Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗

NASZA KSIĄŻKA

Слово Просвіти, №06 за 2008 рік

…wać bez zbędnych kłopotów, że ludzkość pochodzi od Adama i Ewy. A „po naukowemu” — że w Afryce pojawił się pierwszy człowiek, a potem przez oazy, tam gdzie dziś jest Jerozolima, przyszedł do Europy i pozostawił wyraźne ślady jako neandertalczyk. Czy zaś naprawdę jest to nadmiernie uciążliwe — podjąć trud, by się rozejrzeć i ustalić, że nie jakiś tam wybrany zakątek planety, lecz Ziemia — kolebka ludzkości? Zastanówmy się: czy odkrycia archeologiczne, zwłaszcza ostatnich dziesięcioleci i na różnych kontynentach, nie prowadzą właśnie do prawdy? A mianowicie — że w pewnym okresie człowiek pojawił się w różnych zakątkach Ziemi, na niezmierzonych przestrzeniach, a nie w jakimś zapadłym kącie. Kultura trypolska — praprzodkini ukraińskiej duchowej istoty. Od jej rozkwitu pochodzi dźwięk kalendarzowo-obrzędowej poezji, zachowanych do dziś kolęd i szczedriwek, wiosnianek, kupalnych, żniwnych — pieśni, których nie sposób wymienić wszystkich. A także przysłowia, przypowieści, przyśpiewki, niegasnące wyrażenia obrazowe, zaklęcia, wróżby, szepty, wierzenia, zabobony… A w ogóle — zawiązek światopoglądu, wierzeń, obyczajów. Duchowa podstawa, fundament ludowej duszy i serca — z kultury trypolskiej. Bez tej mocnej zakorzenionej w wieczności mógłby nasz naród raz po raz odradzać się, podnosić się do życia jak nieśmiertelnik spod kopyt mongolskich koni, wielbłądów, osłów i innego bydła. Autorskie stanowisko w książce Wasylaszka jest wyraźnie określone. To synowskie podejście do przeszłości, synowski spojrzenie na historię rodzinnej Ukrainy, szczere troski o jej los, o jej dalszy rozwój. Wyznawana i przedstawiana przez autora prawda tkwi w starannie dobranym materiale faktograficznym. Jest on bogatym. I wszystko to jest nie do obalenia, poszerza horyzonty poznania, przysłuży się czytelnikom o patriotycznym nastawieniu i skłoni uprzedzonych do rewizji błędnych wyobrażeń. Radziłbym nauczycielom, wykładowcom średnich szkół specjalistycznych i wyższych uczelni sięgać po książkę, o której mowa, gdyż nie zawsze pod ręką jest rarytasowe źródło, by zaczerpnąć z tego, co zawarte w tym wydaniu: „Kluczewski, znany rosyjski historyk, na pytanie: »Jakim językiem mówiono w Rusi Kijowskiej?« — odpowiedział: »Takim, jakim dziś mówią Małorosjanie«”. Wart jak najszerszego upowszechnienia fragment z pracy „Древность малороссийского языка” wydanej w 1880 r. w Odessie, autorstwa orientalisty M. Krasuckiego, którego w żaden sposób nie można oskarżyć o nacjonalizm: „Zajmując się przez długi czas badaniem języków aryjskich, doszedłem do przekonania, że język ukraiński jest starszy nie tylko od wszystkich języków słowiańskich, nie wyłączając tak zwanego staro-cerkiewnosłowiańskiego, lecz także od sanskrytu, greki, łaciny i innych języków aryjskich”. Nie mniej bolesne są wydarzenia nie tak odległe. „W latach 30. XX wieku władza zamordowała ponad 200 kobzarzy, nosicieli muzyczno-pieśniowej pamięci narodu…” Albo z jednego z wystąpień akademika K. Syty­ka: „Byłem w muzeach Rosji, Europy, Ameryki, Afryki i nigdzie nie widziałem takiego stenda jak w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy: »Spośród 325 ukraińskich pisarzy, drukowanych w 1930 roku, po 1938 roku drukowano tylko 36«”… A między tymi datami — straszniejszy od zarazy rok 33. Przedstawiając niezbite fakty ludobójstwa, bezpośrednim winowajcą którego była władza, autor z niewypowiedzianą goryczą podsumowuje: „Zatem kiedy słyszę zaprzeczanie Hołodomorowi w »spichlerzu Europy«, usprawiedliwianie stalinowskich represji, potępianie ukraińskich nacjonalistów jako wspólników faszystów, wydaje się, że stalinowcy, ukrainofobi i antydemokraci wciąż bezkarnie chowają się w cieniu Stalina”. Choćby jak okrutna była ziemska dolina, istnieją ideały, które nie blakną. W tym wysoko świecącym gwiazdozbiorze — patriotyzm, oddanie rodzinnemu narodowi, rodzinnej ziemi. I to jest wieczne. Właśnie dzięki niemu uszlachetnia się ludzkość i utwierdza się godne życie na białym świecie.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин