Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Mykoła Żulynski: «U nas potrafią kupować, potrafią, odpowiednio, i sprzedawać się»

Слово Просвіти, №10 за 2011 рік

— W rozmowie z pisarzem Bohdanem Smolakiem przyznał Pan, że przez całe życie służył trzem kategoriom Słowa: słowo komunikacji w ukraińskim środowisku; słowo w życiu społeczno-politycznym; słowo nauki. Która z tych kategorii Słowa jest dla Pana najważniejsza? — Wszystkie trzy kategorie są niezwykle aktualne. Jednak teraz najważniejsza jest sytuacja polityczna w państwie. Bo od niej zależy i stan, i funkcjonowanie ojczystego słowa oraz nauki. Tym bardziej, że nauka jest wybitną siłą napędową produkcji na świecie. — Czy w uporządkowaniu sytuacji na Ukrainie pomogłoby rozsądne narodowe słowo naszych naukowców, wygłoszone przed deputowanymi ludowymi obecnej Rady Najwyższej? — Tej Radzie Najwyższej już nic nie pomoże. Nawet odpowiednich słów nie znajdziesz, aby scharakteryzować działalność większości tak zwanych deputowanych ludowych. Najhaniebniejsze zjawisko to tych 50 czy 100 robotów, które biegają wzdłuż rzędów pod dyktando Czeczetowa i podejmują ważne decyzje we wszystkich sferach działalności życiowej kraju. Nasz skład narodowo-demokratyczny sprymitywizował się, stał się zdradziecki w kwestii narodowej. I nie ma co im czytać wykładów. Potrzebna jest nowa Rada Najwyższa. Przede wszystkim — inna ustawa o jej wyborze. To problem: uratować Radę Najwyższą od strasznej przewlekłej choroby. — Niedawno w wywiadzie Leonid Krawczuk powiedział, że ta Rada Najwyższa jest szkodliwa dla Ukrainy. — Bardzo rozsądnie powiedział. Ale, niestety, nie był on tą osobą, którą powinien być prezydent Ukrainy. Już sam jeden fakt jest wiele wart: jego wypowiedź, że gdyby wiedział, iż w niepodległej Ukrainie tak potoczą się sprawy, dałby sobie rękę odrąbać przy podpisywaniu porozumień białowieskich. Zaufana osoba Surkisa. Jego charakter — bolszewicki, ideologiczny — nie zmienił się. — A kto powinien być tym prezydentem, którego potrzebuje Ukraina? — Wtedy mógł być tylko Krawczuk. Nie powiedziałem, że wybrano niepotrzebnego. Ale jest coś innego. Od tamtego czasu i do dzisiaj naród ukraiński jest zaniedbany, zrujnowany, bez doświadczenia patriotów-twórców państwa, którzy mieliby umiejętności, wiedzieliby, jak realizować jakiekolwiek kwestie budowania państwa. — Skąd miały się wziąć te umiejętności? — W sercu i mózgu tego działacza, który podejmuje się kierować państwem. Przed wyborami prezydenta Ukrainy w 1991 roku zebraliśmy się w siedzibie Związku Pisarzy. Zdecydowano: wysuwamy tylko jedną kandydaturę. Na drugi dzień dowiadujemy się, że zgłoszenia złożyli i Łewko Łukjanenko, i Wiaczesław Czornowił, i Ihor Juchnowski… I nie było żadnej siły, żeby ich przekonać: tylko jeden kandydat musiał być od sił narodowo-patriotycznych. Bardzo aktywnym liderem był W. Czornowił — polityk, trybun. Ale kierować krajem nie jest tak łatwo. No i, wreszcie, ambicjonalność… Ja, będąc zastępcą przewodniczącego Rady Narodowej, kierowałem jednym z jej posiedzeń. Otóż jeden z kandydatów na prezydenta mówi: “Nie będę więcej zajmował stanowisk w Radzie Narodowej”. Jakoś udało się powstrzymać, żeby to oświadczenie nie trafiło do prasy. Inny kandydat poszedł dalej: jutro wyrzuci z trybuny swój mandat i usiądzie pisać wspomnienia. Ledwo namówili go, żeby nie robił tego z trybuny. A co do Czornowiła, to też zadziałała ambicjonalność. Kiedy Krawczuk oświadczył, że chce współpracować z Ruchem Narodowym, Czornowił powiedział: idziemy do opozycji. — Co powiedziałby Iwan Franko o obecnej sytuacji na Ukrainie? — Gdyby Franko zobaczył, co zrobiliśmy z Ukrainą, nie wytrzymałby. Głęboka ruina. Jak można nie rozumieć swojej idei narodowej, nie umieć jej zrealizować? Czyż można tak siebie nienawidzić? My dzisiaj jesteśmy tak nieudolni, bezradni, sprzedajni, że nie możemy, nie umiemy niszczyć planów naszych wrogów. Trzeba było wesprzeć prezydenta Juszczenkę. A nie pod wpływem naszych “życzliwych” doprowadzić go do znieważenia. Przypominam sobie, jak w swoim czasie zachowali się Moroz i Tymoszenko. Całą pracę prowadzili na własną korzyść, a nie na korzyść Ukrainy. Aż Juszczenko musiał się zgodzić: ona — Premier, Ołeksandr Moroz — Przewodniczący RN. To było bardzo szkodliwe dla kraju. — Arystoteles wzywał: “Żyj prosto — myśl wzniośle!”. Panu tak wychodzi? — Nie mogę żyć prosto. Mnie wszystko martwi — i w sferze politycznej, i w sferze funkcjonowania języka ukraińskiego, i w sferze naukowej. Nigdy niczego nie robię spokojnie. Jest zapał, jest uniesienie — musi być efekt. Bez uniesienia nie ma efektu z działalności. Jako dyrektor Instytutu zawsze kierowałem się zasadą: energia musi być wykorzystana, nie trzeba jej ukrywać. — W 2004 roku Oksana Pachlowska mówiła: “Ukraina jako państwo praktycznie nie dba o szerzenie obiektywnej wiedzy o sobie w Europie Zachodniej”. A jak jest obecnie? — Trzeba byłoby zdefiniować, co oznacza pojęcie “obiektywna wiedza”. Jeśli to ta Ukraina, o którą się troszczymy, to pewnie, że nie jest ona na świecie tak przedstawiona. A w ogóle ludzie, którzy interesują się Ukrainą i tym, co się w niej dzieje, wiedzą o tym, o tej Ukrainie. Jest wiele centrów informacji. A jak coś pozytywnego dzieje się na Ukrainie, od razu zaczyna pracować moskiewska agentura… — I jak długo to będzie trwało? Jak długo będą nas oddawać pod opiekę Moskwy? — Dopóki nie nauczymy się sami sobie radzić. Zresztą, dlaczego ktoś w Europie miałby myśleć o nas? Dokładniej — dbać. Europa jest przerażona Moskwą od czasów Napoleona. Moskwa to straszny terytorialny, przestrzenny, intelektualny potwór, który ma ideologizowany naród, chmarą sunący w tę stronę, w którą wskazują mu bagnetem. Potwór z bronią jądrową. I zasady moralne są mu obojętne. — Mówił Pan o “powolnej polonizacji”. Czy to, co robili z ludnością ukraińską Polacy w Galicji w okresie międzywojennym, można nazwać “powolną polonizacją”? Europejczycy niby zakazywali ukraińskiego uniwersytetu, nie dawali miejsca pracy, dopóki “nie zapisał się na polskie”, na etnicznym ukraińskim terytorium spalili ponad 200 cerkwi prawosławnych, w których modlili się Ukraińcy. A tak zwana sanacja? — Musimy brać pod uwagę, że to jest umownie europejski kraj. Formował się w reżimach kolonialnych — niemieckim, rosyjskim, austro-węgierskim. Największy wpływ na Polskę miała Rosja. Naród, który był pod wpływem Rosji, wziął sobie ją za przykład. Ale jak by nie było, takiego dzikiego niszczenia, na jakie pozwalało sobie bolszewickie imperium, nie było. Chyba może anglicyzacja Ameryki Północnej czy Irlandii. — Czym dla Pana jest współczesne dziennikarstwo? — Dziennikarstwo nasze, niestety, jeszcze nie spełnia tej funkcji, którą powinno spełniać w demokratycznym świecie. U nas potrafią kupować, potrafią, odpowiednio, i sprzedawać się. I nie tylko w tej sferze. Dlaczego? Bo wielu ludzi żyje biednie. A zatem nie są niezależni i wolni. Tak jak prasa. Dziennikarz powinien być zabezpieczony, tak jak jest to w zachodnim świecie. — Jak Pan odbiera inicjatywę D. Miedwiediewa o stworzeniu Traktatu o bezpieczeństwie zbiorowym w Europie? Przecież my, jeśli Europa posłucha Rosji, znajdziemy się, to znaczy już znaleźliśmy się, w szarej strefie. — To jeszcze jeden krok, żeby odrodzić imperialny autorytet Rosji. I drugie: wbić się w UE czy NATO, żeby uciekać się tam do destrukcyjnej działalności. — A co, Zachód nie rozumie, co robi? — Wszyscy oni to dorobkiewicze. Każdy dba o swoje. A jeszcze Francja i Niemcy mają swoje specyficzne związki z Rosją. I strach. Ja ich rozumiem. Ale przykro mi, że oni tak szybko “przeładowują się” w swoich stosunkach z Rosją. Zresztą, boją się Ukrainy — jest dla nich za duża. Oprócz tego Ukraina jest zaniedbana, nie może bronić swoich interesów. Z nami zawierają umowy, Mychajło Andrijowycz Hołubec — doktor nauk biologicznych, profesor, akademik Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, honorowy dyrektor Instytutu Ekologii Karpat NAN Ukrainy, którym kierował przez 16 lat. Po ukończeniu Lwowskiego Instytutu Rolniczego pracował w Naukowo-Badawczym Instytucie Rolnictwa i Hodowli Zwierząt zachodnich rejonów Ukrainy, Państwowym Muzeum Przyrodniczym NAN Ukrainy, jako kierownik Lwowskiego Oddziału Instytutu Botaniki im. M. G. Chołodnego NAN Ukrainy, dyrektor Instytutu Ekologii Karpat NAN Ukrainy. Mychajło Hołubec — członek rzeczywisty Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki. Deputowany ludowy Ukrainy (1990—1994), uczestnik spotkania w Białowieży głów państw Republiki Białoruś, RFSRR oraz Ukrainy (1991). Jeden z twórców Lwowskiej organizacji krajowej Ludowego Ruchu Ukrainy (1989—1990), zastępca przewodniczącego Rady Ludowej w Radzie Najwyższej Ukrainy (1990—1994). Zatem o tym, co dzieje się obecnie na Ukrainie, rozmawiamy z akademikiem, który wiele czasu poświęcił pracy społeczno-politycznej i może spojrzeć na realia polityczne oczami doświadczonego naukowca z wysokości swoich 80 lat.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин