Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

BYLIŚMY, JESTEŚMY, BĘDZIEMY

Слово Просвіти, №08 за 2011 рік

Podczas obchodów Dnia Języka Ojczystego, zorganizowanych przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, jego przewodniczący, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan, wręczył tegorocznym laureatom nagrodę „Proświty” im. Borysa Hrinczenki. Zostali nimi działacze na niwie ukraińskiego słowa: nauczycielka z Wołynia Ołesia Kowalczuk; doktor nauk prawnych, zasłużony prawnik Ukrainy Wołodymyr Wasyłenko oraz pisarz, kulturoznawca, szef redakcji czasopisma „Ukraiński Świat” Ołeksander Szokało. Nadija KYRIAN Zdjęcie Ołesia DMYTRENKI Przed wręczeniem nagrody Pawło Mowczan krótko przeanalizował współczesną sytuację językową, podkreślił nadzwyczajną wagę języka w kulturze i życiu narodu. „Kiedy używamy sformułowania »język ojczysty« — powiedział Pawło Mychajłowycz — uświadamiamy sobie, że dotyczy to tego, co najświętsze, co najbardziej decydujące, co mamy. Bo ojczystość, według wyrażenia metropolity Ohijenki, to nie tylko dar, ale i określone zobowiązania. To zostało nam dane przez samego Pana Boga. I kiedy dochodzi do zamachów na życie narodu, wywołuje to wzburzenie, opór przeciwko rusyfikacji, która trwała 70 lat, a faktycznie nie ustała i teraz. Co więcej, nie było tak cynicznego okresu, jaki przeżywamy obecnie w niby to niepodległej Ukrainie. Występując w Charkowie, Lina Kostenko powiedziała: »Jestem o wiele bardziej niepodległa niż nasza Ukraina«. I miała rację. Obecnie niepodległość poddawana jest procesowi erozji. Od kogo Ukraina jest niepodległa? Pewnie od nas. Dzisiaj nie jest nas już 52 miliony, a mniej niż 46. Rozumiem to tak, że odbywa się czyszczenie ukraińskiego terytorium z Ukraińców. Czyszczenie, które zaczęło się od tego, że najjaśniejsze umysły opuściły Ukrainę, najbogatsze obiekty zostały przejęte. Zostało zabrać ziemię — to, co najcenniejsze i najświętsze. Dzisiaj, kiedy świat jest przepełniony papierowymi pieniędzmi, chce on podeprzeć naszymi gruntami swoje puste papierki, aby, przejmując je, ostatecznie nas stąd wyżyć. Ten proces przechodziło bardzo wiele etnicznych ziem, kontynentów. Tak Ameryka Łacińska stopniowo traciła swoje ziemie, a konkwistadorzy wypychali na margines wszystko, co było związane z tą ziemią, mitologią, słowem. Ziemia jest tak bardzo zbratania i połączona ze słowem, językiem, że my ją słyszymy. Rodzime słowo nie powstaje z niczego, za każdym słowem kryje się ogromna historia, biografia. To tysiącleciami układało się w legendy, mity, skrzydlate słowa, idiomy, frazeologizmy. Niedawno wydaliśmy »Wielki słownik wyjaśniający« pod redakcją akademików Instytutu Języka Ukraińskiego. Na jego przygotowanie poświęcono 5 lat wytężonej pracy naszego Centrum Wydawniczego »Proświta« i dwóch instytucji naukowych. Każde słowo ma swoją wagę, swoją energię. I czyż my, na żądanie grupy ignorantów, grupy, która przyszła faktycznie jako zdobywcy naszej ziemi, oddamy ten skarb? Komu? Tym, którzy będą spekulować naszą ziemią, którą nie pozwalano spekulować ani w czasach aryjskich, ani w scytyjskich, ani w książęcych, ani w kozackich, ani w pokozackich. Zapewniam was, że nic im z tego nie wyjdzie. Byliśmy, jesteśmy, będziemy, a zdobywcy będą uciekać z Ukrainy, bo za nami są wieki, z nami jest rodzime słowo, którego będziemy bronić zawsze. W Domu Pisarzy wręczamy zasłużonym nagrodę imienia Borysa Hrinczenki, człowieka, który w nadzwyczaj trudnych warunkach wykonał ogromną pracę. Jego 4-tomowy słownik to fundamenty, na których stoimy i będziemy stać. Nasze zasoby słownikowe zwiększają się, praca trwa. Słowo żyje, pulsuje, napojone ogromną energią. Przecież nie przypadkiem powiedziano, że na początku było Słowo, i Słowo było Bogiem. Kto może powstać przeciwko Bogu? Powracamy w nową falę protestu, aby powiedzieć: obronimy naszą perspektywę”. Po wręczeniu nagrody laureatom odbył się wspaniały koncert. Wystąpiły szanowane zespoły: zespół „Krynycia” Kijowskiego Domu Naukowców pod kierownictwem Leopolda Jaszczenki; chór ludowy „Nadija” (kierownik Nadija Hładyszewśka); oraz młodzi wykonawcy — aspirantka Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. Drahomanowa Rusłana Łocman wykonała własne piosenki. Zauważyła ona zresztą, że święto języka ojczystego powinno być nie raz w roku, a codziennie. Wszystkim bardzo podobała się kompozycja literacko-muzyczna „Portret kobiecy” według utworów laureatki Nagrody Szewczenkowskiej Lubowi Hołoty w wykonaniu zasłużonej artystki Ukrainy Tetiany Nehrij. Wieczór się udał.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин