Сторінка · с. 1сторінка оригіналу ↗
I kochać język ojczysty!..
Слово Просвіти, №07 за 2014 рік
Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego — dzień, który obchodzony jest 21 lutego, począwszy od 2000 roku. O „wsparciu różnorodności językowej i kulturowej oraz wielojęzyczności” ogłoszono na XXX sesji Konferencji Generalnej UNESCO. Na Ukrainie święto to istnieje od 2002 roku, kiedy to w celu wzmocnienia państwowotwórczej funkcji języka ukraińskiego, wspierania swobodnego rozwoju i używania innych języków mniejszości narodowych Prezydent Ukrainy podpisał odpowiednie rozporządzenie. W te lutowe dni, gdy stolica objęta jest płomieniami oporu, zbiegły się dwie daty: minęło 25 lat od czasu utworzenia Towarzystwa Języka Ukraińskiego, co w istocie stało się odrodzeniem „Proświty”, przez dziesięciolecia zakazanej przez reżim komunistyczno-sowiecki. Właśnie w Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” zostało wkrótce przekształcone TJU. Przewodniczącym komitetu organizacyjnego ds. utworzenia TJU i pierwszym przewodniczącym Towarzystwa był wybitny poeta i działacz społeczny, Bohater Ukrainy Dmytro Pawłyczko. Ten artykuł opublikował on w „Literaturnej Ukrainie” we wrześniu 1988 roku, kiedy trwały napięte prace nad stworzeniem Towarzystwa Języka Ukraińskiego. Faktycznie był to również referat Dmytra Pawłyczki na zjeździe założycielskim TJU. Tezy artykułu są aktualne również dzisiaj. Dmytro PAWŁYCZKO Język ukraiński ma swoją historię. W formach zarodkowych jest obecny wraz z takimi samymi formami języka rosyjskiego i białoruskiego w najstarszych kronikach Rusi Kijowskiej, w „Słowie o wyprawie Igora”. W dawnym języku ukraińskim pisane były kozackie dokumenty państwowe i kroniki, stworzone zostało oryginalne piśmiennictwo artystyczne epok — od Iwana Wyszeńskiego do Hryhorija Skoworody. Język ukraiński ma swoją potężną literaturę klasyczną, swoich uznanych przez świat geniuszy: Tarasa Szewczenkę, Iwana Frankę, Łesię Ukrainkę, Mychajła Kociubynskiego, Wasyla Stefanyka; ma swoją wielką, już nie tylko oryginalną, ale i przekładową literaturę. Ma bogactwo leksykalne i wyrafinowanie, dzięki którym doskonale oddaje najsubtelniejsze niuanse znaczeniowe w dziełach Homera i Owidiusza, Cervantesa i Szekspira, Puszkina i Mickiewicza. Rzeczywiście, całkiem niedawno (jeśli brać czas w kategoriach historycznych) ukazała się u nas „Iliada” i „Odyseja” w przekładzie Borysa Tena, dzieła Horacego i „Metamorfozy” Owidiusza w przekładzie Andrija Sodomory, pełny zbiór dzieł Szekspira — znak dojrzałości każdego języka, przygotowywany jest do wydania „Don Kichot” (swego czasu publikowany w czasopiśmie „Wseswit”) w przekładzie Mykoły Łukasza, nie mówiąc już o całych bibliotekach literatury przekładowej, które pozostawili nam Maksym Rylski, Wasyl Mysyk, Mykoła Bażan i cudotwórca naszego języka Mykoła Łukasz. Dzisiaj trudno znaleźć w literaturze światowej wybitny poemat czy wybitną powieść, które nie miałyby ukraińskiego odtworzenia. Język ukraiński ma swoją szczególną muzykalność. Ta niezgłębiona dusza naszego języka, jak złotonośna rzeka, błyszczy falami pieśni ludowej, przelewa się w duszę narodu, tworzy zmysłową nierozerwalność ukraińskiego serca i ukraińskiej ziemi. Genialni kompozytorzy Mozart i Beethoven, Glinka i Czajkowski, Bartók i Strawiński korzystali z ukraińskich melodii w swojej twórczości, a to oznacza, że słyszeli wibrację najwyższych niebios naszego języka. Język ukraiński nie został wymyślony wczoraj. Nie jest sierotą, ma słowiańską rodzinę i światową sławę. Nie jest biedny, nie jest wulgarny, nie jest krzywousty. Ma wszystko, w tym również polityczne prawo żyć i rozwijać się, jak powiedziano we wspaniałym wierszu Maksyma Rylskiego, mężnieć „w rodzinie pięknych braterskich języków”. Ale właśnie to najdroższe i najświętsze poczucie równouprawnienia podeptali, znieważyli i splamili stalinowscy jezuici i inkwizytorzy. Prześladowali za miłość do języka ojczystego, a czasami i za biologiczną przynależność do tego czy innego narodu, tak samo albo i gorzej, jak carscy żandarmi, jak ideolodzy samodzierżawnej „niedzielimosti” i narodowej wyższości. Zakończenie na str. 2
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
