Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

Diagnoza: aborygeni zasymilowani

Слово Просвіти, №17 за 2012 рік

Ołeh HRYNIW, doktor filozofii, Lwów Właściwie rzecz biorąc, opusy Ołeksandra Karewina mają się do nauki tak samo, jak sapanie do muzyki. Oczywiście, małorosyjski akademik P. Tołoczko ma nieco inne wyobrażenie o nauce. Dla niego naukowe jest wszystko, co jest szkodliwe dla narodu ukraińskiego, z którego podatków wypłaca mu się (i to niemałą!) zapłatę. Chodzi tu o znany fenomen moskalofilstwa, wśród którego Iwan Franko wyodrębnił „przynajmniej trzy rodzaje lub formy”. Rozróżniał on „moskalofilstwo językowe” i „moskalofilstwo polityczne”. „Moskalofilstwo językowe”, według charakterystyki Franki, zrodzone z pogardy mało wykształconej inteligencji do „naszego chłopskiego języka” jako nieoszlifowanego dla kulturalnych potrzeb narodu. Jednocześnie „moskalofilstwo polityczne” może mieć dwojakie znaczenie. W pierwszym sensie do moskalofilów należy zaliczyć wszystkich ludzi w Europie, którzy okazują „przychylność dla Moskali, narodu słowiańskiego… przychylność i miłość do jego lepszych kulturalnych i duchowych dążeń…”. Przeciwieństwem tego jest „moskalofilstwo sykofanckie i szpiegowskie, sługa obecnej rosyjskiej maszyny państwowej, moskalofilstwo płatne i godne wszelkiej pogardy”. Chyba czytelnicy zgodzą się, że akademik Tołoczko nie należy do zwolenników tych rosyjskich patriotów, którzy protestują przeciwko nieuczciwym wyborom i żądają wolności politycznych dla swojego narodu. Dlaczego tyle uwagi poświęcono akademikowi Tołoczce, który, nawiasem mówiąc, swego czasu reprezentował w parlamencie znaną siłę patriotyczną? Czy nie warto zastanowić się nad tym przed tegorocznymi wyborami? Jako pryncypialny uczony, Petro Tołoczko, teraz z honorowym tytułem Bohatera Ukrainy, doznał pozytywnej ewolucji, przeorientowując się z dziwacznej koncepcji „kolebki trzech bratnich narodów”, która rzekomo obejmowała Rosjan, Ukraińców, Białorusinów, do wyświechtanej, zrodzonej przez adeptów asymilacji Ukraińców i Białorusinów jeszcze za reżimu carskiego koncepcji „jedinogo russkogo naroda” i zaprzeczenia narodowej odrębności Ukraińców i Białorusinów. Jeśli akademik chwali antyukraińskie paszkwile A. Karewina, to należy do jego współmyślicieli! Oto co pisze we wstępie do wydania A. S. Karewina „Ukrainskij jazyk. Istorija stanowlenija i razwitija” (Kijów: Kijewskaja Ruś, 2011): „Polecając książkę do druku, chciałoby się tylko życzyć autorowi odejścia od heroicznego i smutnego obrazu donkiszotowskiego samotnika. Przed nim (! — O. H.) podobne idee i myśli były wyrażane także przez innych jego współczesnych i byłoby pożądane, aby znalazły one odzwierciedlenie w książce”. Takie pouczenie można przekazać innymi słowami, parafrazując znane hasło: „Ukrainofoby wszystkich krajów, łączcie się!”. Trzeba zaznaczyć, że akademik Tołoczko nieco zawęził krąg współmyślicieli Karewina, gdyż nie ograniczają się oni do „współczesnych”. Należą do nich stada szowinistycznych kruków w czarnych sutannach i bojarskich futrach jeszcze z czasów szalonego samowładcy Piotra I. Za panowania Niemki Katarzyny II nienasyceni imperialiści nie mogli obejść się bez swoistego ideologicznego zabezpieczenia. Tak powstała beletrystyczna „Istorija gosudarstwa Rossijskogo” N. Karamzina w 12 tomach. Mówić o jej naukowości można z wielkim „naciągnięciem”. Nawiasem mówiąc, rosyjscy historycy nie wspominają konceptualnego artykułu M. Hruszewskiego „Zwyczajna schema „russkoj” istorii i sprawa racionalnogo uładu istorii schidnoho słowjanstwa”, wydrukowanego w 1904 r. w zbiorze Rosyjskiej Akademii Nauk. Zresztą, w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci była ona wielokrotnie przedrukowywana na Ukrainie. Co prawda, rosyjscy historycy w przeciwieństwie do naszego uczonego opierają się nie na faktach historycznych, a na sztucznej schemacie „russkoj” historii, która nie wytrzymuje żadnej krytyki. Jeśli Rosyjska Akademia Nauk opublikowała artykuł naszego historyka, to prawdopodobnie uznała słuszność jego argumentów. W takim przypadku akademik Tołoczko wygląda bardzo żałośnie. Tutaj możliwe są warianty. Jeśli akademik nie czytał znanego artykułu M. Hruszewskiego, to nie ma prawa uważać się za badacza historii Ukrainy, bo wychodzi z jaskiniowej „schematy” rosyjskiej ideologii imperialnej. Zatem narusza obowiązującą Konstytucję Ukrainy, której normy mają bezpośrednie działanie. W innym przypadku zasługuje na honorowy tytuł spekulanta w nauce historycznej. Czy taka osoba może być uważana za czołowego ukraińskiego historyka? Pytanie jest retoryczne — nie więcej! W cywilizowanych krajach Polski, Czech, nie mówiąc już o Niemczech czy Francji, fałszerzom historii w instytucjach akademickich czy placówkach oświatowych wskazuje się drzwi. Piszę o Tołoczce, rozumiejąc marność Karewina, bo akademik błogosławi niskiej jakości wyrób werbalny. Akademik pisze: „W całości książka A. Karewina sprawia wrażenie fundamentalnego badania”. Czy można uważać za fundamentalne badanie zbiór cytatów z pism, z reguły szczerych ukrainofobów, z powtarzaniem nonsensów minionych stuleci? Prawdopodobnie Tołoczko wie lepiej: od tego jest akademikiem. Jeśli nie wie, to poradzę zajrzeć do znanej encyklopedii Brockhausa i Efrona, która wyszła sto lat temu. W tym wydaniu piszą o „russkom narodie” to samo, co Karewin. Plagiat czy kontynuacja szowinistycznych idei? Jeśli Tołoczko pisze o współczesnych współmyślicielach A. Karewina, to spróbuję nieco skonkretyzować jego myśl. Jeszcze w 2000 r. publiczna biblioteka historyczna Rosji wydała w nakładzie 200 egzemplarzy „Oczerki istorii russkogo dwiżenija w Galicji XIX—XX ww.” Niny Magomietchanowny Paszajewej. Jak widać z odniesień, A. Karewin jest zaznajomiony z tym quasi-naukowym wyrobem. N. Paszajewa wykazała całkowite ignoranctwo w historii, bo nie rozumie, że w Galicji pojęcie „ruski” używane było w znaczeniu „ukraiński”, ale galicyjscy Rusini nie utożsamiali się z „russkimi” na północny wschód od ukraińskiego terytorium etnicznego. Banalna i podstępna zamiana pojęć... Nic dziwnego! Przypomnijmy, szanowni czytelnicy, czyż nie tak samo rozumie „Ruską Trójcę” znany poseł z obecnego parlamentu, który zasłynął wymachiwaniem rękami przed głosowaniem za złożonymi projektami ustaw? Obecnie próżno dowodzić rosyjskim historykom czy filologom pewne ogólnie znane fakty. Na przykład ich państwo do 1713 r. nazywało się nie Rosyjskim, a Moskiewskim. W Europie wyraźnie rozróżniano dwa kraje — Ruś, czyli Ukrainę, i Moskowię, która później została nazwana Rosją. Jeszcze wcześniej, w kronikach, nazwę „Ruś” używano tylko w odniesieniu do ukraińskich ziem. Jeśli tego nie wie A. Karewin, to P. Tołoczko z pewnością wie. Jednak u niego na pierwszym miejscu nie jest rzetelność naukowa, a ideologiczna stronniczość na gruncie politycznego moskalofilstwa. Czy Moskowia ma jakikolwiek związek z historią Rusi? Tutaj odpowiedź może być tylko pozytywna, ale z uściśleniem: Moskowia jest tak samo związana z historią Rusi-Ukrainy, jak Rumunia z historią Cesarstwa Rzymskiego! Mówić o „starszym braterstwie” wobec Ukraińców mogą tylko ignoranci lub szczerzy spekulanci. Kijowskie państwo wielkoksiążęce — to państwo naszych przodków, a nie Moskali. Właśnie te nasze ziemie, według słów historyka O. Palija, „w największym stopniu zachowały ukraińską tożsamość etniczną”. Oczywiście, na pierwszym miejscu trzeba postawić język. Rzetelni badacze udowodnili starożytność języka ukraińskiego. Jak podkreśla uczony językoznawca Iwan Juszczuk, odrębność naszego języka przejawiła się nie mniej niż 3 tysiące lat temu (według innych danych, 7 tysięcy lat). Analiza Jarosława Dzyry nazwisk z czasów kozackich pozwoliła dojść do wniosku, że ówczesny język prawie nie różni się od dzisiejszego języka Ukraińców. Warto wspomnieć rosyjskiego historyka Wasyla Kluczewskiego, który zaznaczał: „Wyobraźcie sobie, że Kijów nie zostałby zdobyty i zniszczony przez Tatarów… Kijów pozostawałby stolicą pierwszego wielkiego ruskiego państwa… Oficjalnym językiem stałaby się nie mieszanka starosłowiańskiego i fińskiego języków, a słowiańsko-ukraiński”. Mimo niesprzyjających warunków historycznych nasz naród zachował swój wielki język. Obecnie w Wielkim słowniku wyjaśniającym współczesnego języka ukraińskiego znajduje się 250 tys. słów — i oczywiście to jeszcze nie całe nasze bogactwo. Kto odważy się nazwać tak wielki język dialektem? Jedynie spekulatywny ukrainofob — i nie inaczej! Zresztą, Iwan Franko jeszcze pod koniec przedostatniego stulecia dał odpór podobnym spekulantom. Dawno już na ukraiński przetłumaczona jest Biblia. Ukrainofob A. Karewin zarzuca ze swojego szowinistycznego bagna tłumaczowi Wiecznej Księgi Pantelejmonowi Kuliszowi to, że tworzył neologizmy. Czyż to podstawa do znieważania naszego języka i krzewiciela języka ukraińskiego? Przeciwnie, możliwość tworzenia neologizmów świadczy o przewagach naszego języka, jego elastyczności, zdolności do przystosowywania się, przetrwania i rozwijania się w najcięższych warunkach. Należy podkreślić, że neologizmy stworzone przez P. Kulisza, M. Staryckiego, Ołenę Pcziłkę weszły do codziennego użytku narodu ukraińskiego i nie są postrzegane jako sztuczne. Zresztą, tworzyli neologizmy także A. Puszkin, L. Tołstoj i inni rosyjscy pisarze. Co tu mówić o języku czeskim! W jednym przyznaję rację ukrainofobowi: ukraiński rzeczywiście nie może konkurować z jego językiem w produkowaniu różnych wulgaryzmów. A to, że ukraińscy pisarze Pantelejmon Kulisz, Iwan Neczuj-Łewycki, uczony Iwan Puluja tłumaczyli Biblię, świadczy: nasz naród pragnął czytać Pismo Święte w ojczystym języku, a nie w tym, którego przedstawiciele zawsze usiłowali „sprywatyzować” Boga. Oprócz Biblii, na wielki język ukraiński przetłumaczone są szczytowe dzieła literatury światowej, w szczególności Homera, Dantego, Cervantesa, Szekspira, Szoty Rustawelego itd. Między innymi A. Karewin także wykazał pewną chorobliwą skłonność do produkowania antyukraińskich neologizmów. Czego tylko wart wyrób werbalny „nieńkopatriot”? Kiedy czytasz jego opusy, zakrada się myśl, że na ciebie pędzi rozwścieczony byk, który cierpi na daltonizm i postrzega naszą niebiesko-żółtą flagę jako czerwoną płachtę. Próżne starania! Naród ukraiński przetrwał carat, „rozwinięty socjalizm” — przetrwa i kiriło-putinowski „Russkij mir”. A nędzne wprawki A. Karewina i P. Tołoczki wyrzuci jak niepotrzebny grat na śmietnik. Cel ukrainofobów jest nieoryginalny: pragną oni splugawić naszą kulturę, wyobcować Ukraińców od narodowego dziedzictwa duchowego. Tak już było. Przypomnijmy, jak w podręcznikach do literatury ukraińskiej publikowano nie najlepsze dzieła naszych Od redakcji. Na początku marca br. został opublikowany list do prezydenta Wiktora Janukowycza, który podpisała grupa osób o nastawieniu ukrainofobicznym. Domagają się oni od gwaranta ukraińskiej Konstytucji: po pierwsze, „zmiany wektora rozwoju kraju w stronę sojuszu z Rosją i Białorusią”; po drugie, „nadania językowi rosyjskiemu statusu państwowego”; po trzecie, „zaprzestania faszyzacji kraju…”. Wśród sygnatariuszy – „znajomych twarzy” – natrafiamy na takie jak A. Czmyr, N. Witrenko, W. Korniłow, A. Wasserman, A. Ołeksandrowska i inni. Jest wśród nich także A. Kariewin, „historyk, publicysta”. O nim oraz o jego/ich „twórczości” i polityce wobec Ukrainy traktuje ten artykuł.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин