Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

NOWI LAUREACI NAGRODY IMIENIA WASYLA STUSA

Слово Просвіти, №03 за 2011 рік

Nagrodę ustanowiono w 1989 roku przez Ukraińskie Stowarzyszenie Niezależnej Twórczej Inteligencji (UANTI). Wśród laureatów są takie wybitne postacie, jak Iwan Switlyczny, Opanas Zalyczaha, Ludmiła Semykina, Halina Siewruk, Mykoła Horbal, Myrosław Maryniwycz, Myhajlina Kocjubynska, Wasyl Owsijenko, Osyp Zinkewycz, Wołodymyr Kuczynski, Larysa Masenko, Maria Burmaka, Olha Bohomolec, siostry Telniuk… W tym roku wręczenie nagród odbyło się 14 stycznia w Domu Nauczyciela. Nagrody wręczał prezes Ukraińskiego Międzynarodowego PEN-Klubu Jewhen Swerstiuk. Pierwszą nagrodę otrzymała znana działaczka Proświty, osoba o trudnym losie, Maria Owdijenko. O jej poświęceniu wzruszająco opowiedział Jewhen Swerstiuk. Pani Maria od czasów studenckich prowadziła bardzo odważną, w totalitarnym kraju, działalność: drukowała i rozpowszechniała literaturę samizdatu. „Jaka była Maria Owdijenko? — wspomina Jewhen Swerstiuk. — Jeden epizod. Kiedyś, gdy mieszkała w czasach studenckich razem z Nadiją Kyrian w klasztornej celi na terenie Ogrodu Botanicznego, wybuchł pożar — płonęła bezcenna biblioteka ze starodawnymi książkami. Maria nie mogła stać z boku i rwała się do ratowania książek. Musieli ją po prostu trzymać za ręce. Kiedy pożar już gasł, mimo wszystko wyciągnęła z ognia kilka książek i schowała je za pazuchę. Taką mi ją właśnie zapamiętano”. Albo jeszcze jeden drobny szczegół do jej portretu przypomniał Jewhen Swerstiuk. Istniała taka kagiebowska metoda nacisku — śledczy zostawiał człowieka na długi czas samego, aby ten, zdenerwowany oczekiwaniem na przesłuchanie, łatwiej oddał swoje pozycje. Jednak zachowanie Marii nie mieściło się w ramach tej metody: kiedy śledczy wreszcie przyszedł — zmęczona kobieta słodko spała. Maria Owdijenko stale czuła na sobie uwagę czujnego oka, jednak nie tylko nie przerwała swojej niebezpiecznej działalności, ale zorganizowała wprost oszałamiający wieczór studencki poświęcony Wasylowi Symonence, za co została relegowana z Uniwersytetu Odeskiego. Nie mogła zostać bez wyższego wykształcenia, więc równolegle z ciężką pracą na budowie kończyła studia na Uniwersytecie Kijowskim. Otrzymawszy dyplom, przez dziesięć lat z rzędu nauczała w Szkole nr 3 w Browarach, aktywnie zajmowała się pracą proświtiańską. Następnie założyła w Browarach Towarzystwo Języka Ukraińskiego, kierowała wydziałem oświaty ogólnoukraińskiego TUM-u, była zastępczynią naczelnika zarządu oświaty obwodu kijowskiego. Obecnie Maria Owdijenko jest wydawcą, jej wydawnictwo „Ukraińska Idea” w pełni odzwierciedla charakter literatury, wydawanej w świat. Eleonora Sołowej, znany literaturoznawca, krytyk, laureatka nagrody imienia Wasyla Stusa, przedstawiła drugiego laureata nagrody, dziennikarkę gazety „Ukraina Młoda” Jarosławę Muzyczenko, podkreślając, że jest błyskotliwą dziennikarką, głębokim analitykiem, zdolną uwypuklić problem. „Współczesne dziennikarstwo, — podkreśliła Eleonora Sołowej, — powinno być zarówno nauczycielem, i psychoterapeutą, nawet nianią, ponieważ „żółta” prasa potrafi jedynie przenieść negatyw na człowieka”. Obecni na wieczorze wręczenia nagrody imienia Wasyla Stusa ciepłymi oklaskami powitali trzeciego laureata — rock-grupę „SAD”. Założona jeszcze w 1982 roku w Dniepropetrowsku, mimo urzędniczych przeszkód objechała ze swoimi koncertami całą Ukrainę. Obecnie zespół występuje w następującym składzie: Serhij Riesztnik (gitara, wokal), Andrij Drozdow (gitara basowa, wokal), Pawło Zubkow (perkusja); Wiaczesław Iljin (dyrektor zespołu, bek-wokal), Wołodymyr Uwarow (realizator dźwięku). Dotąd powstały cztery albumy: w 2001 roku — album „Transmutator”, w 2004-m — „Dole, de ty?! Akustyka”, w 2006-m — „Dworowaja pesnia”, w 2007-m — „Dole, de ty?!” na wiersze T. Szewczenki. Kierunek zespołu — hard-rock w jego klasycznym wariancie. Repertuar stanowią wysokie wzory poetyckie — K. Balmont, Charles Baudelaire, Maksymilian Wołoszyn, Miguel de Unamuno i in. Kompozycje wyróżniają się mistrzostwem i wysokim profesjonalizmem. Wręczając nagrodę, Jewhen Swerstiuk serdecznie pozdrowił zespół „SAD” i życzył mu dalszych obfitych owoców. Nagroda imienia Wasyla Stusa to chyba jedyna nieskompromitowana nagroda w Ukrainie; dotąd nagradzano nią wyłącznie prawdziwie kreatywnych, uczciwych ludzi, szczerych altruistów, którzy wiernie i z oddaniem służą Ukrainie w jej przestrzeni kulturalnej. Mamy nadzieję, że także w przyszłości ta nagroda zachowa swoją duchową czystość, gdyż samoofiarność Wasyla Stusa do tego zobowiązuje.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин