Сторінка · с. 4сторінка оригіналу ↗
PAMIĘĆ PODSZYTA LISIM FUTREM
Слово Просвіти, №17 за 2011 рік
Oksentij ONOPIENKO, m. Moskwa Szlachetny cierpi z powodu swoich wad, a nie z powodu wady uznania. Konfucjusz. Patriota pragnie, aby cel rodzaju ludzkiego najpierw został osiągnięty przez ten naród, do którego sam należy. Naród ukraiński jest szczęśliwy imionami sprawiedliwych: świętych ojców Ławry Pieczerskiej i księcia Jarosława Mądrego, Jana Wysiatycza i Nestora Kronikarza, Jurija Kotermaka-Drohobycza i Piotra Mohyły, Tarasa Szewczenki i Mykoły Hohola, Iwana Franki i Łesi Ukrainki, Mykoły Kulisza i Ahatanhela Krymskiego, Ołeksandra Dowżenki i Olesia Honczara, Wasyla Symonenki i Wasyla Stusa… Ukraińcy używają chyba najlepszego określenia swojego patriotyzmu: „szczery Ukrainiec” — prawdziwy, nieszczery, otwarty, wierny, czysty, serdeczny, przyjazny, gościnny. O Ukrainie i szczerości Ukraińców w historii jest bardzo wiele wyrazistych świadectw. Jakieś dwadzieścia lat temu sam miałem okazję usłyszeć w programie telewizyjnym niemieckiej ARD słowa jednego z niemieckich komentatorów politycznych o Ukrainie: „Kiedy przyjeżdżam z Moskwy do Kijowa, czuję się tutaj jak w Europie”. Zgodził się z nim jego rozmówca. „Oni są gospodarni i cechuje ich szczerość. Jak ich język, są prości i otwarci. Czasami są łagodnie prostoduszni. Prawdopodobnie swoją szczerość okazują dlatego, że pragną takiego samego traktowania w odpowiedzi. Taka cecha tych ludzi charakteryzuje się pięknym słowem „łagodność”, za którą, wydaje się, ukrywa się chytrość lub cwaniactwo. Są dumni sami w sobie, ale ich duma jest ziemska. Nie wypierają się w sobie czegoś prowincjonalnego. I nie zapominają: aby mieć przyszłość, trzeba znać przeszłość. Dla nich wszystko to jest zrozumiałe, tak samo jak dla innych, jak tylko zaczynają rozmawiać”. Czytelnik od razu powie: „To o Ukraińcach napisano!”. I tak, i nie. To zostało powiedziane o mieszkańcach Saksonii. Lubię bywać wśród ludzi tej ziemi. Oto i latem ubiegłego roku mieszkałem w Oberlausitz, które zajmuje część zachodniego Śląska i wschodniej Saksonii między granicami Polski i Czech. Tutaj, gdzie biorą początek strumienie Sprewy, znajduje się miasteczko Ebersbach. W całych Niemczech od kraju związkowego Badenia-Wirtembergia do kraju związkowego Śląsk istnieje ponad dwadzieścia miasteczek i osad o takiej nazwie, z nich — do dziesięciu w Saksonii. Ebersbach koło Löbau, w którym wcześniej mieszkało 13 tysięcy, a obecnie mieszka 8 tysięcy mieszkańców (wielu z nich przeprowadziło się do pracy w zachodnich krajach związkowych), rozłożył się na zboczach i w dolinach między czterema górami, pokrytymi lasami cisowymi — Hainberg, Hutberg, Schlechteberg oraz Kottmar. Sprewa wypływa z gęstego lasu na zboczach Kottmaru. Gdzieś tutaj oraz w rozpadlinach Sudetów, wydaje się, jeszcze i dzisiaj żyje duch legendarnego Rübezahla. A w święta nad wszystkimi budynkami miasteczka powiewają żółto-niebieskie historyczne flagi tej ziemi. Miasteczko Ebersbach leży tuż przy granicy z Czechami. Od czeskiej strony graniczy z nim miasteczko Jiříkov, mniej zamożne i dlatego mniej schludne. Niemcy chodzą do Jiříkova, żeby tam posmakować czeskich potraw, piwa lub kupić papierosy, bo tam wszystko to jest tańsze. W swoich przyjazdach do Ebersbach mieszkam w historycznej posiadłości frau Hensel i pana Hensela, przy Georgswalderstraße. Frau Hensel ponad czterdzieści lat pracowała jako nauczycielka młodszych klas i już dawno jest na emeryturze. Ale pozostaje niestrudzoną aktywistką lokalnej społeczności, śpiewa w chórze i nie opuszcza żadnej próby. Pan Hensel utrzymuje w dobrym stanie duże gospodarstwo. Lubię spędzać wieczory w gronie tych szczerych ludzi oraz ich sąsiadów. Bywało, że nasze rozmowy, czasami z pieśniami, trwały do późna. Dla mieszkańców Oberlausitz charakterystyczne jest delikatne podejście do innych narodów. Tak się złożyło, że te ziemie wiekami były areną wojen: feudalnych, religijnych, międzypaństwowych. Przeszłość dla miejscowej ludności to nie tylko podręczniki historii, ale i czynnik codzienności. I dlatego pan Hensel jakoś powiedział: „Uważam, że na czeskiej ziemi, do Czechów jestem zobowiązany zwracać się w języku czeskim. Wiem, że im jest to miłe i mnie — też. Takie zachowanie służy jako gwarancja dobrych relacji”. Jego zachowanie i słowa zostały powiedziane szczerze. Pewnego razu w popołudniowej porze siedziałem na otwartym tarasie domu gościnnego, który znajduje się na górze Hainberg. Dwupiętrowy budynek z restauracją oraz z pokojami dla gości na pierwszym piętrze — to ulubione miejsce do przeprowadzania tutaj rodzinnych, służbowych uroczystości nie tylko mieszkańców Ebersbach, ale i całej okolicy, sąsiednich Czechów, a nawet Polaków. Każdemu zyskowi, prywatnemu czy wspólnotowemu, tutaj sprzyjają wszyscy mieszkańcy. Dlatego że wszystko idzie na korzyść miasteczka — ładnego, czystego, przytulnego. I może jeszcze dlatego ludzie tutaj zawsze są przyjaźni i chętni pomóc każdemu. Słońce już opadało nad górą Schlechteberg, kiedy do mojego stolika podszedł stateczny mężczyzna w starszym wieku i, zapytawszy o pozwolenie, usiadł naprzeciwko. Okazało się, że wspólnota religijna z sąsiedniego Neugersdorfu zebrała się w restauracji, aby wyprawić na odpoczynek swojego starostę. Słowo do słowa, nasza rozmowa od pogody przeniosła się na ówczesną politykę. — Spójrzcie — powiedział, ruchem ręki wskazując na niskie słupki wzdłuż granicy, która przebiegła zboczem góry, na którym w tamte dni leżały pękate wałki siana, a pod jedną ze starych lip leniwie machały ogonami cztery rasowe konie — sto lat temu tutaj była granica z Austrią. A obecnie — z Czechami. Wszystko byłoby dobrze, gdyby po otwarciu granic nie było kłopotu z Cyganami. — Wiem, opowiadano mi — powiedziałem, na co od razu zareagował mój rozmówca. — Dlaczego opowiadano? Pan co, nie jest stąd? — Nie. Jestem z Moskwy. — Pan? Z Moskwy? To nie może być prawda! — zaniepokoił się mężczyzna również dlatego, że minuty wcześniej krytycznie scharakteryzował rozpasanie rozrzutności Rosjan. — Mieszkam obecnie w Moskwie, ale sam jestem Ukraińcem. — O, Ukraina, Białoruś — kraje europejskie. I narody też — europejskie. — A jak Pan to określa? — zapytałem. — Wiecie, po prostocie komunikacji. Pan jest całkowicie wolnym w sądach człowiekiem i jednocześnie pozostaje pan wrażliwy i szanuje godność oraz wolność drugiego człowieka. Czuję szczerość rozmowy i niedemonstracyjny szacunek do rozmówcy. Dla Europejczyków wszystko to jest naturalne. Słońce już schowało się za górą i ja, podziękowawszy mojemu rozmówcy za rozmowę, pożegnałem się. Nie chciało się niepokoić długą nieobecnością moich troskliwych gospodarzy. Co do Moskwy. W Moskwie mieszkam już ponad czterdzieści lat. W radzieckich latach Moskwa, wydaje się, była bardziej europejskim miastem. Poczucie europejskości wynika...
wtedy dzięki obecności tutaj, choćby na ekranach telewizorów, przedstawicieli krajów bałtyckich, Białorusi, Mołdawii, Ukrainy, krajów tzw. demokracji socjalistycznej. W tamtych latach trudno było sobie wyobrazić ten poziom ksenofobii, który obecnie panuje w Moskwie. I to nie tylko w życiu codziennym, ale także w prasie, w telewizji, nawet w urzędach państwowych (obcych, w szczególności Ukraińców, na stanowiska w urzędach państwowych nie przyjmują, a do służby państwowej tym bardziej). Pomimo głośnych międzynarodowych wydarzeń, obecności tutaj przedstawicielstw zagranicznych firm oraz oznak luksusu w reklamie, w sklepach czy u ludzi, Moskwa nie stała się bardziej europejskim miastem, o czym, wznosząc toasty i schlebiając gospodarzom, mówią goście miasta, jakoby: „Jak wypiękniało miasto!”. Gdzie tam? Obecnie Moskwa to miasto marnotrawstwa i czczych słów. A poza tym dzisiaj Moskwa staje się miastem ludów wschodnich: sprzątacze na podwórkach i w kompleksach handlowych, na budowach, w transporcie, na ulicach w ogóle — to przybysze stamtąd. Na Ukrainie słyszano o ostatnich wydarzeniach wokół Biblioteki Literatury Ukraińskiej oraz o sprawach sądowych dotyczących likwidacji ukraińskich organizacji amatorskich — Federalnej Narodowo-Kulturalnej Autonomii Ukraińców Rosji oraz Zjednoczenia Ukraińców Rosji. Sądzono za uczciwą konstatację sytuacji Ukraińców w Federacji Rosyjskiej w radiu „Swoboda”, a także za upamiętnienie ofiar Hołodomoru w ramach działań, które były prowadzone między innymi z inicjatywy Ambasady Ukrainy w Federacji Rosyjskiej. Nic niezgodnego z prawem. Szczerze mówiąc, działalność organów kierowniczych Ukraińców Rosji zasługuje na krytykę raczej za bezczynność, a nie za „polityczne odchylenie” w ich słowach czy działaniach. Nie posiadając choćby jakiejkolwiek bazy materialnej, gazet, radia, telewizji lub możliwości finansowych, organy zarządzające, oddolne wspólnoty ZUR czy FNKAUR nie miały możliwości realizacji swoich statutowych praw i obowiązków, nie mówiąc już o pozastatutowych. Dlatego można było mówić o „nieofensywnej, nie
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
