Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Od Odessy do Kijowa. Delegaci VI zjazdu

Слово Просвіти, №03 за 2001 рік

Ciąg dalszy. Początek na s. 2—5 Na wieki w różnych czasach wbijali się do nas przybysze i włóczędzy wszelkiej maści: przynosili swój język, swoją wiarę, swoją kulturę, swoje zwyczaje. Kimmerowie, Sarmaci, Goci, Hunowie, Awarowie, Węgrzy, Bułgarzy, Pieczyngowie, Połowcy... Gdzie oni są? Wieczną, dominującą kategorią jest naród i ojczyzna w ich nierozerwalnej jedności. „My, dzieci swojej ziemi, dzieci chłodu i ciepła, suszy i wilgoci, nieznośnych krańcowości bytu, które zdołaliśmy przezwyciężyć i zharmonizować w swoich duszach, my, ludzie tragicznego losu, ale i bezgranicznej woli — czyż nie jesteśmy zdolni odpowiedzieć na wyzwanie stulecia już minionego XX i nadchodzącego XXI?” — pyta znany ukraiński pisarz Pawło Zahrebelny. I on sam odpowiada za nas wszystkich: „Wyjście może być tylko takie, jak u mitycznego Orfeusza z wyzwoloną z zaświatów Eurydyką: tylko naprzód — i nie oglądając się za siebie”. Tak, tylko naprzód. Robimy kolejny krok po dwóch dość wyraźnych i jednoznacznych w obronie narodowych potrzeb Ukraińców. Pierwszy był charakterystyczny dla momentu organizacyjnego entuzjazmem, retoryką, wezwaniami, masowością, wiecowością, nieskoordynowaniem, deklaratywnością oraz towarzyszącym im wzajemnym zwalczaniem się, grą ambicji i hałaśliwością. Drugi krok — to wchodzenie w organizacyjne brzegi, określenie swojego miejsca w życiu społecznym narodu, opracowywanie programów, obowiązkowa kalendarzowość działań, aktywne ingerowanie w sfery ustawodawcze, określenie własnego wektora rozwoju i kierunku działalności, poszukiwania nowych form pracy z ludnością oraz I kto jest pierwszymi łamaczami jej? Rosyjskojęzyczne redakcje i wydawnictwa na Ukrainie. Demonstracyjna pogarda dla państwa ukraińskiego, dla ukraińskiej kultury i historii, dla języka ukraińskiego, dla geniuszy narodu ukraińskiego stały się głównymi tematami wielu nie tylko obwodowych i stołecznych wydawnictw periodycznych. Już nawet sam Taras Szewczenko stał się obiektem najbrudniejszych ataków i oskarżeń. Najwyższe stanowiska państwowe zajmują osoby, które nie władają i nigdy zasadniczo nie będą władać językiem państwowym. Do Azarowa, Janukowycza, Jefremowa, Rybaka, Kuczerenki dodają się nowi „dubini”... Dwa lata temu Zarząd Główny Towarzystwa zwracał się do Prezydenta z prośbą o ograniczenie samowoli swoich podwładnych. Przecież w swojej państwowej godności jeszcze nie wszyscy pojęli tę możliwą tragedię, która może spotkać społeczeństwo: cierpliwość narodu prędzej czy później dojdzie do granicy, Ukraińcy, doprowadzeni do rozpaczy ekonomiczną nędzą, pomnożoną przez duchową, — wybuchną gniewem i krwawą zemstą, jak to było już nie jeden raz w naszej ojczystej historii. I, rzecz jasna, szewczenkowska inwektywa „niewolnicy, podnóżki, brud Moskwy”, znów nabierając wysokości brzmienia, zadziała bumerangiem przeciwko tym, którzy wyobrazili sobie, że są wiecznymi władcami znów ujarzmionego narodu. My jesteśmy przeciwko przybyszom i handlarzom, którzy, zasłaniając się słowami w rodzaju „Wieczne — na wieki!”, sami niszczą nie tylko wieczne, ale i bezwieczne, głębokie, Boże... Czerniowieccy proświcianie przed rozpoczęciem pracy zjazdu MARZEC, NR 3 (81), 2001 ROK poszukiwania konstruktywnych podejść do ogólnonarodowej problematyki z władzą — tam, gdzie to możliwe, i ostremu przeciwstawianiu się strukturom władzy w terenie, które prowadziły antypaństwową, antynarodową politykę. W pierwszym okresie Towarzystwo „Proświta” samofinansowało się kosztem sponsoringu i składek członkowskich... Drugi okres, który, wydaje się, z honorem przeszliśmy, odznaczał się finansową biedą. Mizerne finansowanie budżetowe było pochłaniane przez potrzeby komunalne i minimalne wsparcie Sekretariatu oraz zjednoczeń obwodowych. Pomoc sponsorska szła na wzmocnienie bazy materialnej Towarzystwa: na zakup aparatów telefonicznych, kserokopiarek, ryzografów, faksów itp... Ale już od końca ubiegłego roku pojawiły się pierwsze obiecujące oznaki, że program działalności Towarzystwa „Proświta” identyfikuje się z państwowym programem rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego i będzie miał pewne, choć jeszcze nieodpowiednie wsparcie finansowe. Już w tym roku dzięki wysiłkom frakcji Ukraińskiego Ruchu Ludowego udało nam się wcisnąć w budżetową osobną pozycję, w wysokości 1,5 miliona na wykonanie skonsolidowanego programu Towarzystwa. Prawda, że jeszcze ani jedna kopiejka na konto Towarzystwa nie wpłynęła. Do tworzenia planu pracy na przyszły rok musicie przyłączyć się wszyscy, aby choć część tych środków, które w formie podatków zbierane są do ogólnonarodowego budżetu, mogła iść także na ogólnoproświatową sprawę: w formie najpotrzebniejszych wydawnictw periodycznych i książkowych, w formie produkowania programów radiowych i telewizyjnych, produkcji audio i wideo, w formie podręczników i potrzebnych ulotek propagandowych i broszur, w organizowaniu wydawnictw bazy słownikowej i tych podręczników, których ostra potrzeba odczuwana jest szczególnie w szkole wyższej... Siecią stale działających kursów języka ukraińskiego jesteśmy zobowiązani objąć wszystkie wschodnie, północne i południowe regiony Ukrainy. I już od marca musimy postawić na profesjonalne podstawy — monitoring języka ukraińskiego, aby wiedzieć o prawdziwym stanie rzeczy z ojczystym językiem na Ukrainie... Do monitoringu zostaną włączone wszystkie komórki „Proświty” w całej Ukrainie. Już jest odpowiednie polecenie Premiera Ukrainy Wiktora Juszczenki, Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Oświaty i Nauki. Sprawa niezwykle ważna, odpowiedzialna, szeroko zakrojona, sprawa wagi państwowej. Aby z czasem na podstawie bazy danych mogliśmy rekomendować Rządowi nasze programy działań. Jestem przekonany, że przy należytym sumiennym podejściu do tej sprawy będziemy mogli brać realną Delegaci z Doniecczyzny udział w realizacji nie fantomowych programów, a realnych, z nieodzownym finansowaniem zarówno z centralnego, jak i z lokalnych budżetów. Właśnie dlatego musimy w najbliższym czasie rozszerzyć, rozgałęzić naszą organizację we wszystkich miejscowościach, we wszystkich placówkach oświatowych. I praca organizacyjna Zarządu Głównego musi być gruntownie zmieniona: nie zamykanie się na swoich kijowskich tematach, a przekształciwszy Sekretariat ze skali kijowskiej, przenieść na organ wykonawczy organizacji, który nie tylko będzie koordynował, analizował, ale i prowadził pracę organizacyjną w całej Ukrainie, sprzyjając rozszerzeniu sfery naszego wpływu kosztem zwiększenia parametrów ilościowych naszej organizacji. I trzeba niezwłocznie wprowadzić nową legitymację członkowską jednolitego dla wszystkich wzoru. Z nią już zapoznaliśmy Radę Główną Towarzystwa. Sprawa w Waszych rękach. Po raz kolejny jestem zmuszony przypominać Wam także o restytucji majątku proświatowego, który został odebrany przez władzę radziecką. A to i nasze biura, i nasze sale, i nasze ziemie. Nikt wam, oprócz was samych, w tym nie pomoże. Chyba że można domagać się, aby ten majątek na podstawie odpowiednich dokumentów — a to wymaga pracy w archiwach — zwracano po przyjęciu przez Gabinet Ministrów odpowiedniego postanowienia. I Zarząd Główny, i każde zjednoczenie krajowe powinny pracować w odpowiednim kierunku. Jeśli już wspomnieliśmy o Rządzie, to naszym priorytetowym zadaniem jest żądanie wobec Gabinetu Ministrów: utworzenie departamentu językowego ds. polityki językowej, który na szczeblu państwowym zająłby się systemową regulacją stosunków językowych na Ukrainie, nakładając na niego oraz na „Proświtę” funkcje kontroli nad przestrzeganiem art. 10 Konstytucji. A jest to norma bezpośredniego działania, przypominam wam. Departament ds. polityki językowej powinien koordynować działalność ministerstw, innych centralnych i lokalnych organów władzy wykonawczej w realizacji polityki językowej pod warunkiem stworzenia odpowiedniej „pionowej struktury” organów władzy wykonawczej na wszystkich szczeblach... Już teraz musimy zażądać od kierowników instytucji państwowych, placówek i organizacji, urzędników państwowych wszystkich rang bezwarunkowej znajomości języka ukraińskiego, jego codziennego stosowania przy wykonywaniu swoich uprawnień oraz w pracy kierowanych przez nich placówek, instytucji i organizacji. Tutaj musimy wykazać się twardością swojego stanowiska, nieustępliwością, a nawet agresywnością, jak tego wymaga sytuacja. Żebyśmy potem na nikogo nie narzekali. Od nas, szanowni delegaci, również wiele zależy. Tak samo my na co dzień-

Продовження статті з попередньої сторінки — фрагмент сторінки

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин