Сторінка · с. 8сторінка оригіналу ↗
JARZMO „REFORMY EMERYTALNEJ”
Слово Просвіти, №07 за 2011 рік
W centrum uwagi ukraińskiego społeczeństwa, wzburzonego tak zwanymi „reformami” obecnej władzy, znalazł się projekt reformy emerytalnej. To kwestia o nadzwyczajnej wadze, jako że niemal połowa dorosłej populacji to emeryci, a wszyscy pracujący trudzą się na ich i swoje przyszłe zabezpieczenie emerytalne. Przedmiotem ostrych dyskusji stał się wniesiony przez Gabinet Ministrów Ukrainy 13 grudnia 2010 roku pod obrady Rady Najwyższej projekt Ustawy Ukrainy „O środkach dotyczących ustawodawczego zapewnienia reformowania systemu emerytalnego”. Kwestia jest niezwykle złożona, ale dziwi pośpiech, z jakim przepychana jest ta reforma. Przecież nowa ustawa, w przypadku jej uchwalenia, ma wejść w życie już od 1 stycznia tego roku, czyli z mocą wsteczną. Kilka dni temu byłem obecny na jednej z debat publicznych nad projektem reformy emerytalnej. Jakie argumenty przytacza władza odnośnie właśnie takiego wariantu reformy? Przede wszystkim brak zasobów pracy i środków na należyte zabezpieczenie emerytalne. Wydatki na emerytury w kraju stanowią 16,2% produktu krajowego brutto, co jest wartością znacznie wyższą niż w większości krajów Europy. A mimo to środków nie wystarcza, istnieje ogromny deficyt budżetu Funduszu Emerytalnego Ukrainy: za 2010 rok, wbrew zapewnieniom władzy, że deficytu nie będzie, wyniósł on 23 miliardy hrywien. Dokładnie tyle trzeba było przelać do Funduszu Emerytalnego z budżetu państwowego Ukrainy. Dzieje się to przy założeniu, że mamy po prostu nędzne emerytury w porównaniu z krajami rozwiniętymi: wystarczy powiedzieć, że jedna trzecia (!) emerytów w kraju otrzymuje emerytury niższe niż tysiąc hrywien, a to ledwie przekracza minimum płac i emerytur. Co dokładnie jest proponowane, jakie są główne założenia reformy? Najbardziej zasadnicze momenty to wiek przejścia na emeryturę, system naliczania emerytur (staż pracy, emerytury specjalne, ulgi) oraz wysokość emerytur. Najbardziej radykalną zmianą jest podniesienie wieku emerytalnego. Projekt ustawy przewiduje dla kobiet przejście na emeryturę w wieku 60 lat. Przy czym przejście ma nastąpić już nie w ciągu 10 lat, jak planowano wcześniej, lecz 5. To znaczy, że co pół roku wiek emerytalny będzie zwiększał się również o pół roku… Jeśli chodzi o system naliczania emerytur, tutaj zachodzą zasadnicze zmiany — zwiększenie stażu pracy potrzebnego do naliczenia emerytur od razu o 10 lat, czyli do 30 lat u kobiet i do 35 lat u mężczyzn. Znacznie zmniejszają się także ulgi dla kategorii osób, którym emeryturę przyznaje się na podstawie ustaw specjalnych: są to wojskowi, pracownicy organów ścigania, naukowcy, czarnobylcy itp. Jeśli chodzi o wysokość emerytur, to obecnie istnieje ogromna przepaść, kiedy emerytury minimalne są dziesiątki razy niższe od maksymalnych, tych, które otrzymują niektórzy bardzo zamożni emeryci. Dlatego proponuje się, aby najwyższa emerytura nie była wyższa niż 12 minimów egzystencji ustalonych dla osób, które utraciły zdolność do pracy. Wydawałoby się, że to rzeczowe propozycje, które mają poprawić zabezpieczenie emerytalne i złagodzić skutki sytuacji demograficznej. Jednak wszystko nie jest takie proste, co potwierdził ten „okrągły stół”. Największe wzburzenie wywołał zamiar podniesienia wieku emerytalnego. Ludzie są przekonani, że nasza władza, zwiększając wiek emerytalny, spełnia wymóg Międzynarodowego Funduszu Walutowego, niezbędny do otrzymania ogromnych kredytów. Władza temu zaprzecza, zresztą MFW rzekomo nie stawia tak kategorycznego wymogu, po prostu nalega na „zrównoważenie i brak deficytu” naszego budżetu w celu przyznania kredytów. A jak już „bilansuje” go władza, to sprawa samego państwa. Ale jeśli główną motywacją podniesienia wieku emerytalnego jest brak rąk do pracy, to jak to się ma do sytuacji, gdy w kraju są miliony bezrobotnych, a jeszcze kilka milionów Ukraińców wyjechało za chlebem za granicę. Nie mniej ostrą krytykę wywołał proponowany system naliczania emerytur. Zgodnie z Konstytucją nie można uchwalać ustaw, które pogarszają sytuację socjalną ludzi w porównaniu z istniejącą. Oczywiście w projekcie ustawy powiedziano, że wszystkie nowości dotyczące naliczania emerytur dotyczą tylko nowych emerytów. To znaczy, że dla tych, którzy już są na emeryturze, przeliczeń na gorsze nie będzie, emerytura się nie zmniejszy. Ale to za mało, bo wielu nowym emerytom według nowego systemu emerytura zostanie naliczona w niższej wysokości niż według starych zasad. Przy czym nie chodzi o ograniczenie niektórych ogromnych obecnych emerytur, lecz o ludzi ubogich z niskimi emeryturami. To samo dotyczy zwiększenia stażu pracy. Niech spróbuje kobieta po pięćdziesiątce znaleźć gdzieś pracę jeszcze na 10 lat, kiedy nawet wielu młodych jest bez pracy. Jeśli chodzi o nierówność w emeryturach, to ogólnie takie ograniczenia przyjęto pozytywnie, przy czym ludzie dziwią się, dlaczego nie wprowadzono ich dawno temu. Ale nawet te nowości są jakieś połowiczne. Jeśli już mówić o doświadczeniach zagranicznych, to w Europie praktykuje się różnicę między najwyższymi a najniższymi emeryturami, z reguły nie większą niż czterokrotna. U nas natomiast proponuje się z jakiegoś powodu dwunastokrotną. Ogólnie rzecz biorąc, uczestnicy dyskusji wskazywali też na zupełnie inne źródła zabezpieczenia emerytalnego ludzi. Przede wszystkim jest to zwalczanie bezrobocia i ogólne ożywienie gospodarki, ustanowienie normalnych płac. wynosiła 6,2% przy tym, że w krajach europejskich wskaźnik ten wynosi 30% i więcej. Zwiększenie tej części przynajmniej do 9,3% pozwoli zwiększyć fundusz wynagrodzeń na Ukrainie o co najmniej 120 mld hrywien z dodatkowym wpływem składek emerytalnych w wysokości jeszcze 42 mld hrywien. Zatem kosztem aktywnych działań ze strony władzy państwowej w zakresie legalizacji wynagrodzeń, rozszerzenia zatrudnienia, zwiększenia funduszu wynagrodzeń roczne dochody solidarnego systemu emerytalnego mogą wzrosnąć o kwotę ponad 75 mld hrywien, co ponad czterokrotnie pokrywa przyszły deficyt Funduszu Emerytalnego (17 mld hrywien). Uwagi i propozycje do poszczególnych artykułów projektu Ustawy: Niezbędna jest stabilizacja systemu emerytalnego. W szczególności obecnie wysokość wcześniej przyznanych emerytur już ponad dwukrotnie odstaje od wysokości nowo przyznanych emerytur. Wcześniej przyznane emerytury nie są przeliczane w należyty sposób, w tym także emerytom, którzy pracują. Podniesienie wieku emerytalnego należy odłożyć na późniejszy termin w celu przeprowadzenia prac przygotowawczych. Nie popiera się propozycji obliczania wysokości emerytury z uwzględnieniem średniego wynagrodzenia na Ukrainie z trzech lat kalendarzowych przed zwróceniem się o przyznanie emerytury. Może to znacznie obniżyć wysokość emerytur. Zwiększenie długości stażu ubezpieczeniowego z 20 lat u kobiet i 25 lat u mężczyzn do odpowiednio 30 i 35 lat, niezbędnego do przyznania emerytury minimalnej na poziomie minimum egzystencji, faktycznie doprowadzi do obniżenia poziomu zabezpieczenia emerytalnego wielu emerytów, u których wynagrodzenie było niskie, a staż pracy stosunkowo niewielki. Znacznie wzrośnie liczba emerytów, którzy będą otrzymywać emerytury poniżej minimalnej. Ustanowienie podwyżki do emerytury tylko za staż pracy powyżej 30 lat dla kobiet i 35 dla mężczyzn doprowadzi do zmniejszenia zależności wysokości emerytur od stażu pracy, znacznego obniżenia wysokości dodatku za staż ponadnormatywny, znaczna część obywateli nie będzie miała prawa do podwyższenia emerytury.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
