Strona · s. 16strona oryginału ↗
LIST... Z OGONKIEM, A ZNACZEK — Z ZAPACHEM...
Слово Просвіти, №68 за 2000 рік
Człowiek, który poważnie rozmyśla o anegdotach, ryzykuje: bo może stać się w oczach publiczności pośmiewiskiem, które nie ma poczucia humoru. Ja świadomie podejmuję to ryzyko, ponieważ uważam anegdoty za bardzo poważną sprawę. A mianowicie — w wojnie propagandowej, którą prowadziło i prowadzi Imperium Rosyjskie, gdzie anegdotom przypisano bardzo poważną rolę. Nie będziemy wspominać anegdot obyczajowych o niewiernych małżonkach, teściowej, głupcach, rybakach itd. Rozważmy anegdoty polityczne jako składnik satyry politycznej. Jeśli przejrzymy strony głównego organu humoru i satyry ZSRR (rosyjsko-radzieckiego imperium) czasopisma «Krokodyl», to przekonamy się, że satyra polityczna zawsze była skierowana przeciwko nowo upieczonym wrogom politycznym. W czasie zimnej wojny między ZSRR a Zachodem satyra polityczna «Krokodyla» była niczym innym, jak ciągłą karykaturą i felietonem o kapitalistach (głównie amerykańskich). «Krokodyl» śmiał się z zachodniego stylu życia i przedstawiał Zachód (przeważnie USA) jako miejsce, gdzie nie ma i nie może być niczego dobrego. Anegdoty zaś drukowano — odpowiednie. Nie można powiedzieć, że w tych anegdotach (jak i w satyrze w ogóle, skierowanej przeciwko Zachodowi) nie było żadnej prawdy. Na przykład, było czystą prawdą to, że USA — to imperium, które bezczelnie broni swoich interesów w dowolnym punkcie kuli ziemskiej i odpowiednio — ignoruje (ale już bez oświadczeń) interesy innych krajów. Wtedy czasopismo «Krokodyl», jak cała radziecka propaganda, wspierało Indian i Murzynów, Algierczyków i Irlandczyków... w ogóle tych, którzy byli uciemiężeni w USA, Europie, Azji, Afryce. Oczywiście, że przy tym przemilczano prawdę o sobie: o tym, że nie ma żadnego «związku wolnych republik», że ZSRR — to takie samo Imperium Rosyjskie, w którym uciemiężeni są Ukraińcy i Białorusini, Gruzini i Mołdawianie, Czeczeni i Litwini, Jakuci i Estończycy... Oto na przykład anegdota z tamtego okresu, która ma szlachetny patos i jest bystra w treści: W Nowym Jorku przeprowadzają konferencję przedstawicieli Założyciel — Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne nr 1007 z 16.03.1993 r. — Imię, nazwisko i stopień naukowy. Zrozumiałe, że ta anegdota zbudowana jest według tego samego schematu, co anegdota o administratorze i Indianinie. Ale idea jest tutaj całkowicie przeciwna. Tamta anegdota wyśmiewała błędne wyobrażenia białych o niepiśmienności i niezdolności Indian do nauki, a ta — przeciwnie — twierdzi, że Czukcza, nawet otrzymawszy stopień naukowy, pozostaje niepiśmienny. Czyżby taka transformacja anegdoty była przypadkowa? Aby to wyjaśnić, przeczytamy jeszcze jedną anegdotę: — Giwi, co zrobisz, jeśli dadzą ci jabłko? — Zjem. — A dwa? — Poczęstuję Rizo. — A jeśli wagon jabłek? — Zawiozę na rynek. — Iwanie, a ty co zrobisz? — Zjem. — A dwa? — Piotrowi oddam. — A jeśli wagon? — Chłopaków zawołam ze zmiany. — Hryciu, co zrobisz, jeśli dadzą ci jedno jabłko? — Zjem. — A dwa? — Też zjem. — A jeśli wagon? — Ile zdołam, zjem, a to, czego nie zdołam, — nadgryzę. Widzicie, jak wszystko proste! Jak tylko Gruzinowi dacie jabłka, to on od razu pobiegnie je sprzedawać. Stąd wniosek: Gruzini — to handlarze straszni. Dajcie jabłka Ukraińcowi — on, co zdoła, zje, a resztę — zepsuje. Wniosek: Ukraińcy — to straszni skąpiradła. A Rosjanie? Oni, oczywiście, są szlachetni. Nie naród, a całkowita organizacja charytatywna. Oni zawsze myślą o bliźnim. Dacie Rosjaninowi jabłka — i on pobiegnie je rozdawać. Oto do takich wniosków popycha rosyjsko-imperialna propaganda czytelników (słuchaczy, telewidzów) swoimi anegdotami o narodach. Myślę, że teraz nawet najbardziej naiwnemu zrozumiały jest cel imperialnych propagandystów. Guram PETRIASZWILI Korespondencja — czy nie najulubieńszy środek komunikacji ludzi. Historia zna mnóstwo rodzajów posłań od człowieka do człowieka, od państwa do państwa itp. Czy nie najdawniejszą pisemną wzmianką o podobnym posłaniu w historii Ukrainy jest wiadomość «Powieści minionych lat» pod 885 rokiem, która rozpoczyna się słowami: «...Posłał Oleg do Radymiczów...» (Powieść minionych lat. — K., 1989. — Str. 24). Dla prawdy należy powiedzieć, że posłania nie zawsze były pisemne, tym bardziej wtedy, kiedy piśmienność jeszcze nie istniała. Przykładem takiego posłania można nazwać scytyjskich posłów, którzy przynieśli perskiemu królowi Dariuszowi, który około 514 roku p.n.e. wtargnął na ziemie współczesnej Ukrainy, odpowiedź na jego żądanie poddania się lub przystąpienia do walki. Odpowiedź scytyjskich królów składała się z ptaka, myszy, żaby i pięciu strzał. Perscy deszyfranci, jeśli wolno skorzystać ze współczesnego terminu, na czele z Gobriasem całkiem sprawiedliwie, jak pokazały późniejsze wydarzenia, zinterpretowali to posłanie tak: «...jeśli, Persowie, nie staniecie się ptakami i nie polecicie wysoko w niebo, albo myszami i nie schowacie się w ziemię, albo żabami i nie poskaczecie w błoto, to wy nie wrócicie do siebie, was zgubią te strzały» (Herodot. Historia w 9 księgach. — K., 1993. — S. 210). Do tego pozostaje dodać, że szereg historyków uważa Scytów za przodków Ukraińców. Przytoczone posłanie było początkiem końca bezsławnej wyprawy Dariusza na ziemie Północnego Nadczarnomorza. Wraz z wynalezieniem znaczków pocztowych w 1840 roku w Wielkiej Brytanii, i ponieważ dotarły one do najodleglejszych miejscowości, zaczęto je wykorzystywać nie tylko zgodnie z bezpośrednim przeznaczeniem jako swoiste pokwitowania za usługi pocztowe, ale także do reklamy towarów i usług, nie mówiąc już o tym, że sama treść znaczka była wspaniałym materiałem informacyjnym, który opowiadał o tym czy innym kraju, skłaniał do zapoznania się z jego przyrodą, kulturą, językiem, historią itd. Z czasem pojawiły się też zupełnie niezwykłe formy tej propagandy, jak, na przykład, znaczki tak zwanej wolnej formy, w szczególności na początku lat 60. w afrykańskim kraju Sierra Leone. Te znaczki zostały wykonane w formie konturów granic państwowych kraju, jego godła państwowego i samego kontynentu afrykańskiego. Lata 90. naznaczone były nie tylko piłkarskimi pasjami, ale i znaczkami pocztowymi okrągłej, w kształcie piłki nożnej, formy. Takie znaczki wypuściły urzędy pocztowe Francji w 1999 roku oraz Niemiec w styczniu 2000 roku. Daleka Brazylia ucieszyła kolekcjonerów zupełnie niezwykłym i oryginalnym wydaniem. Pod koniec 1999 roku wyemitowano tu 4 znaczki ... z zapachem. Emisja tych znaczków pocztowych poświęcona jest ochronie przyrody. Właśnie dlatego znaczki mają trwały zapach dymu z pożarów w tropikalnych pralasach, które znalazły się pod groźbą zniszczenia. To — ostrzeżenie i przypomnienie człowiekowi, że z przyrodą trzeba być na Pan. W. KYRYCZOK, historyk, członek AsFU Zam. nr 0331202. Nakład 3000. Redaktor naczelny Lubow Hołota
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
