Сторінка · с. 2сторінка оригіналу ↗
Język łączy
Слово Просвіти, №11 за 2012 рік
W agencji Ukrinform «Proświta» przeprowadziła okrągły stół „Język ukraiński: konsolidacja społeczeństwa a problemy bezpieczeństwa narodowego Ukrainy”. Rozmowę rozpoczął przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan. Przedstawił referentów, którzy wzięli udział w spotkaniu: przewodniczącego Związku Oficerów, deputowanego ludowego Ukrainy I kadencji Wiaczesława Biłousa, akademika Witalija Dończyka, dyrektora Centrum Wydawniczego «Proświta» Wasyla Kliczaka, prezesa studia telewizyjnego „Małiatko TV” Wołodymyra Kmetyka, doktora nauk filozoficznych, przewodniczącego Towarzystwa „Znannia” Wasyla Kuszerca, dyrektora kanału „Kultura”, reżysera filmowego, laureata Nagrody im. Szewczenki Leonida Mużuka, kandydata nauk historycznych Wołodymyra Petruka, pisarza Wadyma Pepę, doktora nauk filologicznych Ołeksandra Ponomariwa, kulturologa, muzyka, działacza społecznego Kyryła Stećenkę. Do rozmowy zaproszono wicepremier ds. humanitarnych Raisę Bohatyrjową oraz przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa Narodowego Andrija Klujewa. Pani Bohatyrjowa odpowiedziała, że nie mogła przyjść z powodu pilnych spraw państwowych, od Andrija Klujewa nie otrzymano odpowiedzi. Publikujemy teza wygłoszonych referatów.
tam panuje język polski. Niestety, Ukraińcom wtedy nie udało się wywalczyć niepodległości, Ukraina znów dostała się w ręce Imperium Moskiewskiego, tylko pod inną nazwą. Dziś te państwa, dawne kolonie, odrodziły swoje języki i nie mają już żadnych problemów. W pierwszych latach niepodległości my także zaczęliśmy odradzać język ukraiński, który już rozbrzmiewa wszędzie. U nas nie ma ludzi, którzy by nie znali ukraińskiego. Po prostu u wielu z nich pozostaje on w biernym zasobie. Kiedy ministrem edukacji był Iwan Wakarczuk, prawie 80 % kandydatów na studia na Doniecczyźnie i Ługańszczyźnie zdawało egzaminy wstępne po ukraińsku. To świadczy o tym, że tam nie było szczególnych problemów z językiem ukraińskim. Teraz, kiedy Dmytro Tabacznyk usunął jednego z najlepszych rektorów Ukrainy — rektora Donieckiego Uniwersytetu Narodowego im. W. P. Szewczenki, sytuacja pogorszyła się. Chodzi o zmniejszenie liczby godzin języka ukraińskiego w szkole. Zatem nasz język nie uzyskał należnego statusu w państwie. I rzeczywiście istnieje zagrożenie rozłamem Ukrainy. Weźmy dla przykładu Charków, który w swoim czasie był nie tylko stolicą Ukrainy, ale także centrum ukrainizacji. Zrobiono tam bardzo wiele dla odrodzenia języka ukraińskiego. Nawet w czasach zastoju w Charkowie było więcej napisów po ukraińsku niż w Kijowie. A teraz w Charkowie jest antyukraiński przewodniczący obwodowej administracji państwowej, antyukraiński miejski głowa. Język ukraiński nie zajął należnego miejsca, w tym tkwi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwowego Ukrainy. Ale wspierać odrodzenie języka ukraińskiego musi władza. Nie bardzo ona go wspierała, zarówno za Kuczmy, jak i za Juszczenki, w którego pokładaliśmy wiele nadziei. W tej sytuacji o odrodzenie języka ukraińskiego powinno zadbać społeczeństwo. Zatem Towarzystwo „Proświta” stale prowadzi taką kampanię.
Władza nas nie słyszy?
Witalij DONCZYK: — Mówią (zwłaszcza sam Prezydent): podajcie konkretne fakty naruszenia wolności słowa, demokracji, a my podejmiemy kroki. Tymczasem właśnie najrażżące naruszenia wolności słowa i praw człowieka są na oczach wszystkich. Nie wspominam o sferze socjalnej, o górnikach, chłopach (taka przepaść między poziomem życia zwykłych ludzi a wyższymi warstwami, ich zbytkiem — rzadko gdzie się ją spotka). Mówię o omawianej polityce językowej, a największym naruszeniem jest tu zupełny brak reakcji władz na żądania i zapytania inteligencji, naukowców, pisarzy, społeczeństwa. Ile złożono odwołań i oświadczeń, ile odbyło się takich konferencji, okrągłych stołów (wysłuchania parlamentarne; wnioski Instytutu Języka Ukraińskiego Akademii Nauk; „Oświadczenie uczonych instytutów humanistycznych NAN Ukrainy” z 2006 r. i jego ponowne opublikowanie w 2011 r. oraz audycje radiowe — samego tylko A. Pohrebnoho — najdłuższe czasowo; i wiele innych — wystąpienia pisarzy, publicystów, prace znanych językoznawców, historyków…). Wydawałoby się, że wszystko udowodniono, wszystko powiedziano. A reakcja? I. Dziuba w artykułach i w osobnej broszurze argumentownie, na faktach dowodzi, że stanowisko ministra oświaty (!) i nauki (!!) w niepodległej Ukrainie zajmuje ukrainofob, który tego nie ukrywa. I ani jednej reakcji ani Premiera, ani Prezydenta na protesty społeczeństwa. Wolność słowa to tylko wolność mówienia. A wpływać, zmieniać sytuację nie możemy. A tymczasem — jakie cyniczne, kłamliwe (i antykonstytucyjne!) ataki, ciągłe oblężenie naszego języka, kultury, wszystkiego ukraińskiego, narodowego prowadzą, w unisono z imperialnymi szerzycielami „Russkogo mira”, tacy jak Kornilow, Kolesniczenko, Iszczenko, Carkow. I jeszcze niedawno aktywny telewizyjny spiker z regionów ze swym grymasem-uśmiechem wyniosłości Bondarenko, który najwyraźniej uważa, że mówić okrągło i gładko to mówić rozumnie. To wszystko — otwarty zamach na ukraińską tożsamość narodową, na bezpieczeństwo państwa, to podstępne działania, mające na celu niedopuszczenie do narodowego budowania ukraińskiej Ukrainy. Rozprawianie o „prawach czełowieka” (russkojazyczniego czełowieka) i tu zaraz — na każdym kroku, nie trzeba prowadzić nawet szczególnego monitoringu przestrzeni telewizyjnej — brutalnie łamane są prawa ukraińskiego człowieka. Żądania, z którymi zgodnie z prawem, powołując się na 10 artykuł Konstytucji Ukrainy, zwracają się do władz znani przedstawiciele ukraińskiego społeczeństwa — są ignorowane. Władza ich nie słyszy. A za ukraińskimi ustępstwami wobec Bondarenki i innych idą z nią działania: „przegląd” kwot, który
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
