Strona · s. 13strona oryginału ↗
PRZY ŹRÓDLE PAMIĘCI GENETYCZNEJ
Слово Просвіти, №69 за 2000 рік
Do czytelnika trafiły jednocześnie trzy książki żytomierskiego pisarza, przewodniczącego obwodowego zjednoczenia «Proświty» Anatolija Żurawskiego: «Zwiahel», «Nasze łzy padają na krzemień» i «Hamlet z ulicy Chlebnej». Można jednak uznać, że to trzy niewielkie, ale bardzo treściwe tomy jednej książki. Istnieją podstawy, by sądzić, że centralnym w tym tryptyku jest zbiór wierszy «Zwiahel». Od razu chciałoby się podzielić
A. Żurawski i I. Drach zdumieniem — jak autorowi udało się na zaledwie 40 stronach skoncentrować tak wielką energię myśli i uczuć, takie wysokie napięcie własnego i ogólnonarodowego intelektu? To znak niezaprzeczalnego talentu. Zatrzymajmy się choćby na niektórych aspektach zbioru wierszy, rozumiejąc jednocześnie, że opowieść o prawdziwej poezji zawsze jest bledsza niż sama poezja. Ujmuje przede wszystkim wszechogarniający charakter wierszy. Oto, wydawałoby się, to, co przyjęto nazywać aspektem krajoznawczym. Żytomierzanin znajdzie tu bliskie jego sercu rozsypy nazw różnych miejscowości: Korbutiwka, Zwiahel, Kodnia, Trihirja, Lewkiw, Denysze... Czy zatem za tym poziomem krajoznawczym nie kryje się swoisty prowincjonalizm? Nie, bo Żytomierszczyzna jawi się tu jako kropla wielkiej Ukrainy, a książka obfituje w imiona T. Szewczenki, Łesi Ukrainki, I. Franki, M. Zankowieckiej, M. Kociubynskiego, M. Chwylowego, M. Kulisza, L. Kurbasa, P. Tyczyny,
O. Dowżenki, W. Sosiury, M. Irczana, Ostapa Wyszni, Ołesia Honczara... Co więcej, autor nieustannie prowadzi nas na szczyty światowej kultury, daje możliwość, oczywiście w wyobraźni, spotkania się ze starożytnym Egiptem, Indiami i Iranem, Scytią, Hellą, porozmawiania z Goethem i Hoffmannem, dotknięcia europejskiego renesansu... Szczególnie rzuca się w oczy zakochanie autora w czarującej sztuce prawdziwej muzyki, której akordy docierają do nas, gdy słuchamy Wagnera, Griega, Saint-Saënsa, Liszta, Czajkowskiego, Beethovena, Vivaldiego, Chopina, Kos-Anatolskiego. I dusza czytelnika, jeśli nie jest obojętna na piękno, nie może nie zadrżeć w unisonie z duszą autora, który tak przenikliwie pisze:
...A muzyka wciąż rwała się w błękit,
Paliła serce i ogniem karmiła.
Ja zamarłem, by nie spłoszyć chwili,
Nie gasić rozpalonych żagli.
Ta Ukraina, która wyrasta z małej ojczyzny poety i rozlewa się we Wszechświat, przepełnia autora bolesnym ściskiem serca i gorącą miłością. A. Żurawski zasłużył na prawo powiedzieć słowami swojego stałego, wymyślonego bohatera Ostapa Wyszni: «I zapewniam, że we mnie kaci są bezsilni, by stratować Ukrainę!». Kaci wymienieni tutaj nie są abstrakcyjni, lecz całkiem konkretni, bo cała pierwsza część książki to swoista „biała księga” zbrodni bolszewizmu przeciwko Ukrainie: „Sobór” bezlitośnie niszczyli obkomy, komuś na pokaz wspinali się na krzyże...». Nie tylko „Sobór” Ołesia Honczara niszczono — były też Hołodomor, aresztowania i rozstrzeliwania, zesłania Ostapa Wyszni, nagonka na Iwana Kocherhę i lekceważenie ostatniej woli Borysa Tena... Dlatego tak tragicznie koresponduje scytyjska czaszka, która przechowywana była w rodzinie Iwana Kocherhi, z tym, co widzi Borys Ten na cmentarzu:
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
