Сторінка · с. 1сторінка оригіналу ↗
Projekt ustawy nr 5670-d «O językach...» może stać się «koniem trojańskim»
Слово Просвіти, №12 за 2018 рік
Wasyl BOJCZUK
Tylko dzięki trosce o narodową oświatę, narodową kulturę i narodową gospodarkę można zbudować silne i pomyślne państwo. Przykładem tego są Polska, Litwa, Łotwa, Estonia. Jeden jedyny urzędowy i państwowy język jest bezwzględnym czynnikiem jedności i dobrobytu państwa. Niestety, Ministerstwo Edukacji Ukrainy z jakichś powodów stale forsuje równość między językami mniejszości narodowych a językiem państwowym. Przykładem tego jest tak zwany społeczny projekt ustawy nr 5670-d z 09.06.2017 roku „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego”. Dokładnie tak można interpretować punkt 2 artykułu 1 tego projektu ustawy, gdzie napisano, że „Status języka ukraińskiego jako jedynego języka państwowego nie może być podstawą do zaprzeczania prawom i potrzebom językowym osób należących do mniejszości narodowych”. Razem z Ustawą Ukrainy „O oświacie”, w której „gwarantuje się prawo do nauki w komunalnych placówkach oświatowych w celu uzyskania wychowania przedszkolnego i ogólnego średniego wykształcenia, obok języka państwowego, językiem odpowiedniego rdzennego narodu” (art. 7, pkt 1, ust. 3), otrzymujemy pełną równość i uprawnienia prawne języka mniejszości narodowych i państwowego języka ukraińskiego. Ale przecież Konstytucja Ukrainy stwierdza, że język państwowy w naszym kraju jest jeden i takiej równości być nie może. Językiem nauczania musi być język państwowy, a język mniejszości narodowych może być nauczany jako element kształcenia. Dlaczego więc zakładają minę o opóźnionym działaniu w ustawie językowej i zamiast czynnika jednoczącego znów chcemy się mylić. Bo ignorowanie dawnej niedoskonałej Ustawy Ukraińskiej SRR „O językach w Ukraińskiej SRR” z 1989 roku, brak języka ukraińskiego na Krymie i na wschodzie Ukrainy były przyczyną nieporozumień, pragnienia północnego sąsiada, by bronić „rosyjskojęzycznych”, czyli wojny. W projekcie ustawy nr 5670-d podaje się także niekorzystne dla języka ukraińskiego proporcje procentowe w kwestiach książkowego drukarstwa, języka mediów i innych, co ogólnie nie sprzyjałoby kształtowaniu się ukraińskojęzycznego środowiska budującego państwo na Ukrainie. Istnieje podejrzenie, że mimo długiej listy znanych inicjatorów projektu ustawy nr 5670-d wielu z nich po prostu go nie czytało, ufając tym, którzy mają na celu po raz kolejny zniweczyć wszelkie wysiłki na rzecz utwierdzenia ukraińskiej Ukrainy. Takie podejście w projekcie ustawy nr 5670-d jest sprzeczne z wnioskami Komisji Weneckiej, że „polityka zachęcająca do języka państwowego gwarantuje ukształtowanie się odrębności wspólnoty ogólnopaństwowej i, ze swej strony, zapewnia wzajemne zrozumienie — zarówno między różnymi częściami ludności, jak i wewnątrz każdej z nich. Możliwość posługiwania się językiem urzędowym na całym terytorium kraju powinna być zapewniona obywatelom także w celu zapobiegania dyskryminacji przy wykonywaniu przez nich swoich podstawowych praw – w tych regionach, gdzie większość ludności stanowią osoby należące do mniejszości narodowej” (CDL-AD(2010)035, paragraf 42). Europejska Karta Języków Regionalnych lub Mniejszościowych z 5 listopada 1992 roku (ratyfikowana Ustawą Ukrainy nr 802-IV z 15.05.2003) stwierdza, że „ochrona i wspieranie języków regionalnych lub mniejszościowych nie powinny być prowadzone na szkodę języków urzędowych i potrzeby ich nauki” (preambuła).
Wyjaśniający raport do Ramowej konwencji o ochronie mniejszości narodowych z 1 lutego 1995 roku (ratyfikowanej ustawą Ukrainy nr 703/97-ВР z 09.12.1997) stwierdza, że „zobowiązanie Stron dotyczące stosowania języków mniejszości w żaden sposób nie narusza statusu języka urzędowego (języków urzędowych) państwa” (punkt 66), a „w rzeczywistości znajomość języków urzędowych jest czynnikiem zgody i jedności społecznej” (punkt 78). Oprócz projektu ustawy nr 5670-д w Radzie Najwyższej Ukrainy zarejestrowano także dwa inne projekty ustaw o językach: projekt posła ludowego Ukrainy Jarosława Lesiuka nr 5556 z 19.12.2016 roku „O językach na Ukrainie” oraz projekt nr 5669 z 19.01.2017 roku „O funkcjonowaniu języka ukraińskiego jako państwowego i trybie stosowania innych języków na Ukrainie”. Każdy z tych trzech projektów ma wady. Jednak w dwóch ostatnich projektach nie ma prób wypierania języka państwowego, przeciwnie, są lepsze wskaźniki procentowe dotyczące wydawnictw książkowych, języka mediów i innych. Na uznanie zasługuje projekt nr 5670-д z 09.06.2017 roku „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako państwowego” — ostatnie artykuły dotyczące współpracy z policją, inspekcjami i innymi są napisane lepiej. Popierając inicjatywę Larysy Nicoj, proponuję połączyć najlepsze artykuły każdego z tych trzech projektów i przygotować skonsolidowany projekt ustawy „O językach na Ukrainie” w celu prawnego utwierdzenia języka ukraińskiego jako czynnika jednoczącego wszystkich obywateli Ukrainy, niezależnie od pochodzenia etnicznego.
BARWY SŁOWA
ZAPRASZA JOSYP MARUCHNIAK
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
