Strona · s. 4strona oryginału ↗
Anatolij POHRIBNYJ
Слово Просвіти, №77 за 2000 рік
Szeroki oddźwięk wśród ukraińskiej opinii publicznej mają „Rozmowy o tym, co boli” z autorskiego programu przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hr. Waszczenki, akademika Akademii Nauk Szkolnictwa Wyższego Ukrainy, proświcianina Anatolija Pohribnego „Gdybyśmy uczyli się tak, jak trzeba”, które już od ponad trzech lat rozbrzmiewają na pierwszej antenie Ukraińskiego Radia. Drukujemy jedno z jego niedawnych wystąpień, poświęcone tematowi, który boli każdego patriotę naszego kraju. Informujemy naszych czytelników, że książka Anatolija Pohribnego pod tym samym tytułem została wysunięta przez Narodowy Związek Pisarzy Ukrainy oraz Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki do zdobycia Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki zagranicy. Oczywiście, cześć i szczery szacunek dla naszej diaspory. Tylko że oto jaki robaczek przez cały czas mnie męczył: a kiedyż odczuje armia zachętę i wsparcie w odniesieniu do języka ze strony samego państwa ukraińskiego? No i trzecia podstawa dla owej mojej goryczy. „Ukraińskiej armii — język ukraiński” — no, pomyślmy: a jakiż? Czyż możliwe jest jakiś inny? I co by ktoś powiedział, gdyby nagle — wyobraźmy sobie — zobaczył hasło: „Polskiej armii — język polski!”. Albo: „Francuskiej armii — język francuski!”. Albo: „Niemieckiej armii — język niemiecki!”. Albo: „Rosyjskiej armii — język rosyjski!”... Alogizm, nonsens, jakaś niedorzeczność — powiedzielibyście i, oczywiście, mielibyście całkowitą rację, bo i rzeczywiście: jaki język ma być w armii każdego z tych krajów, jak — odpowiednio — nie polski, francuski, niemiecki czy rosyjski. Jednakże nie tak jest w naszej ukraińskiej sytuacji, której stan językowy wciąż charakteryzują całe góry nonsensów i anormalności, z których główna polega na tym, że jeszcze do dziś ukraińska armia w znacznej, a w większości regionów i przeważającej mierze funkcjonuje u nas językiem sąsiedniego państwa — rosyjskim. Nie chcę zagęszczać barw, ale tak to jest, że nawet przy wejściu do Ministerstwa Obrony Ukrainy wojskowi strażnicy — dyżurni — zwrócą się do was w języku rosyjskim. W tym samym języku zażądają waszych dokumentów i dopytają: „Do kogo idziecie?” także w pierwszej lepszej wojskowej uczelni, powiedzmy, stolicy Ukrainy. A co poza stolicą? Na początku tego lata zdarzyło mi się być z wystąpieniami w kilku dywizjach pancernych, które są dyslokowane na Dniepropietrowszczyźnie. I przyjaźnie, i gościnnie mnie tam przyjmowali, i ja na własne oczy zaobserwowałem, że plotki o nieznośnych warunkach, które charakteryzują wojskowy byt, to jednak pewne przesady. Wyżywienie? Cóż, ja przedzierałem się do żołnierskich kuchni, choć to nie było przewidziane programem, i zapamiętałem frazę jednej kobietki, która przyjechała odwiedzić swojego syna: „Tak w domu on jadł tylko barszcz, który gotuję na kilka dni, a tutaj — i sałatka, i pierwsze, i drugie z mięsem, jeszcze i kompot!”. Fala? O, to szczególnie mnie interesowało, i przyznam, że tak do końca i nie uwierzyłem tym oficerom i żołnierzom, z którymi wdawałem się w poufne rozmowy, że całkiem to całkowicie nie istnieje. Ale jednocześnie i w tym się przekonałem, że te horrory o fali przez nas, w cywilnym świecie, no zbyt już są nakręcane. Po pierwsze, tego zjawiska dzisiaj ogólnie jest znacznie mniej, niż, powiedzmy, pod koniec lat 80. — na początku lat 90., po drugie, niby fala, z reguły, powstaje na tej podstawie, że część żołnierzy-nowicjuszy psychologicznie nie jest gotowa na fakt istnienia w armii subordynacji, odmawia sprzątania itd., no, a po trzecie, powiedziałbym, że poza armią, w cywilnym życiu, owego fali podobnego przemocy i ogólnie dzisiaj jest znacznie więcej, niż w armii. Jednakże wszystko to — przy okazji, jak przy okazji wspomnę tutaj i o racjach żywnościowych dla oficerów, które im niedawno odebrano, zastępując dość nieadekwatnym podniesieniem pensji, i o ostrym braku pocisków do ćwiczeń wojskowych oraz paliwa. Wszystko to — rzeczy ze sfery materialnej. A jak w wymiarach ideologiczno-duchowych? Na ile obecne w tych dywizjach, gdzie byłem, są zmiany językowe? Wspominam dowódców pułków, innych
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
