Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

Dmytro HORBACZOW, Paola UTEWSKA

Слово Просвіти, №75 за 2000 рік

S. Wasylkiwski. Stado na stepie. Ok. 1910 r. Olej na płótnie. JEDNO NIESPODZIEWANE ZAUROCZENIE. W latach 90. prace Petra Łewczenki trafiają na wystawy pieriedwiżników i tam zwrócił na nie uwagę petersburski mecenas baron Stieglitz. Zaproponował artyście tysiąc rubli na podróż za granicę. Tak Łewczenko niespodziewanie trafia do Francji i Włoch. W Paryżu Petro Ołeksijowycz, podobnie jak Serhij Wasylkiwski, jest zachwycony miniaturami Pochitonowa. I prace Łewczenki spodobały się artyście. Lecz Łewczenko nie zaznał w Paryżu tego sukcesu, którym życie hojnie obdarzyło jego przyjaciół — Pochitonowa i Wasylkiwskiego. Ale gdy uważnie przyjrzeć się pejzażom tych trzech twórców z późniejszego okresu, to w pracach Pochitonowa i Wasylkiwskiego można zauważyć, że Łewczenko oczarowywał również ich. I jeszcze jedno: jeśli temperamentny Wasylkiwski zachwycił się cichą i łagodną manierą barbizończyków, to cichego i skromnego Łewczenkę zniewoliły jasne barwy i śmiały pociągnięcie pędzla francuskich impresjonistów. Odblask tych słonecznych promieni, którymi ogrzane są ich płótna, czasami przemknie na obrazach Łewczenki już po powrocie z zagranicznej podróży do domu. Nie od razu Łewczenko odchodzi w swojej twórczości od minorowych nastrojów. Świadczy o tym obraz, natchniony pobytem we Francji. To nie oświetlony jasnymi lampionami Montmartre, nie majestatyczne mury Katedry Notre-Dame, nie przepych parków Wersalu, który tak oczarował Aleksandra Benois. Ulica, która przyciągnęła uwagę artysty („Ulica w Paryżu”) — lśniąca, obmyta deszczem, osuszona świeżym wietrzykiem. Wiatr zerwał plakat z słupa ogłoszeniowego. Paryski dobrobyt również nie zawsze jest daleki od opuszczenia i niepogody, jakby podpowiada nam artysta; w tej ulicy jest coś nieuchwytnie smutnego. Czyżby wspomnienie o słocie w dalekiej ojczyźnie? Zatem i za granicą Łewczenkę nie opuszczają te nastroje, którymi żył w domu. Zmian w jego poglądach, w jego palecie nie można wyjaśnić jedynie wpływem impresjonistów. Ich źródłem nie jest Francja, a Ukraina. NA NASŁONECZNIONYM MIEJSCU. Petro Ołeksijowycz nie był rozmowny. Lecz gdyby ogłosił swoje credo artysty, brzmiałoby ono zapewne tak: „Mają rację moi przyjaciele-pieriedwiżnicy. Życie chłopskie jest nędzne. Ale dlaczegoś obrazy, na których przedstawiono jedynie gorycz chłopskiego losu, poruszają, począwszy jeszcze od minionego XIX wieku, czułą na cudzą krzywdę inteligencję. A sami chłopi? Oni widzą wokół siebie nie tylko szare barwy. Oni pragną pięknego, jasnego. Czyż nie jest dla nich dostępny przepych ukraińskiego lata? Jakimi cudownymi, barwnymi wzorami pomalowane są miski i dzbany na Ukrainie. A jakie bujanie nieokiełznanej fantazji w hafcie, na koszulach, ręcznikach, jakie kolory na płachtach! Chłop ozdabia swój dom nie naszymi, pełnymi smutku obrazami, a pstrym, wesołym lubbkiem...”. Obrazy Łewczenki świadczą, że artysta pragnie piękna. Kurze piórko, które leży na podwórku, wydaje mu się perłową muszelką, słoma błyszczy czystym złotem. Artysta odtwarzał w swoich niewielkich obrazach wszystko to piękne, co widział wokół siebie. Rozlanym nad ziemią złotem wydają nam się żółte plamy wypalonych na słońcu krzewów. A spójrzcie na „Krajobraz Charkowszczyzny” lub „Wygon na skraju wsi”. Słońce panuje nad chatą („Stara zawaliucha”), i WRZESIEŃ, NR 9 (75), 2000 ROK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn