Strona · s. 11strona oryginału ↗
(Na motywach «Powieści minionych lat»)
Слово Просвіти, №74 за 2000 рік
Isakij siedział na swoim miejscu, cicho śpiewając psalmy. Jesień przed nim jaśniała niczym ikona, owinięta złotymi liśćmi. Susza była wielka, liście sypały się z drzew, spadały na ziemię suche gałęzie. Isakij niedowidział, ale wiedział, że w dole, przepasany błękitną wstęgą, płynie Dniepr. Jego błękit i złoto jesieni już wcześniej spowijały duszę Isakija. Zdawało się, że liście wtórują staremu mnichowi. I przypomniało się Isakijowi, jak podeszło do niego dwóch młodzieńców z jaśniejącymi skrzydłami za plecami i powiedziało mu: — Isakiju, my jesteśmy aniołami, a tam idzie do ciebie Chrystus z aniołami. I wstał wtedy Isakij, zobaczywszy wielki tłum i ich wesołe twarze. Twarz jednego z nich jaśniała mocniej niż słońce. I powiedzieli mu: — Isakiju! Oto Chrystus, upadnij i pokłoń mu się. Właśnie wtedy spotkali się po raz pierwszy — Isakij i Kruk. Niektórzy z braci mówili, że ich przyjaźń zaczęła się jeszcze w życiu świeckim, kiedy Isakij był bardzo bogatym kupcem i jeździł ze swojego rodzinnego Toropca w dalekie światy z towarem. Inni nawet skłaniali się ku myśli, że sam Pan przystawił do Isakija swojego ptaka, kiedy ten postanowił zostać mnichem i, oddawszy majątek na klasztor, przyszedł do pieczary świętego Antoniego. Teraz Isakij wiedział dokładnie — Kruka przyniósł mu na swoim ramieniu ten, o którym mówiono: — Chrystus! Wtedy Isakij zapomniał przeżegnać się, wstał i pokłonił się, jak Chrystusowi, diabelskiemu widowisku. W końcu od tego wszystko się zaczęło. Wtedy diabły zagrały na fujarkach, na gęślach, na bębnach i zaczęły grać Isakijowi, i mówiły: — Niech Isakij tańczy! Isakij tańczył z nimi dopóty, dopóki, zmęczywszy go, porzucili go ledwie żywego i odeszli, zostawiając przy nim nieodstępnego Kruka. Od tego czasu wiele dnieprowych wód upłynęło do morza, obaj oni się zestarzeli. Dzisiaj zmęczyli się: Isakij — śpiewem, a Kruk — opadaniem liści. Suche liście i gałęzie sypały się z drzew, które stały naprzeciw pieczary, i za każdym razem Kruk musiał szukać sobie czystego miejsca. Dzisiaj Isakij, śpiewając, utrudził swoją duszę i ledwie poruszał wargami. To już nie była modlitwa, a szept... Kiedy psalm się kończył, Isakij pozwalał sobie odpocząć. Przypominał sobie, jak za młodu przyszedł do wielkiego Antoniego do pieczary z modlitewną prośbą, aby ten postrzygł go na mnicha. I przyjął go Antoni, i odział w odzież zakonną, i nadał mu imię — Isakij, a świeckie imię miał — Czerń. Przez całe dalsze życie Isakija prześladował nieznośny, czosnkowy, kozi odór. Z kupionego przez Isakija kozła obdarto skórę w całości, by nałożyć na włosiennicę. Zamknięto go w pieczarze, w małej celi, i tam Isakij nieustannie — we dnie i w nocy — ze łzami w oczach modlił się do Pana. Tak tworzył wyczyn swojego życia. Jadł bardzo mało — po jednej prosforze co drugi dzień — i pił trochę wody. Sam wielki Antoni przynosił Isakijowi jedzenie. Za każdym razem Isakij widział jego wielką rękę, która ledwie mieściła się w małym oknie. Całe siedem lat Isakij nie wychodził na światło, spał bardzo mało, a jedynie siedział... W ostatnim czasie Kruk coraz częściej zaczął nawiedzać Isakija. Jeszcze gdy ptak czuł siłę modlitwy Isakija, to patrzył na niego z oddali, a gdy głos mnicha cichł, to bezczelny ptak siadał naprzeciw i uważnie patrzył w siwe oczy Isakija. Wiele cierpień przypadło w udziale ich doli i teraz byli nierozłącznymi przyjaciółmi — ptak i człowiek. Kruk też, jak i człowiek, dożywał życia i marzył, by osiedlić się w błękitnej pieczarze niebios. Jemu tak samo, jak i Isakijowi, przywidział się cień swojego Boga, który chodził po dnieprowym urwisku w czarnej opończy. ...To było już po tym, jak odkopali go w pieczarze, myśląc, że Isakij umarł. Czcigodny Teodozjusz przez całe dwa lata opiekował się nim, niemocnym ciałem i rozumem. Modlił się do Pana za niego i nauczył go jeść, mówiąc: — Połóżcie chleb przed nim i nie wkładajcie w ręce jego, niech sam je. Od tego czasu dla Isakija nastało nowe życie. Stał się niby jurodiwy. Wszystkiemu chciał nadać ład, zaczął pomagać kucharzom i gotować dla braci. Pewnego razu, kiedy Isakij rozpalał piec, to z wielkich szczelin kłębami buchnął dym i Isakij mało się nie udusił. Kiedy zwyczajnie — jako pierwszy — śpieszył na jutrznię, to widział, jak z krzaka lub z drzewa uważnie śledziło go niezmrużone oko czarnego ptaka. Na jutrzni Isakij stał na zimnej płycie i bywało, że nogi przymarzały do kamienia. Po jutrzni Isakij szedł do kuchni, rozpalał ogień, przygotowywał drewno i nosił wodę. Jeden z kucharzy również miał na imię Isakij i powiedział kiedyś Isakijowi: — Tam siedzi Kruk czarny, idź, weź go. Isakij pokłonił mu się do ziemi i poszedł, i wziął Kruka, i przyniósł go na oczach wszystkich kucharzy, a ci wpadli w przerażenie i opowiedzieli ihumenowi oraz braciom. I zaczęła bracia szanować Isakija. Więcej nikt się nie dziwił, kiedy spotykał ich czasem na ścieżce na dnieprowym brzegu. Wszyscy wiedzieli, że do Isakija Kruka przystawił, być może, sam Pan. Isakij siedział na swoim miejscu... Bose nogi jego spoczywały na rodzimym piasku i świeciły, niczym zapalone lampy. Kruk podchodził coraz bliżej, aż w końcu wygodnie umościł się na pochylonych ramionach Isakija. Wieczorało. Drżące jesienne powietrze poruszyły ławrskie dzwony, ale Isakij usłyszał je tylko we śnie. Przywidział mu się klasztor na Bołdowych Górach w Czernihowie, o którym wiedział tylko ze słyszenia. Jesień rozkładała swoje starodawne pergaminy na urwiskach Dniepru. Wasyl OSADCZYJ TELYCZKO Mykoła Hryhorowycz urodził się 20 lutego 1923 roku na chutorze Ołeksiwszczyna w rejonie kozieleckim obwodu czernihowskiego. Po raz pierwszy wiersze wydrukował w 1938 roku w Stalingradzie. Uczestnik II wojny światowej. Pisał w języku rosyjskim. Wydał pięć książek poetyckich: «Dobra zływa», «Derewo w boru», «Wiszcze switło», «Karby czasu», «Sil na kaskach». Przygotował do wydania zbiór wierszy «Steżyna dodomu» (w języku ukraińskim). Mieszka w Brześciu, członek «Proświty» Ziemi Brzeskiej. Proponujemy uwadze czytelników wybór wierszy z nowej książki Mykoły Telyczki. PIEŚŃ W przedwieczerze letnie czy zimowe na Polesiu jest wino czy nie, zaśpiewają w rodzinnej mowie w duszy wyhodowane pieśni. Nie wszyscy, niby janczarzy, tutaj zgubili mowę praojców, gdzie ona zakochanych w pary pieśnią łączyła pięć wieków. Mowy innej wyuczyli się, zdaje się, by dłoni nie pokryły modzele. Wieczorami zaś słychać: zostaje ukraińska pieśń na wsi. UKRAIŃCY Od chaty, od studni, od stawu, od gaju was wywiozły koleje w dal do Turgaju. Was wywieźli na obczyznę, gdzie w smutną godzinę, niby wiatr jarzębinę, nieszczęście gnie człowieka. Lecz jemu, choć z srogim sensem, was nie pokonać, bo swoim chłopskim talentem chcieliście żyć. Niby łabędzica biała, wyszła chata w poranek siny. Białym kwiatem wabi wiśnia, jak na Ukrainie. A nad chatą rozbrzmiewa ta, której nie zapomnieć, pieśń z Buga, czy Dunaju, czy z Dniepru-Sławuty. Kim wy jesteście, ziemia w szkatułce przypomnieć powinna. Wszędzie z wami, Ukraińcy, rodzima Ukraina. * * * Partie, związki, komitety... Każdy kierownik, niczym Proudhon. Lecz zobaczysz tylko ich portrety, a samych przyjmuje zagranica. Prostym ludziom co wtedy robić? Ich jaka czeka przyszłość? Wszyscy kierownicy swoje orbity wznoszą wyżej ludzkiego życia. A jakie samotne nasze wsie! Tylko praca, tylko długi smutek. I, oczywiście, myśl niewesoła, niejedyna z bolesnych myśli. SIERPIEŃ, CZ. 8 (74), 2000 ROK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
