Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗
Zachowajmy jasną pamięć
Слово Просвіти, №01 за 2014 рік
(Cleveland) kierował chórem im. T. Szewczenki, zorganizował koncert (300 śpiewaków, 80 muzyków) na otwarciu pomnika T. Szewczenki w Winnipeg (08.07.1961). Autorowi czterech utworów chóralnych do słów T. Szewczenki, H. Kytastemu (1907—1984), kierownikowi kapeli bandurzystów w USA, poświęcono kopertę z wizerunkiem bandurzysty z bandurą („Ukraińskim instrumentem narodowym” — w języku angielskim) i stemplem — Chicago, 08.10.1989. Z rosyjskich kompozytorów uwagę na osobowość i twórczość poetycką T. Szewczenki zwrócił jego współczesny, A. M. Sierow (1820—1871; kop. 1963). Pod wpływem „Hajdamaków” Szewczenki stworzył pieśń „Od sela do sela”, był uczestnikiem poświęconego T. Szewczence koncertu w Petersburgu (27.04.1861). Jest autorem pracy naukowej „Muzyka jużnorusskich piesien” (1861). Kompozytor P. I. Czajkowski (1840—1893), pamiętając być może o korzeniach swojego pochodzenia, przychylnie odnosił się do kultury ukraińskiej, często odwiedzał Ukrainę. Do tekstów T. Szewczenki napisał romans „Wieczór” („Sadok wysznewyj koło chaty”, tłum. I. Surikow). Wybitnemu kompozytorowi poświęcono liczne wydania pocztowe ZSRR, a także innych państw. Kompozytor S. W. Rachmaninow (1873—1943; kop. 1963, 1973) stworzył romanse do tekstów wierszy T. Szewczenki w tłumaczeniu A. Pleszczejewa — „Duma” („Mynajut dni, mynajut noczi”), „Polubyłasia ja” („Polubyła ja na peczal swoju”). Z pochodzenia Czech, kompozytor E. F. Naprawnik (1839—1916; pocztówka 1989) do tekstu T. Szewczenki stworzył chór (bez akompaniamentu) „Na whorodi koło brodu” (tłum. M. Hierbel). „Zapowit” na chór męski opracował A. W. Aleksandrow (1883—1946; znaczek 1983), stworzył „Poemat o Ukrainie” — „Szepczu Szewczenkowskije stroki…”. Kompozytor S. S. Prokofiew (1891—1953; kop. 1971, 1981, znaczek 1991, stempel — Donieck, 23.04.1991) wykorzystał tekst „Zapowitu” T. Szewczenki w operze „Siemion Kotko”, skomponował do niego muzykę. 25 grudnia 2013 r. odszedł za horyzont ziemskiego życia znany na Ukrainie działacz społeczny, proświcianin, uczony, pedagog, organizator pierwszego na Donbasie wydziału filologii ukraińskiej, kandydat nauk filologicznych, profesor Donbaskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego, autor ponad 200 artykułów naukowych, pomocy dydaktycznych, artykułów prasowych i innych publikacji na aktualne tematy współczesności, Wasyl Tychonowycz Horbaczuk. Jasną pamięć o Wasylu Tychonowyczu na zawsze zachowają w sercach bliscy, przyjaciele i koledzy. W 96. roku życia odleciała w wieczny iryj dusza prostej ukraińskiej kobiety-pracownicy, Matki-bohaterki, która urodziła i wychowała pięciu synów, Marii Bronisławiwny Franczuk-Kobylańskiej. Przez jej, a także A. Sołowjanenki (1932—1999; kop. 2002), M. Hryszki (1901—1973; kop. 2009), B. Hmyri (1903—1969; znaczek, koperta nieobiegowa, stempel — Łebedyn obwodu sumskiego, 05.08.2003), wykonawców pieśni i romansów różnych kompozytorów do słów T. Szewczenki, światowa społeczność mogła zapoznać się z imieniem T. Szewczenki, jego słowem w melodiach pieśni, romansów i arii operowych, dzięki takim śpiewakom jak O. Myszuha (1853—1922; kop. nieobiegowa, stempel — Lwów, 20.06.2003), M. Menczynski (1875—1935; stempel — Bałyczi obwodu lwowskiego, 25.04.1995), Sołomija Kruszelnyćka (1872—1952; kop. 1987, znaczek, kop. 1997, stempel Kijów, wieś Biła, 13.09.1997). W. Tolba (1909—1984; kop. 2009) występował jako dyrygent oper „Kateryna”, „Najmyczka” na scenach Ukrainy, Rosji, instrumentował pieśń ludową „Rewe ta stohne Dnipr szyrokyj”. Jako organizator i dyrygent przyczynił się do popularyzacji twórczości T. Szewczenki za pomocą muzyki poza granicami Ukrainy (Austria) A. Hnatyszyn (1906—1995), któremu poświęcono dwie koperty Związku Ukraińskich Filatelistów Austrii (stempel — Wiedeń, 01.12.1979; 01.12.1991) oraz kopertę Ukrainy (stempel — Lwów, 26.12.2006). Nie stronił od ukraińskiej pieśni, szanował imię T. Szewczenki sławny rosyjski śpiewak F. I. Szalapin (1873—1938; kop. 1973, 1990; znaczki 1965, 1973). W 1898 r. na zaproszenie M. Łysenki i M. Staryckiego wziął udział w koncercie szewczenkowskim w Kijowie i wykonał romans M. Łysenki do słów T. Szewczenki „Meni odnakowo”. Wielkie zasługi w popularyzacji i rozsławianiu poezji T. Szewczenki pieśnią ma Czerkaski Państwowy Zasłużony Ukraiński Chór Ludowy, którego 50-lecie uczczono wydaniem koperty z okolicznościowym stemplem (Czerkasy, 25.04.2007). Imię Tarasa Szewczenki nosi Kijowski Narodowy Teatr Opery i Baletu, którego budynek przedstawiono na znaczkach z lat 1954, 2000, na 11 kopertach (1954—2000) i 8 pocztówkach (1974—1991). Imię Tarasa Szewczenki, jego twórczość w połączeniu z ukraińską pieśnią, z ukraińskim melosem są wieczne. Dowodzi tego i utwierdza wielkość i sława Proroka narodu ukraińskiego oraz ukraińskiej pieśni. los wichrem przeleciała cała niełatwa, a nierzadko cierpiętnicza historia Ukrainy. Niegojącą się raną pozostał w jej pamięci straszny Hołodomor 1932—1933 lat. O tym, co musiała przeżyć i czego była świadkiem, opowiedziała w filmie telewizyjnym „Rozhojdani dzwoły pamjati” (reż. Hałyna Ustenko-Hajdaj). Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki oraz redakcja gazety „Słowo Proświty” wyrażają szczere kondolencje członkowi Rady Głównej towarzystwa „Proświta”, naszemu stałemu autorowi i kierownikowi wielu programów proświciańskich, zasłużonemu artyście Ukrainy Walerijowi Franczukowi z powodu śmierci jego drogiej matki. Wieczna jej pamięć i niech ziemia ojczysta będzie jej lekką. Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, redakcja gazety „Słowo Proświty”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
