Емблема «Просвіта»ПРОСВІТАЦИФРОВАЗнання · Люди · Майбутнє
Сторінка · с. 14сторінка оригіналу ↗

Literackie odczyty Mykoły Winhranowskiego

Слово Просвіти, №22 за 2012 рік

Zoja HOŁOTA, Kijowska „Proświta” Minął kolejny rok, odkąd 26 maja 2004 roku odszedł do wieczności jeden z najbardziej utalentowanych poetów-szestdziesiatników, wybitny ukraiński prozaik, aktor, reżyser filmowy i scenarzysta Mykoła Winhranowski. Od tamtej pory każdego maja, już po raz siódmy, na brzegu rzeki Roś (w pobliżu wsi Jabłuniwka w rejonie białocerkiewskim), gdzie wielokrotnie bywał sam poeta, gromadzą się wielbiciele na literackie odczyty. Tutaj rozbrzmiewają wiersze Mykoły Stepanowycza w autorskim wykonaniu, słychać jego miękki, przyjemny i pewny głos. Rozbrzmiewają wspomnienia współczesnych poety, przyjaciół, mieszkańców Jabłuniwki, i ożywa słoneczna polana, do której tuż-tuż cichymi wodami podchodzi Roś. Tutaj, na tym malowniczym brzegu, rozbijał namiot, znajdował swoją inspirację, lubił odpoczywać i tworzyć Mykoła Winhranowski. Właśnie tutaj pisał powieść „Maniunia”, stworzył niemało wierszy. Tutaj chętnie rozmawiał z miejscowymi ludźmi, obmyślał plany, łowił ryby, dawał upust duszy w poezji przyrody. Okoliczni mieszkańcy lubią to miejsce, dlatego postanowili je uwiecznić i upiększyć, wznosząc tutaj pierwszy i jak na razie jedyny na Ukrainie pomnik Mykoły Winhranowskiego. Bez żadnej zwłoki miejscowy mecenas Serhij Mowczan i młody autor projektu Serhij Studzynski wcielili ten zamysł w życie. I teraz uśmiechnięty Winhranowski, młody i piękny, niezmiennie wita wszystkich, którzy tutaj zaglądają. Liczną delegację (40 osób) ukraińskich pisarzy (A. Kaczan, W. Wasyłaszko, S. Majdanska, M. Łazaruk) oraz działaczy Proświty (Z. Hołota, P. Szułha, H. Kucenko, N. Osmak, W. Małaszenko i in.) z Kijowa na czele z wiceprezesem fundacji charytatywnej im. Mykoły Winhranowskiego Ksenią Hołotą (prezesem fundacji jest syn poety Andrij Winhranowski) gościnnie i szczerze chlebem i solą powitali niezmienni inicjatorzy przeprowadzania literackich odczytów — społeczność Jabłuniwki na czele z przewodniczącym rady wiejskiej w Jabłuniwce Anatolijem Sawczukiem, białocerkiewscy pisarze, przewodniczący Białocerkiewskiego oddziału Fundacji Kultury Anatolij Kulczycki. Ulana WOLIROWSKA W każdym człowieku zakodowane jest poczucie sprawiedliwości. Można go poniżać, oszukiwać, ale obowiązkowo nadchodzi moment przejrzenia, kiedy prawda staje się oczywista. Wtedy fałszu nie da się ukryć. Takim momentem prawdy dla Oleny Telihy był jeden z wieczorów w Pradze. Pewnego razu dziewczyna znalazła się w towarzystwie rosyjskich emigrantów, którzy cynicznie nazywali język ukraiński „psim językiem”. Wywołało to wybuch oburzenia w wrażliwej duszy: „Chamy! To język moich rodziców!”. Od tamtej pory Olena, choć dorastała w zrusyfikowanym otoczeniu, z zasady przeszła na komunikację w języku ukraińskim w każdym towarzystwie. Nie na darmo „wiatrami i słońcem Bóg” drogę jej wyznaczył. Czuć to było w wystąpieniach uczestników literacko-artystycznego widowiska „W promieniach kobiecej duszy” (według twórczości Oleny Telihy i Hałyny Hałyczanki). Skłoniło ono do obejrzenia się wstecz i uświadomienia sobie, że przez wiatry wrogości Olena Teliha szła jako silna, pełna woli osobowość, obdarzona odwagą, prawdomównością i zasadniczością. I wszystkiego tego broniła w ciągu swojego krótkiego, ale nasyconego życia, nie zdradzając tego, co najcenniejsze. Tego dnia do Muzeum Książki i Drukarstwa zjechali się goście ze wszystkich zakątków Ukrainy, w szczególności z Dubna, Lwowa, Browarów, Kijowa, Połtawy. — To święto — prezentacja tej potężnej twórczej aury, która, jak mawiała Lina Kostenko, łukiem przewiesza się od Oleny Telihy i „Tutaj, tutaj, na te jedwabne wody, na siną Roś, co w snach moich płynie”, — zdaje się wzywać poeta swoim niepowtarzalnym, kutym wersem. I każdego, kto przybywa tutaj, zachwyca i wabi dziwnej urody miejsce, a szczególnie czuje się to, gdy słucha się poezji M. Winhranowskiego w wykonaniu miejscowych uczniów i literatów z Kijowa. Brzmi wysokie słowo ukraińskiego poety: „I drżąco, i jedwabiście! — Mojego narodu i moje!”. Hryhorij BUŁACH Ku jasnej pamięci Mykoły Winhranowskiego Uczestnicy literackiego widowiska wyrazili wspólną opinię: uznanie twórczości poety jest jeszcze przed nami, wszak Mykoła Winhranowski do dziś nie został tak naprawdę odkryty dla światowej poezji. Cicho płynie dzień nad Rosią. Smacznie zapachniała zupa rybna. Rozbrzmiewają ukraińskie pieśni ludowe w wykonaniu wszystkich obecnych, unosi się wysoki ukraiński duch. I przypominają się wersy z wiersza Hryhorija Bułacha, napisane z okazji otwarcia tego unikalnego pomnika Mykoły Winhranowskiego nad Rosią: To wszystko — nie we śnie. Nie w kamieniu. A na jawie. Swój dzień spotyka Mykoła Winhranowski. I słońce pada na drżącą trawę, I duszę obejmuje jego nad Rosią. To słowo idzie do nas, jak on szedł! I droga ta była — ciężka i śliska. Siebie w sobie — na wieki odnalazł. Dlatego i w kamieniu nie kamienieje Winhranowski! Stoi wiosna! Święta wiosna Jego życia, jeszcze od Jaryły. Bryłowato tak granit zawisł Nad Rosią sinej rzeki. Pióro jego — niby ostry włócznia, Leci w wieczność przez wieki. My oddech znów tamujemy w piersiach. Stąpić strasznie na trawę. Coś potajemnego duszę budzi Poczawszy istotności granicę. Tutaj łódź z brzegiem w objęciach, Tak czeka na niego w każdej chwili. Od tych oczekiwań liliowo białych, Dusza od bólu mdleje i boli. Boli i pyta: — Co się stało? Dlaczego kopyt nie słychać w nadrosiu? Dlaczego echo w sercu nie odpowiedziało? Dlaczego go nie ma jeszcze do dziś? Może koń jego potknął się? I on naprawia gdzieś popręg?.. Już i las czekaniem znużył się Tym odwiecznym dudkowym — pugu! A jeźdźca wciąż jakoś nie ma! Jeden tylko wiatr nad granitem. I znowu Roś zaniepokojona-sama, Boli w sobie liliowym kwiatem. I w końcu, on — Odezwał się: — Zatrzymajcie gońców! Zgaście niepokój! Ty zaczekaj, kochana Rosiu! Ja nad wierszem modlę się do Boga! Skądkolwiek, z daleka-daleka, Jeszcze długo płynął głos młody. I brzmiał klekotem bociana, Wierszem bajkowo-złotym... Kijów, 29 maja 2010 r.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF у Вікісховищі ↗ · Машинний переклад

Емблема «Просвіта»Просвітянин