Сторінка · с. 1сторінка оригіналу ↗
Dzisiaj w numerze: Droga do Europy
Слово Просвіти, №05 за 2005 рік
Borys Hrinczenko to bardzo drogie mi imię, które towarzyszy mi przez całe moje świadome życie — jeszcze od lat studenckich, kiedy go dla siebie odkryłem. Odczuwam wzruszenie również z tego powodu, że otrzymuję to wyróżnienie w znamiennym dla każdego Ukraińca dniu czczenia Bohaterów Krut. Jak tu nie podkreślić, że między tym „ukraińskim kwieciem” (P. Tychyna), zniszczonym przez moskiewskiego okupanta, między tymi zwycięskimi, czystymi i jasnymi chłopcami, którzy zmarli „ze sławą świętych” (znowu P. Tychyna), a Borysem Hrinczenką istniał bezpośredni związek. Jaki? Taki, że byli to młodzieńcy — ukraińscy patrioci, których swoimi utworami wychowywał nasz wybitny oświeceniowiec. Jego „Słoneczny promień”, „Spotkanie”, „Stepowy gość”, poezje oraz liczne książki popularnonaukowe — to była ważna i nieodłączna część tej lektury, na której wychowywało się ówczesne ukraiństwo. I jak dobrze rozumiała niebezpieczeństwo wpływu B. Hrinczenki na młodzież bolszewicka system! Tak też donosił na niego w latach 20. jeden z wulgarnych krytyków socjologicznych: „(...) Pisma Hrinczenki odwróciły wielu młodych z socjalistycznej na nacjonalistyczną drogę, której apoteozą była petlurowszczyzna”. No tak, to prawda: „nacjonalistyczna droga” — to droga ukraińskiego patriotyzmu, a „petlurowszczyzna” — zmagania o ukraińską niepodległość, i zasługi B. Hrinczenki są tutaj doprawdy ogromne. Jak tu nie wspomnieć przy okazji jeszcze o tym szczególe, że B. Hrinczenko był pochodzenia szlacheckiego, wychowywał się jako wyłącznie rosyjskojęzyczny, a jego pierwsze, jeszcze dziecięce utwory, to właściwie nie były utwory, lecz „wypracowania”. Jednakże — przejrzał. Jeszcze w wieku trzynastu lat. „Trup wstali i oczy otworzyli” — jak sam scharakteryzował słowami Kulisza przeżyty przez siebie zbawienny wstrząs od przypadkowo odkrytych utworów T. Szewczenki. I oto, wspominając to, ja, przyjaciele, męczę się: dlaczego i utwory T. Szewczenki, i B. Hrinczenki, oraz wielu, wielu innych naszych światłych postaci, i wyczyn Bohaterów Krut, i wyczyny innych ukraińskich zwycięzców — dlaczego nijak nie mogą one obudzić taką jeszcze dosłownie ogromną rzeszę naszego obecnego zrusyfikowanego, aczkolwiek ukraińskiego ludu? Czy nie dlatego, że przejrzeć, narodowo-językowo uświadomić sobie w czasach B. Hrinczenki było, zapewne, jednak łatwiej, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę, że mimo zakazu języka ukraińskiego, mówił nim wtedy cały nasz naród. Obecnie zaś, przez lata kompartyjnego totalitarno-imperialnego reżimu, jak i przez lata krawczukokuczmińskiej „niezależnej” służalczości, choroba zrusyfikowania Ukrainy dała już tak przerażające przerzuty, że do jej wyleczenia potrzebne są już po prostu niezwykle uporczywe wysiłki państwa, jak i niezwykle uporczywa oraz niezłomna praca całej ukraińskiej patriotycznej społeczności, każdego ukraińskiego patrioty. Jeśli zaś wspomnieć, że zdjęcie G. Oborskiej nawet dzisiaj niektórzy działacze przepychają projekty ustaw na wzór tego, który niedawno złożył O. Moroz o oficjalnym statusie języka rosyjskiego na Ukrainie, to jak nie skonstatować: musimy nie zaprzestawać, nie osłabiać czujnej warty ukraińskiego słowa i dzisiaj, po zwycięstwie naszej pięknej Pomarańczowej rewolucji. Przeciwnie — musimy dołożyć wszelkich starań, aby sztuczne tamy, które powstrzymują pełnosilne objęcie naszym językiem wszystkich sfer życia, zostały na zawsze zburzone, aby krok po kroku w kraju utrwalał się taki ład językowy, w którym ukraińskie słowo poczułoby wreszcie ogólnopaństwowe i ogólnonarodowe wsparcie, zachętę i miłość. W każdym państwie narodowym istnieje kult języka narodowego. Więc pytanie tutaj może być chyba tylko retoryczne: czyżbyśmy nie byli w stanie zbudować państwa narodowego i czyż nie jesteśmy w stanie utrwalić kultu swojego języka państwowego! Mamy my, Ukraińcy, dzisiaj Prezydenta, którego chcieliśmy. Faktycznie mamy także i Premiera, którego chcieliśmy. Więc musimy wszyscy się zjednoczyć, wszyscy połączyć w imię tego, aby wkrótce i Ukrainę mieć taką, jakiej chcemy — zamożną, szanowaną przez każdego u siebie w domu i na świecie, z prawdziwie rozkwitłą, wyrwaną z pazurów „jediniedielimszczyków” i mankurtów ukraińską kulturą. ANATOLIJ POHRIBNYJ ORAZ OŁEKSANDR PONOMARIW — NOWI LAUREACI PROŚWITAŃSKIEJ NAGRODY IMENIA BORYSA HRINCZENKI 29 stycznia, w dniu czczenia Bohaterów Krut, w wypełnionej ludźmi sali Kijowskiego Domu Oficerów odbyło się wręczenie dyplomów laureatów Ogólnoukraińskiej nagrody im. Borysa Hrinczenki za 2004 rok, która przyznawana jest „za znaczący wkład w budowę Niepodległej Ukrainy, w utrwalenie państwowości języka ukraińskiego, rozwój kultury narodowej, odrodzenie pamięci historycznej, kształtowanie świadomości narodowej, działalność oświatową i pionierską w imię Ukrainy”. Obecnie laureatami tej nagrody zostali szeroko znani naukowcy, działacze Proświty, działacze kulturalno-społeczni profesorowie Anatolij POHRIBNYJ oraz Ołeksandr PONOMARIW. Nagrody wręczył im deputowany ludowy Ukrainy, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki Pawło MOWCZAN. Zakończył ceremonię wręczenia koncert zespołu pieśni i tańca Sił Zbrojnych Ukrainy, poświęcony pamięci Bohaterów Krut. Dzisiejsza publikacja w „Słowie Proświty” (zob. s. 5) jak najlepiej charakteryzuje postawę społeczną akademika Wyższej Szkoły Ołeksandra Ponomariwa, którego badania naukowe i książki, poświęcone kulturze języka, dawno już stały się językowymi bestsellerami. Sekretarz NSPU oraz przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. Hryhorija Waszczenki Anatolij Pohribnyj zaznaczył: str. 2—3 Pamiętajmy o Krutach str. 4 Jaki język, takie i myśli str. 5 Nagroda narodowa str. 8—9 „Proświta” — to los str. 10 Broda Włodzimierza Wielkiego str. 10 Ukraińcy na „Faradayu” str. 13 Tok-show dla aniołów str. 15
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
