Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗
Poświęcone Piotrowi Bojkowi
Слово Просвіти, №12 за 2014 рік
Wydaje się, że urodził się z gorącą miłością do słowa artystycznego i przez całe życie pielęgnował ją w sercu. Ta miłość wytyczyła mu ścieżkę do opanowania sekretów piękna i siły właśnie rodzimego słowa ukraińskiego.
Mykoła Kaharlycki, zasłużony działacz sztuk Ukrainy, członek NSPU, członek NSTDU
Petro Todosiowycz Bojko od dzieciństwa miał słaby wzrok, więc świat uczył się poznawać za pomocą słowa mówionego. Po ukończeniu szkoły wstąpił do Lwowskiego Technikum Paliwowo-Górniczego, zwabiony romantyką, a także dlatego, że tam była najwyższa stypendium. Uczył się dwa lata, opanowując mądrości górnictwa, ale miłość do słowa nie zgasła. Często odwiedzał Teatr im. Marii Zankowieckiej oraz Teatr Młodego Widza. Nic dziwnego, że podczas ogólnozwiązkowego konkursu amatorskiej sztuki artystycznej w 1951 roku, w którym brał udział, poprosił znaną śpiewaczkę Walerię Wołodymyrówną Barsową, przewodniczącą jury, o zgodę na recytowanie poezji w języku ojczystym. Ona nie zaprotestowała: „Czytaj, dorogoj, ten język jest nam od dawna znany”. Wyjątkową czystością dykcji i szlachetną barwą miękkiego, jedwabistego głosu zdobył wśród licznych kandydatów drugie miejsce w konkursie — zabłysła mu gwiazda dyktora i w poszukiwaniu szczęścia i losu udał się do stolicy. Po przeprowadzce do Kijowa pomyślnie kończy technikum górnicze i w 1953 roku wstępuje na Uniwersytet im. T. H. Szewczenki. Pewnego razu usłyszał w radiu ogłoszenie o naborze na stanowisko dyktora. Udał się tam. Konkurs odbywał się w trzech turach. W pierwszej turze wzięło udział 400 osób, do drugiej przeszły dwie dziesiątki, w trzeciej pozostały tylko dwie. Zwyciężył pierwszoroczniak Petro Bojko. Zaproszono go do pracy jako dyktora Ukraińskiego Radia. Nauczycielami mieli prawdziwych, ukraińskich dyktorów — Andrija Jewenki, Ninę Sawycką, Ołeksija Watulę, Ihora Murasziko. „Ihor Murasziko potrafił przekazywać najdelikatniejsze związki znaczeniowe, logiczne i psychologiczne między słowami w zdaniu i między taktami frazy tak, jak nikt dotąd nie umie”, — wspomina Petro Todosiowycz. Zdobywał u nich praktyczne doświadczenie i wytrwale pracował nad sobą w czasie wolnym, bo uświadamiał sobie, że słowo artystyczne nie odezwie się w tobie, dopóki się nim nie przejmiesz, dopóki w tobie nie rozbłyśnie wszystkimi barwami. Petro Todosiowycz nigdy nie zapomina o swoich nauczycielach — Ambrozym Buczmie, Poliny Niatko, Dmytrze Franku, tych zdumiewających mistrzach, którzy urzekają słuchaczy pięknem i potężną siłą słowa. Spośród wybitnych dyktorów nieprześcignionym mistrzem słowa artystycznego był Jurij Wasylowycz Szumski, a z ogólnozwiązkowych — czarodziej żywego słowa Dmitrij Żuraw'iow. Uczył się u nich, ale ich nie naśladował, bo miał własną paletę dźwięków — swój tembr, swoje odczucie i brzmienie słowa, wreszcie własną wizję i interpretację słowa, zaszczepione przez ojców i matkę-naturę. Jego głos jest bardzo elastyczny, bogaty w barwę, bogaty w odcienie, tony i półtony. Przyjemnie go słuchać, zachwycasz się nim, ufasz mu, bo tworzy w nim święto, ponieważ wnika w duszę autora, którego tekst odczytuje.
W 1962 roku nadano mu tytuł zasłużonego artysty Ukrainy. Od tego czasu była praca nie tylko przed mikrofonem, ale także na katedrach dydaktycznych: wyraźne czytanie i kulturę języka ojczystego wykładał w instytucie pedagogicznym oraz na Uniwersytecie im. T. H. Szewczenki, na wydziałach filologicznym i dziennikarstwa. Kiedy na Ukrainie powstał Ruch za Niepodległość, Petro Bojko musiał szukać dróg do dusz i serc słuchaczy. I dyktor najwyższej kategorii został kapłanem Ukraińskiego Prawosławnego Kościoła Kijowskiego Patriarchatu. 24 sierpnia zadzwoniono do niego z Ruchu i zaproponowano poświęcenie sztandaru, który powiewał nad Radą Najwyższą. Poświęcenie odbyło się przy Soborze Mądrości Bożej, a następnie w procesji wszyscy udali się na Plac Niepodległości, gdzie odprawił modlitwę. Stamtąd ruszyli do Rady Najwyższej, a za nimi szedł prawie cały Kijów. Po obiedzie deputowani uchwalili „Deklarację o niepodległości Ukrainy”. Na prośbę arcybiskupa Wołodymyra Romaniuka Petro Todosiowycz odprawił nabożeństwo dziękczynne. Pojechał do Kanady, aby zdobyć wykształcenie teologiczne. Niestety, w Kanadzie wykryto u niego nowotwór oka i przez półtora miesiąca był napromieniany. Po powrocie na Ukrainę kontynuował pracę w Ukraińskim Radiu. Czytając materiały, które mu zaproponowano, doszedł do wniosku, że trzeba wykonać jeszcze niezrealizowane zadanie: nie zostały odczytane i ułożone w muzykę nie wszystkie wiersze Szewczenki, a także jego utwory prozą i najpiękniejszy duchowy dokument Poety — „Dziennik”. W tych dniach brzmi „Dziennik” jako zwieńczenie wieloletniej pracy Petra Todosiowycza nad uwiecznieniem poetyckiej i prozatorskiej spuścizny geniusza. Odczytał on i za zgodą kierownictwa Ukraińskiego Radia znacznie uzupełnił zasoby Narodowego Radia ogromną liczbą utworów ukraińskich klasyków i współczesnych w doskonałych interpretacjach, które będą wzorem dla przyszłych pokoleń czytelników. Ale szczególny jest jego wkład w szewczenkowskę. Niemal cały „Kobzarz” odczytał, dziewięć powiastek w rosyjskim przekładzie Borysa Antonenki-Dawydowycza („Najmiczka”, „Warnak”), Mykyty Szumyły („Księżna”, „Muzykant”), Iwana Riabokliacza („Nieszczęśliwy”), Iwana Wyrhana („Kapitansza”), Leonida Smiłjanskiego („Bliźnięta”), Ołeksija Kundzicza („Malarz”), Stepana Kowhaniuka („Spacer z przyjemnością i nie bez morału”). Obecnie w interpretacji Petra Todosiowycza brzmi „Dziennik” w doskonałym przekładzie Ołeksandra Konyskiego. Brzmi namiętnie, natchnienie, jak spowiedź samego Tarasa Hryhorowycza Szewczenki. Słuchanie tego cyklu audycji bez wzruszenia jest niemożliwe. Dzięki nim Petro Todosiowycz rozwiera duszę genialnego Kobzarza, przekazuje jego intymne myśli i przeżycia. Genialne odczytanie, zgodne z myślami i nastrojami samego Tarasa Szewczenki! Wydaje się, że gdyby Taras Hryhorowycz nagle ożył i usłyszał, jak Petro Todosiowycz modlitewnie czyta jego utwory, pochyliłby przed czytelnikiem głowę w głębokim ukłonie i pobłogosławiłby jego wyczyn, bo on nie czyta Tarasa Hryhorowycza, lecz tworzy modlitwę.
Genialna Maria Kostiantynówna Zankowiecka szczerze wyznała: „Kiedy występowałam w roli Gali, zawsze wydawało mi się, że przebywam w jakiejś starożytnej świątyni. Kiedy wymawiam słowa, które wielki nasz ojciec włożył w usta swojej ukochanej bohaterki, wydaje mi się, że się modlę… Takie samo uczucie ogarnia mnie, gdy muszę występować na wieczorach poświęconych pamięci Szewczenki. Nie czytam, lecz modlę się. Inaczej nie mogę”. Podobne świętowanie tworzy także Petro Bojko — nie czyta Szewczenki, lecz modli się! Zdumiewający mistrz słowa, psy-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
