Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

JAK ŚWIĘCI I BOŻY LUDZIE PRZEJMUJĄ WŁADZĘ

Слово Просвіти, №17 за 2011 рік

Mykoła CYMBALUK Z KRZYŻEM I CHYTROŚCIĄ Rok 2009. Kijowszczyzna. Perejasław Chmielnicki. W czasach Rusi Kijowskiej — główny południowo-wschodni forpoczt państwa. Obecnie — centrum rejonowe, miasto-muzeum. Latem, na terenie Narodowego Historyczno-Etnograficznego Rezerwatu „Perejasław”, w samym „sercu” książęcego grodu, przy zbiegu rzek Alty i Trubeża, obok cerkwi św. Michała (dawny sobór), niespodziewanie wyrósł namiot (czy też wielki pawilon). Jacyś ludzie od czasu do czasu zaczęli odprawiać tam nabożeństwa. Zgody, nie mówiąc już o pisemnej, — ustnej, ze strony administracji rezerwatu nikt im na to nie dawał. W 2010 roku, po długim oblężeniu, święci i boży ludzie bez walki przenoszą swój obóz do cerkwi św. Michała. Żeby choć trochę zalegalizować samowolę, zabezpieczają się pozwoleniem Ministerstwa Kultury. Dobrze, że mają swoich ludzi u władzy. Po pewnym czasie, ostatecznie opanowawszy sytuację, wierni Patriarchatu Moskiewskiego na czele z hieromnachem Anatolijem (jak później się wyjaśniło), nie napotkawszy godnego oporu ani ze strony władz miejskich, ani ze strony administracji muzeum, ani ze strony społeczności perejasławskiej — potomków sławnych przodków, poprowadzili dalej zwycięską ofensywę. Z cerkwi wyrzucili precz muzeum ukraińskiego stroju ludowego Środkowego Naddnieprza. A to — ponad tysiąc eksponatów! Dalej — więcej. Okupowali pomieszczenia nadbramnej dzwonnicy i refektarza z celą. Wybili zamek w drzwiach podziemi, które znajdują się pod zakonserwowanym fundamentem budowli z XI wieku, i zawiesili swój. Tym samym ostatecznie wyparli pracowników muzeum, odcinając im jakikolwiek dostęp do miejsca pracy. Ośmieleni sukcesem i za milczącą zgodą „ojców” miasta, ogłosili utworzenie tam swojego klasztoru. Zaczęli od zagospodarowania otaczającego terenu, przebudowy i dobudowy istniejącej od 1743 r. budowli kultowej — soboru św. Michała. NIENASYCENIE Ale apetyt, jak mówią Francuzi, rośnie w miarę jedzenia. Czy też pochłaniania kogoś lub czegoś. Dla kleru Patriarchatu Moskiewskiego stała się nim początkowo cerkiew św. Michała, ale na celowniku stoi już także sobór Wniebowstąpienia Pańskiego. Z tym ostatnim jest jednak pewien „niewielki” problem: od 1996 roku, zgodnie z istniejącymi dokumentami, w szczególności umową najmu, należy on do Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego. Już piętnasty rok w dzwonnicy regularnie, jak należy, odbywają się nabożeństwa wspólnoty religijnej. W samym soborze na razie nie odprawia się nabożeństw — wierni cierpliwie czekają na rozstrzygnięcie dalszych losów mieszczącego się tam muzeum-dioramy „Bitwa o Dniepr w rejonie Perejasławia i utworzenie przyczółka bukryńskiego jesienią 1943 r.”. Jednak moskiewscy ojcowie, czy też raczej UCP Patriarchatu Moskiewskiego, niedawno przeprowadzili oględziny budowli — soboru Wniebowstąpienia Pańskiego, jego dzwonnicy i przyległego do niego kolegium, gdzie obecnie znajduje się muzeum Grzegorza Skoworody. Przyglądali się i naradzali. A 2 kwietnia br. na stronie UCP PM zamieszczono zapisy z posiedzenia Świętego Synodu Cerkwi. W dzienniku nr 8 i nr 9 zaznaczono, że wysłuchano informacji „Jego Błogosławieństwa, Błogosławionego Włodzimierza, Metropolity Kijowskiego i całej Ukrainy” i postanowiono „pobłogosławić otwarcie męskiego klasztoru Wniebowstąpienia Pańskiego w m. Perejasław Chmielnicki w obwodzie kijowskim”. I to samo „…męskiego klasztoru Archanioła Michała”. SPOŁECZNOŚĆ I WŁADZA Zaniepokojeni parafianie uderzyli w dzwony, podejrzewając złe zamiary świętych ojców. Od jednego z parafian do deputowanego Rady Miejskiej Perejasławia Chmielnickiego, Mykoły Korpaniuka, wpłynęło oświadczenie. Niezwłocznie wniósł on tę kwestię pod obrady najbliższej sesji. Jednak z pewnych przyczyn nie została ona nawet wprowadzona do porządku obrad — spośród 38 deputowanych „za” zagłosowało tylko 10 (przedstawiciele prawicy są w mniejszości). Dla sprawiedliwości należy zaznaczyć, że świadoma część ukraińskiej społeczności i wcześniej nie była obojętna na życie w mieście. Tak, jeszcze w zeszłym roku perejasławianie, oburzeni zajęciem i niszczeniem przez czarnoryźników cerkwi św. Michała jako zabytku historyczno-architektonicznego, zasypali listami protestacyjnymi i oświadczeniami różne instancje władzy. Komórki partyjne, organizacje społeczne, kolektyw pracowniczy NIER „Perejasław” zwracali się do mera miasta Ołeksandra Szkiry, Rady Obwodowej w Kijowie, Ministerstwa Kultury itp. 25 maja 2010 roku odbył się liczny wiec miejski. W odpowiedzi — cisza, jakby wszystkim wysokim urzędnikom odebrało mowę. Niedawno deputowani wraz z aktywem społecznym zorganizowali „okrągły stół” i konferencję prasową. Jaka przyszłość czeka rezerwat? Jak działać społeczności? Jakie straty kulturowe i społeczno-ekonomiczne poniesie miasto? O tym wszystkim radzili perejasławianie. Mimo choroby, wziął w nim udział także były dyrektor generalny rezerwatu narodowego, znany naukowiec, Bohater Ukrainy Mychajło Sikorski. STANOWISKO NIEBOJĘTNYCH Oto tylko kilka fragmentów z licznych wystąpień: Mykoła Korpaniuk, doktor nauk filologicznych, profesor, deputowany rady miejskiej: — To, co dzieje się w Perejasławiu, nie jest przypadkiem. Za tą samowolą majaczy obraz moskiewskiego patriarchy Cyryla. Moskwa za wszelką cenę pragnie reanimować ideę „Trzeciego Rzymu”, czyli przejąć zbutwiałą wielkość dawnego Imperium Rzymskiego. I utwierdzić oraz rozszerzyć swoje — rosyjskie. To nie są tylko urojenia dotyczące światowego panowania, to konkretna polityka. Jak to się robi, widzimy na własne oczy w naszym mieście. I na swoją cerkiew pokładają niemałe nadzieje duchowego ujarzmienia narodów, przede wszystkim — ukraińskiego. Bo bez Ukrainy, jak mówią, nie może być wielkiego „russkiego mira”. Stąd i próby wskrzeszenia mitu rosyjsko-ukraińskiej przyjaźni. Ale środki — krzyżem i rozbojem — zdradzają ich z głową… O. Mychajło Truskawiecki, proboszcz parafii Wniebowstąpienia Pańskiego UCP PK: — Dziedzictwo muzealne miasta to bezcenna kultura materialna i duchowa. Cerkiew jest duszą narodu. Czym duszę jego napełnią — miłością, dążeniem do piękna, szacunkiem do swojego narodu, państwa — takim będzie nasza przyszłość. Absurdem byłoby oczekiwać, że ukraińska dusza, zorientowana na dzisiejsze rosyjskie wartości, zachowa się jako niepowtarzalne Boże stworzenie. UCP Patriarchatu Kijowskiego jest przeciwko wrogości między braćmi-Ukraińcami, bo rozumiemy — wydarzenia z cerkwią św. Michała i nie tylko, to nie od Boga. Przejrzyjmy, drodzy bracia i siostry!.. Wałentyna Nikitina, młodszy pracownik naukowy muzeum pamięci G. Skoworody: — Ponad czterdzieści lat swojego życia oddałam pracy muzealnej. Dzisiaj boli mnie patrzenie na to, co się dzieje, jak nasza wieloletnia praca idzie na marne. Proszę mi wierzyć — nasze artefakty, ekspozycje są naprawdę bezcenne. A co będzie z muzeum Skoworody, jeśli dobiorą się i do soboru Wniebowstąpienia Pańskiego, trudno mi nawet sobie wyobrazić. A tam przecież jest unikalny (do tysiąca tomów) zbiór starodruków… — Mykoła Towkajło, kandydat nauk historycznych, starszy pracownik naukowy Instytutu Archeologii NAN Ukrainy: Tarasa Szewczenki), i jakie budy pobudowali ci, którzy ją zagarnęli, a wszystko stanie się jasne. Tak mogą czynić tylko okupanci… Taras Nahajko, kandydat nauk historycznych, przewodniczący organizacji społecznej „Skarb Perejasławski”: — Jakoś weszliśmy ze studentami, aby obejrzeć staroruski fundament przy cerkwi. Podwijając sutannę, pospiesznie wyskakuje proboszcz i zaczyna nas łajać i wyganiać. Zaraz zadzwonił przez komórkę, po kilku minutach podjechał samochód zagranicznej marki, wyskoczyli krępi, ostrzyżeni chłopcy… Dobrze, że jednego z nich znałem. A tak byłoby krucho i mnie, i dzieciom. I wszystko. Sobór Wniebowstąpienia w Perejasławiu znajduje się na terenie państwowego rezerwatu, a nie prywatnej firmy. W ciągu jakiegoś roku straciliśmy już dwa muzea. W kolejce są jeszcze trzy. Kto za to odpowie?.. Natalia Zajika, przewodnicząca Perejasławsko-Chmielnickiej organizacji miejsko-rejonowej „Proświta”: — Odnosi się wrażenie, że nie mamy państwa ukraińskiego, że kalifom u władzy nasza kultura jest obca i nienawistna. To, co z nami wyrabiają, czy to na wsi, czy w mieście, można nazwać jednym słowem — barbarzyństwo. Ale niech wiedzą: głowy nie schylimy. Zabraknie własnych sił, zwrócimy się do sił demokratycznych Ukrainy. Dziedzictwo historyczno-kulturowe Perejasławia to wartość całego narodu… BÓG DA TO, CO SAMI ZROBIMY Dzisiaj coraz mocniej i wyraźniej prześwituje owa agresywna istota i cel politykierów od religii na tle „ruskiego miru”. Widzi to każdy, kto ma nieprzesłonięte oczy. Komentując pierwszą wizytę Patriarchy Cyryla na Ukrainie, znana rosyjska polityk i obrończyni praw człowieka Walerija Nowodworska otwarcie powiedziała, że była to próba politycznego rozłamu na tle religijnym. „To był czysto polityczny gest, inspirowany wcale nie przez chrześcijan, a przez Łubiankę i Kreml”. Oczywiście, przeważająca większość zwykłych wiernych sceptycznie odnosi się do podobnych oświadczeń. Ale oto najświeższe fakty. Niedawno zwolennicy Patriarchatu Moskiewskiego, którzy zebrali się w Kijowie, zwrócili się do W. Janukowycza, Gabinetu Ministrów i Rady Najwyższej z prośbą o nadanie ich (moskiewskiej) cerkwi statusu głównej. A także — o rezygnację z integracji z „obcą i wrogą strukturą” — Unią Europejską. To nie pierwszy przykład otwartej ingerencji Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego w sprawy świeckie. W Kijowie, na przykład, twierdzą, że mają teraz dwie władze — miejską administrację państwową i moskiewską cerkiew. Ta ostatnia nawet wywyższa się, dominuje. Inaczej jak wyjaśnić samowolę i niepodległość świętych i bożych, którzy dokonują rozboju w stolicy? Tylko w ostatnim czasie, z naruszeniem wszystkich norm i zasad urbanistycznych, postawili cerkiew w parku „Junist” na Borszczahiwce, przy moście Patona itd. Już wystawiono namioty przy fundamencie Cerkwi Dziesięcinnej (w centrum „książęcego” grodu) i w Parku Maryjskim przy ukraińskim parlamencie. Krąg zaraz się zamknie, a wyników oblężenia nie trudno przewidzieć. Ukołysani ideologiczną kołyską „ruskiego miru”, uśpieni mantrami „jedinoj i niedielimoj”, rozłączeni i skłóceni Ukraińcy po raz kolejny stoją na progu… Znaku krzyża i modlitwy „Niech mnie ominie ten kielich” jest zdecydowanie za mało. Bezsprzecznie, według słów wielkiego ukraińskiego patrioty Jewhena Czykałenki: „Będzie to, co Bóg da. Ale Bóg da to, co my sami zrobimy!”. P. S. W noc na 26 kwietnia Patriarcha UKP PM Cyryl i Błogosławiony Metropolita tego samego kościoła Wołodymyr odprawili panichidę za zmarłych likwidatorów skutków awarii w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. Tego samego dnia wieczorem w Perejasławiu Chmielnickim zebrał się ukraiński wiec ludowy „Nie dopuścimy do duchowego Czarnobyla!”. Uczestnicy — przedstawiciele partii demokratycznych, radni miejscy, pracownicy Narodowego Rezerwatu protestowali przeciwko niszczeniu Narodowego Rezerwatu „Perejasław” i przekazywaniu zabytków historyczno-kulturowych — starożytnych cerkwi i soborów w ręce UKP Patriarchatu Moskiewskiego. Uczestnicy wiecu żądają zwrotu zagarniętego mienia narodowi ukraińskiemu i potępili szefów władz obwodu kijowskiego oraz miasta Perejasław Chmielnicki, którzy nie tylko umyli ręce, ale na wszelkie sposoby sprzyjają antypaństwowym, bezprawnym działaniom świętych i bożych. Cerkiew św. Michała w Perejasławiu. 1845 r. Akwarela T. Szewczenki

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин