Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

ROZDZIAŁ PIERWSZY: ŚWIAT, W KTÓRYM WYBIERAM CIEBIE, MAMO! PRZEDMOWA

Слово Просвіти, №69 за 2000 рік

morza, płacąc straszną daninę życiem swoich synów i córek. I odradzała się nie raz w swoich dzieciach — krzepkich, okrągłogłowych chłopcach i urodziwych dziewczynkach... Nadzieja na lepszą przyszłość wiązała się z pomnażaniem rodu. I gdyby nie odwaga Ukrainki, nie jej pragnienie rodzenia, — czyż bylibyśmy tymi, kim jesteśmy? Tak powstał zamysł tej małej powieści-rozważania, adresowanej nie tylko do kobiet. A jeszcze proszę o wsparcie moich czytelników. Jeśli znane są Państwu jakieś starodawne tradycje, zwyczaje, przesądy dotyczące kobiety w ciąży, jeśli w Państwa pamięci zachowały się podania, bajki, przysłowia, pieśni związane z cudem narodzin, jeśli znacie lub słyszeliście o jakichś szczególnych recepturach medycyny ludowej i kuchni ludowej, — nie bądźcie leniwi, by przesłać je na adres naszej redakcji. Mam nadzieję, że razem napiszemy książkę, tak potrzebną dla położnicy. Tym samym wesprzemy wiele kobiet w odpowiedzialnym dla nich czasie, zadbamy, aby rodziły się zdrowe dzieci, aby nie przerywała się ta złota nić, która wiąże przeszłość i przyszłość, aby ukraiński ród nie wyginął. Zatem rozpoczynajmy naszą wiosenną sprawę, — niech zasieje się nasza książka! Z poważaniem Autorka Lubow HOŁOTA. Wiosna zmusza drzewa do przyodziewania się w liście, a ludzi — do zdejmowania ciężkich zimowych ubrań. Męski chód staje się pewniejszy, bardziej sprężysty, a niewiasty w swoich wiosennych płaszczach przypominają kwitnące jabłonie, pełne kwiatu i listowia... Wiatr, o, ten wiatr wiosny! Rozwiewa on nasze włosy i figlarnie chwyta za poły, potrafi jednym podmuchem odkryć czyjąś tajemnicę, jednocześnie obejmując całą młodą postać i uwypuklając delikatny brzuszek, który czymś przypomina globus... Tak, właśnie globus, wewnątrz którego kryje się maleńki Magellan, który rozpoczął swoją światową podróż i wkrótce przyjdzie do nas, aby nazwać się w świecie. Ale coraz mniej jest przyszłych mam na alejkach parków, niewiele też dziecięcych wózków na naszych ulicach, coraz cichsze stają się nasze podwórka, rzadko zdarza się gościć na chrzcinach... Jak świadczą socjologowie, śmiertelność na Ukrainie znacznie przewyższa urodzenia. Bezsprzecznie na pierwszym miejscu stoją przyczyny ekonomiczne i społeczne. Ale moim zdaniem wiele ważą także przyczyny natury moralnej. Obojętne społeczeństwo mało szanuje kobietę w jej głównej sprawie — sprawie narodzenia człowieka, narodu, ludu. Ukraina nie raz przeżywała wojny, najazdy, głód. 1. „SKĄD BIORĄ SIĘ DZIECI?” Całkiem możliwe, że to my, dorośli, zadajemy to pytanie i że pokolenie po pokoleniu niepostrzeżenie podpowiadamy je dzieciom, aby odpowiadać na nie także samym sobie — dziwić się cudowi i prawu narodzin, cudowi tworzenia człowieka przez człowieka... Dzieci, zapewne, wiedzą lepiej, skąd przyszły. Przynajmniej moja córka opowiedziała mi, że pływała w wielkim morzu, była „morską córką, nie taką jak teraz”. A potem zapragnęła być małą dziewczynką i „morski lew” wywiózł ją z morza. A na ziemi wybrała mnie i urodziła się u mnie, żebym była jej mamą... Trudno przekazać, jak byłam dumna ze swojej małej dziewczynki i jak byłam jej wdzięczna za to zdanie: „Ja wybrałam ciebie, mamo”... Ziarno życia, które powierza nam się bez reszty, — chyba tak można powiedzieć o dziecku. A ponieważ w ludzie od dawna istnieje przysłowie „Nie ziemia rodzi, a niebo”, to i przyjście człowieka na Ziemię wiąże się z niebem. Jedna z najbardziej ulubionych pogańskich bogiń Łada przedstawiana była z niemowlęciem na głowie, co symbolizowało światło. Łada (i dziś poeci nazywają ukochaną kobietę ładą) — bogini miłości, Pierwszomatki, od której ludzie otrzymali ogień i wodę, samo bycie, miłość i jedność dwojga. W czasach bliższych nam w ludzie na Ukrainie patronką miłości, małżeństwa, narodzin była Prija (w religii chrześcijańskiej nazwano ją Paraskiewa Piątnica). Patronką kobiet w „Powieści minionych lat” nazwano Makosz, od której zależało szczęście i płodność. To jej podlegały rożanice — dziewy, które, jak wierzyli nasi przodkowie-poganie, władały żywą wodą, mogły obdarzać ludzi nadzwyczajnym rozumem, darem oświecenia i przepowiadania. Właśnie rożanice przynosiły na Ziemię dusze noworodków, były obecne przy narodzinach, aby przepowiadać los każdego, kto przychodził w świat ludzi. Wspomnijmy nasze bajki: na chacie, do której zawołano położną, siedzą zagadkowe ptaki i, rozmawiając między sobą, przepowiadają los dziewczynki lub chłopca aż do samej śmierci. Aż do tego czasu, kiedy rożanice zabiorą ludzką duszę i zwrócą ją niebu... Czas między narodzinami a śmiercią — oto nasze życie, w którym wszystko co piękne — „od światła niebieskiego i od miłości matki”. I jeszcze od tego, na ile my sami zdołamy oddać to światło niebieskie i miłość bezinteresowną swoim dzieciom. A skądże dzieci biorą się teraz, w nasz czas — niepokojący, niebezpieczny, niepewny, drogi; skąd teraz przychodzą one w świat Czarnobyla i ekologicznych oraz społecznych nieszczęść; jak odważają się wybrać nas — nerwowych, schorowanych, zabieganych, w tym szalonym świecie?! I im, i sobie opowiadamy nie dawne piękne legendy, a naprędce przez kogoś wymyślone bajeczki o bocianach i sklepach, o tym szpitalu, gdzie wydają dzieciątka... Opowiadamy, gaworzymy, zaglądamy w rozwarte ciekawskie oczka: „Uwierzyło czy nie?!” — i nie wystarcza czasu, by zatrzymać się i obejrzeć wstecz, tam, gdzie zrodziła Łada Lelę i Polelę, bliźniaków, którzy ucieleśnili wodę i światło, tam, gdzie zasiadała Pierwszomatka Łada, karmicielka Świata, z jabłkiem w ręku (Znojko O. P. „Mity ziemi kijowskiej i wydarzenia starodawne”. — K.: — Mołod, 1989). Zatem warto powiedzieć prawdę dzieciom i sobie — z jaja! Z tego jaja-raja, z którego przyszło wszystko żywe w nasz świat, z czarodziejskiego jaja, które otworzyło się i rozlało cudami przyrody, wśród których jest i sam człowiek. Być może, pamiętając o tym, a nie o kapuścianych grządkach, które przydadzą się potem do bajek o zającach i kozłach, będziemy i wobec siebie bardziej wymagający, bardziej świadomi tego, że natura człowieka jest bliska otaczającej przyrodzie, że każdy człowiek — to świat, który pragnie przedłużenia poprzez narodzenie sobie podobnego, ale lepszego i doskonalszego. Świat, którego jeszcze nie całkiem straciliśmy, — spójrzcie na pisanki z łaniami — to właśnie jest wizerunek tych rożanic, które

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn