Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Czy zaczęło się łączenie rozłączonych?

Слово Просвіти, №01 за 2012 рік

Nowa ustawa o wyborach deputowanych ludowych Ukrainy, zgodnie z którą w październiku 2012 roku będziemy wybierać Radę Najwyższą siódmej kadencji, podpisana przez głowę państwa, wchodzi w życie. Możliwe, że będą do niej jeszcze wprowadzane zmiany, ponieważ u nas, niestety, czasami „z politycznej celowości” mogą zmienić ustawę niemal w przeddzień głosowania. Ale wydaje się, że trzy jej główne innowacje, w porównaniu z poprzednimi wyborami, zostały określone. Pierwsza — mieszany system wyborczy, czyli połowę korpusu deputowanych będziemy wybierać z list kandydatów od partii, połowę w jednomandatowych okręgach większościowych. Druga — brak bloków partyjnych jako podmiotów wyborczych, czyli kandydować będą tylko partie. Trzecia — podniesienie dla tych partii progu wyborczego do 5 procent. Petro ANTONENKO Te postanowienia, zwłaszcza dwa ostatnie, drastycznie zmniejszają szansę na dostanie się do parlamentu mało znaczącym partiom. Ogólnie rzecz biorąc, jest w tym pozytyw. Dawno już trzeba było zaprowadzić porządek w naszym pstrym światku politycznym z jego ponad półtorusetną liczbą partii, z których lwia część to partie wirtualno-kanapowe. Dość powiedzieć, że ponad sto partii nigdy nie bierze udziału w wyborach. Państwo musi wreszcie ustalić, czy w dziesiątkach takich partii istnieją realne struktury. Krótko mówiąc, może przynajmniej nowa ordynacja wyborcza skłoni do normalnej, a nie karykaturalnej wielopartyjności. Jednak nowa ustawa stawia nawet nie barierę, a płot przy wejściu do parlamentu dla wielu dość znanych partii, zwłaszcza jeśli się rozdrobniły lub zmalały, dlatego od razu rozpoczął się całkiem naturalny proces jednoczenia. Pierwsze pospieszyły siły lewicowe z ich przerzedzonym elektoratem. W odstępie kilku dni na zjazdach doszło do dwóch połączeń partii o charakterze socjalistycznym. Kilka partii ogłosiło połączenie w jedną, na której czele stanął Nikołajenko, a na innym zjeździe do partii socjalistycznej z jej nowym-starym liderem Morozem po prostu wlało się kilka mniejszych partii. Wszystkie te siły polityczne, oczywiście, głośno zadeklarowały swoją opozycję wobec władzy. Ale nie ma wątpliwości, że będą ją krytykować z lewej strony, jako niedostatecznie socjalkomunistyczną czy niedostatecznie prorosyjską. A ponadto w poszukiwaniu elektoratu będą spekulować na problemach społecznych, których przy obecnej władzy rzeczywiście nie brakuje. Ale o wiele ważniej jest wiedzieć, co dzieje się w środowisku sił narodowo-demokratycznych, państwowotwórczych. I oto pod koniec roku otrzymaliśmy szereg poważnych pozytywnych sygnałów. Arsenij Jaceniuk, przewodniczący partii „Front Zmian”, i Wiaczesław Kyryłenko, przewodniczący partii „Za Ukrainę”, ogłosili połączenie tych sił w nowej kampanii wyborczej do parlamentu. O co chodzi? Po pierwsze, zostanie wystawiona wspólna lista kandydatów na deputowanych parlamentu. Ponieważ nowa ustawa nie dopuszcza udziału w wyborach bloków partyjnych, będzie to lista jednej z nich, w tym przypadku partii „Front Zmian” jako silniejszej. A przedstawiciele partii „Za Ukrainę” będą kandydować z tej listy, co nie jest zabronione przez prawo. Po drugie, w okręgach większościowych zostaną wystawieni kandydaci, których uzgodniły obie partie. Wybrani z obu partii deputowani w parlamencie utworzą wspólną frakcję. Co więcej, liderzy ogłosili dalsze połączenie dwóch partii w jedną, prawda, już po wyborach. Będzie to wchłonięcie partii „Za Ukrainę” przez „Front Zmian”. Zatem wyborcy otrzymali jasny sygnał: jednoczenie się rozpoczęło i będzie trwało. Jeszcze dalej poszły dwie o wiele bardziej znane siły polityczne. Pierwsza — Ukraińska Partia Ludowa, większy odłamek niegdyś potężnego Ludowego Ruchu Ukrainy. O drugim odłamku, który zachował nazwę dawnego Ruchu, o LRU, trudno mówić, tak bardzo zmalał. Partia, z którą rozpoczęła jednoczenie UPL — „Nasza Ukraina”. Partia Majdanu, stworzona zaraz po Pomarańczowej rewolucji, na początku 2005 roku. Zgodnie z zamysłem miały do niej wejść wszystkie partie Bloku „Nasza Ukraina”, którego kandydat Wiktor Juszczenko zwyciężył w wyborach prezydenckich, w tym także UPL. Niestety, nic z tego nie wyszło i „partia władzy” stała się zrzeszeniem urzędników. A po przegranej Juszczenki w wyborach 2010 roku znalazła się w głębokim kryzysie. Proces jednoczenia rozpoczął się od obwodów. Pierwszą stała się Dniepropietrowszczyzna. Organizacje obwodowe UPL i NU przyjęły wspólne oświadczenie, w którym zadeklarowano: „Deklarujemy zamiar stworzenia na bazie naszych organizacji wspólnej struktury politycznej oraz wspólną działalność wszystkich komórek”. To dawna idea przewodniczącego UPL Jurija Kostenki — łączenie partii zacząć od dołu. Prawda, nie było do końca jasne, jak to zrobić w praktyce? Wychodzi na to, że w Dnieprze czy Żytomierzu, w Łubniach czy Konotopie organizacje obwodowe lub rejonowe określonych dwóch lub więcej partii ogłaszają samorozwiązanie i połączenie w jedną nowo utworzoną partię? W jaką konkretnie? Nieistniejącą? Z jakim programem, statutem, organami kierowniczymi, wreszcie nazwą? Jeśli z nazwą i strukturami jednej z łączących się partii, to będzie to już nie połączenie, a przyłączenie. Wygląda na to, że dniepropietrowskich „naszoukraińców” i byłych „ruchowców” to nie przestraszyło. Oto mechanizm, który proponują (kontynuujmy cytowanie oświadczenia): „W dalszej kolejności, po przyjęciu przez zjazdy partyjne decyzji o połączeniu partii, struktura ta zostanie prawnie przerejestrowana na organizację obwodową nowej zjednoczonej partii”. Oto teraz niby jasne: inicjatywa oddolna, ale decyzja musi zostać podjęta na górze, przez zjazdy obu partii, a potem przez zjazd zjednoczeniowy. Dalej w oświadczeniu proponują już w styczniu-lutym wybrać delegatów, najwyraźniej przeprowadzając zebrania komórek oraz konferencje rejonowe i obwodowe, konferencję międzypartyjną, a potem zjazd zjednoczeniowy. Póki co dniepropietrowskie organizacje UPL i NU wezwały do natychmiastowego stworzenia w Radzie Najwyższej zrzeszenia deputowanych ludowych z UPL i NU. Druga propozycja — wypracować wspólne stanowisko obu partii do negocjacji z innymi siłami narodowo-demokratycznymi w sprawie wysunięcia wspólnych kandydatów w okręgach większościowych. W oświadczeniu jest też apel do wszystkich partii wyborczego Bloku „Nasza Ukraina—Ludowa Samoobrona” z wezwaniem do połączenia w jedną partię. W oświadczeniu przypomina się też o „naszym wspólnym obowiązku wobec wyborców”. Kto zapomniał, przypomnijmy, że obecna pstra frakcja „NU—LS” w parlamencie — to frakcja wspomnianego już bloku wyborczego NU—LS w wyborach parlamentarnych 2007 roku. Do tego Bloku oficjalnie weszło 9 partii, w tym UPL i NU. I przed wyborami wszystkie 9 partii zadeklarowało zobowiązanie — po wyborach połączyć się w jedną. Przy czym nie było to tylko oświadczenie, zostało to zapisane, przyjęte decyzjami każdego z 9 zjazdów partyjnych i decyzją zjazdu zjednoczonego partii Bloku. Dlatego ludzie głosowali na ten Blok. Co wyszło z tego zobowiązania, jak partie potraktowały swój „wspólny obowiązek wobec wyborców” — wszyscy widzieliśmy w kolejnych latach, i co stało się z tymi rozproszonymi partiami — również. Co do prawdziwych perspektyw połączenia dwóch wymienionych partii, które inicjują dniepropietrowcy. Można zrozumieć „Naszą Ukrainę”, która znalazła się na marginesie wielkiej polityki. Ale jeśli chodzi o UPL, to zawsze były wątpliwości co do jej realnego dążenia do jedności. Tutaj nie brakuje partyjniaków, którzy dumnie nazywają siebie „prawdziwymi” — ruchowcami, państwowcami, patriotami i nie chcą jednoczyć się z „niezbyt prawdziwymi”. Ale coraz więcej w partii jest też tych, którzy rozumieją, w jak głębokim kryzysie znalazła się UPL, która po tragicznym rozłamie Ruchu w 1999 roku przegrała wszystkie wybory, w których próbowała samodzielnie brać udział, zarówno parlamentarne, jak i prezydenckie. I teraz samo życie skłania partię do zmian. I już krótko o jeszcze jednej obiecującej wieści z obozu demokratycznego. O dążeniu do połączenia swoich partii, przynajmniej w prowadzeniu kampanii wyborczej, zadeklarowali tak dość popularni politycy, jak lider „Obywatelskiej Pozycji” Anatolij Hrycenko i lider partii „Udar” Witalij Kliczko. Co mamy na następne wybory parlamentarne? Chodzi o opozycję, narodowo-demokratyczne, państwowotwórcze siły polityczne. Tutaj główna dyskusja rozgorzała w następującej płaszczyźnie. Pierwszy wariant — opozycja musi iść do wyborów jedną kolumną, czyli ze wspólną listą kandydatów. Od której konkretnie partii? Może to być jakaś „neutralna”, jak się proponuje, czyli nieambitna partia. Drugi wariant — opozycja idzie do wyborów kilkoma kolumnami. Przy całej pozornej atrakcyjności pierwszego wariantu jest on mało realny i, zdaniem wielu analityków, gorszy dla opozycji. Zamiast tego przypominają ostatnie wybory z 2007 roku, kiedy BJuT i NU—LS mimo wszystko szły dwiema kolumnami i zdobyły choć niewielką, ale większość w parlamencie. A biorąc pod uwagę, że u nas polityka jest zbyt spersonalizowana i ludzie głosują nie na partie i ich programy, których nie czytają, a na ich liderów, może dojść nie do dodawania, a do utraty głosów wyborców. Mówiąc prościej, wśród zwolenników BJuT, ściślej mówiąc, do wyborów pójdzie już główna partia Bloku — „Batkiwszczyna”, są wyborcy, którym nie chce się głosować Zdjęcie Olesia Dmytrenki głosować, na przykład, na lidera “Frontu Zmian” Jaceniuka, i odwrotnie, wśród “frontmenów” nie wszyscy są fanami Julii Tymoszenko. Przekonać ludzi z obu obozów, że “tak trzeba” głosować, będzie niełatwo. Jeśli realistycznie, to wyłaniają się cztery kolumny opozycyjne. Bez wątpienia, do wyborów pójdą “Batkiwszczyna” i “Front Zmian” i wejdą one do parlamentu. I mało kto wątpi, że osobno do wyborów pójdzie “Swoboda”. Jakaż jest czwarta kolumna? Niektórzy uważają, że powinna to być partia “Udar”, która dzięki rankingowi Kliczki, a jeszcze w przypadku przyłączenia się do niego Hrycenki, jest “na granicy” wejścia do parlamentu, nawet przy progu 5%. Ale żeby nie znaleźć się “poza granicą”? Dlatego optymalnie byłoby, gdyby do tej kolumny opozycji, oprócz “Udaru” i “Pozycji Obywatelskiej”, weszły UNA oraz “Nasza Ukraina”, zwłaszcza jeśli rzeczywiście utworzą jedną partię. Do tej dość potężnej kolumny musi dołączyć jeszcze szereg partii państwowotwórczych. I tutaj już nie trzeba debatować, kto ma rację, kto jest lewicowy, kto jest “prawdziwy”. Bo to już byłoby wyjście na jakąś piątą kolumnę. A “piątych kolumn” na Ukrainie i tak wystarcza, wystarczy ich także w tych wyborach. * * * Prawdziwą “demokrację w reżimowym stylu” obecna władza po raz kolejny zademonstrowała wobec więźnia politycznego nr 1 na Ukrainie Julii Tymoszenko, osoby, która dwukrotnie stała na czele rządu państwa, na którą w wyborach prezydenckich zagłosowało prawie 11 milionów obywateli Ukrainy. W przededniu najjaśniejszych dla ludzi świąt Noworocznych i Bożego Narodzenia Julię Tymoszenko potajemnie, w pośpiechu, chorą wywieziono z kijowskiego aresztu śledczego Łukjaniwskiego do charkowskiego więzienia. Naruszono normy prawne, więc o jakiej humanitarności można tutaj mówić? Może chociaż taka “demokracja” skłoni opozycję do realnych działań jednoczących w wyborach?!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин