Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє

NASZA WRODA STARTOWAŁA W „OTWARTEJ NOCY”

Слово Просвіти, №22 за 2011 рік

Mykoła TABORYT Nie wszystko jest tak źle w królestwie ukraińskiego kina. Po raz piętnasty pod sąd jury i opinii publicznej trafił festiwal filmowy „Otwarta Noc”. Zaprezentował on „Czerwoną księgę współczesnego ukraińskiego kina”. Od 26 maja do 1 czerwca trwał retrospektywny pokaz wybranych filmów z jego kolekcji. Spośród ponad 500 obrazów, które przewinęły się przez ekrany festiwalu na przestrzeni tych lat, setka zwycięzców-laureatów pozostała w jego funduszu. Dlatego organizatorzy musieli wybierać spośród prac z ostatnich lat. Do wybranych trafiło zaledwie osiemnaście krótkometrażówek. Ale i one dały wyczerpujące wyobrażenie o naszej współczesnej, choć nieznanej szerokiemu ogółowi sztuce filmowej. Oprócz Centrum Kultury „Kino „Kijów” jednocześnie festiwal „Otwarta Noc” będzie prezentowany na ekranach kanału telewizyjnego ICTV. Z powodu braku możliwości finansowych geografia pokazów pozostaje bardzo ograniczona: takie są nasze realia, do których dawno już przyzwyczaiła nas „ukraińska” rzeczywistość. Jak dotychczas, główną platformą pozostaje kijowski Zjazd św. Andrzeja. Ale zaprezentowane filmy będą mogli obejrzeć także widzowie we Lwowie i Dniepropietrowsku. Miano nadzieję, że dołączą do nich Zaporoże, Mikołajów, ale… Festiwal poświęcono pamięci utalentowanego reżysera, działacza społeczno-politycznego Jurija Illenki, który niedawno obchodziłby 75. urodziny. — W naszej niedługiej historii mieliśmy kilka festiwali poświęconych znanym twórcom, w szczególności Iwanowi Mykołajczukowi — opowiedział na konferencji prasowej brat Jurija Herasymowycza, znany reżyser, profesor instytutu sztuk ekranowych Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. Karpenki-Karego, Mychajło Illenko. — Dla mnie i brata ta postać jest niezwykle bliska i droga. Jednak i dziś uznani profesjonaliści mają się od niego czego uczyć, tak jak i od Jurija Illenki. „Otwarta Noc — Dubel 15” odbędzie się w nocy z 25 na 26 czerwca w Kijowie na Zjeździe św. Andrzeja. Jak to już bywa, ogólny program festiwalowy ma dwie części — pozakonkursową i konkursową. Czas trwania tej drugiej to trzy godziny, a ogólnej — sześć godzin. Z obrazów mistrza ukraińskiego kina Jurija Illenki widzowie zobaczą osiem: „Cienie zapomnianych przodków”, „Studnia dla spragnionych”, „Wieczór wigilijny”, „Biały ptak z czarnym znamieniem”, „Legenda o księżnej Oldze” i in. Jako echo — obrazy studentów, debiutantów, autorów kina niezależnego. I każdy z własną wizją otaczającego świata, niepowtarzalnym tembrem brzmienia problemów społecznych, ekologicznych i moralno-etycznych. Wśród nich reżyserzy, którzy już zaistnieli i których dopiero przyjdzie nam odkryć: Taras Tkaczenko, Maksym Bujnycki, Julija Hohol, Dmytro Sucholytkyj-Sobczuk, Alina Hołowina, Andrij Marczenko, Serhij Marczenko, Alina Choroszyłowa. Krótkometrażówka Choroszyłowej nie będzie w stanie pozostawić obojętną żadną niezatwardziałą ludzką duszę. Bohaterka (rolę odgrywa córeczka reżyserki) — mała dziewczynka zostaje sierotą. Dziecięcym rozumem nie jest w stanie pojąć, gdzie podziała się mama. Od ojca-pijaka nie ma co oczekiwać ciepła i troski. Razem z pieskiem wyrusza na poszukiwania. W kadrze — miejskie ulice, wśród których kijowianie rozpoznają także miejsce przy Cmentarzu Bajkowym. Ale wszystko na próżno, wokół tylko brudno-biały śnieg. I chłód — zimowy i ludzki. Wróciwszy do domu, przytulona do drzwi, umiera… W przedśmiertnych majakach widzi swoją mamusię: „Mamuniu, wiedziałam, że cię znajdę!”. Ciekawa ze względu na swoją oryginalność, filozoficzne przemyślenia i walory poznawcze jest czarnobylska dokumentalistyka Serhija Marczenki. To mozaikowe płótno wyniósł z kilku ekspedycji krajoznawczych po Strefie, w których brała udział także pisarka Lina Kostenko. Przed widzem nieprawdopodobne historie-mozaiki, takie jak: „Makowiej w Łewkowyczach”, „Śpiewy w Teremkach”, „Śnieg w Ładyżynach”, „Rybak z Tynnego”, „Młócenie w Kopyszczach” i in., nakręcone w latach 2004—2006. Ale od tego aktualność i wzruszenie z czasem nie zbladły, energetyka ludzkiej duszy i, być może, na wieki utraconych zakątków ziemi przodków jest po prostu niepojęta. Można wspomnieć i inne prace, z których część była pracami dyplomowymi wychowanków wydziału reżyserii Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji im. Karpenki-Karego. Są to m.in. „Nie strasznie”, „Jak tata i mama rozstali się w trzech rundach”, „Mykoła i Niemiec”… Wspomniane, jak i reszta retrospektywnych krótkometrażówek, dają nadzieję na to, że ukraińskie talenty jednak istnieją. Inna sprawa, czy mają możliwość, by zabłysnąć. Nawiasem mówiąc, obecna zdobywczyni „Złotej Palmy” Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes w kategorii filmów krótkometrażowych (obraz „Cross”) Maryna Wroda przed swoim triumfem we Francji wielokrotnie brała udział w „Otwartej Nocy”. Była nawet laureatką. Tak więc szkoła Illenki (tym razem Mychajły), wbrew wszelkim okolicznościom, nie zmalała. Niestety, jak opowiadał członek komitetu organizacyjnego, przedstawiciel firmy „Wawilon” Andrij Rizol, przez wszystkie lata problem z finansowaniem festiwalu pozostaje. Państwowi mężowie nie mają dla nich czasu. Dlatego samodzielnie zabrali się do aktywnych poszukiwań „alternatywnych źródeł”. Podjęto decyzję o utworzeniu rady mecenasów. Środki nie będą pozyskiwane skądkolwiek i od kogokolwiek. Zrozumiałe jest bowiem, że ci, którzy są gotowi pomagać finansowo, muszą szczerze pragnąć odrodzenia ukraińskiego narodowego produktu filmowego, nie mając żadnych interesownych motywów. Co do pierwszych kandydatur do rady — Bohdana Beniuka, Mychajły Sokołowa, Ołeha Kochana, Mykoły Bohdanenki nie ma co wątpić. Na koniec warto zaznaczyć, że festiwalem opiekują się organizacja społeczna „Wreszcie”, firmy „Illenko Film” i „Wawilon”, agencja producencka „Zielony pies”. A wśród tych, którzy zapewniają wsparcie informacyjne, jest także nasz tygodnik „Słowo Proświty”. Cóż, jak to mówią, przyzwoite towarzystwo jest po prostu skazane na produkowanie przyzwoitej produkcji. Sukces uczestników „Otwartej Nocy” jest tego potwierdzeniem. Prosty scenariusz spodobał się publiczności. „Skrzydła” — obraz o lotniku, który już nie może latać z powodu kontuzji. Głęboki sens ukrywa się w krótkim scenariuszu. „Egzekucja” — „film-przypowieść o utraconej harmonii między człowiekiem a przyrodą”. W obrazie pokazano reakcję różnych ludzi na to, że w Kijowie, na ulicy Złotowrockiej ścinają klon. Przykro było obserwować, jak podczas oglądania filmu z sali wyszło troje widzów, którzy nawet nie próbowali zagłębić się w fabułę. „Tragiczna miłość do zdradzieckiej Nuśki” — ekranizacja opowiadania „Granat na dwoje” Jurija Wynnyczuka. W filmie opowiada się o dwóch chłopcach — Jurku i Hrycku, zakochanych w dziewczynie znacznie od nich starszej. Chłopcy nie mogą pogodzić się z tym, że u Nuśki pojawia się ukochany. W obrazie jest wiele zabawnych sytuacji związanych z Hryckiem i Jurkiem, którzy nie wiedzą, jak zaradzić nieszczęśliwej miłości. U widzów krótkometrażówka wywołała wesoły śmiech. Mnie szczególnie zapadły w pamięć słowa z wiersza: „Bez ciebie jestem jak kwiat bez łodygi.., bez ciebie jestem jak barszcz bez buraka”. Miłość… …Do końca ostatniej krótkometrażówki wysiedziało tylko sześcioro najbardziej cierpliwych widzów, w tym ja i moja przyjaciółka. A na Majdanie ludzie wytrzymują do ostatniej minuty. Każdemu według potrzeb, a głodnemu chleb na myśli.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин