільзбереглось у Любліні. їх
ой Жак
годні.
обувати в Люблінському замку. ацював майсте Андрій. Тоді ладиславу ПП
п'ять століть. Але і досі СТОЇТЬ ою була
тяла вона на КОЖНОГО, хто прибував до двору зличності. А того дня, коли ми вирішили побу-
Магнати хи-
ал зв о вати в "Любліні, у дворі замку повнісінько гостей.
Шляхетне панство збирається на лови.
зуються один перед одним розкішним одягом, збруєю своїх коней.
Саме на коней задивився чоловік, який вирізнявся з-поміж вельмож скромним українським уоранням. Роздратовано поглядають на нього пани й підпанки.
Вештається під ногами.. Уп'явся, коней не бачив, чи що- Мов якусь цяцю, копита роздивляється. -- чулося в натовпі.
Та Андрія Русина, а це він, ніхто зачепити, образити не наважується: сам король запросив його до
Разом з Андрієм прибули ще двоє художників, його
України -- Кирило та Гайль з Пере-
митшля. Гайль -- давній знайомий короля. Колись на
його замовлення Вислицьку Колегіату розмальовував.
Коли Ягайло вирішив оздобити фресками свій замок і
каплицю, Гайль порадив йому запросити волинського майстра.
Король Владислав П Ягайло міг зібрати в себе найвідоміших у Європі художників. Навіть італійця Мазоліно. Ніхто б не відмовився приїхати до Любліна. Те, що король колись був союзником невдахи Мамая, чемно забуто. Переможців, як відомо, не судять. А Ягайло -- переможець у знаменитій Грюнвальдській битві. 19 липня 1410 року його військо вщент розбило
лицарів могутнього евтонського ордену:
ТРОХИ ІСТОРІЇ
Щоб зрозуміти, чому Ягайло запросив не італійських майстрів, а художника з України, пригадаємо дещо з біографії героя Г юнвальдської битви. Ягайло - - син тверської княжни ліанії та литовського князя Ольгерда, внук Гедиміна. А за правління Гедиміна та Ольгерда до Литви відійшли українські, білоруські й частина російських земель. оправда, князі, які почали правити на цих землях, вважали вигідним мати себе за русинів. Старі порядки скасовувати не поспішали, приймали православну віру.
у ті часи німецьким лицарям страх як кортіло, щоб Польща увійшла до складу «Священної Римської! імперії німецької нації». Головною загрозою Польщі,
як і іншим слов'янським народам, був Тевтонський орден. Поляки шукали спільників для відсічі ласим на чужі землі лицарям Литовський князь, за ЯКИМ
стояли Україна, Білорусія, був жаданим союзником
Ягайлові запропонували одружитися з польською Йольський трон Ягайло посів зе
королевою Ядвігою. трохи кумедних обставин
Королеву привезли до ності» б |
було не саме, а 3! своїм коханим, австрійським принаж ніяк не влаштову"-
вав далекоглядних польських ПОЛІТИКІВ. Не Габсбург, вбили, 1
замку світ за
пом Габсбургом. Такий «посаг
а Ягайло був їм потрібен. Принца мало не невдасі довелося втікати З краківського З
ОЧІ.
Кракова. Леле! «Ії велич-було тільки дванадцять років Дівчисько при-
зі» чок у «віТЕНЬ, ЧИСЛО 4 (58), 1999 РІК | "- 7")
Закохана Ядвіга кинулася за ним. Та де там! Бра- | М
му передбачливо замкнули. Озброївшись сокирою, дівча спробувало зробити у стін лаз, та це справа не
одля рученят випещеної панянки. Заплакану "вег
личність» відвели до покоїв, | сивовусі пани стали вмовляти 1:
-- Як одружишся з Ягайлом, він сам стане католиком, 1 його люди перейдуть у нашгу віру. А серед лит- З таке і вимовити лячно, є ще чимало поганців.
танеш рівноапостольною, на тебе молитимуться, як на хрестителів цілих народів.
("Але ж він лиса потвора, ще й старий! - - схлипувало дівча. Довелося показати їй портрет Ягайла,
ще не старого і не лисого.
Рюмсаючи, дівча дало згоду на шлюб. Ще б пак! Буки рівною з апостолами! А Ягайло став королем Коли його французький «колега» гутенот Генріх ГУ вирішив перейти в католицтво, він пояснив своє ренегатство тим, що «Париж вартий меси». З тих же
причин православний Ягайло заради польської коро-
ників з України. Мабуть, хотів бачити навколо себе розписи, зроблені в тій манері, в тому стилі, до якого з дитинства був призвичаєний син тверсько! княжни.
ФРЕСКИ ЛЮБЛІНСЬКОЇ КАПЛИЦІ
Більшість фресок Люблінської каплиці схожі на численні ікони староруського письма: На яку не глянеш, стає зрозумілим - - це робота дуже талановитого художника. Та не про всі піде в нас мова, а лише про кілька незвичайних, дуже своєрідних. Якби майстер Андрій жив у наші часи, він, мабуть, уславився б як неабиякий портретист. А можливо, був би ще Й непоганим карикатуристом,
На стінах каплиці, поряд з фресками на євангельські сюжети, художник увічнив ! образ свого мецената.
Ягайло на білому коні, як і личить герою, стрункий
худорлявий. Упевнено тримає він правиці тон
спис, у його лівій руці -- вуздечка. Голову його увінє польська корона, але одяг на ньому литовський.
егко сидить він У сідлі, до речі, руському. Корону 1
Кінь здибився, от-от злетить, слухняно виконуючи волю вершника. Зауважимо, єдине; що не вдалося
митцеві, - - це копита коня. |
Картина надзвичайно динамічна. Стиль Андрія Русина -- експресивний, характерний для кращих художників того часу -- Феофана Грека та Андрія Руб-
льова. Обличчя вершника, на жаль, стерлося, та в іншо-
о
я го 4. і. - Р й. і, РО "онЛньР а
са
фреска «Суд Пілата». 1455 р.
У чому ж СВОЄ майстра? Ось велика К
«Суд Ї фресці -- Земна,
ого оточують Р проходить підсудн
Римом людей.
реносному розумінні. си посудині, яку улесливо тримає перед ним слуга, рай-дуже слухає наклепника, котрий щось пристрасно
шепоче йому на вухо.
дивіться уважніше до Може, художник помилився, намалював не те, що треба? лову Пілата карикатурно збільшену корону німецьких кайзерів, які здавна мріяли про «Дтапр.
ці Ягайла зображено великим планом ивий, живий ! водночас замисле-
огляд ЙОГО проникл | | |
ний Про що думає він? Чому так міцно, ледь тронічно,
стулені то |
чею Бора, У"ру Роботи Андрія - .
ки. Відлуння слави майстра покотилося по всій Ма-чимало українців: Уславленого миття
зовії, де жило 77 та його товаришів запрошували розписувати право-
славні церкви:
ажко здогадатиси, що за вда-
ь рішучий, вольовий. є ігина гідно оцінили його сучасни-
з ЛЮБОВ'Ю до життя
рідність творчої манери луцького
омпозиція Андрія Русина -- ілата». Якби не німб навколо голови, Їсус на вкрай змучена людина. Знесилено ають босі ноги горбами і вибоями висушеної землі. умські ВОЇНИ: Міцні мури, повз які ий та його охоронці, символізують
здужу стіну римсько! державності, бездум-
міцну і байду
ть вона кожного непоктрного-.
озчави й увати невинного, та, судячи з ви-
лат міг би врят
разу його обличчя (а воно змальовано дуже промови-
сто), і не думає вступитися за Ісуса, За Він «умиває руки» -- У прямому 1 пе- 2
поневолених
На картині Пілат миє руки Р
Здавалося б, відомий біблейський сюжет. Але при- Пілата, схожого на опудало.
Далебі! Андрій Русин свідомо почепив на го-
Овіеп». І в їхній город шпурнув камінця майстер
Андрій. Картина була на той час дуже злободенна,
адже в битві під Грюнвальдом під знаменами Ягайла
йшли у бій поляки, литовці, росіяни, білоруси, на віть татари 1 земляки Андрія Русина українські во! Інша композиція -- «Таємна вечеря»: Цей сюжет привертав увагу багатьох художників, 1 серед них чи не найславетнішого -- Леонардо да Вінчі Картиною на цю тему прикрасив стіни Люблінської каплиці і Андрій Русин. Та зробив це не традицім" но, а по-своєму. Стіл, за яким сидять апостоли, 7" справжнісінький «натюрморт з рибою». Від столу віддаляється Іуда: на плечах у нього сиди" чорнийпречорний чортик. Кольорову символіку легко відія" дати -- чорна душа запроданця Але звідкіля узялося тут це бісеня? У фрески Аня" дрія Русина хвостатий прийшов не так з вангелія, як з українських народних казок, де жує з давніх" давен, роблячи різні прикрощі людям У цих казках багато гумору; Дещо тронічно змальовує його ! майстер Андрій. Такий же чортяка, взятий з народно! творчості, з'явиться панише у творах Миколи У клю Притадуєте, як намагалася заарканити коваля Ваку" лу хвостата потвора? Та осоромилася, не вдалося пе" ремогти кмітливого парубка Ще одна композиція -- «Трійця». Говорячи пре «Трійцю» з Люблінської каплиці, мимоволі пригадує однойменний шедевр Рубльова. Його «Трійця» СПО?" нена болісного відчуття непоправного гори Скорботи дивляться на світ ангели. Вони зосереджені в собу, ) своїх неземних думках, їм не до земних радощі?»
«Трійця» Андрія Русина написана простише 1, НІДЕ
правди діти, на нижчому художньому рівна Але Р майстра Андрія - 1 в цьому Його принадни гь зт 087 чимо владне тяжіння ло земного життя ображення живих людей. Його ангели зайшли до Авраама, | том разом з дружиною пригощає їх вечерею Все, що Не
ца1 юрмор'"
столі, виглядає дуже апетитно знову
Грагедійність теми життєрадісний пензель м) ложни"
ка залишив за лаштунками цієї сцеєни
9
Щоб зрозумі сина, зробимо 1 1909 року в археологи зна и вироби МУ1--УТ ки-оберети. Н: довгій орнамет шивку на суча росіян, білору його пози, Ззди гопака Танцюючиї легкою була І віччя. Та їх ли | в КНЯЗІВСЬКІ Тому не ви видиоті, а в: фреска «Скої Християнс у М столутті няв ухвалу, : лося не Те ШІ лах-акторів, Осуджує озповідаєті Бином Божи го на руках описані в Єз Цей сюж іуконописанн але потракт У центрі ражено Ісу ним не збит руз -- ГРУ дуду, Інші двоє справ. розичливі !
Це було ників стар села навк/ ім, щО ВС церква. С лідники
-- У се пишний, -
Історії розігранті нальна
Церкв: молоді шг кожну СТ уваги. За двері на
а Знс волене б -о Че!
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
ІО
и» 10
цо 0- ьсп
на, сла 1ть
кет о СГИ
ІСьЬ" пи-
"олу ми дга-
елій, аніхаках май-одної голя: закуяге"
д про дує споВв" Юб0отно собі, У ПІ
| НІДЕ Але Р
ві СОЇ ження і том
рм! р пожни"
НА
щоб зрозу мати ЗмІСЄТ це ОдДНІСЇ «фрески Андрія русина, зробимо аеполичкийм відступ.
1909 року в Се»! Мартинівка, що на Черкащині, археологи найшли справжністнький скарб - - ювелірні вироби У1--У П століть Серед них були 1 срібні бляшки-оберети На кількох З них зображено шамана в довгій орнамен гованій сорочці. Орнамент нагадує ви- , шивку На сучасних національних костюмах українців,
осіян, білорусів Шаман танцює. Придивившись до Чого ПОЗИ, адивовано помічаєш, що витанцьовує він..: гопака . |
Танцюючий шаман -- попередник скоморохів. Нелегкою була доля цих мандрівних акторів середньо»-
віччя. Та їх любили в народі, запрошували скоморохів і в княЯЗІВСЬк покої. , | , |
Тому не випадково у Софії Київській, звісно, не на зидноті, а в нагавтемному куточку східців, Є цікава
фр
у М СТОЛІТТІ -« няв ухвалу, 32 якою священнослужителям за зоронялося не те ЩО ї лах-акторів; Осуджує скоморох озповідається ином Божим; го на руках, описані в Єв Цей сюжет іконописанні. але потрактував |! У центрі ОДНІЄ! З ф ) | ражено Ісуса, але ніхто його не ображає, ніхто над ним не збиткуєтьсяуч -- групки дуду, інші грають
двоє справді! розичливі обличчя.
еска «Скоморохи 5. Християнська цер
Це було на по ників стародавнього мисте м
села навколо стародавнього
ім, що в Селі церква. Спробуємо
лідники. | Уселізтакою назвою!
пишний,
розіграні за одним сценарієм. нальна.
молоді шукачі були ен кожну стіну, кожен закут
уваги | двері на верхівку дзвіниці.
волене буркотіння
ПИ р ДИНЯ що
ЗАХИСТ ВЕСЕЛУНІВ ба
ква засуджувала скомо охів. Ще
Паодікійський вселенський собор прий-
влячись на витівки бідо-
а й перебувати поблизу них.
ів і Євангеліє. На його сторінках
про те, як «злі ЛЮДИ» знущалися над його, ходили навколо ньо-
висміювали йог | "ов навколо блазня. Деякі їхні витівки,
ангелії, дуже схожа на скоморошії. знайшов своє відображення також в Звернувся до нього ! майстер Андрій, на свій лад. ресок Люблінської каплиці з30б-
зузважатися, ди
Він сам по собі. А праворуч! ліволюдей. Вони зовсім не злі. Один дме в
на різних МУЗИКННО інструментах,
авді ходять на руках. них симпатичні доо-
НЕСПОДІВАНА ЗНАХІДКА
чатку ХХ століття. Група шанувальтва вирішила обстежити
Любліна. Хтось підказав
Мінськ-Мазовецький збереглася стара уявити, як могли повестися дос-
храм, мабуть, відповідно сь із дослідників.
схожі між собою, наче І наша історія не оригі-
.-- пожартував хто Історії багатьох знахідок
Церква виявилася маленькою, бідненькою. Але ж
тузіастами 1 уважно обстежили ок. Нічого цікавого, вартого Залишилися сходи, що вели на дзвіницю. Ось 1
-- Знову нічого цікавого, -- почулося чиєсь невдо-
-- Чекай, що то за дошка?
А. Русин. Їкона | | «Блакитне Устіння».
Х зарн вд, біля стіни вони помітили запилюжену дош» пня ма одному місці синіла цяточка фарби. Захотисни тирати пил, але дошка не посгпашала відкри- Перед дям. Врешті проступили потьмянілі Ф 58 4 десподнинами з'явилася багатофігурна ікона. орки крило Ві шпарочки та плями, які веди зо нс собі щойно знята пліснява: Мовчки вдивдра у малюнок дослідники. Не було жодного сумпря «ред ними видатний твір невідомого майстра. Др о ІВ Цього одразу не вгадати; обе п дня дошку загорнули У М ЯКУ тканину 1
є - мов важкохворого, винесли з церкви! ставці особливо відомими були Московські рена біб майстерні Туди й відвезли знахідку. Пеоф рестравраторам повернути її до життя. і крані за сантиметром відновлювали вони ікону. боту о як винагорода за вперту, наполегливу рооо своїми барвами засвітилась їкона, нині відод назвою «Блакитне Успіння». І ще нині відомо,
що писав її Анд с ностей Третьяковсько! галереї.
подвійної експозиції, кол події, хронологічно віддалені одна від 0 дібного прийому вдався У
На іконі зображено мертву Марію Та це ще не все. жується: на столи на пе
жителями. ж самі апостоли вже
над труною, оплакують померлу:
журбу цих змальовує з притаманною саме Русин
вознавцям розгадати тає уважно придивитись У скорботні обличчя, пересвідчує-
шся, що пис портрет короля Ягайла.
блискучий колорист. лено так ріш полум'я цілої ложі поруч з оксамитово-чорним одягом небіжчиці віє жалобою і драматизмом.
ль піВвноОЧИ
ко 1).
«Ге
ну
рій Русин. Ця ікона - - одна з коштов-
Як же встановили авторство майстра Андрія"
У сучасному мистецтві кіно і телебачення є прийоми водночас на екрані бачимо
дної. До по- ХУ столітті Андрій Русин. і Марію воскреслу. Багаторазова експозиція продовпохорон з різних країн поспішають аполистих хмаринках, «пілотованих» небое у горішній частині картини. Внизу - - ті
«приземлились» і, схилившись Стриманий плач,
мужніх, уже не молодих людей художнику експресією.
Так. Образи апостолів допомогли мистецт-
Русин? мницю авторства ікони. Якщо
ала їх та сама рука, яка створила в Любліні
Успінні» Андрій Русин постає як Яскраві, контрастні барви зістав-здається, викрешується А червона китайка на
«Блакитному
е, що з них, гами почуттів.
Цей червоно-чорний акорд фарб у сцені оплаку-
вання викликає в пам'яті вірші Тичини:
Гаптує дівчина й ридає --
Чи то ж шиття: Червоним, чорним вишиває
Мені життя.
Синій колір створює ірреальний, фантастичний
ефект поруч зі сліпучо-золотавими площинами, Кон-
трасти теплих 1 холодних тонів -- світло-Ззелених 1 рожевих, синюватих 1 жовтогарячих, блакитних 1 червонястих, породжують атмосферу неспокою, драматичної напруженості. Барви прит ть глядача, хвилюють, віді орюють музичний ефект оплакування. Горішня частина картини -- «Вознесіння Марії» -- така м'яка за кольорами та відтінками, що заспокоює, несе умиротворення. У сцені «Вознесіння» кольорові дисонанси знаходять своє розв'язання.
у киЇВському музеї
У Києві, в Музеї українського мистецтва, серед кращих творів середньовічного живопису експонується ікона невідомого майстра під назвою «Луцька Богоматір». Чи то робота самого Андрія Русина, чи когось із його учнів? Кирило, який працював Любліні, залишив на одній фресці свій підпис - - «Мир». Є написі на стелі, яку він розмальовував. Може, «Луцька Богородиця» -- його робота? До речі, на стінах Люблінської каплиці є кілька написів, і в їхньому тексті зустрічаємо українізми, а під зображенням одного З апостолів замість старослов'янського «Марк» читаємо українське «Марко». В цьому немає нічого дивного, адже Андрій і Кирило -- обидва з України
В іконі з Луцька йдеться про трагедію синій Божого, про хресну муку. Разючий погляд Марії випромінює нежіночу напруту. Ісус не по-дитячому сумний і замислений, У святого малятка обличчя «старовіка». І хоч як дбайливо обіймає маленького материнська рука все одно стане він жертвою людської злоби. Червоний
хрест над його головою уже накреслив мученицьку
путь.
А що означають оті «движки-пробіли», що блис-
кавками збуджують живопис ікони? То «світло не-
бесне, яке виринає з глибин сердечних і очищає душу
ії мозок без розумових зусиль с поз нашого бок по» яснювали стародавні теологи. Малосареволиюй пе тор «Луцької Ме одній осоОЩ І був він не одиноким ви ком на Волині в ту пору. Волинськ школа і а іконописна | зажила тоді слави на широкім терені од норгороначнй
перебрало ратизмі. да, на коротк
жий сюже про перемогу магав собі у ж
яке спі
молодих д рішив стати з ним на
На картинах часів
завжди присутнє арх
ла»,
Ми
Їхні роського мисте
огородиці», був естет та інтелектуал ватним художни- |
А Луцьк ува
Серед хрис да про Георгія кому епосі, створено вується пере ша над казковою стародавньої Греці зей і Мінотавр» та «Геракл 1 летів українському
дартами. спостер герольд. металевих панцир дою, відбувався у
осучаснилась. і міг спостерігати того
образ юнака-героя за допомогою свят-
в
Андрій Русин та його учні оти -- приклад ра цтва, адже жили віків та часів Відродження. У середні віки христ ї аскетизм, відмову від радощів життя. П герої - -страдики -- анахорети, опо- | ийнятті середньовічно вяті мученики. Їхні тра
ніри, як тець створив
- до Мазовіиї на заході | говській митрополи (яку наз на відміну ОД більшої роз
жали за другу,
Його князеві ий час, вивести ке з-під контролю центральн У тому-таки київ оргій Змієборець?»: тиянських Змієборця. му шість тисяч
«Георгій Змієборець», а будівлі характерні д
ігають король, ко Біля воріт застиг ах. Сцена двобою,
ПІ столітті, дивовижн
КНЯЗІВС
иянок.
-- по всій Києво-Ли-
ивали «Малою Русою», мірами митрополи Московсь-
" чи не найпопулярніш нейська гідра». ольклорі -- Сказання
Микити Кожум'яки над змієм, що завиертву юних кия Легенда оповідає, що Георгій, прибув
провінцію Римської де ткало її мешканці івчат. Не злякався
держави, дів: страшну»
ітектурне тло. підказує нам, що
середньовічний замок. ля Західної Європи, З флюгерами, штан- Георгія зі змієм ролева, королівський блазень, ли лицарі в сере
який, за легено «ПОмМОЛОДІлицарські часний художник.
знаєть
після Вільнюса, столи-
ме тут 1429 року
цю Литовської Русі. Не даремно ж сам! відбув свої засідання перший в історі всеєвропейсьхів -- і католиків, !
кий з'їзд християнських монар православних Волинське тво ХТУ-- ХУ століть
на себе головну роль в українському сепа-
Свидригайлу вдалося, щоправ- Велике князівство ої литовської влади.
ському музеї є ще одна ікона --
Русь-
текстів досить відома летен-
Сюжет не новий. У шумерсьроків тому, осгп-
мога напівлегендарного героя Гільгамезвірюкою -- Жувавою. Серед міфів жит: 0 е-
-
нагадує
| життєрадісного, свіжого колориту: Кінь Георгія чим
портреті короля
рої -- святі.
створені численними худющі, виснажені, часто-гу
Проти цих монаших Ренесансу. Вони закликали до відродження життєра-
зісності античної
проповіді вже лунали в | сина. І він чи не перший з українсь"? | га ковано, відхо- |
хні
в часи Андрія Р ких митців у своїй творчості, нехай помір ичного мистецтва. | євангельські сюжети досить вільно, навіть
"Митця вже торкнувся подих нових ча
Р "а о
дить від аскет
інтерпрету злободенно.
Є
з є в
-
філософії та
нових ідеалів.
«ЖУТ! "о.
мя г «й і | т -і
- й ме
і
я А ї рег й р є і
б т ;
й чо - Й
чі Рерая і. по нн 4,
х
Ягайла. В їконі « не відчутно ТІЄЇ експресії, динамічності, рактерні для творчо
таль переконує, що пи
копита коня. змалюванні коня короля Ягайл
сті Андрія Русина. сав картину уче Вони не дуже вдалися і
ідеалів повстали
різних
Андрій
Георгій Змієборець» і, які були ха- Ще одна день художника: вчителю пр йла, а учневі - - Й ПОГОТІВ.
нньої європеїзації україно вони на рубежі середніх
сто вкриті виразками. гуманісти
Че
І-й
ее і
Є схо-
ши у віддалеся про лихо, ги дракон вимагає еоргій чудовиська, виг герць - 1 переміг. -
пізнього середньовіччя майже І саме тлона іконі, створена вона не в
и час жив 1 працю-
Такі окрема
ї людини ці ге-
диційні постаті, -- страхітливо ху-
б рейди Он г РР
едкачюбщоя
РА ї-то»
-е поро Со р У
ж що М "7
Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane
Г Б: - , у) а С
р б У, чу
жи
"б
- ча - у З Д
и Фу 73 й У - з.йВ 777 - 2 |.
пере ЗОЗ БИ ЧНІ.
. --.
З чі
є
из рій з "б
ЗАВ - намізм драматичного розвитку твору. І
ять що інею
р
но
41 ЧО З о ролей сроіЗ дах,
п І, Р -. |. й / «Я 1. «Жт'-ь
0 За
г / М ПР мой 4 нд РА «40 їй ; | 1 Вин й - "й, іт ща пов праг о, ДРОВ 0" образ національ і - - щі -. ї і. й
народу, що, на думку видатного іспанського мислителя Х. Ортега-і-Гасета, є визначальним для нього: «Він (народ) або живе своїм стилем, або не живе» (тобто зникає).
Є музиканти, сповнені певності переможця, які легко, без бою опановують фортецями найскладніших, найхимерніших музичних форм; слухаючи їх, стаєш свідком тріумфу Досконалості. Глибинній силі проникнення в образ, просвітленій, багатій голосовій палітрі
п
| й | зує їх У довершену знакову си Б У свою чергу, виконавець має відкрити
шо т інша пт но а
ірон ць з
СЕ ен и о й ни а а я- - с нні 1 зжжкжнння а - - ай п-ва ТО чна су ні нт - з -
п дів
і ЩГ зобкровні з - 27 хи а та ор ї, .
«б с-г
сері
ключ до коду, за яким схо
Валерій Буймистер знаходить своє
пояснення цьому феноменові: «Співаєш -- і відчуваєш, як приймаєш у себе середовище, а потім дихаєш разом із ним. Спів -- це спілкування з оточенням. Отут і допомагає РЕМЕСЛО -- не заради ремесла, я як те, що дає вийти за межі ремесла. Це не просто механіка, а можливість увійти у стан медитації, дуже глибокої. Коли влучаєші У
ОД МА
Валерія Буймистера підвладні як монументальні музичні полотна, так і камерні твори. Все, до чого б не торкнувся голос майстра, насамперед об'єднує чесність і відданість мистецтву та високий, зрілий професіоналізм. Перегортаючи сторінки творчого доробку співака, хочеться зупинитися на камерній вокальній музиці, бо саме в малих формах відбувається кристалізація думки та мистецької фантазії автора, 1 тільки від виконавця залежить, наскільки повно у цьому кристалі відкриється нам образний світ митця. Коли слухаєш Валерія Буймистера, виникає непереборне бажання провести паралель між його виконавською манерою 1 шедеврами класичної графіки Гольбейна Молодшого, яку за малюнками знаменитого художника виконував віртуоз ксилографії Лютцельбургер.
У рідкісному вмінні інтерпретації камерних творів, у вокальних гравюрах Валерія Буймистера об'єдналися виняткова тонкість ювелірної звукової різьби, сердечність, лірична безпосередність, а також раціоналізм і шляхетний педантизм з органічним, природним почуттям форми, якій підпорядкований ди-
гонад усім -- слово. Слово -- це той різець, . що визначає глибину звукової лінії, її
-- че
- насиченість чи прозорість, її чистоту.
|| Композитор починає працювати з по-
раї п я и я, о -с ге мно
том тільки тоді, коли кон- І ; и "Й 1 "е ч щі і а - де духовної енерпі, закладена
і-бо з Ро
а
| у слові, викликає в його уяві рівноцінні
м
задум композитора, входиш у цей стан, пробуєш максимально відчути форму 11 наповнення, то відчуваєші, як якась сила починає впливати на тебе». Доведене до
високої досконалості РЕМЕСЛО відкриває широкі можливості для творчої інтушщії, яка допомагає проникнути в часовий культурний простір епох. Видатні музиканти завжди володіли омріянаю фантастами машиною часу, якою вмить переносили слухача у світ музики Дж. Палестріни, К. Монтеверді, А. Скарлаттті, в класичну добу чи в добу романтизму.
Талант і майстерність Валерія Буймистера допомагають нам спілкуватися з оточенням А. Страделли, Д. Бортнянського, Р. Шумана, М. Лисенка, допомагають не тільки сприймати довершений за формою твір, а силою свого виливу вселяють нам душевний стан автора, в якому він творив свою композицію. В його інтерпретації набувають юнацької чистоти і безпосередності пісні Шумана-Гайне з циклу «Любов поета». Виконані притаманним для німецької вокальної школи стилем «ЩІЕЮ», вони огортають нас, як писав Гете, «незбагненною туманністю, що простягнулася перед нашою душею. Голос цього чистого почуття, донесений до нас чимсь більшим, ніж сама лише майстерність, розтроюджує приспаний жаль за тим, що ніколи вже не повернеться, за швидкоплинністю першого осяяння Любов ю.
Та все ж навіть при стильовому виконанні камерної музики європейської
7 | класики Валерій Буймистер завжди за- . лишається собою, залишається пов'яо заним зі своєю батьківщиною, Його не . приваблює поверховий блиск позолоти, . емоційна неврівноваженість не властио ва йому. Натомість відчувається пос-
тійна робота над духовною половиною свого єства, що зіткана з надчутливої, вібруючої субстанції, з якої постає цілісний світ музичних образів, світ з0- середженого сковородинського самопізнання, що разом із класичною ясністю увібрав у себе всі відтінки переживань, світ, покликаний до життя глибоким вогнем творчої енергії. Бо «музика, -- на думку Фрідріха Ніцше, -- робить вільним розум, дає крила думці,
стаєш більше філософом, чим більше стаєш музикантом».
Ці слова дістали переконливе підтвердження в Шевченкніані М. Лисенка, Я. Степового, С. Людкевича, яка стала вічною книгою, законом життя, питанням честі співака.
Слово Шевченка завжди було 1 залишається для композитора лакмусом, детектором на його правдивість. «Музика до Кобзаря» М. Лисенка -- це не просто яскраві ілюстрації до поезій генія, це серцебиття землі 1 нації, їхня воля, життєдайна сила, їхній єдиний, неповторний у всесвіті голос. Цим голосом наповнена 1 духовна сутність Валерія Буймистера. Виняткова здатність бути монументальним у мініатюрі дозволяє йому в солоспівах, які тривають кілька хвилин, відтворити цілий світ почуттів, героїчну пристрасть, велику драму України:
Ой чого ти почортлло,
Зеленеє поле?
-- Почорніло я 0д крові
За вольную волю.
У шедеврі М. Лисенка «Понад полем іде.» (Косар) сгпіпвакові вдається передати понурий пафос невблаганної смерті -- єдиного переконливого доводу, яким найвизначніші філософи, поети, художники людства намагалися хоч трохи заповільнити руйнівну силу позбавленої чистої мови серця, хтивої
«черні, що тільки дбає догодити шлун-
кові і тлінній плоті» (Г. Сковорода). Досконалий ансамбль співака і піаніста
4 о
Буймистер
і о же и р рт ча
Володимира Кнорозка силою емоційного впливу на слухача приводить до життя (майже відчутне на дотик) симфонічне багатство фактури 1 ритму:
Понад полем їде,
Не покоси кладе,
Не покоси кладе -- гори.
Стогне земля, стогне море,
Стогне та гуде!
Перед лицем смерті тільки поет-геній, творець національної свідомості
- народу, будучи переконаним у ВІЧНОСТІ
свого творіння, перейшовши за нього хресні муки, міг сказати.
Та неоднаково мети,
Як Україну злії люди
Пристплять, лукаві, 1в огні
Її, окраденую, збудять...
Ог, неоднаково мені.
Ці слова стали квінтесенцією, творчим кредо, громадянським обов'язком кожного митця, що відчуває свою кровну належність до цієї землі, до цього народу. У проникливому осмисленні Тевченкових рядків розкривається сутність творчої індивідуальності Валерія Буймистера, стутпнь відповідальності за культуру, носієм якої він є. Усвідомлюючи своє призначення, свою місію, співак глибоко переконаний, що «Завдання музиканта -- не принизити людину, а підняти її, втілити в ній силу. Щоб побачила перед собою співака 1 подумала про себе, повірила в себе».
Софія МАЙДАНСЬКА
" Використано цитати зі статті В. Буймистера «Спів -- це ж як свято»-- Агі ідпе -- 1998.
-
і РТ рерРИК РАВ ЕХ
зей
С а Б
й
| талановитого композитора Івана-
ма Весоловського добре знане у
країні. 1939 року Богдан Оссоловський емігрував до Канамо, митці-емігранти вдома не користувалися шаною в радянські часи, а отже, не були відомі українським шанувальникам музики.
На жаль, Богдана Весоловського вже немає серед нас, але його пісні повертаються в Україну, щоб посісти гідне місце в духовній скарбниці рідної землі. «Хоч жить мені довелось на чужині, до вас я серцем повертаюсь», -- писав Весоловський в одній зі своїх поезій.
У дні Шевченківських свят у затишній світлиці музею імені Тараса Шевченка на бульварі Шевченка зібралися останній Президент УНР в екзилі, голова ОУН Микола Плав'юк із дружиною, пані Ярославою, члени Всеукраїнського жіночого товариства імені Олени Теліги, шанувальники поезії, музики, молодь. Відбувся урочистий акт передачі архівних матеріалів, пов'язаних з ім'ям композитора Весоповського. Привезла їх із Канади пані Яроспава Плав'юк, яка є членкинею жіночого товариства їмені Ольги Басараб у Канаді, а також Товариства імені Олени Теліги.
и з РОН
Ч те ьо гора - ази ак ден га ї п п МА
і зії
Вона доклала чимало зусиль, щоби передати творчу спадщину композитора Весоловського в Україну.
Урочисте зібрання відкрила голова Всеукраїнського жіночого товариства імен! Олени Теліги Ольга Кобець. Акт передачі документів підписали директор Державного кінофотофонду України Ніна Сланчак та директор Архіву літератури ! мистецтв України Микола Крячко. |
Віднині Україна має аудіокасети ІЗ 3аписами понад 130 пісень і музичних творів
Богдана Весоловського, велику КІЛЬКІСТЬ нот, його щоденники. За життя митцев!
«Слово Просвіти» | || товариство «Просвіта» |
і Тараса Шевченка. | | ее С
| і й; г і ї - є 1 є 4 М реєстраційне свідоцтво
- 1 чб -
ві. Ф-
- ї
»
Ь й .
ч. орі то те
ба х . я -.
ї б
ні с (с Рг арія ча УС ор и бов У о Ху У ота і 5 а р зі "г. З - б НУУРЕ п Р РРАРУ рРН
й . зв й Р ї ме"МеЕД Р а Вп
- - тя З 2 557 гі Сі та "В - ї -
Б | А. Погрібний, 0. Пономарів,
Редакція листується з читачами тільки на сторінках
собою право редагування і і 11100 Комп'ютерна верстка -- Грина Шевчук
- б г ї
Шееф-редактор Павло Мовчан Редколегія: Л. Голота, Я. Гоян,
ДА. Журавський, П. Мовчан, 1. Ющук
надіслані рукописи не повертає, Залишає за та скорочення текстів. |
ви: Ї "І. - і
й ; - РУ Р "йнй лий Ж АЕН
Бр
Р | о й
пощастило відвідати Україну, поспілкуватися з українськими композиторами, помилуватися Києвом, уклонитися могилі Тараса. » | Відбувся невеликий концерт. Теплі слова про творчість Б. Весоловського вигопосила народна артистка України Наталя Свириденко, а потім акомпанувала на піаніно солістці, лауреатові республіканських конкурсів Ірині Зябченко. Було виконано кілька чудових романсів Весоловського на дого слова та на слова О. Олеся, В. Сосюри, М. Рильського. Присутні прослухали записи музики композитора, зроблені
Канадським радіо. Всіх зачарувала мелодія «Подаруй мені ніч», виконана на улюблений композитором мотив танго. Присутні прослухали записаним на плівку некролог з приводу кончини композитора, а також його композицію «Лети, тужлива пісне». | знову -- ніжна и печальна ме-подія танго, авній -- невимовний сум за рідною Україною.
Композиція записана ще за життя композитора у виконанні мого оркестру, 98 партію роялю виконував сам автор. Ме-подія «Тужливої пісні» лунала з приймачів Канади впродовж 40 днів з моменту мого кончини. Така велика любов українців Канади до свого талановитого сина.
Теплими словами шановане зібрання привітала заввідділом музею правнучка Кобзаря з боку його брата Йосипа, Натапя Лисенко. Вона з хвилюванням відДЗНаЯш" чила, що, прийшовши на поклін до Тарасової могили, композитор Весоловським звітував Великому Кобзареві про ту добру справу, яку він робив для України. Тепер творча спадщина Богдана Весоловсь" кого буде вивчатися і популяризуватися ? Україні. Прийшов той щасливим час, коли на його рідній землі знатимуть мого Ім Я:
Людмила КОЧЕВСЬКА
Індекс 30617. Зам. Ме 0331204
Адреса «Слова Просвіти»: 252001, Київ-11, завулок Музейний, 8. Всеукраїнське товариство «Просвіта» "імені Тараса Шевченка, тел.228-01-30
Видрукувано з готових фотоформ на комбінаті «Преса Україн
Наклад 3000
«4
и»
ДИР
-ап і
---а тини 0
ж жанннннхх Звееаохонннннне З