Сторінка · с. 2сторінка оригіналу ↗
POŻEGNAJ, PRZYJACIELU IWANIE!
Слово Просвіти, №12 за 2011 рік
Wkrótce nas rozdzielono, a po raz drugi, po 11 latach, spotkałem się z Helem ponownie w mordowskiej Sosnowce, ale tym razem nie w obozie koncentracyjnym, lecz w więzieniu. W tym czasie zmężniał, lecz był równie aktywny, odważny i zawzięty. Kiedy mnie przywieziono, umieszczono mnie w celi, w której byli Iwan Hel, Rosjanin Stiepanow, Walentyn Moroz, a ja stałem się czwartym. W tym czasie Moroz odbywał karę karceru na 15 dób i na razie było nas troje. Informacje ogólnego charakteru omawialiśmy wspólnie, a inne sprawy omawialiśmy wtedy, gdy Stiepanow był na spacerze, albo gdy on pozostawał w celi, a oni szli na spacer. Hel zapoznał mnie, nowicjusza w tym więzieniu, z系统ą podziemnej pracy: sporządzaniem dokumentów i ich przekazywaniem poza więzienie. Dał mi kawałki bardzo cienkiego papieru transformatorowego wielkości ćwiartki kartki A4. Sztuka mikropisma
Właśnie w tej celi Iwan Hel pomógł mi zredagować „Apel ukraińskiego ruchu narodowo-wyzwoleńczego w sprawie ukraińskiej samodzielności”, który podpisało 19 ukraińskich więźniów politycznych. Sygnatariusze upoważniali prezydenta SKWU „do przeprowadzenia całego kompleksu pracy dyplomatycznej i innej, która okaże się konieczna do wyjścia Ukrainy z tzw. ZSRR i utworzenia samodzielnego państwa ukraińskiego”. Okazało się, że i za granicą odszyfrowanie mikropisma było trudne, a spośród sygnatariuszy omyłkowo wypadł Mykoła Kurczyk, i dokument rozpowszechniano jako dokument osiemnastu osób. W 1980 roku nas z Mordowii przewieziono do więzienia w miejscowości Kuczino na Uralu. Hel i tam aż do końca 10-letniego okresu uwięzienia zachowywał się wzorowo: wobec czekistów i ментów nie tłumaczył się ze swojej samodzielnickiej postawy, lecz raczej przechodził do kontrnatarcia i zwi-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
