Сторінка · с. 7сторінка оригіналу ↗
Olha HERASYM’JUK: „NIE ZACZYNAJ SWOJEGO DNIA OD „NIE”, PONIEWAŻ TWOJE SŁOWA TWORZĄ RZECZYWISTOŚĆ!”
Слово Просвіти, №02 за 2002 рік
W samej nazwie programu „Wersje” zawarta jest idea autorskiego spojrzenia, niezwykle spersonalizowanego i osobistego stosunku do tego, o czym w nim mowa. A mowa była o tym, co dzieje się na oczach nie dziesięciu, a tysięcy ludzi, o czym nikt inny nie odważał się mówić, do czego wszyscy przywykli i co, zdaniem jego prowadzącej Olhi Herasym’juk, jest typowym naruszeniem praw człowieka. Autorski program „Wersje Olhi Herasym’juk” to nie wiadomości dnia, o których pisze się dzisiaj i zapomina jutro. Straszne, ale prawdziwe historie z życia bohaterów programu — to dramatyczne przykłady. WIZYTÓWKA Olha Herasym’juk urodziła się na Połtawszczyźnie, w Pyriatynie, w 1958 roku w rodzinie nauczycielki i mechanika. Ukończyła szkołę średnią ze złotym medalem. Z rekomendacji ówczesnego „Komsomolskoho znameni”, jako zwyciężczyni specjalnego konkursu, wstąpiła na wydział dziennikarstwa Kijowskiego Uniwersytetu Państwowego im. T. H. Szewczenki, który ukończyła z czerwonym dyplomem. 17 lat pracowała w prasie drukowanej („Komsomolskoje znamia” — „Koza” — „Niezawisimost”, czasopismo „Ludyna i swit”, UNIAN). Odbywała staże w USA: US News & World Report, Gannett News Service (Waszyngton), Holandii, pracowała jako stringer w BBC. Pięć lat temu zaczęła pracować w telewizji w programie „Pisliamowa” (TK „Nowa Mowa”), od 1996 roku — autorka i prowadząca TRK „Studia 1+1”, gdzie zrealizowano projekt „Proty noczi” (Dyplom Narodowej Rady ds. Radia i Telewizji), „Wersje Olhi Herasym’juk”, a teraz „Bez tabu”. Członkini Związku Dziennikarzy Ukrainy. NAGRODY: — laureatka „Złotej Ery Ukrainy-99”; — dwukrotna laureatka euroazjatyckiego teleforum w Moskwie, dyplom MSW Rosji na Międzynarodowym Telefestiwalu „Prawoporiadok i suspilstwo”; — Grand Prix międzynarodowego festiwalu „Ekoefir-99”, zorganizowanego przez Tacis; — Grand Prix telefestiwalu WHO w Londynie; — laureatka telefestiwalu „Jedyny swit-99” w Londynie; — złoty medal w telekonkursie Związku Dziennikarzy Ukrainy „Niezależność-99”; — Order Sławy Pracy IV stopnia; — laureatka ogólnonarodowego programu „Człowiek roku 99”; — nagroda imienia Wałerija Marczenki Ukraińsko-Amerykańskiego Biura Ochrony Praw Człowieka 1998–1999; — nagroda „Wsenarodne wyznannia” za najlepszy program autorski roku (2000 r.); — „Najlepszy dziennikarz 1999 roku” — nagroda fundacji „Ukraiński wymiar”. — Mimo że Pani program publicystyczny „Wersje” nie zawsze był emitowany w dogodnym czasie, to znaczy późnym wieczorem lub w ciągu dnia, miał jednak szeroką widownię. Broniła Pani w nim praw Ukraińców mieszkających na przykład w Polsce; wykładowców i studentów jednej z kijowskich uczelni, którym odbierano pomieszczenia. Proszę powiedzieć, czy łatwo było Pani to robić w tamtych pierwszych latach niepodległości naszego państwa? — Bronienie praw człowieka nigdy nie jest proste. W każdym okresie historii kraju jest to niełatwe na swój sposób. Na początku niepodległości — dlatego, że do tego pojęcia nikt nie był przyzwyczajony — ani ci, których prawa zostały naruszone, ani władza, przeciwko której najczęściej trzeba występować. Pierwsze słowa o „prawach” brzmiały jak herezja. Teraz — ochrona jest może jeszcze trudniejsza, bo władza wyrobiła sobie „odporność”, a droga, którą pokonuje obrońca praw człowieka, jest zastawiona solidnymi barierami. Do tego bieda, w której ugrzązł kraj, jednoznacznie uniemożliwia wolność. A do tego wszystkiego ludzie do dziś nie potrafili zrozumieć, że przede wszystkim trzeba wycisnąć z siebie niewolnika. — Czy zawsze udawało się Pani, broniąc pokrzywdzonych i poniżonych bohaterów swoich audycji przed urzędniczym samowolstwem, bronić swojej pozycji dziennikarskiej jako przedstawiciela „czwartej” władzy i czy zawsze czuła się Pani przy tym chroniona? — „Czwarta władza” dla mnie w rzeczywistości brzmi jak „czwarta dźwignia”, którą operują politycy, „rozliczając się” między sobą. Takiej prasy, która byłaby „zwiadowcą” od narodu w tych sferach, które są wybierane przez naród do zarządzania krajem w interesie narodu — takiej „władzy” u nas nie ma i na dziś być nie może. To takie idealistyczne wyobrażenie o roli prasy w naszym państwie. Dziennikarz nie może czuć się chroniony. I chyba nie bez powodu niedawno pozwolono nam posiadać broń, choć ona niczego nie gwarantuje. Dla każdego prędzej czy później może nadejść chwila, kiedy nie pomoże żadna popularność (przykłady są). A dopóki ta chwila nie nadeszła, pożądane jest dobrze znać prawa i kierować się nimi w swojej działalności zawodowej. Profesjonalnie podchodzić do problemu i w pogoni za sensacją nie pisać głupot. Badać problem, a nie podawać fakty w „usmażonej” formie. Od dziennikarzy teraz również bywa bardzo dużo szkód. A taki brak profesjonalizmu, powierzchowność są często wykorzystywane. — Mimo popularności programu, „Wersje” jednak zniknęły z anteny. Co było przyczyną? Wyczerpała się Pani czy na audycję nałożono tabu? — „Wersji” nikt nie zakazywał. Rozpoczęliśmy pracę nad nowym projektem, a dlatego regularna emisja „Wersji” stała się niemożliwa, bo siłami grupy twórczej złożonej z czterech osób po prostu fizycznie nie da się tego robić. Przecież nagranie projektu dokumentalnego to tydzień intensywnej pracy w delegacji i trzy dni montażu. Plus kilka wyjazdów, które przygotowują „Bez tabu”. Dlatego przeszliśmy na nagrywanie projektów dokumentalnych w duchu „Wersji”, które wychodzą nie regularnie, a jako oddzielne projekty specjalne, których w zeszłym roku wyemitowano siedem. W telewizji to normalne (w normalnej telewizji, mam na myśli) — mobilność, nowe i nowe projekty telewizyjne. To interesujące. To daje nowe możliwości profesjonaliście. — Pracuje Pani dzisiaj w programie „Bez tabu”, co przyciąga Panią właśnie do tego gatunku talk-show? — Ten gatunek daje możliwość wystawienia dramatu dokumentalnego z życia naszego człowieka, który demonstruje nie tylko bezsilność wobec władzy. Ten człowiek pokazuje czasem takie wzorce odwagi, mądrości, wytrwałości, takie cuda siły ducha, że wydawało nam się, iż nie można zmarnować szansy pokazania tego widzowi, który dawno już skwaśniał, przyzwyczaił się do niekończącego się płaczu o tym, jak wszystko jest beznadziejnie złe. Nasi ludzie są tak potężni! Oni dają siłę, by żyć dalej. W czasie, gdy mówimy, że oprócz wściekłości i agresji nie ma czego oczekiwać od rodaka, ludzie po prostu oddają ostatni grosz, żeby pomóc komuś się podnieść, darują dom dla młodej rodziny, którą prześladują rodzice. Jadą z najdalszego obwodu do Czerkas, żeby pomóc sparaliżowanej kobiecie, zabierają prosto ze studia do siebie sierotę. Po prostu rozumiesz, że warto żyć. Oto dlaczego ważny jest dla nas projekt „Bez tabu”, który w nowym roku planujemy jeszcze trochę zmienić i przybliżyć do „Wersji” w wariancie studyjnym. — Biorąc pod uwagę ostatnie audycje, także w „Bez tabu” stara się Pani bronić praw człowieka, a audycja z Panią, moim zdaniem, staje się ostro publicystyczna. Jaki, Pani zdaniem, w aspekcie prawnym jest status samych dziennikarzy w naszym państwie?
— Wiele zależy od samego dziennikarza. Sam wybiera sobie status — albo wykonuje zlecenie, albo jest przeciw. To drugie jest trudniejsze. Ale tak było i jest zawsze, nawiasem mówiąc, nie trzeba myśleć, że tylko na Ukrainie. Należę do międzynarodowej wspólnoty kobiet zajmujących wiodące pozycje w dziennikarstwie i biznesie prasowym na świecie. Ta organizacja co roku nominuje dziennikarki do otrzymania nagrody za odwagę w zawodzie. To, co mogą opowiedzieć moje koleżanki ze wszystkich kontynentów o torturach, aresztowaniach, zabójstwach dziennikarzy, bywa podobne do szaleństwa. Jednak ludzie, którzy wybrali sobie ten zawód jako sposób na życie, codziennie biorą do rąk dyktafon, długopis, kamerę, mikrofon. Praktycznie wszystko zależy od samego dziennikarza, jeśli jest osobowością. Dlatego nie powiedziałabym, że dziennikarz jest bezprawny. On jest po prostu w niebezpieczeństwie. Ale to jego praca. — Jak ogólnie postrzega Pani ukraińską przestrzeń informacyjną? — Jest ona reprezentowana przez dość zróżnicowane ideologicznie wydania — o bardzo różnej sile i możliwościach. Jest ona mało dostępna dla ludności, a zatem trudno ją nazwać przestrzenią. Jest mało narodowa. Demonstruje bardzo nierówny profesjonalizm. Jest bardzo dobrze kontrolowana. Nie jest pozbawiona bardzo dobrych profesjonalistów. — Czy mamy dzisiaj na Ukrainie niezależne media? — Niezależnych mediów nie ma. Wprawdzie znam jedną niezależną gazetę na Zakarpaciu — były nauczyciel wydaje tygodnik za własne pieniądze, sam zarabia na reklamie, sam pisze to, co myśli, sam broni się w sądzie przed powodami. W zasadzie wzorzec pełnej niezależności. — Dlaczego była Pani w gronie dziennikarzy, którzy w swoim apelu do kolegów odmówili wysokiego uznania zawodowego i
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
