Сторінка · с. 2сторінка оригіналу ↗
Pozostaną na zawsze w pamięci ludzkiej
Слово Просвіти, №07 за 2020 рік
Maria POROCH, członkini RO „Proświta” Zdjęcia I. SUSAKA Sala sesyjna Rady Rejonowej w Kosowie w ostatnim dniu stycznia była pełna ludzi. Zebrali się tu mieszczanie, nauczyciele i uczniowie Kosowszczyzny, pracownicy Muzeum Walk Wyzwoleńczych, członkowie Klubu Inteligencji im. I. Pełypejki, przedstawiciele władz, społeczeństwa, uczestnicy i naoczni świadkowie wydarzeń z lat 1940—1954, żołnierze UPA, ich krewni, a także osoby represjonowane za związki z UPA ze wsi Stary Kosów, Werbowiec i Smodna na prezentację książki „Ścieżkami Odważnego i jego towarzyszy broni”. Jej autorzy to Paraskowija Susak-Kurendasz, Oksana Szwed, Wołodymyr Kuryndasz. Wydarzenie rozpoczęło się odśpiewaniem Hymnu UPA „Zrodziliśmy się w wielkiej godzinie”. Ojciec Wasyl Pawluk wspólnie z obecnymi poprowadził modlitwę o Boże błogosławieństwo. A potem była kompozycja literacko-muzyczna w wykonaniu uczniów liceum w Starym Kosowie i gimnazjum w Werbowcu, w której uczniowie odegrali role żołnierzy UPA „Odważnego”, „Salomona”, „Groma”. Nadija Pasiczniak zwróciła się do obecnych wersami swojego wiersza-dedykacji „Żołnierzom UPA, moim rodakom”: Przysiółek Wołijcia, Werbowiec i Smodna Jeszcze pamiętają niespokojne czasy. Dusza kamieniała, płynęła krew zimna, Gdy o wolność walczyli synowie. Na ich mogiłach krzyże poczerniały, I tęsknią za nimi karpackie wiatry. W wiecznym spoczynku usta zamilkły — Śpią chłopcy-powstańcy, moi rodacy. Wspomnijmy dzisiaj wszystkich z imienia, Niech wybrzmi cicho modlitwa święta. I czarno-czerwone w żałobie sztandary — To sława i pamięć bohaterom UPA. „Ścieżkami Odważnego i jego towarzyszy broni” — to tytaniczna praca współautorów książki trwająca 12 lat, napisana na podstawie wspomnień najstarszych mieszkańców wsi Stary Kosów, Werbowiec i Smodna o uczestnikach walk wyzwoleńczych, którzy polegli w latach oporu przeciwko władzy bolszewickiej, deportowanych, którzy żywi powrócili na rodzinne tereny, członków ich rodzin, a także na materiale archiwalnym (listy, zaświadczenia, publikacje w gazetach, czasopismach, książkach itp.). Każda strona wydania to tragiczna historia ludzkich losów. Wiadomo, że wspomnienia z latami nie przybywają, ale są momenty, które się nie zapominają, i podzielili się nimi z obecnymi Mykoła Kowaliuk — bratanek głównego bohatera książki „Odważnego” (Jurija Łasytczuka), komendanta bojówki kuszczowej; Petro Pidletejczuk — jeden z tych, którzy całkiem młodo stanęli w obronie rodzinnej ziemi, został skazany na karę śmierci, zamienioną na 25 lat więzienia, a dzisiaj — przewodniczący Zarządu Bractwa OUN-UPA stanicy rejonowej w Kosowie imienia kurenia „Skuby”, chorąży (pseudonim „Spartak”). Wystąpili także Iryna Dmytriwna Szepetiuk-Woroszczuk — córka skazanej Hanny Lepkaliuk-Szepetiuk (pseudonim „Marijka”), Anna Semeniwna Bohdan — przewodnicząca organizacji Związku Ukrainek w Kosowie, naoczna świadkini pokazowego procesu w mieście Kosów nad Dmytrem Rabyniukiem (pseudonim „Wesełyj”) oraz Petrem Tomiukiem (pseudonim „Pidkowa”), Wasylina Mychajliwna Jaremin-Czystiuk — deportowana siostra skazanej Marii Jaremin-Cycak (pseudonim „Szczasna”), która była zastępcą dowódcy kuszczu i autorką zbioru poezji „Z dni niewoli i żalu”. Walkę Mykoły Hryniuka, kierownika bojówki kuszczowej wsi Werbowiec o niepodległość Ukrainy, po 70 latach kontynuowała Andriana Susak, wnuczka jego rodzonej siostry Wasyliny Hryniuk-Roznaczuk. Andriana — uczestniczka ATO, narodowa bohaterka Ukrainy, odznaczona orderem „Za męstwo” III stopnia, jedna z bohaterek filmu dokumentalnego „Niewidzialny batalion” (2017). W składzie delegacji ukraińskich dziewcząt-weteranek odwiedziła kwaterę główną NATO, gdzie opowiedziała społeczności międzynarodowej o wojnie Ukrainy z Rosją. Na sali nie było nikogo, kto nie przejąłby się wspomnieniami weteranów, wierszami odczytanymi przez W. Czystiuk, które wzruszały do łez. Emocjonalności wydarzeniu dodawały też szczere głosy dzieci z zespołu „Horycwit” pod kierownictwem Dmytra Fedorczuka, przejmujące słowa prowadzących Halyny Ryptyk i Nadiji Pasiczniak. Refleksjami i opiniami o książce podzielili się Wasyl Hlibczuk, Bohdan Hlibczuk, Mychajło Cok, Roman Matejczuk, Iwan Susak, Mychajło Rabyniuk, Ulana Pawluk. Swoje podziękowania dla autorów książki w liście-odezwie wyraził lwowski naukowiec, badacz walk wyzwoleńczych OUN-UPA Wasyl Humeniuk. Wołodymyr Kozmenczuk — naczelnik wydziału oświaty Kosowskiej Rejonowej Administracji Państwowej, w swoim wystąpieniu zaznaczył: „Cieszy fakt, że na takim spotkaniu jest bardzo dużo młodzieży. Wychowanie dorastającego pokolenia w duchu narodowo-patriotycznym to nieodłączna część procesu nauczania. Kierownicy szkół i nauczyciele wspierają ten kierunek, co jest szczególnie aktualne dzisiaj, w niespokojnym dla nas czasie. Aby mieć przyszłość, należy pamiętać i szanować swoją przeszłość, jakkolwiek gorzka by ona nie była. Naszym obowiązkiem jest wspierać bohaterów, uczyć się sami i uczyć innych pamiętać o poległych i szanować żywych. Właśnie taka książka jest potrzebna w wychowaniu edukacyjno-patriotycznym dzieci i myślę, że stanie się ona podręcznikiem dla naszej młodzieży”. W imieniu autorów Oksana Szwed podziękowała wszystkim, którzy przyczynili się do wydania książki. Na zakończenie prezentacji Wołodymyr Petryczuk i Mychajło Melnyczuk nagrodzili dyplomami i podziękowaniami Kosowskiej Rejonowej Administracji Państwowej oraz Rady Rejonowej autorów książki i tych, którzy bezpośrednio pomagali w jej wydaniu. Dzisiaj nisko chylimy głowy przed pamięcią tych, którzy walczyli, którzy zachowali dla nas dumne imię Ukraińca. Dziękujemy wszystkim tym, którzy oddali to, co najdroższe — młodość, zdrowie, życie za niepodległość i budowę państwa Ukrainy, w którym teraz żyjemy.
Pamięć o bohaterach — ukraińskich żołnierzach początku XX wieku, święcie pielęgnują dzisiejsi ukraińscy oficerowie. Członkowie Kijowskiej organizacji Związku Oficerów Ukrainy od czasu odnowienia mogił rozstrzelanych żołnierzy opiekują się nimi. Przy murach dawnej cerkwi św. Michała Archanioła w monasterze Wydubickim corocznie czczą ich heroiczny czyn. Decyzją Rady Kijowskiego oddziału miejskiego Ogólnoukraińskiego zjednoczenia weteranów oraz Kierownictwa Kijowskiej organizacji ZOU 9 lutego na mogile Bohaterów odbyła się ceremonia ich upamiętnienia. Do udziału zaproszono wojskowych garnizonu kijowskiego, studentów kijowskich uczelni wyższych oraz uczniów szkół, patriotów-Ukraińców z organizacji społecznych oraz przedstawicieli mediów. Z inicjatywy Ukraińskiego instytutu pamięci narodowej oraz Ministerstwa obrony Ukrainy już niejednokrotnie czciliśmy rocznice ich heroicznego czynu. Ale w tym roku nikogo z przedstawicieli nowej władzy i kierownictwa tych struktur na upamiętnieniu bohaterów, niestety, nie było… Związek oficerów Ukrainy zaproponował Ukraińskiemu instytutowi pamięci narodowej, zgodnie z rozporządzeniem Gabinetu Ministrów Ukrainy „O zatwierdzeniu planu działań z okazji obchodów 100-lecia wydarzeń Ukraińskiej rewolucji 1917—1921 lat oraz uczczenia pamięci jej uczestników na okres do 2021 roku” z 26.10.2016 nr 777-r, „O zatwierdzeniu planu działań dotyczących realizacji Strategii narodowo-patriotycznego wychowania dzieci i młodzieży na lata 2017—2020” z 18.10.2017 nr 743-r; Uchwałami Rady Najwyższej Ukrainy „O uczczeniu Bohaterów Ukrainy oraz informowaniu obywateli Ukrainy o wyczynach ukraińskich wojskowych” z 21.02.17 nr 1857-VIII, „O obchodach dat pamiętnych i jubileuszy w 2020 roku” z 03.12.19 nr 325-IX oraz zgodnie z dekretami prezydenta Ukrainy: „O Strategii narodowo-patriotycznego wychowania dzieci i młodzieży na lata 2016—2020” z 13.10.2015 nr 580; Dokończenie na str. 5
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
