Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 12сторінка оригіналу ↗

Powszechna radość Zmartwychwstania Chrystusowego napełni nasze istnienie wiarą i miłością! Rozmowa z arcybiskupem perejasławsko-chmielnickim i boryspolskim Epifaniuszem, rektorem Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej.

Слово Просвіти, №15 за 2012 рік

— Wasza WysokopreosWięcenstwo! Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego powierzył Wam wiele posług: przede wszystkim służbę biskupią, kierowanie eparchią perejasławsko-chmielnicką, opiekę nad dawnym stołecznym klasztorem Wydubyckim, wychowanie przyszłych pasterzy w Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej, której jesteście rektorem. Cieszycie się szacunkiem i autorytetem wśród duchowieństwa i parafian, dlatego oczywiście mam do Was wiele pytań jako do zwierzchnika pasterskiego. Wydawałoby się, że nikt już nie przeszkadza ludziom wierzyć w Boga, chodzić do kościoła, wypełniać przykazania Boże, żyć zgodnie z nimi, dlaczego więc tak się nie dzieje? — W naszym kraju przez dziesięciolecia niszczono wiarę i duchowość, dlatego nie warto oczekiwać, że naród nagle, opamiętawszy się, odejdzie od ateizmu ku szczytom prawosławia. Według słów pisarza kościelnego III wieku Tertuliana: „Dusza z natury jest chrześcijanką”, dlatego każdemu człowiekowi właściwe jest poszukiwanie Boga. Jednak jeśli człowiek nie wstępuje na właściwą drogę duchowego wzrastania w Chrystusie, to w jego duszy kształtuje się pseudoduchowość, objawiająca się w zabobonach, wschodnim okultyzmie itp. Jeśli taki człowiek nawet przychodzi do świątyni, to już z przygotowanym planem „przebudowy” Kościoła, pragnąc zmienić go pod siebie, zważając na własne przekonania i poglądy na świat. Dlatego zadaniem Kościoła jest ukazanie temu człowiekowi prawdziwego sensu życia chrześcijańskiego, zadanie Kościoła w świecie. — Istnieje, niestety, dziś słowo „wcerkowlennia”, mało znane przeciętnemu obywatelowi. Napełnijcie je prawdziwą treścią… — Większość ludności Ukrainy zalicza siebie do prawosławnych, przy czym połowa z nich uważa się za wiernych Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, który zajmuje pierwsze miejsce wśród ukraińskich Kościołów pod względem liczby wiernych. Ale, niestety, zdecydowana większość obywateli Ukrainy to jedynie chrześcijanie „nominalni”, a nie „praktykujący”. W środowisku kościelnym żartobliwie nazywa się ich chrześcijanami „wielkanocnymi”, ponieważ całe życie kościelne tych ludzi ogranicza się do poświęcenia pasek w dzień jasnego Zmartwychwstania Chrystusowego lub nabierania wody świeconej na Epifanię. Dlatego pojawia się konieczność przyprowadzania do Chrystusa tych, którzy choć są ochrzczeni, pozostają poza zbawczym okrętem Kościoła. Wcerkowlennia jest właśnie świadomym wejściem w życie Kościoła, regularnym uczestnictwem w jego sakramentach, a przede wszystkim w świętej Eucharystii. — Czy nie stanowi przeszkody na drodze człowieka do świątyni Bożej rozłam między Kościołami i wyznaniami? — Wszystkie badania socjologiczne, które przeprowadzano na Ukrainie od czasu ogłoszenia niepodległości, świadczą, że Kościół w oczach społeczeństwa cieszy się największym zaufaniem. Jednak sam fakt podziału ukraińskiego prawosławia negatywnie wpływa na wypełnianie przez Kościół Jego zbawczej misji w świecie. Rozdrobnienie ukraińskiego prawosławia osłabia jego wpływ na społeczeństwo, prowadzi do tego, że Kościół nie wypełnia w pełni swojego powołania. Gdyby Kościół był jeden, zniknęłoby wiele przeszkód, które utrudniają posługę duszpasterską w szpitalach, hospicjach, wojsku, miejscach pozbawienia wolności. Podzielony Kościół Prawosławny nie może sprzyjać także jednoczeniu narodu, który sztucznie dzieli się na tle języka, przynależności narodowej, regionu zamieszkania. Dlatego przeciwnicy prawosławia dążą i czynią wszystko, co możliwe i niemożliwe, aby u nas nie było jednego Miejscowego Kościoła Prawosławnego. — Wyjaśnijcie zatem, Władyko, na czym opiera się prawo Ukraińców do własnego Miejscowego autokefalicznego Kościoła Prawosławnego? — 34. Reguła Apostolska mówi, że „biskupom każdego narodu należy znać pierwszego spośród siebie i uznawać go za głowę”. Jest to nauka apostolska, której mają przestrzegać wszyscy prawosławni. Na Miejscowym Soborze w dniach 1–3 listopada 1991 r. Ukraiński Kościół Prawosławny ogłosił swoją autokefalię — pełną niezależność administracyjną przy zachowaniu pełnej jedności wiary, nabożeństw i ustroju kościelnego ze wszystkimi Miejscowymi Kościołami Prawosławnymi. Patriarchat Kijowski stał się Miejscowym Ukraińskim Kościołem Prawosławnym, jednak jeszcze nie jedynym. Dlatego trzeba wkładać wszelkie wysiłki w zjednoczenie ukraińskiego prawosławia, które na pewno nastąpi. — Chrześcijaństwo opanowywało ludzkie dusze dzięki podwiżnictwu apostołów, ich trudowi duszpasterskiemu, bo oni, wypełniając przykazanie Zbawiciela, szli do ludzi, nauczając i oświecając. Wybitnymi duchowymi pasterzami Ukraińców byli metropolici kijowscy Michał, Hilarion, Klemens Smolatycz, Piotr Mohyła, metropolita Ilarion (Ohijenko)… Tradycja oświecenia, niestety, została przerwana w 1917 roku, a wraz z nią potrzeba posługi duszpasterskiej. Czy dziś Ukraińcy nie potrzebują takiego otwartego głoszenia Słowa Bożego poza świątynią? — Posługa pasterska nie wyczerpuje się w nabożeństwie, składa się z różnych rzeczy: kapłan powinien głosić słowo Boże, troszczyć się o dusze, pełnić posługę duszpasterską. Pasterz powinien dbać o organizację przy parafii i należyty poziom działalności niedzielnej szkoły dla dzieci i dorosłych. Tu będzie przebiegał proces wychowania miłości do Boga i ludzi, czci wobec Kościoła i jego sakramentów. Niedzielna szkoła powinna pobudzać człowieka do świadomego życia kościelnego. Trzeba chodzić do szkół i wyższych uczelni, publikować w gazetach, występować w radiu i telewizji. Kościół Prawosławny we wszystkich czasach i w różnych warunkach swojego istnienia nigdy nie lekceważył także spraw miłosierdzia, zachęcając poszczególnych swoich członków do gorliwej służby chorym. Dziś przy szpitalach otwiera się świątynie i kaplice, co znacznie ułatwia kapłanowi jego pracę pasterską wśród chorych. I można z pewnością powiedzieć, że w tych szpitalach, do których regularnie przychodzi prawosławny pasterz, pobyt pacjentów, często długi i przygnębiający, staje się lżejszy pod względem duchowym. Pasterze powinni brać czynny udział w pomocy chorym na alkoholizm i pijaństwo, narkomanom i ich krewnym. Dziś w wielu eparchiach istnieją różne formy działalności rehabilitacyjnej. Uświadamiając sobie swoją odpowiedzialność przed Bogiem i ludźmi, Kościół uważa za swój obowiązek dać duchowo-etyczną ocenę również epidemii HIV/AIDS. Kościół siłami swoich duchownych i wiernych ma uczynić wszystko, co możliwe, aby próby ludzi z HIV/AIDS przyjścia do Kościoła po wsparcie i pociechę nie spotkały się z chłodem obojętności, wyobcowania, a tym bardziej z pogardą i potępieniem. Pasterska troska Kościoła o wojskowych wyjaśnia się szczególnymi warunkami życia wojskowego, które przypada przede wszystkim młodym mężczyznom, często oderwanym od swoich drogowskazów i od życia cywilnego, i ta troska Kościoła przejawia się od dawna. We wszystkich czasach kapelani wojskowi głosili miłość do Ojczyzny, mężność i zdolność do oporu, troskę o rannych, ratowali dusze, grzebali poległych, uspokajali ludzi, rozwijali w sobie i w ludziach wokół potrzebę modlitwy, wykazywali gotowość poświęcenia się sprawiedliwej sprawie. Dlatego prawosławny pasterz nie powinien czekać, aż człowiek jakimś swoim nurtem przypłynie do świątyni: on pierwszy ma iść na spotkanie. — Czy w świątyniach Patriarchatu Moskiewskiego, gdzie sprawuje się liturgię w języku cerkiewnosłowiańskim, a głosi się kazania po rosyjsku, nie łamie się przykazań Bożych, aby pasterze mówili do każdego narodu jego językiem? — Apostoł Paweł w Liście do Koryntian uzasadnia prawo Kościoła do mówienia do ludu jedynie zrozumiałym językiem: „Kto mówi obcym językiem, ten mówi nie do ludzi, lecz do Boga; bo nikt go nie rozumie… Kto mówi obcym językiem, ten buduje samego siebie… Jeśli ja przyjdę do was, bracia, i będę mówił obcymi językami, to jaki pożytek wam przyniosę… Bo jeśli modlę się obcym językiem, to wprawdzie duch mój się modli, lecz umysł mój pozostaje bezowocny! Ale w Kościele wolę powiedzieć pięć słów zrozumiałych, aby i innych pouczyć, niż tysiące słów obcym językiem!” (1 Kor. 14: 2–19). Dzięki niestrudzonej pracy Najświętszego Patriarchy Filareta Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego dysponuje praktycznie wszystkimi niezbędnymi księgami do odprawiania nabożeństwa w języku ukraińskim. To oczywiście znacznie sprzyja zrozumieniu tekstów liturgicznych. Prawosławne chrześcijańskie nabożeństwo jest głęboko symboliczne, nie ma tu żadnych zbędnych ruchów i wykrzykników. Dlatego na kapłanie spoczywa odpowiedzialność za to, aby w świadomości człowieka obrzęd nie stał się jakimś oderwanym działaniem magicznym. Najważniejszym zadaniem każdego wiernego jest studiowanie i przyswajanie prawosławnego nabożeństwa nie tylko od strony zewnętrznej, lecz także od wewnętrznej. W tych tekstach liturgicznych zawarta jest cała głębia przekazu dogmatycznego Prawosławnego Kościoła i cała głębia i wysokość jego nauki moralnej. — Władyko, zbliża się wielki dzień Zmartwychwstania Pańskiego… Czego życzycie naszym czytelnikom? — Drodzy czytelnicy, bracia i siostry! Serdecznie witam Was w jasne Zmartwychwstanie Chrystusowe — Paschę Chrystusową — i błagam Wszechmiłościwego Boga, aby z Swego miłosierdzia zesłał nam ducha mądrości, ducha cierpliwości, ducha stałości, ducha pokory, ducha pokoju, ducha radości, ducha miłości, abyśmy, prowadzeni tymi cnotami, osiągnęli ten duchowy skarb, który stanie się przyczyną naszego błogosławionego życia w wieczności. Niech powszechna radość Zmartwychwstania Chrystusowego napełni nasze istnienie wiarą i miłością. Niech wpoi nam nieugiętą pewność, że jeśli Chrystus zmartwychwstał, to i my będziemy żyć; jeśli Chrystus zmartwychwstał, zwyciężywszy śmierć i wszelkie zło, to i my zwyciężymy grzech i nieprawdę w naszych duszach i społeczeństwie, ponieważ to święto uczy nas żyć w jednomyślności, pokoju, miłości, pobożności i zgodzie. Niech Boże błogosławieństwo, pokój, miłość i radość będą z nami wszystkimi. Chrystus Zmartwychwstał! Rozmawiała Halina TARASIUK

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин