Сторінка · с. 5сторінка оригіналу ↗
XI Międzynarodowy Konkurs imienia Petra Jacyka w Czerniowcach
Слово Просвіти, №05 за 2011 рік
29 stycznia po raz jedenasty odbył się finałowy etap Międzynarodowego Konkursu Znawców Języka Ukraińskiego imienia Petra Jacyka, założonego przez Ligę Ukraińskich Mecenasów. Konkurs stał się ogólnonarodowym osiągnięciem, wizytówką ukraińskiej edukacji, ukierunkowanej na utrwalenie kultury ojczystego słowa oraz języka ukraińskiego jako państwowego języka porozumienia we wszystkich regionach i dla wszystkich wspólnot etnicznych. W tym roku wydarzenie (które odbyło się, niestety, bez wsparcia finansowego ze strony Ministerstwa Edukacji, Nauki, Młodzieży i Sportu, ale dzięki wsparciu dziesiątek innych darczyńców, a w szczególności Julii Tymoszenko) zgromadziło tysiące uczestników i edukatorów nie tylko na Ukrainie, ale i daleko poza jej granicami. Uczniowie i studenci wykonywali zadania etapu finałowego, które w tym roku zostały przygotowane przez specjalistów z Instytutu Języka Ukraińskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy (a przewodniczącym jury Konkursu jest znany językoznawca, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego P. J. Hrycenko).Dmytro DROZDOWSKI, “Wseswit”, Instytut Literatury im. T. H. SzewczenkiPan Bóg bogaty nas pobłogosławiłDarami, których nikomu nie odebrać:Miłość i twórczość, tęsknota i zryw,Odwaga i ogień poświęcenia.Ołeh Olżycz
W tym roku przypadł mi zaszczyt bycia przedstawicielem Ligi Ukraińskich Mecenasów na Bukowinie — w czarującym czerniowieckim kraju, do którego doprawdy bardzo pasują poetyckie wersy Ołeha Olżycza, wyniesione jako epigraf do artykułu. Czerniowce to małe centrum obwodowe (dziś mieszka w nim około 250 tys. osób), w którym istnieją różne narodowości, różne wspólnoty etniczne — przeważnie Rumuni, Żydzi, Polacy, Niemcy, Ormianie. Ale z kulturowego punktu widzenia Czerniowce to zdumiewające miasto, jak i cała Bukowina, która podarowała Ukrainie i światu Ołhę Kobylańską, Irynę Wilde, rodzinę Iwasjuków, Sofiję Rotaru… I nigdy różnorodność kultur w tym mieście nie była powodem do konfliktów i nieporozumień. Do konfliktów może doprowadzić chyba tylko bezmyślna i jednostronna polityka władz na szczycie państwa, niezdolnych myśleć europejskimi kategoriami tolerancji i wzajemnego szacunku. Język staje się środkiem „wyobcowania”, jak pisała Lina Kostenko, u nas wtedy, gdy uszkodzona jest „narodowa optyka”, gdy obcy okupują naszą przestrzeń i pragną prowadzić politykę niszczenia kultury, ustanawiając kolonizatorski ucisk. Właśnie język jest uniwersalną cechą etnosu, właśnie język wskazuje na kulturowe osobliwości regionu, broniąc w ten sposób „Innego”. Kolonizatorzy nigdy nie uznają inności, dążąc do unifikacji przestrzeni — społecznej, kulturowej, politycznej. Przychodzą na myśl fragmenty z monografii „Kulturowe podstawy narodów” klasyka brytyjskiej myśli politycznej A. Smitha. „Dla narodów takie wspólne cechy kulturowe muszą stać się wspólnym dorobkiem obywatelskim i służyć za konkretne kryteria kulturowej dyferencjacji. Muszą stać się częścią charakterystycznej narodowej kultury publicznej. Ponadto wszelkie regionalne warianty dialektu czy kultu muszą być podporządkowane tej ideologizowanej kulturze publicznej — albo wykorzenione” — przekonuje A. Smith. Aby naród został stworzony, musi zostać uformowany jeden model językowy, którym ten naród może reprezentować siebie w czasie. Literaturoznawczyni i kulturoznawczyni Oksana Pachlowska w swoich artykułach i badaniach niejednokrotnie porusza problem, który dziś można określić jako problem perspektywy Ukrainy w trzecim tysiącleciu: „Ukraina to najmniej zidentyfikowane państwo. Nikt nie może zrozumieć, czego Ukraina chce, dokąd ona idzie. Czy ona naprawdę chce iść w kierunku Europy, czy ona chce iść w kierunku Rosji. Dotąd tego nikomu nie wiadomo. I tego sama nie wie Ukraina. Oto co jest ciekawe. Ta niepewność”. Czerniowce to miasto, które ma swoją samoistność, swoją etniczną tożsamość, swoje oblicze. A w płaszczyźnie kulturowej to miasto, wypielęgnowane przez europejską kulturę — od średniowiecza po czasy nowoczesne. W Czerniowcach od wieków przedstawiciele różnych etnosów, istniejąc we wspólnej przestrzeni, zawsze rozumieli się nawzajem i szanowali język oraz kulturę tej ziemi, na której żyją. Tylko w tym mieście współistnieją ulice Ukraińska i Ruska, W. Majakowskiego i O. Kobylańskiej, pomniki T. Szewczenki i P. Celana, Eminescu i Fedkowycza… Ukraińskie i europejskie uformowały jedną nierozerwalną matrycę, amalgamat duchowego odrodzenia ukraińskiego kraju z europejskim socjokulturowym motto. W mieście współistnieją cerkwie prawosławne, kościoły greckokatolickie i rzymskokatolickie, synagoga. Wszystko jak w „normalnym” europejskim mieście — jak w Wiedniu czy Düsseldorfie. Być może dla kogoś Bukowina wydaje się małym regionem, zagubionym w świecie karpackich świerków i buków. A w rzeczywistości Czerniowce to region ducha, ukraińska ziemia, która pokazuje, na ile rdzennym dla Ukraińców jest europejski składnik. Formując koncepcję własnej historycznej tożsamości i narodowej mentalności, nie możemy zapominać, że świat karpacki to bodaj najbogatszy region Ukrainy z niezwykle rozgałęzioną siecią dialektów. A jak przekonują fachowi językoznawcy, właśnie regiony, gdzie przedstawiono najwięcej dialektów, można zaliczyć do najdawniejszych, które dały impuls do rozwoju języka i państwa. Bukowina to starodawny kraj, który pamięta i kulturę Rusi Kijowskiej, i czasy Imperium Austro-Węgierskiego. Oczywiście, trzeba stwierdzić, że zalew języka rosyjskiego w czasach radzieckich przyczynił się do zaśmiecenia języka ukraińskiego również w tym regionie. Już od pierwszych kroków na czerniowieckim dworcu czujesz, że i tutaj ma miejsce surżykizacja, i tutaj obecny jest zniekształcony język ukraiński. W takim przypadku przeprowadzenie konkursu językowego, ukierunkowanego na naukę państwowego języka ukraińskiego, jest obowiązkowym warunkiem społecznego zdrowienia społeczeństwa. Język, jak wiemy, nie wyczerpuje się funkcją komunikacyjną. Spełnia on także funkcję emotywną (ustanawianie więzi i kontaktów), emocjonalno-ekspresywną. Poprawny język to oznaka kulturalności narodu. Przedstawiciele różnych mniejszości narodowych, bez wątpienia, mogą posługiwać się językiem ojczystym, ale pod warunkiem szacunku do języka tej ziemi, gdzie mieszkają dzisiaj. Dla Europejczyka istnieją trzy Ojczyzny: jego mały świat (powiedzmy, umownie to „Itaka”), świat jego kraju oraz ogólnoeuropejska przestrzeń. I siła Europy tkwi w różnorodności światopoglądów i kultur, pod warunkiem, że wszyscy przedstawiciele odczuwają szacunek do języka tytularnego tej ziemi, na której przebywają. Inaczej Europejczycy automatycznie trafiliby do kategorii „barbarzyńców”. A barbarzyństwo, niestety, historycznie kojarzy się z przedstawicielami Wschodu, w szczególności z terytoriów słowiańskich. Czerniowce mogłyby stać się tą marką ukraińskiego świata, w której zachowano europejskie kategorie komunikacji społecznej. Już sam Czerniowiecki Uniwersytet Narodowy im. Jurija Fedkowycza to ozdoba rodzimej edukacji. Dla siebie ten uniwersytet od razu porównałem z brytyjskim Uniwersytetem w Cambridge. Na poziomie architektonicznym zbieżności jest niezwykle wiele. Na terenie rezydencji uniwersytetu znajduje się Świątynia Trzech Świętych oraz Wydział Teologiczny. Jednym słowem, to prawdziwy ukraiński Cambridge. Wkrótce, być może, Uniwersytet Czerniowiecki im. J. Fedkowycza oficjalnie zostanie uznany za obiekt europejskiego dziedzictwa kulturowego w UNESCO, a to da możliwość zdobycia dodatkowego zasobu finansowego na utrzymanie uniwersytetu w należytym stanie. Jednak Czerniowce słyną nie tylko z potężnego uniwersytetu. Nawet na pierwszy rzut oka zwykła średnia placówka oświatowa, gdzie odbywał się finałowy etap Konkursu — gimnazjum nr 5 (wśród najsłynniejszych absolwentek gimnazjum są pisarki Iryna Wilde i Marija Matios), jest w rzeczywistości wzorowa, i to nie tylko dla szkół bukowińskich, ale i dla całej Ukrainy. Gabinet biologiczno-chemiczny w
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
