Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

NIE MA GO JUŻ NA ZIEMI

Слово Просвіти, №15 за 2004 рік

PAMIĘĆ Nie ma już Mykoły Rudenki… Dusza jego — jasna i udręczona — oddala się w głębiny Wszechświata, leci na nieznanych nam odległościach. …I tutaj, jestem pewien, odzywa się do tych, których Mykoła Rudenko kochał za życia, i do wszystkiego tego, co kochał on w życiu. Tak i lecę po błękitnej orbicie, Słucham tęcz pieśni siedmiostrunnych. Cóż mi śmierć? W zielonym świecie Rozpuściłem się, jak dźwięku echo. Cóż mi śmierć? Niewydaną duszę Wlałem w burzę i w jeziorną lilię… Tak pod niebem i żyć muszę, Stawszy się ziemią… Żywą ziemią. Ta miłość (i nie mniej niż męstwo obywatela, obowiązek honoru patrioty, niezłomna wola bojownika) kierowała wszystkimi jego ziemskimi drogami — i na frontach II wojny światowej, i po łagrach oraz zesłaniach… Ta wielka miłość do życia, do ludzi — wygładziła nie tylko świat lirycznych obrazów, które Mykoła Rudenko stworzył jako poeta, nie tylko filozoficzne idee, którymi pragnął pomóc ludziom i Ojczyźnie, ale i niezrównanej szczerości i piękna uśmiech. Tak i jaśniał on naprzeciw każdemu dobremu człowiekowi!.. I tobie już nie straszna godzina, Co mrozem oddycha do skroni. Bez ludzi i sam ty — nie człowiek, Jak bez słońca iskra — nie ogień. …Piękny i niezapomniany uśmiech Mykoły Rudenki zachował się na fotografiach wiosny 1993 roku. W te dni Andrij Nimenko zakończył pracę nad rzeźbiarskim portretem Mykoły Rudenki i na otwarcie (pierwszą prezentację) zaprosił Pisać wiersze Mykoła Rudenko zaczął w dzieciństwie, drukowały je gazety pionierskie, był zwycięzcą konkursu i stypendystą Narkomosu. Dzięki czemu w 1939 r. wstąpił na wydział filologiczny Uniwersytetu Kijowskiego. Przestudiował zaledwie dwa miesiące. Do partii wstąpił jeszcze po ukończeniu szkoły, w kopalni, gdzie wcześniej pracował ojciec. W 1939 r. — powołany do wojska (ukrył, że nie widzi na lewe oko). 4 października 1941 r. w pierwszych walkach pod Leningradem został ciężko ranny kulą wybuchową. Odznaczony orderami Czerwonej Gwiazdy, Wojny Ojczyźnianej I stopnia, sześcioma medalami. Po wydaniu w 1947 r. zbioru wierszy „Z pochodu”, przyjęty do Związku Pisarzy Ukrainy. Pracował jako odpowiedzialny sekretarz wydawnictwa „Radianśkyj pysmennyk”, był redaktorem czasopisma „Dnipro”, sekretarzem komitetu partyjnego ZPU, członkiem Kijowskiego komitetu miejskiego KPU. Mykoła Rudenko — autor wielu zbiorów poezji, powieści i opowiadań, w szczególności „Witer w oblyczczia” (1955), „Ostannia szabla” (1959), „Orłowa bałka” (lata 70.), powieści fantastycznych „Czariwnyj bumeranh” (1966), „Slidamy kosmicznoji katastrofy” (1962), poematu „Chrest” (1976, o głodzie 1933 r.). Po raz pierwszy M. Rudenko wystąpił przeciwko istniejącemu porządkowi w 1949 r., kiedy krytycy „kosmopolitów” gromili i niszczyli żydowskich pisarzy. Aby ich osądzić, od Rudenki jako sekretarza komitetu partyjnego ZPU wymagano negatywnych charakterystyk, a on, człowiek łagodny i życzliwy, twardo odmawiał ich dawania, co jednak na losie skazanych nie odbiło się. Ale Rudenko od 1950 roku nie zajmował już żadnych stanowisk, dobrowolnie pozbywając się w ten sposób wszystkich przywilejów radzieckiego establishmentu. Strasznym wstrząsem stało się dla niego odbrązowienie na XX zjeździe KPZR „kultu jednostki Stalina”. Przyszła myśl, że sprawa nie w samym Stalinie, jeśli paranoik i sadysta mógł tyle lat stać na czele partii i państwa. Zatem nauka, która legła u podstaw państwa, jest w czymś błędna. Studiowanie „Kapitału” przekonało Rudenkę o tym, że nauka Karola Marksa jest błędna w samej swojej podstawie. 1974 r. za krytykę marksizmu M. Rudenko wykluczony z KPZR, 1975 — z ZPU. Musiał sprzedać samochód, daczę, zatrudnił się jako nocny stróż. Na początku lat 70. Rudenko włączył się w pracę na rzecz ochrony praw człowieka, w tym narodowych. Miał bliskie stosunki z moskiewskimi dysydentami, był członkiem radzieckiego oddziału Amnesty International. 18 kwietnia 1975 roku został aresztowany za działalność obrończą, ale jeszcze podczas śledztwa w związku z 30-leciem Zwycięstwa amnestionowany jako uczestnik II wojny światowej. 9 listopada 1976 roku w mieszkaniu Ołeksandra Ginzburga w Moskwie M. Rudenko przeprowadził konferencję prasową dla zagranicznych dziennikarzy, gdzie ogłosił powstanie Ukraińskiej Grupy Społecznej na rzecz wykonania Porozumień Helsińskich. 23—24 grudnia 1976 r. u Rudenki przeprowadzono rewizję, podczas której podrzucono 39 dolarów USA. 5 lutego 1977 roku M. Rudenkę aresztowano w Kijowie i przetransportowano samolotem do aresztu śledczego w Doniecku, gdzie wszczęto sprawę przeciwko niemu i Ołeksie Tychomu. Jednym ze świadków oskarżenia w sprawie występował profesor Ilja Stebun, którego Rudenko ko-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин