Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

MORALNOŚĆ I POLITYKA — NIEZGODNE?

Слово Просвіти, №07 за 2005 рік

…atywnej praktycznej filozofii, które konsekwentnie starają się dowieść możliwości i konieczności moralnego postępowania polityków, niezależnie od tego, do jakiej kultury należą. Arystoteles wiąże politykę z komunikacją i nazywa komunikacją polityczną taką, która jest najważniejsza i obejmuje wszystkie inne sfery komunikacji, dążąc do najwyższego ze wszystkich dóbr. Polityka okazuje się sferą wspólnego osiągania dobra dzięki komunikacji. Szereg cnót, które filozof rozpatruje w swojej „Etyce nikomachejskiej”, powinno odnosić się również do mężów stanu. Neoarystotelicy również wyrażają przywiązanie do tradycyjnej etyki cnót, uważając jednocześnie, że kategoria osobowości w pełni ma zastosowanie także do polityki. Jednak tradycyjne cnoty i ustalone instytucje polityczne jeszcze nie gwarantują obecno- ności uniwersalnych moralnych kryteriów postępowania polityka. Po pierwsze, często nie są one w stanie reagować na wyzwania historyczne i nowe sytuacje, po drugie, nie uwzględniają różnic między kulturami. Czy chiński i zachodnioeuropejski mężowie stanu są zdolni adekwatnie zrozumieć się nawzajem? Tak — twierdzą przedstawiciele dziś popularnego kierunku komunikacyjnej praktycznej filozofii. Akcentują oni dyskurs moralno-praktyczny (czyli omawianie i argumentowanie według określonych reguł), w którym mogą wziąć udział i domagać się znaczenia wszyscy, którzy mają określony interes i argumenty; przy tym reguły dyskursu przewidują obowiązkowe uwzględnianie przez jego uczestników prawa innych uczestników do roszczenia sobie znaczenia oraz uwzględnianie interesów i argumentów drugiej strony. Wszyscy dyskutanci ponoszą wzajemną odpowiedzialność. Kontrolę nad przebiegiem dyskusji, przestrzeganiem zobowiązań itd. ma sprawować krytycznie rezonująca światowa opinia publiczna. Natomiast sceptycy, którzy wzięli udział w dyskusji, postrzegają politykę jako „sztukę zdobywania, utrzymywania i poszerzania władzy”, a władzę określają jako „sztukę narzucania własnej woli”. Przy tym działania na rzecz narodu tłumaczy się nie moralnymi cechami władców, lecz dążeniem do utrzymania władzy. W toku dysputy sceptycy dowodzili swojego stanowiska przede wszystkim odwołując się do doświadczenia historycznego. Działalność dysydencką traktują jako działalność czysto obywatelską, a nie polityczną. Stworzenie mechanizmów kontroli nad władzą nie oznacza gwarancji jej moralnych działań, a jedynie zapobieganie jej samowoli. Retorykę etyczną, rzekomo, przedstawiciele panującej elity stosują wyłącznie dla przykrycia własnych działań i szerzenia wśród ludu mitu o własnej moralności. Czasem władza może świadomie obniżać standardy etyczne w całym społeczeństwie, jeśli nie jest w stanie sprostać obowiązującym standardom. Środki masowego przekazu w tym obrazie są nie narzędziem społecznej kontroli nad władzą, lecz środkiem mitotwórstwa i manipulowania świadomością mas. Czy historia pokaże, kto ma rację w tej dyskusji? Raczej nie. Najpewniej problem należy do niewyczerpanych i doświadczeniem nie jest sprawdzalny. Mimo to będziemy mieć nadzieję, że władza będzie dążyć do tego, by być, a nie tylko wydawać się moralną. z Ołeksij WIEDROW

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин