Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

GDZIE SĄ UKRAIŃCY, TAM I SZEWCZENKO

Слово Просвіти, №12 за 2011 рік

Swiatosław WASYLCZUK, przewodniczący Żytomierskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Jeszcze na jedną osobliwość wieszczego słowa Szewczenki chciałbym zwrócić uwagę czytelników gazety. Szewczenko jest twórcą politycznego terminu na nazwę naszej Ojczyzny — Ukraina. W jego utworach ten termin użyto ponad sto razy. Jeśli przed nim nasz kraj oficjalnie nazywano Małorosją, Južnaja Russ, albo po prostu pogardliwie — Chochlandią, to od Szewczenki nazwa Ukraina mocno (i już na zawsze!) przylgnęła do niego. Zatem to właśnie od Szewczenki nasza wielka Ojczyzna — Ukraina, a my zaczęliśmy nazywać się Ukraińcami. Ta nazwa stopniowo utrwaliła się wśród wszystkich naszych rodaków etnicznych. W przeciwieństwie do Rosjan, narodu metropolitalnego Imperium Rosyjskiego, zarówno carskiego, jak i późniejszego komunistyczno-sowieckiego. Uwielbię Tych niemych niewolników małych. Stanę na straży przy nich Postawię słowo. Jakie słowo? Wydaje mi się, że wielki Taras miał na myśli nie tylko własną twórczość, lecz także słowo pisane, zawarte w Prawach i Konstytucji w przyszłym naszym niepodległym państwie. Bogaty w treści język ludowy, głęboka znajomość życia i dążeń rodzimego narodu, wysoki poziom artystycznego mistrzostwa, płomienne, szczere słowo poety w obronie uciskanego rodzimego narodu oraz wezwanie „wyostrzcie topór” stały się czynnikiem tego, że jeszcze za życia Tarasa jego utwory zyskały szeroką popularność na Ukrainie. A pod koniec XIX i na początku XX wieku „Kobzarz” stał się książką nr 1 w każdej świadomej ukraińskiej rodzinie. Czytano go, przepisywano, uczono się go na pamięć, deklamowano na zebraniach starszych i młodszych Ukraińców; w Naddnieprzańskiej Ukrainie, wchodzącej w skład Imperium Rosyjskiego, oraz w Galicji, Bukowinie, Zakarpaciu, Łemkowszczyźnie, które znajdowały się pod berłem Austro-Węgier. Z „Kobzarza” niepozostający obojętnymi i dociekliwi uczyli się historii Ukrainy, uczyli się ukraińskiego patriotyzmu, bronili swoich narodowych, społecznych i duchowych praw, rodzimego języka, powracali z zrusyfikowanego i spolszczonego, zgermanizowanego, zachwaszczonego pola na swoją odrodzoną rodzimą duchową niwę. I takich procesów stało się masowo. W 1868 roku powstała „Proświta”, pierwsze społeczno-polityczne zrzeszenie świadomych Ukraińców, rozszerzając się na całą Ukrainę, przekraczając granice imperiów. Właśnie „Proświta” stała się szkołą ducha narodowego, hartu, wiedzy i przekonań. Tak idee ukraińskiego odrodzenia narodowego opanowały masy, i przy pierwszej sprzyjającej sytuacji politycznej zjednoczeni patrioci w 1917 roku w Kijowie ogłosili niepodległe państwo Ukraińców — Ukraińską Republikę Ludową. Wielki Taras zawsze i wszędzie jest z nami. Stale jesteśmy w drodze do niego. W 1964 roku widziałem w Workucie, w robotniczym klubie górniczym, dużą wystawę fotograficzną poświęconą 150. rocznicy urodzin T. Szewczenki, przygotowaną przez tamtejszych Ukraińców. I wtedy pomyślałem: gdzie są Ukraińcy, tam jest i Szewczenko. Nasz geniusz, nasz przewodnik, nasz buntownik, nasz wolny, zwycięski narodowy duch, który wzywa na barykady, w szeregi armii URL i w szeregi UPA. Potem Ruchu Narodowego Ukrainy, który rzeczywiście wywalczył niepodległe Państwo Ukraińskie. Szewczenko i Ukraina są nierozłączni! Na zawsze!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин