Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

NIEOBOJĘTNI PRZYPOMNIELI MOSKIEWSKĄ DZIKOŚĆ

Слово Просвіти, №22 за 2011 рік

Oksana LEWKOWA Niedawno minęło 135 lat od Ukazu Emskiego. Było to zarządzenie cesarza rosyjskiego Aleksandra II, mające na celu wypchnięcie języka ukraińskiego ze sfery kultury i ograniczenie go do użytku domowego. Dokument zakazywał wwożenia na terytorium Imperium Rosyjskiego z zagranicy książek napisanych po ukraińsku, wydawania w tym języku oryginalnych utworów i tłumaczeń, tekstów do nut, przedstawień teatralnych, publicznych czytań. Po ukraińsku dozwolono wydawać jedynie historyczne zabytki piśmiennictwa oraz utwory artystyczne, lecz pisane rosyjską ortografią i pod warunkiem uzyskania wcześniejszego zezwolenia na publikację. Lokalnej administracji nakazano zaostrzyć nadzór, aby w szkołach nie prowadzono nauczania w języku ukraińskim, a z bibliotek usunięto książki ukraińskie. Rozpoczęły się masowe represje wobec ukraińskojęzycznej inteligencji. W Kijowie przypomniano sobie azjatycką dzikość kolonizatorskiej polityki Moskwy. Członkowie organizacji społecznej „Nie bądź obojętny!” w oryginalny sposób „uczcili” jeden z wielu zakazów ukraińskiego słowa. Foma (zespół „Mandry”), Ołeksandr Jarmoła (zespół „Hajdamaky”), Fahot (zespół „TNMK”), Wadym Krasnooki (zespół „MAD HEADS XL”), piosenkarka i pisarka Iryna Karpa rozdawali przechodniom książeczkę, którą niedawno wydali muzycy rockowi. Zawierała ona porady, jak „bezboleśnie” przejść na język ukraiński. Gwiazdy oferowały błyszczący poradnik psychologiczny tym kijowianom, którzy właśnie (w tym momencie) przechodzili z ulicy Ławrskiej na ulicę Iwana Mazepy (jeszcze niedawno cała ta ulica nosiła imię Mazepy. Ale na radę rzecznika „russkiego miru”, patriarchy Cyryla, jej część została przemianowana. Akcja odbywała się zaś nieopodal Ławry Peczerskiej Kijowskiej — twierdzy Patriarchatu Moskiewskiego). Przechodnie mieli możliwość wybrania najlepszego dla siebie wariantu przejścia na język państwowy. W tym celu muzycy wykorzystali swoistą grę: od używania słów wyłącznie „dla zabawy” po powszechne porozumiewanie się w ojczystym języku. A poza tym „oddali historii” wszystkie rosyjskojęzyczne książki, czasopisma, gazety, ulotki, teksty do nut, libretta do przedstawień, którymi pod koniec XIX wieku władza rosyjska „zastąpiła” drukowane materiały ukraińskojęzyczne.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин