Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

KOCHAJMY ZIEMIĘ, KTÓRA NAS KARMI!

Слово Просвіти, №03 за 2008 рік

Wołodymyr JAWORIWŚKYJ Jakże ty jesteś nieubłagany, Czasie! Spośród niezliczonych ludzkich osobowości, a nawet zwykłych istot, które przed nami żyły na tej planecie, żadna cię nie pokonała, choć wyzwanie rzucały miliony. Tylko nielicznym udawało się, jeśli nie pokonać ciebie, to przynajmniej nie zostać ostatecznie pokonanymi, wymazanymi przez ciebie, Czasie. My, Ukraińcy, zdołaliśmy wyłonić ze swojego środowiska setki takich zuchwalców i śmiałków tylko w ciągu ostatniego tysiąclecia: Wołodymyr Chrzciciel i Nestor Kronikarz, Daniel Halicki i Jarosław Mądry, hetmani Piotr Sahajdaczny i Bohdan Chmielnicki, Petro Doroszenko, Iwan Mazepa i Pylyp Orlyk, bezkompromisowi strażnicy naszego ducha narodowego: Taras Szewczenko, Panas Kulisz, Iwan Franko, Lesia Ukrainka, Mychajło Hruszewski, Mykoła Michnowski, Wołodymyr Winniczenko, Mykoła Skrypnyk, Jewhen Małanjuk, Mykoła Chwylowy, Ołeksandr Dowżenko, Olena Teliha, Ołes Honczar, Wasyl Symonenko, Hryhir Tiutiunnyk, Wasyl Stus, Iwan Switlyczny, Jewhen Hucało… A ponadto ukraińscy wojownicy-obrońcy Ukrainy: książę Światosław, Dmytro Wiśniowiecki, Iwan Bohun i Maksym Krywonis, Iwan Sirko i Symon Petlura, Jewhen Konowalec, Roman Szuchewycz oraz Petro Hryhorenko… To tylko tak, nawet nie wysilając pamięci, nanizałem imiona święte dla nas tych, którzy już odeszli za daleką granicę wiecznego spokoju, ciszy i bezproblemowości. Wymieniłem imiona o znaczeniu światowym, a nie takie, które służą, by tak rzec, do domowego, chutorowego użytku. A ile jeszcze takich jasnych ukraińskich imion może dodać każdy z was, moi drodzy Ukraińcy: dziesiątki, setki. A ilu jeszcze bezimiennych, dokładniej, nieznanoimiennych odeszło, nie pretendując do miejsca w naszej pamięci i w historii. Otóż, Czasie, nie wszystkich Ukraińców pokonałeś, bynajmniej nie wszystkich, Czasie. Wielu z nas jednak wygrało, zdawałoby się beznadziejny pojedynek z tobą. Wygraliśmy duchowo, a nie fizycznie. Dla nas, prawdziwych Ukraińców, najważniejsze jest jednak to, że całkowicie wygrała go nasza ukraińska nacja i nasza ojczyzna Ukraina. Ty, Czasie, nie pokonałeś jej, choć historia przygotowała do tego wszystkie warunki, wszystkie śmiertelne zagrożenia i zmodernizowane pułapki. U skazanych na śmierć najpierw zanika, a potem zupełnie znika pamięć. U nas, Ukraińców, to już było i trwa nadal, a antyukraiński klan polityczny, który wyznaje tę beztroskę pamięci, zdobywa jeszcze wielką liczbę głosów podczas wyborów na południu i wschodzie państwa. Potem u skazanego zabierają język albo też znika on z jego ust. I to my, Ukraińcy, przeżyliśmy i przeżywamy nadal: naszą rodzimą, matczyną mowę przez stulecia wyrywali z ust obcokrajowcy, narzucając nam swoją mowę. Niektórym to się nawet udało w okresach upadku naszego ducha, ale zawsze okazywało się, że i my, i nasza mowa, i nasz duch jesteśmy zdolni do kolosalnego samoodrodzenia. Gdy tylko w latach dwudziestych Imperium Rosyjskie na krótki czas „zapomniało” o nas i rozwarło swoją pięść, błyskawicznie ukrainizowały się nawet zrusyfikowane Donbas, Charkowszczyzna, Odessczyzna, Kuban. Brali w tym najaktywniejszy udział ówcześni ukraińscy komuniści Skrypnyk, Ljubczenko, Zatońskyj (całkowite antypody późniejszego politycznego kata Postyszewa, a następnie stalinowskich lokai Kaganowicza i Chruszczowa, a wtedy po prostu agresywnych rusyfikatorów Pidhornego i Szczerbyckiego oraz dzisiejszego Symonenki). I mimo to nie pokonałeś, Czasie, naszego ukraińskiego ducha, nie pokonałeś. Posłuchaj. Zwykła Ukrainka, moja rodaczka z Winnicczyzny, napisała do mnie list. Nic szczególnego w nim nie ma, ale posłuchaj, Czasie. Raisa Lewczuk, 59 lat, miasto Kalinówka, obwód winnicki: „Słucham Państwa audycji, czytacie listy od korespondentów. Zawsze dziwiłam się, że są tacy ludzie, którzy mają ochotę pisać i piszą rozumnie, składnie. Nie wiem, czy zdołam tak napisać, ale bardzo mnie to już dotknęło, więc się zdecydowałam. Ponieważ są listy, które wywołują uczucie irytacji, niepokoju, a nawet żalu. Wielu korespondentom bardzo chce się wracać do stalinowskiego terroru, chruszczowowskiego komunizmu, breżniewowskiego zastoju. O tych epokach można pisać wiele. Coś też było dobrego — była tam nasza młodość, nadzieje na to, że żyjemy w pięknym kraju, „gdzie tak swobodnie oddycha człowiek…” Ale to już inne czasy, Ukraina stała się niepodległa i nadeszło przejrzenie. Ech, nie jest ono łatwe, czasem na oczach palące łzy, bezgranicznie żal ludzi, którzy oddali swój talent, życie za to, żeby to przejrzenie nastąpiło. W dni, kiedy obchodzono rocznicę urodzin Stusa, usłyszałam, że w 1972 roku przebywał on w kazamatach winnickiego KGB. Przeraziłam się: my w tym czasie żyliśmy, chodziliśmy na demonstracje, spotykaliśmy się w towarzystwie, bawiliśmy się, czytaliśmy „Prawdę” i „Политическое самообразование”, rodziliśmy dzieci i nie mogliśmy sobie wyobrazić, że za murami bardzo reprezentacyjnego budynku niszczono nasze sumienie. Czy można żałować czasów, w których zabija się geniuszy?! A gdy to zwykły, prosty człowiek — chlebodawca czy nauczyciel — a takich zniszczono miliony! Myśleć o tym jest trudno i bardzo boleśnie! Oto za jakim życiem tak żałują czerwoni adresaci, oto do czego nas znów wzywają symonenkowie, witrenkowie i ich kompania! Niewiarygodne, ale są ludzie, którzy ich popierają. Niech ich sędzią będzie Bóg. A Panu, Wołodymyrze Ołeksandrowiczu, życzę zdrowia, sił, twórczych sukcesów w nowym 2008 roku!” Zakończenie na s. 2 10–11 MYKOŁA DMYTRENKO: ŚWIAT SYMBOLI Ofiary dobrowolne „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” Rachunek nr 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401, ZKPO 21709106

с. 2 · сторінка оригіналу ↗

jej język, i dzięki temu tylko się wzbogacamy! Pan Symonenko ze wszystkich sił dąży do uznania języka rosyjskiego drugim językiem państwowym, ale żyjemy teraz w demokratycznym kraju, gdzie przemoc nie może być popierana, a właśnie siłowymi metodami swego czasu wprowadzono język rosyjski na Ukrainie. Żyjemy w społeczeństwie demokratycznym. I najbardziej jakoś „troszczą się” o naszą demokrację komuniści. Oni, jak zawsze, przekręcając fakty, plugawią siły demokratyczne, prezydenta, zapominając o wszelkich zasadach moralnych. Doskonale rozumieją, że za to nie wyślą ich na Syberię i nie zakatują w więzieniach, tak jak robiono to za reżimu komunistycznego. Chciałabym zwrócić się do wszystkich Ukraińców, niezależnie od narodowości: Ukraińcy, kochajmy ziemię, która nas karmi! Szanujmy państwo, w którym żyjemy! Szanujmy siebie i ludzi, którzy żyją obok nas, tylko wtedy będą nas szanować inni ludzie, inne państwa”. I jeszcze jeden list z najświeższej poczty. Hanna Kyrycenko, wieś Uspenka, rejon onufrijiwski, obwód kirowohradzki: „Panie Wołodymyrze, bardzo podoba mi się Pana audycja i chciałabym sama napisać list. Siadłam pisać, a tu w radiu występuje Symonenko i tak sobie „maluje”, nawet Boga wspomina. Pamiętam dawne lata, jak komuniści za Boga karali uczniów, zabraniali nosić wieczerzę w Wigilię. Myślę, że Symonenko urodził się za późno, powinien żyć w tamtych latach, kiedy komuniści chodzili po podwórkach i wygarniali ludziom z garnków, co tam było, zostawiali na śmierć głodową, może wtedy i on zobaczyłby, jak ludzie umierali z głodu, po siedem dusz w jednej chacie leżało martwych. A to, co szło drogą i upadło, bo nie miało siły wstać, tam tak i konało. Matki jadły swoje dzieci, mojego braciszka ludożercy wykradli, ale Pan Bóg go uratował. A ilu komuniści rozstrzelali niewinnych ludzi! Ileż strasznego można wspominać! A Symonenko i ten drugi z nim pchają się do władzy i do Rosji, a my przecież niedawno dopiero wyrwaliśmy się z tej Rosji, jak płakaliśmy i cieszyliśmy się, że już we własnym domu, a nie u macochy, że nie jesteśmy niewolnikami, lecz na wolności, wyskoczyliśmy nadzy i bosi. A kto chce wrócić do Rosji, to bramy otwarte: idźcie, proszę! My nawet dróżkę wymieciemy — idźcie i nie mąćcie narodu ukraińskiego! A za Juszczenkę będę modlić się do Boga, żeby nie zbłądził, a wy, synowie Ukrainy, zgodnie bierzcie się i walczcie za Ukrainę, za naród! Udowodnijcie, że nie jesteście „kozłami”, połączcie się w jedno i nie bądźcie jak Łabędź, Rak i Szczupak. Jestem z Kirowohradszczyzny, mam 87 lat, skończyłam tylko trzy klasy, wiele przeżyłam, gdyby wszystko opisać, byłaby z tego książka”. Hanna Kyrycenko, ze wsi Uspenka, rejonu onufrijiwskiego w obwodzie kirowohradzkim, gdzie Pan, Wołodymyrze, byli i jesteście teraz naszym deputowanym”. Trzy kobiety z różnych stron Ukrainy, których listy wybrałem na chybił trafił, nie szukając tego specjalnie. Ale widzisz, Czasie, wszystkie one są o Ukrainie. Jak tylko nasz lud zrozumiał, że można swobodnie myśleć i mówić na głos wszystko, co leży na sercu, — Ukraina przemówiła i zaczęła stawać się sobą — ukraińską Ukrainą. Obejrzyjmy się jednak, bracia, choćby przez ramię, na rok, który, jak mówili nasi dalecy przodkowie, już jest „za szelomianem”. Wykipiał, wybuntował się i pokornie odchodzi do historii. Jest tak gęsty od wydarzeń pierwszorzędnej wagi historycznej, jak dorodny wrześniowy słonecznik, nabity nasionami — aż pęka. Po raz pierwszy w ukraińskiej polityce nowych czasów ukarano politycznych handlarzy i szulerów, którzy uwierzyli, że pieniądze w polityce są ostatnim argumentem, który rozstrzyga wszystko. Tak, wykupili sierjaków z ostatniej ławy, wzięli ich jak jeńców wojennych: bez honoru i godności, jak martwe dusze, do rejestru. I martwi pociągnęli żywych na dno. Przedterminowe wybory jednak się odbyły, i pokonani zakupiciele sprzedajnych dusz zmuszeni byli oddać władzę, do której tak przywykli, że nie wierzyli, iż są zdolni oddać ją komuś innemu. Opierali się do ostatka, do śmieszności i karykatury, ale — oddali. I to jest kolosalna lekcja moralności politycznej, choć wszyscy już uwierzyli w całkowitą amoralność ukraińskiej polityki. Moralnym okazał się nasz naród ukraiński, który jednym wskazał kąt, a drugim — tron. Okazał się bezstronnym sędzią. On, uświadamiając sobie swoje prawo do wyboru władzy, zdecydował się jeszcze raz powierzyć swój los patriotycznym ukraińskim demokratom, choć był już rozczarowany zarówno nimi, jak i Prezydentem, którego bronił na zimnym i niespokojnym Majdanie w 2004 roku. Demokraci ledwo wymęczyli swoją koalicję, niemal ponownie powtarzając małoruską bezgłowość i pseudohetmanizm. Kto mógł się spodziewać po Iwanie Pluszczu — przebiegłym, dalekowzrocznym ukraińskim politycznym wujku, który przeprowadził Deklarację jako pierwszy dokument naszej Niepodległości — że stoczy się w strefę hańby i bezzasadności pod pozorem karykaturalnej „zasady”. Jakie asekuracyjne hamulce zawiodły Iwana Stepanowicza na mecie jego kariery politycznej? Mimo to nowy ukraiński rząd został jednak powołany. I chcę to podkreślić: po raz pierwszy zespół Julii Tymoszenko, ryzykując, narażając się na miny, demonstruje moralne zasady w polityce. Dla wielu z naszych rodaków te zasady mają wygląd słabości lub dziwactwa. Powiedzieli, że podzielą stanowiska ministerialne po równo z „Naszą Ukrainą”, niezależnie od wyników wyborów, i mimo że zdobyli dwa razy więcej głosów niż sojusznicy — dotrzymali słowa. Obiecali wspierać opozycję jako sanitariusza władzy — i od razu stworzyli dla niej warunki jak w szklarni. Wybierajcie komitety, jakie chcecie, proszę bardzo, stanowisko pierwszego wicespikera. A to przy tym, że kiedy byli u władzy, zrzucali opozycji ze swojego stołu „niedojedzone resztki”, których sami nie potrafili przełknąć. Powiedzmy, oddali opozycji kulturę, wysyłając jako nadzorcę wroga naszej kultury Bołdyriewa, który szykował się do wysiedlenia na Syberię Wołynia i Żytomierszczyzny. To wszystko już należy do przeszłości, bracia. Przy układaniu i przyjmowaniu budżetu ustanowiliśmy rekord Guinnessa. Dlatego mamy podstawy wierzyć w siebie, Ukraińcy. Z tej okazji obsypuję was wszystkich bożonarodzeniowo-noworoczną żytompaszniczką z pieczerskich historycznych pagórków na wszystkie strony Ukrainy! Niech choć jedno ziarenko potoczy się do waszego domu i wykiełkuje w roku 2008 wielkimi radościami dla waszego ukraińskiego rodu. Jasnego wam Czoła i Serca na każdy dzień nowego roku. Wasz Wołodymyr JAWORIWSKI

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин