Сторінка · с. 16сторінка оригіналу ↗
MAGICZNA PROZA WIKTORA PALYNSKIEGO
Слово Просвіти, №18 за 2005 рік
rodzajowej przynależności tych dynamicznych opowiastek, których głównym bohaterem są nie tylko i nie tyle konkretne postacie, co raczej drugie czy dziesiąte autorskie „Ja”, bo jest go najwięcej w zgrabnych, aż do oszczędnej wygładzoności, dwunastu mini-nowelach. Początkowo złapałem się na myśli, że w planie symbolicznym wystarczyłoby, gdyby było ich 13, bo książeczka przepełniona jest niby „nieczystymi” wątkami i osobami o demonologicznych cechach, ale wydaje się, że autor zrobił jeszcze lepiej, pozostawiając ponadokrągłą cyfrę dla czytelniczych refleksji i aluzji, i w ten sposób wzmocnił zagadkowość — najwyraźniej nie z obawy przed przesoleniem, a właśnie dla pełni i spełnienia odczarowanej rzeczywistości w baśniowo-fantastycznych przekrojach naszej wyobraźni. Każdy pisarz, nawet gdyby nie chciał, na nowo zamieszkuje i tworzy swoje środowisko językowe, swój wariant wymowności w określonym kontekście narodowym. Ile by nie wędrował, w wyobraźni i na jawie, Wiktor Palynski wygładza słowo na granicy przedmieść i śródmieścia; jego światy są koncentryczne, a już od nich kręgami idzie echo jego specyficznych we wszystkich kierunkach wibracji i aberracji. Zmierzam do tego, że pozorność linearności — nowela za nowelką — w rzeczywistości buduje wrażenie zamkniętych światów, których mnóstwo jest w głębinach niepoznanego. Jeszcze jedną cechą prozo-fantazyjnych prób Wiktora Palynskiego jest ich przygodowa zakodowanie i świadoma, sensacyjna konstrukcja — autor trzyma lejce wyobraźni, wprawnie dozuje artystyczne składniki opowiastek, orientując się na najlepsze wzorce tego gatunku w literaturze europejskiej. Kierując swojego czytelnika ku przygodzie, pisarz rekompensuje sobie i innym jej przeżywanie choćby w wirtualnym wariancie, sprawdzając jakieś ważne funkcje pięknego pisarstwa w ludzkim społeczeństwie. Nic przeżytego czy doświadczonego nie wypada z kolein losu. W pewnym sensie studia z zakresu historii sztuki i etnografii, praca w muzeum architektury ludowej i budownictwa odcisnęły swoje piętno na twórczym doświadczeniu Wiktora Palynskiego, jednak główne „wydarzenia” dzieją się w nim samym, w wyimaginowanych snach jego wewnętrznego świata. Na szczęście autora, jego parapsychologiczna praktyka pozostała w granicach pisarskiego chwytu i nie sprawia wrażenia praktykowanej obsesji. Jeśli jest inaczej, niech mi Bóg wybaczy tę recenzję. Próbując wyobrazić sobie narratora, wyfantazjowuję coś pomiędzy Münchhausenem a komisarzem Maigret… Jego wybredne mazanie pędzlem wyobraźni i samozadowolone dbanie o swój komfort, czy też raczej samoobronę, wytwarzają całe światy uspokajających sytuacji. Jako prawdziwy artystyczny smakosz, lepi Palynski swoją estetykę-stylistykę i chociaż niektóre formy słowne wydają się zbyt pokręcone, to jednak w tej zawierusze wyłaniają się dziwaczno-baśniowe obrazki zmienionej świadomości. Jeśli opowiadania Palynskiego początkowo wydadzą się wam na siłę skleconymi, nie przejmujcie się zbytnio, a spróbujcie przyzwyczaić się do jego maniery — i dalej już połkniecie haczyk ze smakiem oszołomionej ryby nad srebrem wieczornej tafli w zwierciadle możliwego. z Bohdan CZEPURKO Kierując swojego czytelnika ku przygodzie, pisarz rekompensuje sobie i innym jej przeżywanie choćby w wirtualnym wariancie, sprawdzając jakieś ważne funkcje pięknego pisarstwa w ludzkim społeczeństwie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
