Сторінка · с. 10сторінка оригіналу ↗
Strażnik siedziby Kosaczów
Слово Просвіти, №08 за 2012 рік
Maryna KIRIUCHINA, Eduard KIRIUCHIN
W krótkim, lecz tak jasnym życiu wybitnej ukraińskiej poetki, folklorystki i działaczki społecznej Lesi Ukrainki złotą nicią przewija się Wołyń, a zwłaszcza wieś Kołodiażne, położona niedaleko Kowla. Ten niezwykły, romantyczny majątek, owiany mgłą tajemnicy, stał się rodzinnym gniazdem Lesi Ukrainki i jej bliskich. To właśnie tutaj kształtowała się jako pisarka, tu powstawała jej oryginalna poezja, czysta jak woda źródlana. Jesienią 1868 roku ojciec Lesi Ukrainki, Petro Antonowycz Kosacz, nabył we wsi Kołodiażne 471,44 dziesięciny ziemi z urochiskami Stadnica, Koniczywszczyzna i Prysłyńskie. A w 1882 roku rodzina Kosaczów przeniosła się tu z Łucka na stałe. W tej posiadłości urodziły się siostry i młodszy brat Łarysy Pietrowny. Ponieważ z czasem siostry poetki rozjechały się po świecie, a rodzice, starszy brat Michaił i sama Lesia odeszli za horyzont, to właśnie Mykole Pietrowyczowi Kosaczowi przypadło strzec Kołodiażnego. Pierwsza wojna światowa, rewolucja i wojna domowa przetoczyły się przez Wołyń ognistym huraganem. A już w latach 1919–1920 Mykoła Kosacz aktywnie zajmował się sprawami kulturalno-oświatowymi w Kowlu. Organizował działalność „Proświty” najpierw we wsi Luków, a potem w Kowlu. Pod jego kierownictwem „Proświta” mocno się rozwijała. Współcześni wspominali, że młodszy brat Lesi Ukrainki, z wykształcenia agronom, był niezwykle humanitarnym człowiekiem, o łagodnym charakterze, bardzo ufnym. W 1921 roku Wołyń, w tym także Kołodiażne, przypadł Polsce, co zostało prawnie zatwierdzone Traktatem ryskim między Rosją Sowiecką a Polską. W latach 1920–1930 majątek coraz bardziej popadał w ruinę. Wieśniacy-świadkowie wspominali: „Kosaczowi nie poszczęściło się i pracy nigdzie nie było”, a polskie władze domagały się, by przyjął „obywatelstwo polskie”. Trzeba było sprzedawać majątek za bezcen, po kawałkach. Żona Natalia Hryhorijiwna Drobysz rozwiodła się z nim, a później, podczas drugiej wojny światowej, wraz z synem Jurijem wyjechała do Stanów Zjednoczonych”. Motria Fedoriwna Fedorczuk, świadek ostatnich dni młodszego brata Lesi Ukrainki, wspominała: „Mykoła sprzedał Polakowi Rubelowi to, co mu zostało z całego majątku, — sad, który zajmował więcej niż jeden hektar. Sprzedał sad, usiadł pod gruszą, zasmucił się, zatęsknił mocno. Pożył krótko, widać serce zabolało, i wkrótce umarł. Trzeba było załatwić pogrzeb, a nie było za co. Pochowali go, w czym chodził: w flanelowej koszuli, czarnych spodniach w białe, bardzo wąskie prążki… Na pogrzeb zebrali pieniądze ci ludzie, którzy dzierżawili od niego ziemię… Wzięli woły, podprowadzili je pod brzozy, położyli trumnę na wóz. Ruszyli na cmentarz, a woły zaryczały i ryczały. Ludzie zaczęli płakać”. Wydarzenia, o których mowa, miały miejsce w odległym 1937 roku. Dziś we wsi Kołodiażne znajduje się światowej sławy muzeum-posiadłość Lesi Ukrainki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
