Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗

ŚWIĘTO SAMORODNEGO GENIUSZA

Слово Просвіти, №17 за 2011 рік

Halyna ANDROSZCZUK Zdjęcia Nazara SYWULIAKA Heorhij Haras, artysta-amator ze wsi Waszkiwci, położonej na przedgórzu bukowińskich Karpat, obudził pod koniec lat 60. i na początku 70. w Ukraińcach genetyczne przyciąganie do jednego z najbardziej narodowych rodzajów sztuki ludowej — haftu. Ale czy tylko w Ukraińcach?! W tamtych latach jego wyrafinowane, oryginalne, niezwykle harmonijne wzory, które cieszyły oko na wystawach i w ekspozycjach najbardziej prestiżowych wystaw i muzeów, zdaje się, wyszywał cały świat. Szczególnie popularne dzieła Harasa były w diasporze Europy i Ameryki. Sam zaś artysta marzył o wielkim i luksusowym albumie, w którym zebrane byłyby wszystkie jego dzieła. Ale jego marzeniom nie było dane się spełnić. Dokładniej, było dane dopiero po ponad 40 latach od jego odejścia w zaświaty — album „Świat ukraińskiego haftu. Fenomen Heorhija Harasa”, który wydali Bohdan i Zoriana Sywuliakowie. Niestety, udało im się zebrać tylko 1,5 tysiąca wzorów, a ile ich utracono, rozproszono po świecie? Możliwe, że trzy razy więcej, wszak nikt dokładnie nie wie, ile arcydzieł stworzył Mistrz… A jednak jego marzenie się spełniło. I jak tu nie uwierzyć, że rękopisy nie płoną! Bo czyż nie Boża opatrzność przywiodła do wsi Waszkiwci, w rodzinne strony Harasa, małżeństwo ze Lwowa Bohdana i Zorianę Sywuliaków i podprowadziła do furtki schludnego, białego domu w ogródku, porośniętego winogronem i żywymi kwiatami z zewnątrz oraz ukwieconego wyhaftowanymi ręcznikami wewnątrz? Zraziła ich nie tylko piękność artystycznych wytworów Mistrza, ale i wyczyn jego żony — Jewdokii Petriwny, która ku pamięci męża po jego śmierci w 1971 roku przekształciła rodzinny dom w muzeum, a sama mieszkała w stajni, którą urządziła jako mieszkanie. Sama zaś gospodyni, zauważywszy szczere zainteresowanie gości i usłyszawszy, że są poligrafami, wyznała im swoje skryte marzenie — wydać pełny zbiór dzieł Heorhija Ołeksijowycza. Po tym spotkaniu zawiązała się przyjaźń i rozpoczęła się praca. W ostatnim liście do Sywuliaków Jewdokia Petriwna na krótko przed śmiercią prosiła, „aby nie pozwolić przepaść pracy jej męża”. Zoriana i Bohdan chcieli jak najszybciej wypełnić ten testament. Ale dopiero przechodząc na emeryturę, mogli poświęcić się tej świętej sprawie. Jeszcze i swoich synów z synowymi zaangażowali. Jako fachowcy-poligrafowie postanowili wydać album jego dzieł. Aby ułatwić zadanie, stworzyli Fundację imienia Heorhija Harasa i rozpoczęła się ciężka, żmudna praca. A wraz z nią i poszukiwania środków. I oto, wreszcie, marzenie Harasów i Sywuliaków się spełniło. Wydawnictwo „MS” wydało album „Świat ukraińskiego haftu. Fenomen Heorhija Harasa”, do którego weszło ponad 1500 wzorów. Oprócz tego to akademickie wydanie jest opatrzone artykułem uczonego sekretarza Lwowskiego Uniwersytetu Państwowego Hryhorija Czopyka o życiowej i twórczej drodze samorodnego geniusza ornamentu Heorhija Harasa, opiniami o jego dorobku znanych ludzi, przedstawicieli różnych państw, którym udało się zapoznać ze światem wzorów H. Harasa w językach ukraińskim i angielskim. Nie zapominają o swoim słynnym rodaku także w jego rodzinnych stronach. Potwierdziły to szerokie imprezy masowe z okazji obchodów 110. rocznicy urodzin Heorhija Harasa na całej Bukowinie. W szczególności w Czerniowieckim Muzeum Krajoznawczym odbyły się uroczystości, w których wzięli udział przedstawiciele władz, społeczeństwa i twórczej inteligencji regionu. Obecni obejrzeli wystawę ekspozycyjną, na której zaprezentowano oryginalne wzory H. Harasa z różnych lat, przechowywane w zbiorach muzeum, wyhaftowane przez niego i jego żonę Jewdokię Petriwnę ręczniki, koszule, materiały i dokumenty fotograficzne o twórczości ornamentalisty, jego korespondencję z wielbicielami, w szczególności czerniowieckim krajoznawcą Mirczą Mintenkiem, wspomniany już album „Świat ukraińskiego haftu. Fenomen Heorhija Harasa”, a także wspaniałe hafty współczesnych czerniowieckich mistrzyń, w szczególności wielkiej wielbicielki Mistrza — dziennikarki Ołeny Czajki. Dobrym słowem wspomniano niezapomnianego

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин