Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗
Valerij Antoniuk: «Wysoka muzyka nigdy nie stanie się masową»
Слово Просвіти, №02 за 2012 рік
Muzyka… To słowo niesie w sobie niewyczerpany sugestywny szereg impresji, indywidualny i specyficzny dla każdego człowieka. Jest to szczególny niewerbalny rodzaj sztuki, który wpływa na świat wewnętrzny i stan emocjonalny duszy. Teraźniejszość odzwierciedla kardynalne, choć nie zawsze pozytywne zmiany w sferze sztuki muzycznej, ale wciąż pozostają wysepki czystego, profesjonalnego tworzenia tej tajemniczej metafory pod nazwą „muzyka”. Właśnie dlatego tak ciekawie jest porozmawiać z popularnym kompozytorem naszych czasów Valerijem Antoniukiem, którego rodzina bezpośrednio stoi u źródeł istnienia muzyki elitarnej. — Valeriju, jakie były Pana pierwsze kroki w muzyce? Jak widział Pan swoją drogę twórczą jako przyszły kompozytor, czy musiał Pan mierzyć się z trudnościami? — Zajmuję się muzyką od sześciu lat. Zaczynałem jako pianista, potem interesowało mnie opanowanie jak największej liczby instrumentów muzycznych. Profesjonalnie gram na gitarze klasycznej i elektrycznej, gitarze basowej, na różnych ukraińskich sopiłkach, na cymbałach, bębnach. Śpiewam również własne piosenki w stylu pop-rock. Śpiewu estradowego nauczyła mnie moja mama, znana ukraińska śpiewaczka Wałentyna Antoniuk. Wybitna wykonawczyni i propagatorka moich akademickich utworów wokalno-symfonicznych i kameralnych, które piszę specjalnie dla jej oryginalnego dramatycznego głosu sopranowego. W wieku 15 lat, kiedy poznałem znanego ukraińskiego kompozytora Witalija Kyrejka, zrozumiałem, że chcę pisać muzykę na poważnym poziomie. Prywatnie uczyłem się u niego przez dwa lata harmonii, kontrapunktu oraz podstaw kompozycji. Potem polecił mnie na studia do Kijowskiego Konserwatorium i zapoznał ze znanym kompozytorem i pedagogiem Hennadijem Laszenkiem, u którego uczyłem się w klasie kompozycji i instrumentacji oraz ukończyłem aspiranturę. Studiując, intensywnie zajmowałem się grą na fortepianie. Moim pedagogiem był znany pianista Jurij Hłuszczenko. Trudności wiązały się z nauką wszystkich istniejących technik kompozytorskich XX wieku. Wszak w latach studiów w konserwatorium pisałem różną muzykę, nie tylko w różnorodności gatunkowej, ale i stylistycznej. Na przykład w systemach modalno-skalowych i seryjnych, minimalizmie, sonorystyce, muzyce elektronicznej i konkretnej. Byłem liderem i basistą zespołu pop-rockowego „Litonaprokat”, w którym wykonywałem piosenki do własnych wierszy. Niektóre z tych piosenek można usłyszeć w znanym serialu telewizyjnym „Ciemne wody”. Ale zawsze starałem się jak najszybciej dojść do własnego języka kompozytorskiego, wyrazistości. Teraz wykorzystuję wszystkie istniejące techniki kompozytorskie, w tym możliwości programowania komputerowego i eksperymenty elektroniczne, łącząc je w nową harmonię, melodię i rytmikę. Uważam, że monotematyzm (to wtedy, gdy z zaledwie 4—5 różnych nut, złożonych w wyrazisty motyw, który jest głównym ziarnem muzycznym, buduje się wielki utwór symfoniczny lub kameralny) jest szczytem w wyrażaniu myśli muzycznej. — Czy ma Pan upodobania literackie? Co Pana najbardziej przyciąga w malarstwie, sztuce muzycznej? — Nie mam idoli w literaturze, malarstwie, muzyce i innych rodzajach sztuki. Dotyczy to również ulubionych kompozytorów. Dzielę sztukę na jakościową (osobiście dla mnie to taka, która wywołuje ogromny pozytywny wstrząs emocjonalny i duchowy) oraz na taką, która nie wywołuje żadnych odczuć. W malarstwie cenię kompozycję, kolorystykę i głębię myśli. W muzyce dla mnie najważniejsza jest szczerość i profesjonalizm. Piszę muzykę w różnych gatunkach: od symfonicznej, operowej, baletowej, kameralnej po muzykę do filmów, seriali, reklam. Często piszę utwory na zamówienie dla różnych składów instrumentalnych. Na tym właśnie polega specyfika pisania muzyki na zamówienie. — Jak odnosi się Pan do sztuki współczesnej, w szczególności do muzyki, i jaka jest ich rola, wpływ na społeczeństwo? — Rola sztuki współczesnej lub „niewspółczesnej” polega na tym, by czynić ludzi lepszymi i bardziej życzliwymi. Niestety, nie wszyscy twórcy są zdolni tworzyć coś takiego w swoich eksperymentach. Ale na szczęście jest wielu prawdziwie utalentowanych ludzi, którzy całkowicie bezinteresownie zajmują się swoją sprawą, poświęcając się czystej twórczości. Obecnie muzyka akademicka nie przynosi zarobku kompozytorom, dlatego muszą oni tworzyć muzykę na zamówienie: do filmów, programów telewizyjnych, reklam itp. Dobrze orientuję się we wszystkich gatunkach i stylach muzycznych, więc dla mnie nie jest to problem. Trzeba również posiadać umiejętność programowania komputerowego i pracy z samplami muzycznymi. W naszych czasach można znaleźć i nabyć mnóstwo unikalnych i wysoce profesjonalnych bibliotek muzycznych z różnymi samplami (cyfrowymi próbkami brzmienia instrumentu elektronicznego), w tym orkiestrowymi. Dzięki temu kompozytor może udźwiękowiać swoje partytury na komputerze, uzyskując wysoce profesjonalny rezultat brzmienia, zbliżony do brzmienia na przykład orkiestry symfonicznej. — Z jakimi problemami mierzy się współczesna ukraińska muzyka, jej twórcy — kompozytorzy i wykonawcy? — Ukraina od wieków słynęła z utalentowanych ludzi w sferze sztuki. Wielu z nich opuszcza ojczyznę, nie wytrzymując pewnych okoliczności, które przeszkadzają w ich samorealizacji. Ale największym problemem muzyki i młodych kompozytorów jesteśmy my sami. Banałem jest wspominanie o tym, że państwo nie finansuje należycie ich pracy, nie kupuje muzyki akademickiej, nie zamawia oper czy baletów. Mamy wielu utalentowanych młodych kompozytorów, których muzykę z chęcią wykonywałyby najlepsze orkiestry świata, tak samo jak utwory wielkich klasyków. Nie będę ich wymieniał ze względów etycznych, ale są u nas dobrze znani.
— Waleriju, kilka słów o Pana stosunku do współczesnych kompozytorów, ukraińskich i zagranicznych… — Nasi młodzi kompozytorzy akademiccy są wykształceni i doskonale znają się na swoim rzemiośle. Na Ukrainie, niestety, podobnie jak na świecie, wybitne osobowości twórcze z własnym niepowtarzalnym stylem stanowią około 10% ze 100. Problem większości z nich polega na tym, że pozostają pod wielkim wpływem zachodnioeuropejskich i amerykańskich technik kompozytorskich, które są przestarzałe. Można to wybaczyć co najwyżej studentom… Do zagranicznych kompozytorów mam analogiczny stosunek. Przychodzi czas, kiedy trzeba rezygnować z jakichkolwiek wpływów — trzeba tworzyć swój indywidualny styl. To bardzo trudne, ale bez takiego kroku artysta nie może mieć nadziei, że pozostawi ślad w historii sztuki. — Jaki jest Pana stosunek do współczesnego show-biznesu, jego “produktu” oraz konsumentów? — Model show-biznesu na Ukrainie jest zbudowany nieudolnie. Rzecz w tym, że obecnie każdy, kto ma worek pieniędzy, ale przy tym jest kompletnym nieudacznikiem, może nauczyć się “śpiewać”, płacąc kanałom telewizyjnym i radiowym. Tak u nas pojawiło się niemało “gwiazd”. Zalew nieutalentowanych artystów jednego sezonu wciąż rozdaje karty. Ich muzyczny “produkt” jest po prostu narzucany słuchaczowi. Ale mamy prawdziwie utalentowanych artystów, którzy torowali sobie drogę inaczej: talentem artystycznym, oryginalną barwą głosu oraz wytrwałymi latami pracy i samodoskonalenia. Każdy piosenkarz, kompozytor, artysta musi być naturalny i szczery na scenie. Są ciekawi przedstawiciele różnych kierunków muzycznych, od muzyki pop po alternatywną, folk-rock czy ciężki rock. Wielu z nich, niestety, nie udaje się osiągnąć prawdziwego sukcesu i popularności. Przyczyną jest brak środków na popularyzację swojego nazwiska i materiału muzycznego. Tacy artyści z reguły mają występy i swoich fanów w małych klubach nocnych, gdzie ludzie w większości przychodzą nie słuchać muzyki, a jeść i pić. — Waleriju, proszę opowiedzieć o swoim utworze “Kantata do słów F. G. Lorki na sopran i orkiestrę symfoniczną”. Jaki jest jego zamysł ideowy, koncepcja filozoficzna? — Starałem się maksymalnie dokładnie oddać ducha tych poezji (z różnych jego zbiorów) w połączeniu z wokalem (sopran) i orkiestrą symfoniczną. Rola orkiestry w tej kantacie to ogrywanie i akcentowanie tych lub innych obrazów słownych, powierzonych partii sopranu. — Dlaczego właśnie wiersze Federica Garcíi Lorki zostały położone u podstaw kantaty? Na czym polega unikalność tego wyboru? Nota biograficzna Walerij Jurijowycz Antoniuk — utalentowany młody ukraiński kompozytor. Pierwsze lekcje kompozycji pobierał u Witalija Kyrejki. Ukończył Narodową Akademię Muzyczną Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego oraz asystenturę-staż w klasie profesora Hennadija Laszenki (klasa kompozycji i instrumentacji). Kształcił się również jako pianista u profesora Jurija Hłuszczenki. Laureat Międzynarodowego Konkursu im. S. S. Prokofiewa “Ukraina—2000”, Grand Prix II konkursu “Sołospiw” (muzyka w kinie) VIII Kijowskiego Międzynarodowego Festiwalu Filmów Dokumentalnych “Kinolitopys—2009”, członek Narodowego Związku Kompozytorów Ukrainy, laureat nagrody im. L. M. Rewuckiego. Członek muzyczno-profesjonalnych stowarzyszeń BMI (USA, 2007) i MCPS (Anglia, 2008). Kompozytor posiada nagrania archiwalne utworów wokalno-symfonicznych i symfonicznych w Ukraińskiej Narodowej Kompanii Radiowej. Pracuje we wszystkich istniejących gatunkach muzycznych. Autor muzyki do filmów fabularnych i dokumentalnych: “Czerwony lotos”, “Chlebny dzień”, “Pełznie żmija”, “Czarnomorska flota 1941—1944”. Płyty z różnogatunkową muzyką Walerija Antoniuka wydają tak znane firmy muzyczne jak “Sonoton”, “Manhattan Production Music”, “GMP Music”, “MusicJustMusic”. — Zawsze interesowało mnie pracowanie z wierszami wybitnych poetów. Tworząc muzykę, kompozytor musi wejść w wewnętrzny świat poety i go zrozumieć. Zadaniem współczesnego kompozytora jest stworzenie muzyki jakościowo nowego i wysokiego poziomu wyrazistości. Jestem autorem kantat wokalno-symfonicznych i chóralnych, a także cykli pieśni do wierszy A. Puszkina, O. Mandelsztama, T. Szewczenki, W. Stusa, P. Verlaine’a, F. G. Lorki. — Kiedy została napisana kantata i jakie miejsce wyznacza Pan jej w swojej twórczości? — Napisana została w latach 2004—2005. Pierwszą wykonawczynią kantaty była śpiewaczka Wałentyna Antoniuk. W zeszłym roku pojawił się inny wariant tej kantaty, w którym wykorzystuję wiersze Lorki w języku hiszpańskim. Ten wariant wykonano po raz pierwszy na festiwalu “Forum Muzyki Młodych 2011”. Ważnym czynnikiem jakościowej i płodnej twórczości jest zdolność kompozytora do szybkiego zapominania o tym, co już zostało zrobione, i kontynuowania tworzenia nowego. — Nad czym obecnie Pan pracuje? — Niedawno zakończyłem pracę nad nowym albumem komediowej muzyki kameralnej, który robiłem na zamówienie biblioteki muzycznej Sonoton. Obecnie piszę muzykę do czteroodcinkowego filmu telewizyjnego “Miedowaja lubow”. Rozmawiała Iryna KURKOWA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
