Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

RODZINA — ŻYCIOTWÓRCZA KOMÓRKA NARODU

Слово Просвіти, №05 за 2011 рік

Niedawno w Turcji, w regionie Antalya, odbyła się Międzynarodowa konferencja „Rodzina jako wartość w kontekście religii, tradycji i współczesności”, w której wzięło udział 600 przedstawicieli z 53 krajów. Skala tego wydarzenia świadczy o nadzwyczajnej ważności instytucji rodziny dla ludzkości, a w szczególności dla społeczeństwa tureckiego. Konferencję zorganizowały platformy „Dialog Eurazji” oraz „Dialog Międzykulturowy” wraz z Platformą Kobiet. Jednocześnie odbyło się IX posiedzenie plenarne Platformy „Dialog Eurazji” — międzynarodowej organizacji społecznej (z siedzibą w Stambule), której działalność skierowana jest na rozwój więzi kulturowych, edukacyjnych i humanitarnych między narodami Europy i Azji. Na kolejne dwa lata jej przewodniczącym wybrano kierownika ukraińskiego przedstawicielstwa, profesora Wołodymyra Serhijczuka. Swoimi przemyśleniami na temat niezmiennych tradycyjnych wartości ukraińskiej rodziny dzieli się uczestnik konferencji Ołeksander SZOKAŁO. Ołeksander SZOKAŁO Rodzina — wynik przyrodniczo-duchowej ewolucji i jedna z najdawniejszych form jedności ludzi. Naukowcy doszli do wniosku, że instytucja rodziny powstała jeszcze przed pojawieniem się religii. Religie stały się czynnikami wtórnymi, wspierając poligamię lub monogamię. W ogóle pierwotnymi istotami są duchowy światopogląd i osiągnięta w duchowym doświadczeniu wiedza sakralna, które określają sposób życia społeczeństwa w systemie kultury. A kulty religijne narzucają pasożytnicze antysystemy w celu manipulowania masową świadomością różnych wspólnot. Wspólnoty łowiecko-zbierackie i koczownicze nie były przywiązane do określonego terytorium i żyły rodzinami poligamicznymi (poliginia i poliandria). I dopiero wraz z powstaniem i rozwojem społeczeństw agrarnych na rodzimych ziemiach i na ładowej podstawie światopoglądowej (ok. 10 tys. lat temu) celowa staje się rodzina monogamiczna, która najmocniej jednoczy ludzi, tworząc podstawę zbiorowej osoby narodu. Rodzina monogamiczna agrokultury oparta jest na jedności pokrewnych dusz, na zgodzie męskiego i żeńskiego pierwiastka. Te pierwiastki oddziałują na siebie na zasadzie współdziałania dwóch przeciwnych ładunków w żywej komórce, tworząc „nieparzystą symetrię” (W. Wernadski) — rodząc nowe indywidualne życie. Wszechjedyny prawo nieparzystej symetrii — podstawa samorozwoju wszystkiego, co żywe, z własnej samodzielnej siły. Zgodnie z taoizmem, Dao jako wszechprzenikająca pulsująca istota tworzy jedno — dwujedyną męsko-żeńską prabazę, która dzieli się na dwa pierwiastki — męskie jin i żeńskie jang; te dwa pierwiastki w zgodzie, miłości rodzą trzecie — życiowy pierwiastek, oddech lub ład życia; i te trzy istoty rodzą wszystko w Światowej Wszechjedni. W ukraińskim ładowym światopoglądzie analogiczny życiotwórczy model odkrywa się poprzez sakralne istoty: Dij (Wszechjedyny, Ród), Łado (dwujedyna męsko-żeńska prabaza), Ład i Łada (te dwa pierwiastki we Wszechjedynej Miłości rodzą życiowy pierwiastek, oddech, ład życia). W zgodzie, miłości poczyna się także ludzka rodzina. Stworzenie rodziny — jedno z powołań człowieka w Białym świecie. Zdrowie i wiek rodziny zależą od siły miłości. A sama miłość jest wypróbowywana przez małżeństwo. MIŁOŚĆ — ŹRÓDŁO SIŁY RODZINY I SPOŁECZEŃSTWA Miłość rodzi się w ludzkim sercu z duchowego zalążka. I z miłości człowiek rodzi się po raz pierwszy (biologicznie) i po raz drugi (duchowo). Pierwszy raz człowieka rodzą rodzice, a drugi raz rodzi się on sam z duchowego zalążka w sercu. To „drugie, duchowe, narodzenie” człowieka jest jego własną kulturą (H. Skoworoda). Tak z ludzkich rodzin, rodów samorodzi się zbiorowa osoba narodu. A zbiorowe osoby narodów tworzą planetarną wspólnotę — ludzkość. W ukraińskiej tradycji duchowej miłość jest główną cnotą moralną człowieka — przejawem życiotwórczej siły i woli ducha w czystym sercu. Wola ducha w połączeniu z żarliwą zmysłowością serca objawia się jako namiętna miłość — kochanie. Kochanie budzi wewnętrzną siłę duchową i wyostrza odczucie przepływu życiowej energii w ludzkim jestestwie. Dzięki temu następuje głęboka wymiana energii życia między mężczyzną i kobietą, ich zjednoczenie w energetyczną całość. Kochający mężczyzna i kobieta żyją z realnym odczuciem swojego energetycznego zjednoczenia. A gdzie jest realne odczucie siebie nawzajem, tam nie ma miejsca na zabobony i zazdrość. W ludowej mądrości znajdujemy taką formułę wzajemnego odczucia: „Miłość — to kiedy mężczyzna i kobieta patrzą nie na siebie nawzajem, a w jednym kierunku”. Miłość — uniwersalna zasada zmysłowo-duchowej wzajemności, wymiany życiotwórczej energii między mężczyzną i kobietą, między człowiekiem i Wszechjedynym, między ludźmi w zbiorowej osobie narodu. Dla utrzymania w sobie binarnego kosmicznego balansu życiowej energii człowiekowi niezbędna jest energia przeciwnej płci. Energetyczna wymiana między mężczyzną i kobietą oparta jest na wzajemnym dawaniu i wzajemnym napełnianiu energią miłości, a to daje odczucie szczęścia, radości: „Każda radość na tym świecie płynie z pragnienia szczęścia innym. Każde cierpienie na tym świecie zaczyna się od pragnienia szczęścia tylko sobie” (Dalajlama). Wzajemna radość — przejaw siły miłości: „Ani na jedną chwilę nie powinniśmy tutaj zapominać, że życie nam dano dla miłości i że my sami jesteśmy dziełem Wszechjedynej Miłości do nas” (Mykoła Hohol). W systemie tradycyjnych wartości moralnych Ukraińców miłość jest siłą życia wprowadzającą ład. Stąd nasz odwieczny zasada moralna: “Miłość daje ład wszystkiemu”. W miłości człowiek poznaje siebie i realizuje życiowy program własnej duszy. Przez kochające serce biegnie wewnętrzna droga duchowa od człowieka do człowieka, a siłą miłości ludzie osiągają ład w życiu osobistym i społecznym. “Mężczyzna i kobieta — najlepszy na świecie związek” — tak naród ukraiński scharakteryzował opartą na miłości rodzinę, życiodajną komórkę etnicznego bytu. Wszak zgoda życia rodzinnego, siła ducha rodzinnego to gwarancja jedności i duchowej mocy zbiorowej osobowości narodu. Przypomnijmy nasze klasyczne doświadczenie: “Gdzie zgoda w rodzinie, gdzie pokój i cisza, Szczęśliwi tam ludzie, błogosławiona strona”. Kierując się w swoim życiu wolą Wszechjednej Miłości, rodzina jest głównym prawodawcą życia społecznego. “Miłość sama tworzy prawo życia” — tę prawdę Ukraińcy od dawna wyznają jako wiodącą zasadę prawa naturalnego, dzięki czemu naród żyje na Białym Świecie wbrew sztucznym prawom. Bo miłość jako wola ducha jest najwyższym prawem człowieka. W miłości ludzie żyją wartościami duchowymi — tworzą świat kultury, nie zważając na cynizm władców i ich bezprawie. Bo człowieka codziennie budzi do pracy fizycznej i duchowej światło Słońca i serdeczna miłość do swojej rodziny. Utrata duchowego punktu odniesienia i siły miłości prowadzi do upadku poszczególnej rodziny i całego narodu. Kiedy w małżeństwie upada duch miłości, ludzie tracą wolę życia. A stawszy się poddanymi, nie znają już poczucia ludzkiej godności, szacunku do samego siebie: sprzedają duszę i ciało, rozum i ducha. Sprzedawczykarstwo staje się plagą, a naród traci wolę zbiorowej osobowości — staje się narzędziem cudzej siły. Obecnie społeczeństwo ukraińskie przeżywa głęboki kryzys: brakuje w nim miłości, twórczego rozumu, woli narodowego ducha. Ci, którzy świadomie nie powołują na świat dzieci, stają się nieludźmi. Rodzice, którzy nie kochają swoich dzieci, stają się martwodusznymi. Społeczeństwo, które nie wychowuje nowych pokoleń, skazuje się na zagładę. Rodzice są zobowiązani wychować swoich spadkobierców i zapewnić nieprzerwaną więź pokoleń narodu. Stąd obowiązek dzieci wobec rodziców — zachować honor rodziny, rodu. Ta wzajemna odpowiedzialność rodziców i dzieci to przejaw świętego serdecznego uczucia, które zapewnia jedność rodziny, rodu i zbiorowej osobowości narodu. Kiedy naród upadł w niechęci i niezgodzie, niezwykle ciężko jest przetrwać poszczególnej rodzinie. Zbyt ciężko w warunkach etnicznej niemocy narodzić się nowej zdrowej rodzinie. Jednak każde małżeństwo z woli życia powinno pojąć prawdę, że tworząc swoją zdrową rodzinę, tym samym odnawiają naród. Wszak rodzina jest nosicielem etnicznego genotypu. A wychowując dzieci, każda rodzina wychowuje nowe pokolenie społeczeństwa ukraińskiego. RODZINA I MORALNOŚĆ Rodzina jako całościowy system psychoenergetyczny oparta jest na wzajemnej miłości i moralnej dojrzałości rodziców i dzieci. U kochających rodziców wyrastają szczęśliwe dzieci, rodząc się po raz drugi, duchowo, z własnej siły miłości. Jeśli w sercu nie ma miłości, tam nie ożywia duch, a wszystkie czyny są pozbawione duchowych dążeń. W niemoralnym środowisku miłość zastępuje się handlem: ty — mnie, ja — tobie. Sprzeczności między ukraińską tradycją rodzinną a niemoralnością współczesności ujawniają się przede wszystkim na granicy przenikania do świata rodzinnego wpływów zewnętrznych. Agresywny wpływ środowiska zewnętrznego na delikatną organizację świata rodzinnego niezwykle wzmacniają media. Telewizja swoimi programami o przedmałżeńskim doświadczeniu seksualnym, związkach pozamałżeńskich, wyborze orientacji seksualnej szerzy anomalię i podważa zdrową podstawę instytucji rodziny. Liberalizacja życia społecznego prowadzi do niszczenia tradycji rodzinnej i zastąpienia monogamicznej rodziny parą jednopłciową. Dlatego obecnie szczególnego życiodajnego sensu nabiera ukraińskie tradycyjne pojęcie rodzina — ta, która rodzi, a nie rodzina (ukr. simja) — ta, która się mnoży (ukr. simenyt). Znowu pojawia się konieczność zwrócenia się do zaniedbanego doświadczenia minionych pokoleń. Jak nasi przodkowie zachowywali czystość naturalnych instynktów, pielęgnowali w swoich dzieciach duchowość uczuć? Jak uczyli się rozróżniać duchowe dążenie duszy do życia i biologiczne potrzeby organizmu do bycia? Mało jest urodzić dziecko, koniecznie trzeba jeszcze wyhodować i wychować — przygotować je do duchowego samonarodzenia. W tradycyjnych ukraińskich rodzinach wychowaniem dzieci zajmują się dziadkowie i babcie. Bezpośrednie serdeczne relacje dziadków i wnuków zapewniają także nieprzerwaną więź pokoleń rodu. Obecnie główne wysiłki ojca-matki, dziadka-babci i pedagogów powinny być skierowane na wzmocnienie i harmonizację psychiki dziecka, na zachowanie czystości serca, czystych naturalnych instynktów i pielęgnowanie w dziecięcej duszy dążenia do duchowego ideału. A dopiero na podstawie wychowania powinno odbywać się nauczanie z uwzględnieniem wrodzonych zdolności dziecka. Wychowanie rodzinne to podstawa edukacji. Wszystko to powinno stać się gwarancją moralnej dojrzałości człowieka oraz stworzenia przez niego zdrowej rodziny. Zważając na duchowo-biologiczną istotę człowieka, zadanie wychowania polega na odkryciu poprzez sakralną pedagogikę serca jego duchowego rdzenia dla drugiego narodzenia i duchowego dopełnienia osobowości. Sakralna pedagogika serca Pamfiła Jurkewycza: „System wychowawczy, który budzi w sercu wychowanka miłość do tego, co wyższe i idealne, do tego, co święte i duchowe… — ten system czeka na wychowawcę zdolnego odnaleźć w ciele człowieka niewidzialną duszę, a w niewidzialnej duszy — niezniszczalne zalążki podobieństwa do Wszechjednego”. Twórczym rezultatem sakralnej pedagogiki serca jest „drugie, duchowe narodzenie człowieka” w czystym sercu oraz jego samorozwój siłą moralnej woli w systemie rodziny i rodzimej kultury. Moralna wola człowieka zapewnia mu realizację programu własnej duszy poprzez odkrywanie własnej twórczej energii. W wychowaniu niezwykle ważna jest psychoenergetyczna interakcja rodziców i dzieci. Energia miłości płynie od serca do serca, a rodzice i dzieci uczuciami i myślami tworzą wokół siebie pozytywne pole energetyczne. Energetyczna więź rodziców z dziećmi jest bardzo ścisła i potężna. Kiedy rodzice dają dziecku życie, muszą zaszczepić w nim energię miłości. Dalszym zadaniem rodziców jest pomoc w odkryciu tego źródła energii wewnątrz dziecka, stworzenie warunków do przebudzenia pozytywnej energii w moralnej dojrzałości i duchowym narodzeniu. Jeśli środowisko rodzinne jest pełne szacunku i miłości, taka sama energia budzi się także w dziecku, stając się decydującą w jego indywidualnym życiu. U rodziców i dzieci więzi krwi zapewniają głęboką więź energetyczną, dlatego bliscy ludzie ostrzej odczuwają zarówno miłość, jak i jej brak. Dla dziecka miłość rodziców jest życiowo niezbędna. Rodzice zawsze mają możliwość przebudzenia swoją miłością uczucia miłości w dziecku. Sensem życia ojca i matki jest kierowanie energii miłości na duchowy samorozwój swoich dzieci. Wyjątkowej uwagi rodziców wymaga wychowanie dziewczynki. Bo każda dziewczynka to potencjalna mama. Zachowajmy i pielęgnujmy czystą podstawę naszego macierzyństwa — a będziemy mieli nowe społeczeństwo. Szczególną nadzieję w wychowaniu młodego pokolenia pokładał w matkach Pantełejmon Kulisz: przede wszystkim musimy wychować nowe pokolenie matek, które urodzą i wychowają nowe pokolenie narodu. Pojęcie „materyzna” (macierzyna) Kulisz niezmiennie stosuje zamiast ogólnie przyjętego „batkiwszczyna” (ojczyzna) i jest przekonany, że tylko czyste matczyne serce jest zdolne urodzić odnowionego człowieka: „Kobiecie powierzono wielce cenny obowiązek żywienia i ogrzewania młodej duszy, która się otwiera. Kobieta bez zamiarów, bez systemu formuje młode serce w najcudowniejszy odlew, zmiękczając je matczyną miłością i czułością”. Właśnie tę uczuciowo-sercową zasadę ukraińskiej etnopedagogiki położył u podstaw swojej teorii psychologicznej i praktyki pedagogicznej Kostiantyn Uszynski: „pedagogika to sztuka, a nie nauka wychowania”. Postrzegał on pedagogikę jako „pierwszą, najwyższą ze sztuk, a wiecznie poprzedzający ideał tej sztuki — to doskonały człowiek”. Stąd testament wielkiego pedagoga — „uczynić nasze dzieci lepszymi od nas”. Ale do tego konieczne jest stworzenie rodziny — życiodajnego środowiska dla duchowo-intelektualnego, psychofizycznego i społecznego rozwoju dziecka. W rodzinie dziecko otrzymuje wsparcie emocjonalne, ochronę psychologiczną, przyswaja narodowe wartości kulturowe i ogólnoludzkie wartości moralne. Wszystkie instytucje państwowe i społeczne są zobowiązane wspierać wysiłki rodziców, skierowane na wychowanie, duchowe narodzenie, samorozwój i edukację godnego człowieka. Stworzyć rodzinę — życiotwórczą komórkę narodu — są w stanie tylko moralnie dojrzali ludzie siłą miłości swoich czystych serc i zgodą wysokich dążeń swoich pokrewnych dusz. Ta droga komuś może wydać się idealną. Ale to realna droga Ładu i tylko tak człowiek, rodzina, ród i zbiorowa osoba narodu będą mogły osiągnąć odnowę i godne życie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин