Сторінка · с. 13сторінка оригіналу ↗
UKRAIŃSKIE FESTIWALE: KROK KU EUROPIE CZY ŚWIADECTWO WŁASNEGO PRYMITYWIZMU?
Слово Просвіти, №22 за 2011 рік
Wydawałoby się, że różnorodność ruchu festiwalowego na Ukrainie jest ogromna: chcesz drive’u, proszę bardzo, czekają na ciebie festiwale rockowe, adrenaliny i widowisk — odwiedź festiwale rekonstrukcji bitew. Etno? Zakładaj wyszywankę, weź w garść dobry nastrój i naprzód… Słowem, występy zespołów muzycznych, warsztaty, konkursy, show… Jednak po odwiedzeniu kilku różnorodnych festów przekonujesz się, że za sporą częścią takiej „fajerii święta” kryje się banalna statystyka i powierzchowność. To tak, jakby zarzucić wędkę na martwym morzu… Dyletanctwo, i tyle. Bardzo chciałem „dokopać się głębiej” w rozmowie z Ołeksandrem ŁYTOWKĄ, który zna istotę sprawy „od wewnątrz”. I taka okazja się nadarzyła… — Ołeksandrze, festiwali na Ukrainie jest jak ryb w wodzie. Na jakim poziomie, Pana zdaniem, jest organizacja festiwali muzycznych na Ukrainie? I które z nich są najpopularniejsze? — Obecnie istnieje tendencja do wzrostu liczby festiwali muzycznych. Ale jeśli mówić o wskaźnikach jakościowych, to u nas w ogóle nie ma festiwali, które w pełni odpowiadałyby europejskim standardom. Nie ma takich, gdzie byłaby pełna równowaga we wszystkim. Nieco można wyróżnić etnofestiwal Ołeh Skrypki „Krajina Mrij” (Kraina Marzeń). Wszystkie inne… Pod względem formatu czasowego unikalny jest festiwal „Park Kijowska Ruś”. Odbywa się przez kilka miesięcy. To bardzo interesujące. W Europie takie rzeczy są bardzo popularne. Bardzo mi przykro, że zamyka się festiwal sztuki współczesnej „Gogolfest”, którego założycielem jest Wład Troicki. Dla Ukrainy to silny cios w jej wizerunek jako kraju, który chce uważać się za kulturalny w Europie. — Z jakimi problemami najbardziej zmagają się krajowe festiwale muzyczne? — Jednym z głównych problemów festiwali jest brak jednolitego centrum ruchu festiwalowego, stowarzyszenia, które mogłoby koordynować działalność ruchu festiwalowego na Ukrainie. Bo u nas jest albo bardzo gęsto, albo pusto. Tutaj, na przykład, jednocześnie w jednym regionie odbywa się 5 festiwali rockowych, a w innym — nie ma nic. Trzeba, żeby był stały ruch. Mamy bardzo duży kraj, różnobarwny zarówno mentalnie, jak i kulturowo, tu tyle wszystkiego można by zrobić. Wschód jedzie na Zachód, Zachód na Wschód, wymiana kulturowa — to zbliżenie. I o tym powinni myśleć przede wszystkim minister kultury, młodzieży i sportu, a nie o czerwonej fladze, którą wiozą do Lwowa… — A koncepcja wydarzeń? Często uderza to, że jeden festiwal jest po prostu kalką drugiego… — O koncepcji festiwali nawet nie ma mowy. Słowa takiego nie znają. Naszym festiwalom brakuje jasnej koncepcji, która określałaby ich oryginalność. Jeśli jeden festiwal ma jedną nazwę, cele, format, to u innego, zrozumiałe, wszystko powinno być inaczej. A u nas co? Zazwyczaj tylko nazwy są różne i odbywają się w różnych miastach, a wypełnienie jest jednakowe. O jakiej koncepcji może być mowa? U nas nie potrafią rozstrzygnąć elementarnych rzeczy. Proszę przypomnieć sobie festiwal „Świrz”. Ten festiwal to głośny skandal doby niepodległości. Organizatorzy liczyli mniej więcej na 300 000 ludzi. Na tym wzgórzu nie można było rozmieścić tylu namiotów. To po pierwsze. Po drugie, żadnych udogodnień bytowych. Wodę przywożono raz dziennie, a potem w ogóle zaczęto ją sprzedawać… To o czym tu mówić? U nas albo obsługa serwisowa jest nieudolna, albo dźwięk kiepski, albo scena… A my mówimy — europejskość… Jaki byśmy festiwal nie wzięli, nie przeznacza się na niego środków państwowych. A przy tym wszędzie zaznacza się Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy, Ministerstwo Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy… Oni niby wspierają, ale wcale nie finansują. — Wykonawców, którzy zazwyczaj biorą udział w takich wydarzeniach, nie słyszymy w radiu i nie widzimy na ekranach telewizorów… Jak być z zapewnieniem medialnym? — Po prostu żyjemy w dwóch równoległych światach. Jedna płaszczyzna — wykonawcy, których znają i na których czekają na festiwalach, a druga — wykonawcy, których słuchamy w radiu i widzimy w telewizorze. Telewizja, radio nie wspierają działalności festiwalowej. U nas z jakiegoś powodu zielone światło mają popowcy, rosyjscy wykonawcy. Swoich — na boczny tor. Gdziekolwiek na Zachodzie ludzie mediów szukają talentów, pomagają takim ludziom. A naszym mediom jest to nieciekawe i wszystko to, niestety, świadczy o naszej niższości, nieeuropejskości. Każdy fest musi współpracować z mass mediami. Na przykład w Polsce spodobała mi się gazeta festiwalowa na „Heineken Open’er”. Pierwszymi na feście występowali znani zagraniczni wykonawcy. A na średnich scenach — polskie zespoły. Tam codziennie wychodziła polska gazeta festiwalowa. Co znamienne — o zagranicznych wykonawcach wszystko było napisane w języku polskim, a o polskich zespołach — w języku angielskim. Dlaczego? A dlatego, że oni wspierają swoje. Nam do tego jeszcze rosnąć i rosnąć… — Jakie są różnice ruchu festiwalowego u naszych europejskich sąsiadów, gdzie tradycja ich przeprowadzania jest starsza? — Jeśli mówić o jakimkolwiek rozwiniętym państwie europejskim, to w Europie właśnie poziom kultury określa się przez liczbę i jakościowe wypełnienie ruchu festiwalowego. Na Ukrainie — odwrotnie. Na przykład w państwach nadbałtyckich, skandynawskich w ciągu sezonu odbywa się 100—150 festiwali każdego rodzaju. A u nas? Jeśli nawet są jakieś festiwale, to przeprowadza się zazwyczaj trzy-pięć festiwali jednocześnie w jednym regionie z tymi samymi wykonawcami. Oni dzisiaj występują w jednym mieście, a jutro jadą do innego. Ale przecież widzowie chcą zobaczyć różnych wykonawców… W Polsce odbywają się przynajmniej dwa wspaniałe duże festiwale — „Woodstock” i „Heineken Open’er”. Jeździłem na „Heineken Open’er” — wszystko jest tak profesjonalnie zrobione, że nie da się opisać słowami. To po prostu uderza! Polska — państwo, które jest obok nas, i oni robią wszystko, aby wspierać ruch festiwalowy. — Wydaje mi się, że właśnie etnofestiwale — to „twarz” naszej kultury. Wkrótce odbędzie się ósma „Krajina Mrij”. Jak Pan uważa, co zmieniło się przez lata jej przeprowadzania przez Ołeha Skrypkę? „Orkiestra Janki Kozyr” — Właśnie etnofestiwale — to jest to, czym możemy o sobie powiedzieć. Ludzie, którzy przyjeżdżają do nas, popu nie będą oglądać. Oni chcą zobaczyć to, czego nie mają u siebie. To język, pieśń, oni chcą zobaczyć naszą ukraińską duszę. „Krajina Mrij” — po prostu wspaniały festiwal. Wśród pozytywów — to, że festiwal rozwija się infrastrukturalnie. To i miasto mistrzów, inne towarzyszące wydarzenia, które obejmują festiwal… Dobrze też, że zaczynają płacić pieniądze. Wśród negatywnych momentów chciałbym zaznaczyć to, że zmniejsza się w formacie (zamiast czterech dni — trzy, teraz tylko dwa dni). Jeśli zaczniemy analizować uczestników, którzy stale występują na „Krajinie Mrij”, to są to wciąż ci sami. Chce się zapytać: „A co, innych nie ma?!”. Nasz kraj jest tak bogaty w talenty, i my możemy to prezentować w Europie. „Krajina Mrij” — jedyny na Ukrainie festiwal europejskiego poziomu, ale znowuż on sam siebie ogranicza. A każde ograniczenie prowadzi donikąd… Proszę przypomnieć sobie „Czerwoną Rutę” — festiwal, który dał impuls współczesnej ukraińskiej estradzie. I gdzie on teraz jest?! — Był Pan organizatorem fes-
tywału „Rock w twoim mieście”. Jakie są osobliwości pracy producenta przy nim? — Najważniejsze to zebrać pieniądze na festiwal. Bardzo trudno jest coś robić, kiedy nie ma żadnego wsparcia. Kiedy robiłem ostatni festiwal „Rock w twoim mieście”, to chodziłem do Ministerstwa Kultury i powiedziano mi: „Przeprowadźcie festiwal, a my potem was wesprzemy. Pokażcie, co potraficie”. Przeprowadziłem, pokazaliśmy. W Kijowie był dwudniowy finał. I co dalej? Żadnego wsparcia. Sponsorzy niechętnie finansują rodzime produkty, bo potrzebują albo gwiazdy, albo popowej dziewczynki, którą można zaprosić na imprezę firmową… Jeśli spojrzymy na jakikolwiek festiwal rockowy, to z reguły jest na nim scena world music, muzyki folkowej. Bardzo ważne, aby na festiwalach były wydarzenia towarzyszące, w szczególności warsztaty, wystawy… Im więcej takich wydarzeń, tym większa atrakcyjność festiwali. — W jakich wydarzeniach planuje brać udział „Orkiestra Janki Kozyr”, którą Pan produkuje? — Mieliśmy jechać na festiwal w Polsce „Ukraińska Wiosna”, ale ten wyjazd nam nie wypalił. Wystąpiliśmy w Słobodzie na festiwalu pieśni patriotycznej imienia Kosti Jerofiejewa, przed nami — festiwal „Taras Bulba”. Na „Krainie Marzeń” powiedziano nam, że „Orkiestra Janki Kozyr” to nie ten format. Dziwne, bo u nas wszystko bazuje na folku. Trzeba wspierać swoje, bo to unikalne. — Na jakim poziomie jest obecnie współpraca, w szczególności wymiana utalentowanymi wykonawcami z zagranicznymi festiwalami? — Gdybyśmy tylko mieli scentralizowaną politykę. Takie kwestie powinno rozwiązywać albo Ministerstwo Kultury, albo jakieś stowarzyszenie ruchu festiwalowego, które mogłoby, jednocząc wszystkie te festiwale, wychodzić na zagraniczne festiwale. Można by jakieś festiwale konkursowe (ten sam „Taras Bulba”, który ma już 20 lat), gdzie są zwycięzcy, wysyłać za granicę, żeby reprezentowali tam Ukrainę. To bodziec dla młodych zespołów, by rozwijały się dalej. Wszystko wiemy o Rosji, ale nie mamy pojęcia o Białorusi, Polsce, Austrii. Tam jest mnóstwo wspaniałych zespołów! Każdy fest ma odkrywać nazwiska, powinien ogłaszać te nazwiska. Im więcej odkrywa nazwisk, tym więcej widzów przyjedzie po to, żeby zobaczyć jeszcze coś nowego. Ci, których odkrył, mają występować jako headlinerzy. To cykl, który musi stale się rozwijać. Ale mimo wszystko jestem optymistą. I wierzę w to, że wszystko musi być dobrze. A impuls do produktywnej działalności festiwalowej na Ukrainie ma dać „Euro-2012”. Rozmawiała Uliana WOLIŁOWSKA
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад
