Strona · s. 6strona oryginału ↗
PSYCHOINFORMACYJNE ASPEKTY TWORZENIA NARODU
Слово Просвіти, №71 за 2000 рік
Procesy rozwoju narodowego można opisywać z różnych punktów widzenia, na przykład ekonomii, geopolityki, demografii, ekologii, lingwistyki. Przy tym bardzo użytecznie jest mieć najbardziej ogólną, całościową wizję sytuacji. Jak ją osiągnąć? Trzeba spojrzeć na naród jak na żywą istotę, obdarzoną psychiką — jak na system psychoinformacyjny. Systemami psychoinformacyjnymi są poszczególny człowiek, naród, rasa, ludzkość. Odpowiednio, ich rozwój opisują pewne uniwersalne prawidłowości. Oznacza to, że do badania narodu można wykorzystać takie same podejścia, jak przy badaniu poszczególnego człowieka. W szczególności podejście etnogenetyczne. Po raz pierwszy zaproponował je ukraiński uczony, doktor nauk ekonomicznych profesor Jurij Kanyhin. Idea etnogenetyki jest dość prosta. Jeśli wziąć poszczególnego człowieka, to ma on ojca i matkę, dziadka i babcię, innych przodków w liniach matczynej i ojcowskiej. Podobnie jest z etnosami: rodzą się one w wyniku interakcji pierwiastka ojcowskiego i matczynego, dojrzewają i same mogą wystąpić w roli ojca lub matki dla nowego etnosu. Każdy etnos, jak i człowiek, ma swoją genealogię. Z punktu widzenia psychoinformatyki Ukraina to istota geosocjalna, która rozwija się na terytorium Ukrainy przynajmniej od czasów powstania Indoeuropejczyków. Jej rozwój odbywa się w trybie pulsującym, czyli ma charakter cykliczny. Po raz pierwszy zwrócił na to uwagę profesor Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, doktor nauk historycznych Mykoła Czmychow. Prześledził on ścisły związek między procesami przyrodniczymi i społecznymi na terytorium Północnego Nadczarnomorza. Daje to podstawy, by uważać Ukrainę nie po prostu za organizm społeczny, lecz geosocjalny, czyli taki, który pozostaje w organicznym związku z przyrodą, energetyką i metafizyką swojej Ziemi. Szczególne znaczenie dla Ukrainy ma cykl trwający 532 lata. Rzecz w tym, że w ciągu każdego 532-letniego cyklu na terytorium Ukrainy obserwuje się początkowo wybuch pasjonarny, eksplozję demograficzną i okres rozkwitu, które po trzech stuleciach zmieniają się starzeniem i upadkiem. Po tym następował nowy wybuch pasjonarny itd. Z punktu widzenia etnogenetyki każdy 532-letni cykl opisuje narodziny, stawanie się, rozkwit oraz wygasanie kolejnego ukraińskiego etnosu i tworzonego przez niego systemu państwowego. Aby się o tym przekonać, wystarczy przyjrzeć się historii Ukrainy przynajmniej w ciągu dwóch ostatnich tysiącleci. Początek V wieku (419) — narodziny Związku Antów; po 532 latach, w połowie X wieku (941) — narodziny Rusi Kijowskiej; jeszcze po 532 latach, pod koniec XV wieku (1483) — narodziny państwa kozackiego. Jeśli dokładniej, to chodzi o narodziny, rozwój i wygasanie trzech ukraińskich etnosów — „antów”, „rusiczów” i „kozaków”. Są one ze sobą powiązane jak dziadek, ojciec i syn. I chociaż łączy je niezwykle wiele — język, kultura, zwyczaje, terytorium, pula genowa oraz wiele innego, to jednak są to oddzielne, samodzielne istoty etnosocjalne. Podobieństwo
MAJ, NR 5 (71), 2000 ROK podobieństwo między narodem kozaków a narodem Rusi Kijowskiej jest mniej więcej takie samo, jak podobieństwo między synem a ojcem lub córką a matką. Dlatego historia Ukrainy to historia ukraińskiej linii genetycznej etnosów, historia ukraińskiego rodu. Naturalnie nasuwa się pytanie, kto występuje w roli pierwiastka męskiego i żeńskiego? Tutaj wchodzimy już w sferę etnoembriologii – działu psychoinformatyki, który bada mechanizmy poczęcia nowych organizmów etnosocjalnych. Etnos macierzysty można wyobrazić sobie jako komórkę jajową, a męski – jako plemnik. Co 532 lata na terytorium Ukrainy dojrzewa „komórka jajowa”, która stanowi potencjalny pierwiastek macierzysty nowego etnosu. Jedną z oznak gotowości tej „komórki jajowej” do zapłodnienia jest sytuacja kryzysu systemowego, w jakim znajduje się Ukraina. Jest to niemal całkowita bezradność, dezorganizacja, niezdolność do obrony, rozpad gospodarki, dezorientacja, kryzys duchowy. Podobne sytuacje kryzysowe Ukraina przeżywała pod koniec każdego 532-letniego cyklu: była to zarówno klęska w wojnie z Gotami w IV wieku, jak i waśnie po rozpadzie państwa Antów w VIII wieku, oraz bezbronność wobec Tatarów w XIII wieku. Kontynuacją tego szeregu jest obecna sytuacja na Ukrainie: rozpad gospodarki i infrastruktury społecznej, nadzwyczajna zależność od Rosji i Zachodu, ogromne długi zagraniczne, paraliż administracji państwowej, gwałtowny spadek urodzeń, ponad dwumilionowy spadek liczby ludności. Charakterystyczny moment: podczas poprzednich kryzysów znaczna część ludności Ukrainy była albo wyniszczana, albo brana w niewolę. Dziś mamy faktycznie to samo, tylko w sposób bezkrwawy. Kto słabszy – ten umiera od chorób i stresów. Wielka liczba intelektualnie aktywnych ludzi wyjechała za granicę (nie bez pomocy polityki „drenażu mózgów”). A niektóre formy niewolnictwa w ogóle pozostały bez zmian: po rozpadzie ZSRR z Ukrainy wyjechało 400 tysięcy kobiet, z nich 100 tysięcy przebywa w położeniu niewolnic seksualnych. Obecna ludność Ukrainy to pozostałości etnosu kozackiego, narodzonego pięć wieków temu, który obecnie znajduje się w stanie totalnego kryzysu. Zatem oznaką gotowości geosocjalnego organizmu Ukraina do etnopoczęcia jest ostry kryzys systemowy. Ale czy na Ukrainie jest już „etniczna komórka jajowa”? Tak, jest: dziesięć lat temu była jeszcze niedojrzała, ale dzisiaj jest już gotowa na swoje Przemienienie. To aktywna część ludności Ukrainy, która przetrwała w ekstremalnych warunkach okresu przejściowego, zachowała zdrowie, zdolność do pracy i wiarę w siebie oraz swoje dzieci, wypracowała w sobie szczególne Litwini? To Indoeuropejczycy, którzy kiedyś wyszli z ukraińskiego „etnicznego kotła” i dlatego przy powrocie na terytoria macierzyste byli postrzegani jako swoi. W nowoczesnych terminach była to indoeuropejska diaspora, która powróciła. Uwagę zwraca jeszcze jeden ważny moment, a mianowicie to, że w przededniu etnicznego poczęcia etnosy ojcowskie również przeżywały kryzys systemowy: Waregowie byli w procesie szybkiej asymilacji wśród narodów Europy, a Litwa prowadziła śmiertelną wojnę z zakonami Krzyżackim i Inflanckim. Poczęcie nowego etnosu było mechanizmem wspólnego przezwyciężenia kryzysu systemowego zarówno macierzystego, jak i męskiego organizmu etnosocjalnego. Dla przedłużenia życia mieli tylko jedno wyjście – zlanie się w stworzonej przez nich nowej istocie, w swoim dziecku. Etnos męski może być setki i tysiące razy mniejszy od macierzystego. Ale to ten przypadek, kiedy „mały zakwas kwaszi całe ciasto”. Przeznaczenie etnosu ojcowskiego polega właśnie na tym, aby wystąpić w roli fermentu i katalizatora etnotworzenia oraz państwowotworzenia. Cała reszta zależy od jakości etnosu macierzystego. A teraz najciekawsze: kto może być ojcowskim fermentem nowego ukraińskiego etnosu, który wkrótce ma się narodzić. Oczywiste jest, że etnos-ojciec musi odpowiadać czterem głównym warunkom: 1) być etnosem indoeuropejskim; 2) być dla Ukraińców psychologicznie bliskim; 3) nieść potężny pierwiastek organizacyjny; 4) znajdować się w stanie kryzysu systemowego z realnym zagrożeniem zniknięcia. Jaki etnos odpowiada tym kryteriom? Tylko jeden – zachodnia ukraińska diaspora, przede wszystkim młoda generacja biznesmenów, zarządców i ekspertów. Po pierwsze i po drugie, to nie po prostu Indoeuropejczycy, a Ukraińcy (czyli według tych kryteriów mamy wariant idealny). Oczywiste jest, że z nimi znacznie łatwiej się porozumieć niż, powiedzmy, z amerykańskimi anglosasami. Po trzecie, są oni nosicielami mentalności ukształtowanej w warunkach biznesowego (nawet nadmiernie biznesowego) i pragmatycznego Zachodu. Po czwarte, za jedno pokolenie grozi im całkowita asymilacja – jeszcze kilka dekad i nie będą już etnicznymi Ukraińcami, a zwykłymi Amerykanami, Kanadyjczykami czy Anglikami. Zwróćmy uwagę, że Ukraina potrzebuje osobistej obecności Ukraińców z diaspory, a nie tylko ich inwestycji. Ukraina przede wszystkim potrzebuje od diaspory fermentu organizacyjnego, wprowadzenia efektywnego zarządzania we wszystkich bez wyjątku sferach swojego życia. Na Ukrainie zaczęła już aktywnie działać nowa generacja zarządców państwowych, biznesmenów i wysokiej aktywacji komórka jajowa staje się gotowa na przyjęcie pierwiastka ojcowskiego; 2) w drugiej fazie następuje wniesienie do komórki jajowej materiału genetycznego ojca i poczęcie nowej istoty. Pierwsza faza etnopoczęcia geosocjalnego organizmu Ukraina rozpoczęła się pod koniec 1999 roku, kiedy Prezydent mianował Premierem Wiktora Juszczenkę i dał mu wystarczająco dużo swobody na uformowanie rządu. Stało się to przede wszystkim w wyniku silnej presji ze strony USA, a także bezceremonialnych roszczeń Rosji do ukraińskiej własności na poczet spłaty długów. Czyli aktywacja rzeczywiście nastąpiła w wyniku zewnętrznych bodźców. Ile czasu zajmie pierwsza faza – nie wiemy. Wiadomo tylko, że według miar historycznych dzieje się to błyskawicznie. Mniej więcej za rok lub dwa Ukraina powinna być wystarczająco uporządkowana do przejścia do drugiej fazy. Czyli w państwie będzie już mniej więcej atrakcyjny klimat inwestycyjny, zostanie osłabiony nacisk podatkowy, będzie mniej korupcji, nieodpowiedzialności i rozluźnienia. W drugiej fazie powinno rozpocząć się „wniesienie materiału genetycznego”, czyli bezpośredni intensywny kontakt macierzystej Ukrainy z ukraińską diasporą, przede wszystkim zachodnią: – z tymi, którzy opuścili Ukrainę po II wojnie światowej; – z tymi, którzy urodzili się już w diasporze; – z tymi, którzy wyjechali z Ukrainy wraz z początkiem pieriestrojki. Wielu przeprowadzi się na Ukrainę na stałe, inni nawiążą ścisłe kontakty biznesowe czy informacyjne, powstaną nowe rodziny. W tej fazie Ukraińcy z całego świata powinni przekształcić się w globalny organizm etnosocjalny. Dzięki wspólnym wysiłkom w ciągu jednego pokolenia na terytorium Ukrainy powinien narodzić się nowy ukraiński etnos – etnos nowej, postindustrialnej, informacyjnej epoki. Stworzy on nowe naród i system państwowy, idealnie przystosowany do świata trzeciego tysiąclecia. Zgodnie z rytmiką rozwoju geosocjalnego organizmu Ukraina, te narodziny powinny nastąpić mniej więcej w 2015 roku. Rozważyliśmy tylko ogólny schemat procesu etnotwórczego, który odbywa się na naszych oczach. Z bardziej szczegółowymi materiałami będzie można zapoznać się w czasopiśmie „Przechid-IV. Magazyn elity duchowej, władzy, biznesowej i zawodowej”, numer 1 (3) 2000 r. (wersja internetowa www.perehid.kiev.ua). Ihor KAHANEĆ, kierownik Laboratorium Psychoinformatyki Centrum Problemów Informacyjnych Terytoriów NAN Ukrainy
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
