Strona · s. 2strona oryginału ↗
Dmytro STEPOWYK, doktor filozofii, doktor nauk o sztuce, profesor
Слово Просвіти, спецвипуск №70 за 2000 рік
1. Wbrew frazie rzuconej jakby od niechcenia, że ukraińska idea narodowa nie zadziałała, uważam, że ona zadziałała i nadal działa. Dla kogo nie zadziałała, to już chyba nigdy nie zadziała. Bo każda idea to stan duszy. Dusza narodu ukraińskiego jest żywa i nieśmiertelna. Ci, którzy stawiają sobie za cel zniszczenie lub choćby przytłumienie ukraińskiej idei narodowej, walczą z wiatrakami. Nasza idea narodowa wywodzi się z idei duchowej: tak jak niemożliwe jest wykorzenienie z Ukraińca czy Ukrainki wiary w chrześcijańskiego Boga, tak niemożliwe jest odebranie im idei triumfu w ich duszach wszystkiego, co ukraińskie. Mam na myśli normalnych ludzi, a nie mankurtów i nowożytnych janczarów, a tych, niestety, mamy niemało. I mimo wszystko są oni wyjątkiem, a nie regułą. Czynnik narodowy i chrześcijański są już zjednoczone na Ukrainie w działalności duchowej cerkwi zorientowanych kijowocentrycznie, przede wszystkim UCP Patriarchatu Kijowskiego i UKGK. Chrześcijaństwo niekijowocentryczne stopniowo będzie odchodzić na margines. Jeśli ta tendencja będzie się rozwijać — a rozwija się już z powodzeniem — wzrost dobrobytu i gospodarki na Ukrainie jest bliski. Bo to, co duchowe, jest pierwotne, a materialne od niego zależy. 2. Dzisiaj w ukraińskim społeczeństwie krąży kilka ideologii, których rzecznikami są otwarte i zamknięte partie oraz ugrupowania: 1) ideologia jedności słowiańskiej — nowożytny wytwór porośniętego mchem panslawizmu; to reakcyjna, proimperialna ideologia, skierowana na to, by nałożyć na Ukrainę nowe jarzmo; 2) ideologia społeczeństwa obywatelskiego — zewnętrznie atrakcyjna ideologia zdenacjonalizowanych dorobkiewiczów, tak zwanych klanów; choć lgną do niej także niektórzy demokratyczni i świadomi narodowo ludzie oraz grupy, jest to oszustwo: tak jak nie można postawić wozu przed końmi i dobrze jechać, tak niemożliwe jest zbudowanie społeczeństwa obywatelskiego bez zbudowania przedtem społeczeństwa narodowego. Stare narody Europy mają społeczeństwa obywatelskie, ponieważ w ich centrum znajduje się mocny rdzeń — naród tytularny państwa z takimi nieodzownymi zasadami, jak patriotyzm, priorytet interesów narodowych, jeden język, kultura, wiara w Boga, prawa człowieka; 3) ideologia społeczeństwa narodowego, za którą stoi przyszłość, i to niedaleka przyszłość. 3. Ukraińska idea narodowa jest obecna w wymienionych przez Pana strukturach, że tak powiem, w minimalnej dawce. Kto wyznaje tę ideę i komu udało się tam dostać, nie może jej zrealizować, bo linia generalna skierowana jest tam nie ku tej idei. Na szczycie tej piramidy głosy apologetów idei narodowej brzmią na razie jak głos wołającego na puszczy. Ale tak nie będzie zawsze. Kiedy ilość przejdzie w jakość (istnieje takie prawo dialektyki), priorytety ideowe zmienią się o 180 stopni. Ale do tego trzeba nie spać, a intensywnie pracować Ukraińcom i Ukrainkom na wszystkich szczeblach. 4. Niewystarczająca atrakcyjność idei narodowo-państwowej dla tak zwanych „przeciętnych obywateli” polega właśnie na tym, że ci obywatele są „przeciętni”: ich i ich przodków długo i okrutnie ścinano, wycięto najlepszych, najbardziej pracowitych i moralnie porządnych ludzi z chłopstwa, inteligencji, rzemiosła i robotników. A tym, którzy zostali, „wcięto” w głowy kolonialny kompleks niższości i mniejszej wartości. Jednakże, wbrew szatanowi, nad narodem ukraińskim pracował także Bóg. A On słowami apostoła Pawła orzekł: „Moc Moja w słabości się doskonali”. Z tych Ukraińców, którzy przeżyli, wyrosło wielu wspaniałych ludzi: oni, ich dzieci i wnuki czynią i będą dalej czynić naszą ideę państwowo-narodową nie tylko atrakcyjną, ale i lśniącą złotem czystości i prawdy. Zatem wróg skazał pozostawionych na bycie niewolnikami, czeladnikami, wiernopoddanymi sługusami; a Bóg obecnie produkuje z nich budowniczych nowej Ukrainy. Lekcje ostatniego dziesięciolecia XX wieku są doprawdy znaczące: mało pozytywnego, mnóstwo negatywnego. Niestety, w ciągu pierwszych trzech-czterech lat (1991—1994) dopuszczono się kilku (niewielu!) błędów, ale okazały się one fatalne. Dlatego mamy to, co mamy. A moglibyśmy mieć o wiele więcej i iść dzisiaj w jednym szeregu z Polską i państwami bałtyckimi. Szkoda, że rozsądni i subtelnie czujący ludzie w krytycznych momentach bywają zbyt ostrożni, stąpając na palcach, a nie całą stopą.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
