Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

«ZAUFAĆ ŻYCIU…»

Слово Просвіти, №04 за 2011 рік

Uliana WOLIKOWSKA Obecnie ukraińskie kino dokumentalne nie może poszczycić się szaloną popularnością. Mimo trudności jednak wciąż żyje, poruszając ważne kwestie społeczne i strzepując popiół ze stron historii. W tym kontekście nie sposób pominąć wieczoru ukraińskiego kina, zorganizowanego przez laureata Nagrody im. Szewczenki, reżysera Mychajła Tkaczuka, w stołecznym Domu Uczonych. Warto było tam zajrzeć, by na pokazach filmów odkryć zdumiewające historie znanych ludzi, którzy stanowią swoisty pomost między przeszłością a teraźniejszością, by poczuć wzruszającą atmosferę każdego obrazu… Na wieczorze zaprezentowano niewielkie filmy, które wywodzą się ze studia filmowego „Kijównaukfilm”, mającego w kwietniu 2011 roku obchodzić 70-lecie. „Choć od dawna nie działa ono już jako studio filmowe, — podzielił się Mychajło Petrowycz, — jednak mamy grupę ludzi, którzy postanowili to uczcić”. Ciekawa jest historia powstania filmu „Pani senatorka”. W 1992 roku Mychajło Tkaczuk kręcił film o Łucku. Przebywając w studiu filmowym „Wołyń”, zobaczył za stołem montażowym starszą kobietę, Irynę Lywczaniwską, która w przyszłości stała się główną bohaterką filmu. Wtedy reżyser dowiedział się, że jest ona córką znanej Oleny Lywczaniwskiej, która za czasów Rzeczypospolitej była senatorką i w polskim parlamencie reprezentowała mniejszości narodowe. Wtedy zrodził się pomysł stworzenia filmu. „Zaczepiłem się o to, że u Iryny Lywczaniwskiej zachowało się sporo fotografii, na których jest wiele koni. I pomyślałem, że trzeba przekazać ten duch wolności. Więc wymyśliłem, jakby miała nakręcić film o swojej mamie…” Główna bohaterka filmu wciąż żyje. Dwa lata temu skończyła 95 lat. „Myślałem, co by jej tu podarować, — z przekąsem opowiadał Mychajło Petrowycz, — i zatrzymałem się na aparacie cyfrowym, bo od dawna kolekcjonowała aparaty fotograficzne. Tego dnia babcia była tak zadowolona, że nie mogła oderwać oczu od prezentu i nikogo już nie widziała ani nie słyszała”. Wzruszający film „Szczęśliwa Nastunia” (2008), pełen tragicznych przeżyć, po prostu nie da się oglądać bez łez… To opowieść o dzielnej kobiecie, Anastazji Tarnawskiej, z bukowińskiego miasteczka Kicmań, która należała do szeregów OUN-UPA, za co trafiła do obozu, gdzie wzięła udział w powstaniu norylskich więźniów w 1953 roku. Ona, przeżywszy ciężkie choroby i upokorzenia, pozostała przy życiu i mimo wszystko zobaczyła niepodległą Ukrainę dzięki niezachwianej wierze w Boga. Dlaczego „Szczęśliwa Nastunia”? Bohaterka sama w filmie mówiła: „Oto ja czasem budzę się i nie wierzę, że żyję. I jestem tak szczęśliwa, że istnieje Boży świat”. „To wspaniała babcia, — z zachwytem dzielił się wspomnieniami Mychajło Tkaczenko, — taka żywa, energiczna, jak rtęć. Słowem, tylko chodź za Nastunią z kamerą… Babcia miała swój niepowtarzalny świat, w którym nigdy nie czuła się samotna. Podczas zdjęć zdarzały się zabawne sytuacje. No, na przykład, ciągle prosiłem ją, żeby nie patrzyła w kamerę. Pewnego razu kręcimy, a u niej sąsiadka za płotem. I Nastia do niej krzyczy: „Chodź tu”. A sąsiadka mówi: „No cóż, nie jestem ubrana, tu sobie z ziemniakami krzątam”. Na co Nastunia odpowiedziała: „Nic nie szkodzi, ty tylko w kamerę nie patrz, bo potem to wszystko wytną”… Już dwa lata, jak Nastunia zmarła, a ja byłem na pogrzebie… Wiecie, tak znaleźć człowieka, który ma taki los, potrafi tak opowiedzieć i jest tak szczery, to wielkie szczęście”. Ten film wszedł w skład cyklu „Zagadka powstania norylskiego”, który składa się z czterech obrazów, m.in. „Za kratami Północy”, „Wirus nieposłuszeństwa”, „Powstanie ducha”. Trzeci film, „Mołfar z rodu Necajów”, nakręcony 19 lat temu, to niewielka bajka o oryginalnej postaci, huculskim mołfarze Mychajle Necaju z rodu Danyła Necaja, towarzysza Bohdana Chmielnickiego, wielkiego charakternika. Reżyser zagłębił się tu w tajemnice huculskiego życia, mitologii, osobliwości leczniczej magii barwnego znachora. Zdumiewa, jak uzdrowiciel w swoich obrzędach łączy zarówno tradycje prawosławne, jak i mistykę. Na przykład mołfar modli się i jednocześnie chrzci wodę nożem. Lecz najważniejsze — jego słowo działa… Zapewne ten wieczór mógłby trwać wiecznie, bo Mychajło Petrowycz odkrył mnóstwo imion i historii, obok których nie sposób przejść obojętnie… „Mając szkielet, pewne odczucie wobec tych niepowtarzalnych losów, życie tak wszystko odwraca… i trzeba mu ufać…”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин