Сторінка · с. 7сторінка оригіналу ↗
105. ROCZNICA
Слово Просвіти, №22 за 2011 рік
Witalij MIHALEWSKYJ, zastępca przewodniczącego Chmielnickiego oddziału obwodowego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki. 16 maja 2011 roku w pomieszczeniu Chmielnickiego Obwodowego Muzeum Literackiego odbyło się uroczyste posiedzenie oraz odczyty proświtańskie, poświęcone tym datom. Posiedzenie otworzyła Nina Szmurikowa, przewodnicząca oddziału obwodowego, która powitała wszystkich uczestników uroczystości ze świętem i odczytała pozdrowienia od Zarządu Centralnego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki, podpisane przez jego przewodniczącego — Pawła Mychajłowycza Mowczana, deputowanego ludowego Ukrainy. O działalności podolskiej „Proświty” w ciągu 105 lat istnienia, a zwłaszcza o ostatnich latach, z referatami i sprawozdaniami wystąpili: Witalij Mihalewskyj — zastępca przewodniczącego Chmielnickiego oddziału obwodowego; Witalij Maćko — honorowy przewodniczący oddziału obwodowego, doktor nauk filologicznych; Kateryna Czaban — główny specjalista Chmielnickiego Obwodowego Zarządu Kultury, Turystyki i Kurortów; Wasyl Horbatiuk — dyrektor Chmielnickiego Obwodowego Muzeum Literackiego, przewodniczący organizacji obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy; Ołena Bawarowska — zastępca dyrektora Obwodowej Uniwersalnej Biblioteki Naukowej im. M. Ostrowskiego; Łeonid Hrozian — przewodniczący Iziasławskiego rejonowego oddziału Towarzystwa „Proświta”; Ołeksandra Wanżuła — członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy; Lubow Serdunycz — przewodnicząca Starosieniawskiego rejonowego oddziału Towarzystwa „Proświta”; Wałentyna Bajtałuk — przewodnicząca Dunajowieckiego rejonowego oddziału Towarzystwa „Proświta”; Jewhenija Bohdan-Biełowa — przewodnicząca Podolskiego Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego im. Ferenca Liszta; Nadija Tarasowa — przewodnicząca Chmielnickiego oddziału międzynarodowego towarzystwa im. Johanna Sebastiana Bacha z centrum w Lipsku; Mindi Hainzon — przedstawicielka misji kulturalno-oświatowej USA na Ukrainie, muzyk (Yale University). Studenci Chmielnickiej Szkoły Muzycznej im. Władysława Zaremby podarowali obecnym kilka numerów artystycznych. Trio bandurzystek „Wohon” (nauczyciel Mykoła Bosenko) — Kateryna Jasenczuk, Jana Iłłarionowa i Marija Sudarczikowa wykonały ukraińskie pieśni „Oj u wyszniewomu sadu” oraz „Hucułka Ksenia”, a skrzypaczki Ołena Krawiec, Wiktorija Onił i Julija Sawczenko (nauczyciel Wałentyna Szczur) mistrzowsko zagrały „Cwite teren”, „Jakby meni ne tynoczky” oraz „Pisniu kochannia”. Mindi Hainzon wykonała na flecie utwór Claude’a Debussy’ego „Syrinx”. W prezencie artyści otrzymali płyty kompaktowe i książki, wydane przez Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” oraz lokalnych autorów. Oczywiście, największe słowa wdzięczności i dyplomy od oddziału obwodowego trafiły do najbardziej aktywnych proświtańców. Wśród nich są Ołeksandra Semeniwna Wanżuła, członkini Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, oraz Raisa Semeniwna Mołczanowa, laureatka obwodowej nagrody imienia Tarasa Szewczenki, które jeszcze od lat 50. ubiegłego wieku niestrudzenie i niezłomnie propagują język ukraiński, kulturę i tradycje ludowe i stały się duchowymi nauczycielami dla obecnych proświtańców. Wspominając historię podolskiej „Proświty”, warto zaznaczyć, że jej założycielami byli szlachcice, nauczyciele, lekarze, księża: Juchym Sicinśkyj, Kost Sołucha, Serhij Iwanicki, Josyp Doronowycz, Kyryło Styrankewycz (pseudonim literacki Podolenko), Ołeksej Biłousow, Trochym Pawłowśkyj, Olimpiada Paszczenko, bracia Ołeksej i Wiktor Prychodkowie, Mychajło Zawojko, Witalij Karpowycz Styrankewycz. Zorganizowali się w październiku 1905 roku, a 4 maja (według nowego stylu) 1906 roku generał-gubernator zatwierdził statut organizacji. Pomimo wszelkich przeszkód, pierwszy okres działalności podolskiej „Proświty” (1905—1914) zaświadczył, że sprawa ukraińska nie ucichła, a jedynie nabiera tempa i siły. Te przedsięwzięcia, które w niezwykle trudnych warunkach prowadzili pierwsi proświtańcy (wieczory literackie i muzyczno-wokalne, masowe zabawy wprost na ulicy, przedstawienia teatralne, wykłady, rozpowszechnianie literatury ukraińskiej, propaganda języka ukraińskiego itp.) wywierały dobre wrażenie na publiczności, budziły świadomość narodową. Dla tego tytanicznego wysiłku dokładał pierwszy przewodniczący „Proświty” — lekarz Kost Hryhorowycz Sołucha, a także sekretarz Witalij Styrankewycz. Kostiantyn Sołucha urodził się 17 maja 1861 roku we wsi Korytne w powiecie bałckim guberni podolskiej w rodzinie biednego wiejskiego księdza. Rodzice pragnęli dać synowi wykształcenie świeckie, dlatego skierowali go do drugiej kijowskiej gimnazjum, którą z powodzeniem ukończył w 1879 roku. Następnie wstąpił na wydział medyczny Uniwersytetu św. Włodzimierza, po ukończeniu którego został lekarzem. Bez głośnych słów, bez zbędnego patosu sumiennie wypełniał wszystkie swoje obowiązki jako lekarz i jako obywatel, jego życiowym credo było: „Któż, jak nie ja, kiedyż, jak nie teraz”. Po 1917 roku ruch oświatowy na Podolu nabrał charakteru masowego. Tylko w powiecie kamienieckim w pierwszych latach rewolucji działało. Obecny maj jest szczególny dla proświtańców Chmielnicczyzny. Pomimo obchodów ogólnoukraińskich i światowych wydarzeń, uświęconych imieniem Tarasa Szewczenki, oddział obwodowy świętuje 105. rocznicę od czasu założenia „Proświty” na Podolu oraz 150. rocznicę od dnia urodzin pierwszego przewodniczącego podolskiej „Proświty” Kostiantyna Sołuchy. Prezydium robocze (K. Czaban, W. Maćko, W. Mihalewskyj, N. Szmurikowa)
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
