Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 15сторінка оригіналу ↗

Pirogi z karmelkami

Слово Просвіти, №11 за 2011 рік

...łomianej strzesze, kiedy babcia Lisawetka wiązała wianki cebuli. Tak więc kuchnia wiejska była właśnie taka — wiele z niej dawno zapomniano, bo trzeba było biec na niekończącą się robotę w kołchozie. Kiedy tam było się zajmować wszelkimi pundykami, skoro brygadzista pod oknem wykrzykiwał przydział pracy! Prawda, babcia zawsze była w domu i kiedy pościła, to jej jedzenie było dla mnie najsmaczniejsze — gotowała sobie w małym garnuszku kaszę gryczaną (był wtedy deficyt, zresztą gryka była, tak jak za czasów Azarowa!), a ja, bywało, większą połowę wcinałem do końca. Choć był też suto zaprawiony zupą i na piecu stał barszcz na słoninie. Dopiero kiedy we wsi był odpust — wtedy się starano: i zimne, zwane holodcem albo chołodne, stężało w chłodnych sieniach (odpust u nas był ku czci Kazańskiej), i pieczono pirogi, i robiono gołąbki, i kotlety. Pirogi stały pod lnianym ręcznikiem na piecu, na leżance. Z różnym nadzieniem, ale mnie jakoś najbardziej utkwiły z karmelkami. Prawda, cukierki-karmelki nie były deficytem. A my z bratem czekoladowe masło ojciec mógł kupić tylko wtedy, gdy odbierał pensję. Zresztą tak ją właściwie nazywano — получка (wypłata). Bo zarplata — to coś innego, sprawiedliwszego i większego. A tak — получка... Więc gryczaną kaszę polubiłem jeść taką, jakiej nie wszędzie się spotka: dodaję oleju (u nas jest rodzaju męskiego — olej), nierafinowanego, żeby pachniał, i cukru. Próbowaliście? Albo kaszę ryżową — żółtą (do tego trzeba domowego masła i jajek z żółtopomarańczowymi żółtkami), rozsypistą, słodką. U nas nazywa się ją odpustową — pewnie dlatego, że tak bogatej nie zawsze było z czego gotować. Jadłem taką kaszę kiedyś, na początku lat 90., w Oleszni, dokąd jeździliśmy, by przywrócić pamięci imię Zofii Rusowej. Kasza była tak smaczna, że artystka — nie chcę podawać nazwiska — nałożyła ją sobie prosto na klejonkę, żeby nie wyjadło jej wszystkiego ze wspólnej dużej miski, dopóki nie przypnie swojego nieustannie gadającego języka. Więc myślę, że wiele wiejskich przepisów przepadło w czasach kołchozowych. Nie było kiedy i nikomu ich przechowywać. Choć głowa niedawno założonego w Czernihowie Awdijiwskiego Zemlaczestwa (nasza wieś to Sosnicki rejon) Wasyl Buhrowy twierdzi o jakichś szczególnych awdijiwskich wareniki — tu ja, jak wilk z bajki, powiem: „Nie wiem, nie próbowałem”. Podstawowe jedzenie naszych chłopów: rano — zupa, na obiad — barszcz i kasza. Wszystko popijano mlekiem. Na kolację mogło być coś takiego szybkiego, jak jajecznica albo smażone ziemniaki. A kiedy już mieszkałem w mieście, matka opowiadała, jak sąsiedzi robią adżikę: „To alkoholicy lubią tym zagryzać!”. Biedna wieś! Prawda, była u nas też jeszcze jedna potrawa, którą rodzice jakoś lubili — kawmy. To rozgnieciona gotowana ziemniaczana papka, którą dziś nazywa się purée. Ale jadło się ją z sirokwaszą. To też słowo niepowszechnie literackie, bo proszę, komputer je zaznacza. W innej Awdijiwce, w Kulikiwskim rejonie, nasze kawmy nazywa się jeszcze bardziej oryginalnie — hotska. To była częsta wiejska wieczorna strawa. A małemu zaś chciało się pundyków! Ale też dobrze, że prosta strawa wygrywała — zdrowiej! Jednak przysmakami, poza sklepowymi pierniczkami i cukierkami, były u nas kiszone jabłka, które matka wnosiła prosto z piwnicy, brała z beczki. Albo świeże jabłka wujka Wasyla, które trzymał zimą w trocinach — teraz wiem, że to były limonki. A u nas była taka jabłoń, że w wielką śnieżną zimę ojciec owijał ją słomą przed zającami — mieszkaliśmy na skraju pola aż do Ponornickiego traktu, a zające przecierały ścieżki. Jednak nigdy nawet nie myślało się, żeby łapać zające. Podobnie jak kuropatwy, które wzlatywały spod lodowej skorupy, spod śniegu. Jabłoni było kilka, ale smaczniejsze były sąsiedzkie, jak zawsze — u nas nazywały się funtówkami. Długo ich szukałem, opowiadano mi o gruszkach, aż w końcu z Koriukiwki dziennikarz Andrij Nawrodski przywiózł szczepki. Trzeba będzie spróbować je wyhodować. …Kiedy chwalą system komunistyczny, opowiadają, jak dobrze się żyło za Związku, boki mnie bolą. Bo tak się o nie ocierało, kiedy ja, nastolatek, stałem w kolejce wśród dziadków i bab za dwoma bochenkami chleba. Więcej niż dwa na jedne ręce nie dawali! I chleb przywożono raz na dwa dni. I to we wsi dużej, która leżała przy trasie! Więc nie trzeba mnie namawiać. Pirogi z karmelkami były smaczne, ale teraz chcę też inne — z wiśniami, z porzeczkami, z serem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин