Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

LIST OTWARTY DO HANNY HERMAN (STECIW)

Слово Просвіти, №14 за 2011 рік

Zynowij HAJECKIJ, przewodniczący Pustomyckiego Rejonowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, obwód lwowski. Długo zbierałem się, by napisać do Pani, Hanno Mykołajiwno, i wciąż to odkładałem. Myślałem, a może wszystko jeszcze się ułoży, zmieni na lepsze. Lecz widzę, że przeciwnie — wszystko zmierza ku gorszemu. To, że człowiek się zmienia — zjawisko naturalne. Tylko jeden człowiek doskonali się, wyciska z siebie niewolniczą naturę, progresuje, inny zaś, przeciwnie — degraduje. Pani poziom intelektualny nie budzi u mnie wątpliwości. Jeśli chodzi o moralny, to on martwi mnie najbardziej, jako człowieka, który zna Panią od szkolnej ławy. Tak się złożyło, że w latach 1969—1971 pracowałem jako nauczyciel w Szkole Średniej w Kołodrubach i nawet przez jeden rok byłem wychowawcą w Pani klasie (prawda, lekcji w niej mi z jakiegoś powodu nie dali). Niedawno, występując w programie S. Szustera na Pierwszym Kanale Narodowym, z jakiegoś powodu oświadczyła Pani, że w 1970 roku „uczyłam się w jednej ze lwowskich szkół”. Czy Pani wstydzi się przyznać, że uczyła się w Kołodrubach? Zresztą, to drobny szczegół i nie warto akcentować tego. Zapamiętałem Panią — drobna, wysoka, rozwinięta ponad swój wiek dziewczyna była aktywistką, prawdziwą liderką w klasie. Imponowali mi także Pani rodzice, zwłaszcza ojciec Mykoła. Przez pewien czas pracował jako buldożerzysta u nas w Lisiewiczach. Kiedy w weekendy wracałem do domu, to nierzadko spotykałem go na drodze w wyczyszczonym do błysku traktorze koloru pomarańczowego z schludnymi i czystymi firankami w bocznych oknach. A jeszcze uderzało mnie, że sam traktorzysta — w krawacie, w śnieżnobiałej koszuli, jak prawdziwy inteligent — siedzi za kierownicą ciężkiej maszyny. Takim go zapamiętałem, schludnym, inteligentnym i, jak mi mówiono, porządnym człowiekiem. I bardzo żal, że tak wcześnie opuścił ten świat. Wydaje mi się, że gdyby żył, i Pani byłaby inna… Mijały lata, stała się Pani znaną dziennikarką. Wiele rzeczy o Pani, jak i o innych swoich uczniach, nie wiedziałem, ale informacje, które wyczytywałem, słyszałem o Pani, cieszyły mnie. Pani reportaże, wystąpienia publiczne, oświadczenia, wreszcie — działalność w radiu „Swoboda”, napełniały mnie, jako nauczyciela, poczuciem dumy. Tak, tak. Może nie miałem prawa i nie była to moja zasługa, ale cieszyłem się, że wśród moich wychowanków byli tak nieustraszeni, wolnomyślni i mądrzy uczniowie. Moje przekonania w tym umocniły się, kiedy przypadkowo spotkałem się z Panią w 1989 roku w wydawnictwie „Wilna Ukrajina”. Rzecz w tym, że mojego artykułu „Jeszcze raz o języku narodu, na ziemi którego żyjemy” nijak nie odważano się drukować. Z „Łeninskoji mołodi” mnie oddelegowali do „Lwowskoj prawdy”, a ci proponowali przetłumaczyć artykuł na rosyjski, ale i po tłumaczeniu znów odsyłali do redakcji „Łeninskoji mołodi”. I wtedy sprawę wzięła Pani i artykuł opublikowano. 12 kwietnia 1990 r. wybieraliśmy przewodniczącego rady obwodowej. Przypominam sobie, jaką gorączkową działalność Pani rozwinęła, agitując za W. Czornowołem. Mnie i moich towarzyszy z Ruchu i z Towarzystwa Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki nie trzeba było agitować. Byłem przekonany i pewny kandydatury W. Czornowoła i bez agitacji. Ale Pani pozycja mimo wszystko imponowała. A w przerwie, przed głosowaniem, Pani, choć nie była Pani deputowaną, wystąpiła z oświadczeniem i opowiedziała o poufnej rozmowie z pełnomocnikiem MSW USRR pułkownikiem W. Barancem o zamiarach „wzięcia zarządzania obwodem lwowskim pod swoją kontrolę”. — Ależ to prowadzi do wojny domowej — wyciągnęła Pani wtedy wniosek — i że w odpowiedzi pułkownik W. Baranec był gotowy na to. I znów Pani postawa obywatelska mnie ucieszyła. W tamtym czasie Pani, progresywna dziennikarka, jeszcze nie była politykiem, ale w wielkiej polityce już się Pani kręciła. Właśnie jako dziennikarka zdobyła Pani przychylność W. Czornowoła i pewien autorytet. Nie chcę używać wyświechtanej frazy „wkradła się Pani w zaufanie” do niego jako Przewodniczącego rady obwodowej, deputowanego Rady Najwyższej i wkrótce jednoosobowego Przewodniczącego Ruchu. Wiadomo, że W. Czornowił początkowo nie był zwolennikiem przekształcenia tej organizacji społecznej w partię, słusznie uważając, że „przekształcenie Ruchu w partię wyrządziłoby niepowetowaną szkodę sprawie wyzwolenia narodowego”. Bo Ruch wtedy jednoczył wszystkie opozycyjne wobec władzy siły. Ale po pewnym czasie Wiaczesław Maksymowycz przekształcił Ruch w partię polityczną. Obecnie możemy tylko domyślać się, pod czyim wpływem i gdzie przechodziły swój trening osoby z najbliższego otoczenia Ruchu. „Oprócz Hanny Herman — wspomina Hryćko Hajowyj — można wspomnieć i niektórych jego (W. Cz.) sojuszników wyższej rangi — na przykład, trzykrotnego ministra sprawiedliwości w różnych rządach, z których każdy nie był ruchowcem, albo kompartyjnego nomenklaturowego „międzynarodowca”. Więc nam pozostaje tylko domyślać się, co szeptały oraz do czego skłaniały te służalcze „profesjonalne” osoby… i do jakiego finiszu doprowadziły samego Wiaczesława Maksymowycza”. Jakimże przykrym było moje zdziwienie, kiedy zobaczyłem Pani nazwisko nie wśród byłych, jak mi się wydawało, współmyślicieli, a w przeciwnym obozie, już jako doradcy W. Janukowycza. — Choćbym gdzie pracowała, zawsze pracowałam za duże pieniądze — oszołomiła Pani swoją odpowiedzią i kolegów dziennikarzy, i nas wszystkich. Nie sposób było otrząsnąć się z szoku. A dalszą Pani działalność inaczej jak zdradą nie nazwiesz. Pani wystąpienia publiczne, oświadczenia, burzliwa działalność w okresie permanentnych wyborów jako „adwokata” dalekich od interesów narodowych osób zmuszały do zastanowienia. Kiedy więc była Pani szczera: wtedy, kiedy broniła Pani Swobody, stała Pani obok

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин