Сторінка · с. 5сторінка оригіналу ↗
KOMU „PO RUSKU JAKOŚ ŁADNIEJ”
Слово Просвіти, №07 за 2011 рік
Stanisław ZMIJEWSKI, Odessa
Wszystkich zmęczyły liczne doniesienia mediów o tym, jak odeski funkcjonariusz drogówki Ołeksandr Szwecz, wykonując obowiązki służbowe, nazwał język państwowy „cielęcym” i co z tego wyszło? Zarejestrowany na kamerę wideo i rozpowszechniony w Internecie, ten haniebny fakt wywołał lawinę oburzenia patriotów Ukrainy, a ukrainofobi znów podnieśli wrzawę w obronie „wielkiej i potężnej”. Do tego harmidru przyłączyli się także politycy wszelkich maści i mężowie stanu. Ani zwycięzców, ani pokonanych w słownym pojedynku nie ma, a zyskali na tym Janukowyczowie, którzy przy tym szumie zdążyli podnieść ceny usług komunalnych, obłożyć przedsiębiorców nowymi daninami i za pomocą przekupnych „tuszek” w parlamencie poprawić Konstytucję, przedłużając pobyt przy władzy obecnego prezydenta i jego posłusznych klawiszowiczów w WRU. Obserwując, jak wszyscy w cielęcym zachwycie plotą językami, co im się żywnie podoba, trudno odróżnić, gdzie ziarno prawdy, a gdzie plewy. Mimo to spróbujmy to zrobić. Najpierw przypomnijmy chronologię wydarzeń. Jak poinformował na briefingu naczelnik Odeskiej Miejskiej DAI Wiktor Kuzniecow, w nocy z 21 na 22 stycznia kierowca „Toyoty Camry” wjechał na ulicę Hawańską w Odessie i właśnie przed posterunkiem DAI gwałtownie się zatrzymał, potem gwałtownie ruszył. Dowcipniś wykonał tę procedurę kilka razy, dopóki funkcjonariusze nie zareagowali na jego działania. Dialog kierowcy z inspektorem zaczął się po rosyjsku. Gdy kierowca poprosił starszego sierżanta, by wyjaśnił, jakiej zasady ruchu drogowego naruszył, ten zapytał: „Po rosyjsku czy po ukraińsku?”. A kiedy kierowca poprosił go, by odpowiedział „po ukraińsku, językiem państwowym”, funkcjonariusz DAI powiedział: „Nie rozumiem cielęcego języka”. W odpowiedzi na oburzenie kierowcy: „Nie lubisz języka państwowego!?”, Szwecz spokojnie oświadczył: „Absolutnie! Szczerze i z przekonaniem to mówię”. Tak zarejestrowała to kamera wideo w rękach drugiego pasażera samochodu. Obrońcy O. Szwecza podważają ten film, twierdząc, że materiał w Internecie to zręczność rąk manipulatorów. Ale sam sprawca skandalu ze swoich słów nie wycofał się także podczas śledztwa, zauważając przy tym, że „popełnił wielką głupotę”. Chcąc złagodzić swoją winę, zaczął narzekać na „zarozumiałe” zachowanie kierowcy, który rzekomo ponad godzinę wyzywał go od najgorszych, posługując się językiem rosyjskim, a kiedy doprowadził go do szału, sprowokował dyskusję o języku państwowym. Że jest to także możliwe, może się przekonać każdy, czytając opublikowany w Internecie poradnik dla kierowców-cwaniaczków „Jak uniknąć mandatu”. Znajduje się tam wiele podobnych metod prowokowania i szantażowania funkcjonariuszy drogówki. Zatem fabuła tego nagrania, jak widzimy, nie jest oryginalna. Obecnie „wyrafinowanych i zadufanych” młodzieniaszków, którzy uważają za bohaterstwo „nabijanie się z ментów”, nie brakuje. Jednak nie usprawiedliwia to w najmniejszym stopniu funkcjonariusza, który jest zobowiązany nie tylko znać język państwowy, ale także nie okazywać wobec niego choćby najmniejszych oznak lekceważenia. Rozgłos tego wydarzenia był taki, że władze były zmuszone zorganizować pokazową karę dla O. Szwecza. „Miłośnik” języka państwowego, premier Ukrainy Mykoła Azarow, którego wystąpienia po ukraińsku dawno już przyćmiły humoreski Michaiła Żwaniecki, polecił odpowiednim służbom wyjaśnić sytuację, ocenić ją i wyciągnąć wnioski z tej pracy wychowawczej, która jest prowadzona w systemie organów MSW. Departament DAI MSW szybko zameldował, że inspektor, który pozwolił sobie na publiczne okazanie lekceważenia języka państwowego, został zwolniony z pracy za zdyskredytowanie zawodu funkcjonariusza. Jednocześnie wobec jego przełożonych, którzy nie zapewnili starszemu sierżantowi należytego przygotowania zawodowego, zastosowano środki dyscyplinarne (od surowej nagany do zwolnienia ze stanowiska). Otwarci ukrainofobi odebrali ten obrót spraw niemal jak osobistą obrazę i zabrali się do kreowania z krótkowzrocznego sierżanta wizerunku bojownika o nadanie językowi rosyjskiemu statusu drugiego języka państwowego. Wiatrenkowcy z Odeskiej Obwodowej Organizacji PSPU opublikowali oświadczenie o solidarności ze zwolnionym inspektorem DAI O. Szweczem, w którym stwierdzono: „Uważamy, że funkcjonariusz DAI w Odessie został zdyskryminowany ze względu na język przez nieznane osoby podczas pełnienia służby”. Lider partii „Rodina”, deputowany Odeskiej Rady Miejskiej Ihor Markow nie tylko poparł „cielęcego” sierżanta, ale także zatrudnił go. Ołeksandr pracuje już jako starszy mechanik w jednym z przedsiębiorstw motoryzacyjnych w obwodzie odeskim. Ma więc pracę zgodną ze specjalnością i nie musi kręcić śrub sam, jak zwykli mechanicy. Wygląda na to, że na tym przygodowa historia się nie zakończy. Podżegany przez ukrainofobów mandatariusz może w podzięce swoim dobroczyńcom zgodzić się na przydzieloną mu rolę skrzywdzonego niewinnego cielątka, które rzekomo tylko wybeczało w oczy swoim oprawcom „prawdę-matkę”. Zoolingwista już oświadczył, że zamierza pozwać do sądu i żądać przywrócenia do pracy. Lecz bardziej „chlebowej” pracy niż w DAI nie znajdzie. Kierowca, który rozpoczął dyskusję o języku państwowym, również przygotowuje pozew do sądu, żądając od Państwowej Inspekcji Samochodowej wypłaty odszkodowania za wyrządzoną mu krzywdę moralną, którą wycenił na 25 tysięcy hrywien. Byłoby dziwne, gdyby partie opozycyjne także nie skorzystały z okazji, by się wypromować na tle skandalicznego wydarzenia. Lider „Frontu Zmian” Arsenij Jaceniuk zażądał wprowadzenia odpowiedzialności karnej za publiczne znieważanie języka państwowego i języków mniejszości narodowych Ukrainy. W projekcie ustawy nr 8031, który wniósł do parlamentu 28 stycznia, proponuje się karać winnych grzywną do 50 nieopodatkowywanych minimów dochodów obywateli (850 hrywien), albo aresztem do 6 miesięcy, albo pozbawieniem wolności na okres do 3 lat. Swój głos w obronie języka państwowego zabrała także „BJuT-Batkiwszczyna”. Stwierdziwszy, że O. Szwecz otrzymał zasłużoną karę, bjutowcy w oficjalnym oświadczeniu zażądali od lidera Partii Regionów, premiera Ukrainy Mykoły Azarowa, by określił również miarę kary wobec swojego partyjnego kolegi, mera Odessy Ołeksija Kostusiewa. Szefowi rządu przypomniano, że градоначальnik, wbrew Konstytucji i ustawie Ukrainy „O służbie państwowej”, faktycznie zakazał używania języka ukraińskiego w pracy i dokumentacji władz miejskich Odessy. W grudniu 2010 roku nowo wybrany mer na pierwszym posiedzeniu rady miejskiej polecił urzędnikom przedkładać mu dokumenty wyłącznie po rosyjsku. A ponadto pan Kostusiew zaproponował, by na posiedzeniach miejskiego komitetu wykonawczego rozmawiać po rosyjsku, i deputowani się zgodzili. Odpowiedniej reakcji prokuratury i urzędników państwowych na ten rażący i powszechnie znany fakt do tej pory nie było, podkreślono w oświadczeniu. Na przykrą sprawę w Odessie nie zareagował dotąd jedynie Wiktor
Janukowycz. Jedni uważają, że jest mu na rękę przedstawiać się jako sprawiedliwy i obiektywny władca, ponieważ władza odtąd może powoływać się na ten przykład jako na przejaw „obiektywności i bezstronności” również w swoich rozrachunkach z niepożądanymi. Regionałowie zaś są niezadowoleni, że prezydent nie spieszy się, by podarować swojemu niezawodnemu elektoratowi rosyjski język jako drugi język państwowy oraz możliwość poczucia się w jednej przestrzeni z Federacją Rosyjską, która jest im bliska sercu. Ale, jak mówią, jeszcze nie wieczór. Nie jest wykluczone, że przed końcem swojej kadencji prezydenckiej Wiktor Janukowycz zmieni status języka rosyjskiego. A na razie władza może zbierać laury za to, że wymierzyła należyty pstryczek w nos ukrainofobowi-funkcjonariuszowi. Mnie natomiast jest żal OłeksandraSzwecia. Znam sporo byłych wiejskich chłopaków, którzy po służbie w wojsku poszli służyć w milicji, bo w domu okazali się niepotrzebni. Czują się ci ludzie w wielkim mieście jak cielęta bez pastucha. Żeby tutaj uznano ich za swoich, od razu przechodzą na „obszczeponiatnyj”, faktycznie posługując się okropnym suržykiem. Chwalona „internacjonalistyczna” Odessa w mig zaraża takich zagubionych ukrainofobską zarazą, właściwą nie tylko jej. Jak sam Ołeksandr przyznał, wiedział, że nie ma prawa poniżać języka państwowego, lecz przed jego oczami była mnóstwo przykładów, jak jego zwierzchnicy i cała góra państwa stale i bezkarnie z niego drwią. Oto i okazał im lojalność, bo oczywiście gdzie krowa, tam i cielę. Teraz łup oczami i łam sobie głowę, 32-letni kozaku, jak przetrwać, mając na utrzymaniu ojca przykutego do łóżka, żonę okaleczoną trzy miesiące temu w strasznym wypadku samochodowym oraz dwoje dzieci. A na jego pomyłce i nieszczęściu tymczasem inni zarabiają kapitał polityczny i marzą, jak zamienić go w dźwięczną monetę. Nie spekulując na temat zdarzenia, które spotkało starszego sierżanta milicji, Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki w tych dniach wystąpiło z pilną inicjatywą. Wzywa ono do zjednoczenia wszystkich organizacji o narodowo-demokratycznym nastawieniu, aby stanęły w obronie odwiecznego prawa ukraińskiego narodu do ojczystego języka, do zgody wobec zagrożenia rosyjską asymilacją, utratą państwowości i neokolonializmem. Jak zaznaczono w apelu podpisanym przez przewodniczącego Towarzystwa,
narodnego deputata Ukrainy Pawła Mowczana: „siła tej władzy tkwi w naszej słabości i w naszym rozbiciu”. A jeszcze, moim zdaniem, w poczuciu niższości, „małorosyjszczyzny”, niewolniczości, wtłoczonym w mentalność Ukraińców przez wieki. Zbrodnicza władza sieje wrogość międzynarodową i zciera z zadowoleniem dłonie, gdy „zachodniacy-banderowcy” biją się czołami z „wschodniakami-sowkami”. Lumpenproletariat rwie się „bić mordy” innym lumpenproletariuszom. Rządzenie takim społeczeństwem, jak twierdzą dość wnikliwi analitycy, to czysta przyjemność. Nawet nie trzeba tworzyć potężnego mechanizmu represji, bo jego funkcje można z powodzeniem powierzyć „ochotnikom-aktywistom”. Jak pogodzić tak zaangażowanych nieprzejednanych? Na wezwanie do ratowania Ukrainy w dwudziestym roku niepodległości niektórzy z tak zwanych „przeciętnych” obywateli jedynie zapytają ze zdziwieniem: no a co ja mogę zrobić. Więc tacy będą siedzieć, zgodnie z sowieckim nawykiem, „w chacie na skraju”, powtarzając: my ludzie mali, nasza sprawa cielęca. Spośród licznych zapalczywych komentarzy, potępiających i usprawiedliwiających czyn Ołeksandra Szwecia, zobaczyłem tylko jedną albo dwie wyważone wypowiedzi o tym, że przede wszystkim każdy z nas musi odrodzić Ukrainę w sobie. A jeden z tych autorów bardzo współczująco odniósł się do Ołeksandra. Choć nazwał go jednak ciamajdą, zwrócił się do niego poetyckimi słowami Wasyla Symonenki: „Czy wiesz, że jesteś człowiekiem? Czy wiesz o tym, czy nie? Twój uśmiech jest jeden, Twoja męka jest jedna, Twoje oczy są jedne”. Każdemu takiego rozumienia słowa „człowiek”, które skłania do życia pełnią i pozostawienia po sobie dobrego śladu na ziemi. Aby nieco rozproszyć przygnębiające wrażenie po wymienionych wyżej bezeceństwach, opowiem epizod ze swojej praktyki dziennikarskiej. Gdy w młodości przypadło mi pracować w Radiu Odeskim, pewnego razu znany dziś poeta Mykoła Palijenko, a wówczas korespondent „wiadomości”, przywiózł nagrany na taśmę wywiad z przodującą dojarką. Zaczęliśmy słuchać i wybuchnęliśmy śmiechem. Niezadowolony jej surżykiem Mykoła mówi: „Lepiej byście to wszystko powiedzieli po ukraińsku”. — A dojarka na to: „A mnie po ruski jakoś lepiej”. Ta fraza, wypowiedziana przez kołchoźnicę zaszczutą przez partyjnych politinformatorów, z ukraińskiej wsi pod Bałtą, stała się w redakcji skrzydlatą. A słówko „jakoś” wciąż często przychodzi mi na myśl, gdy słyszę tych, którzy aż pienią się, broniąc Bóg wie czego, rosyjskiego języka, a sami nie znają go jak trzeba. Od redakcji. 12 lutego, około godziny 3 w nocy, pracownicy DAI miasta Odessy zatrzymali samochód aktywisty Dmytra, który nagrał na wideo funkcjonariusza DAI. Po trzech godzinach przebywania w RWWS aktywistę „Drogowej kontroli” doprowadzono do sądu rejonowego, który skazał go na pięć dób aresztu na podstawie art. 185 Kodeksu o wykroczeniach administracyjnych. Co więcej, za „nieprzedstawienie dokumentów” kierowcy wystawiono mandat. W ten sposób kierowca za jedno „wykroczenie” otrzymał dwie kary.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
